Ba Mối Nguy Hiểm Thuộc Linh của Giáo Lý Ba Ngôi
Giáo lý Ba Ngôi là một trong những sự dạy dỗ được chấp nhận rộng rãi nhất trong Cơ Đốc giáo hiện đại. Tuy nhiên, khi chúng ta xem xét Kinh Thánh cách cẩn thận, chúng ta thấy rằng giáo lý này không chỉ là một cách giải thích thần học vô hại. Nó đem đến sự nhầm lẫn nghiêm trọng liên quan đến:
• Danh tính của Đức Chúa Cha
• Địa vị làm Con thật của Đức Chúa Giê-su Christ
• Ý nghĩa của Thánh Linh
• Sự thờ phượng dành cho Đức Chúa Trời và Con Ngài
• Thực tế sống động về Đấng Christ ngự trong người tin
Giáo lý Ba Ngôi không chỉ tạo ra sự phức tạp về thần học. Nó ảnh hưởng đến chính trọng tâm của đức tin Cơ Đốc: sự thờ phượng thật, tình yêu của Đức Chúa Trời được bày tỏ qua Con Ngài, và Tin Lành đời đời — “Đấng Christ trong anh em, là niềm hy vọng về vinh quang” (Cô-lô-se 1:27).
Điều này không có nghĩa là mọi người tin giáo lý Ba Ngôi đều không chân thành. Nhiều người thật sự yêu mến Đức Chúa Trời và mong muốn tôn kính Đấng Christ. Nhưng sự chân thành không khiến mọi giáo lý trở nên đúng theo Kinh Thánh. Mọi sự dạy dỗ phải được kiểm chứng bằng lời chứng rõ ràng của Kinh Thánh.
Bài viết này xem xét ba mối nguy thuộc linh lớn do giáo lý Ba Ngôi gây ra.
1. ⚠️ Giáo Lý Ba Ngôi Làm Sai Lệch Sự Thờ Phượng Thật
Một trong những mối quan tâm nghiêm trọng nhất là giáo lý Ba Ngôi thay đổi khuôn mẫu thờ phượng theo Kinh Thánh và đưa vào một hình thức thờ phượng không được dạy rõ ràng trong Kinh Thánh.
Xuyên suốt Kinh Thánh, sự thờ phượng được hướng về:
• Đức Chúa Trời là Cha
• Con Ngài là Đức Chúa Giê-su Christ
Trong khung cảnh thờ phượng trên trời trong sách Khải Huyền, chúng ta đọc:
“Nguyện chúc tụng, tôn quý, vinh quang và quyền năng
thuộc về Đấng ngự trên ngai
và Chiên Con cho đến đời đời!”
— Khải Huyền 5:13, BDM
Khung cảnh này bày tỏ sự thờ phượng hướng về:
• Đức Chúa Cha — “Đấng ngự trên ngai”
• Chiên Con — Đức Chúa Giê-su Christ
Tuy nhiên, trong phần lớn Cơ Đốc giáo hiện đại, sự thờ phượng thường được hướng về một công thức Thần Tính ba-trong-một huyền nhiệm, được phát triển nhiều thế kỷ sau thời các sứ đồ. Nhiều hội thánh ngày nay hát trực tiếp với Thánh Linh, cầu nguyện trực tiếp với Thánh Linh, và xem Thánh Linh như một hữu thể thần thượng riêng biệt, đồng đẳng, để được thờ phượng.
Nhưng những ví dụ rõ ràng về kiểu thờ phượng này không được tìm thấy cách minh nhiên trong Kinh Thánh.
Đức Chúa Giê-su phán:
“Nhưng giờ sắp đến và hiện nay đã đến, khi những người thờ phượng thật sẽ thờ phượng Cha bằng tâm linh và lẽ thật, vì Cha tìm kiếm những người thờ phượng Ngài như vậy.”
— Giăng 4:23, BDM
Phao-lô viết:
“Đối với chúng ta chỉ có một Đức Chúa Trời là Cha, từ Ngài mà có muôn vật và chúng ta sống cho Ngài; và chỉ có một Chúa là Đức Chúa Giê-su Christ, nhờ Ngài mà có muôn vật và chúng ta cũng nhờ Ngài mà sống.”
— 1 Cô-rinh-tô 8:6, BDM
Kinh Thánh nhất quán trình bày:
• Đức Chúa Cha là Đức Chúa Trời Có Một và Thật, Nguồn của muôn vật
• Đức Chúa Giê-su Christ là Con thần thượng của Đức Chúa Trời, Chiên Con, Đấng Trung Gian, và Đấng mà qua Ngài muôn vật hiện hữu
• Thánh Linh là Thần Linh của Đức Chúa Trời, Thần Linh của Cha, và Thần Linh của Đấng Christ đang hành động trong người tin
Giáo lý Ba Ngôi làm lu mờ khuôn mẫu đơn giản này của Kinh Thánh. Thay vì hướng sự thờ phượng theo sự mặc khải của Kinh Thánh, giáo lý ấy thường dẫn con người đến việc thờ phượng một khái niệm Ba Ngôi mang tính triết học.
Điều này tương tự như điều đã xảy ra với dân Y-sơ-ra-ên xưa. Ban đầu, họ thường không công khai chối bỏ Đức Chúa Trời; nhưng họ pha trộn sự thờ phượng Đức Chúa Trời với những tư tưởng vay mượn từ các dân tộc chung quanh. Cũng vậy, Cơ Đốc giáo có thể bị hư hoại khi lẽ thật Kinh Thánh bị pha trộn với các khái niệm triết học về sau.
Kết quả là một hệ thống tôn giáo trong đó nhiều người bị dẫn xa khỏi sự mặc khải đơn giản về:
• Một Đức Chúa Trời là Cha
• Một Chúa là Đức Chúa Giê-su Christ, Con Ngài
• Một Thần Linh — sự hiện diện sống động và sự sống của Đức Chúa Trời và Đấng Christ trong người tin
2. ⚠️ Giáo Lý Ba Ngôi Làm Lu Mờ Địa Vị Làm Con Thật Của Đấng Christ
Có lẽ mối nguy nghiêm trọng nhất là giáo lý Ba Ngôi làm suy yếu hoặc định nghĩa lại địa vị làm Con thật của Đức Chúa Giê-su Christ.
Kinh Thánh nhiều lần tuyên bố rằng Đức Chúa Giê-su là:
• Con Đức Chúa Trời
• Con Độc Sanh
• Con yêu dấu của Cha
• Con được Cha sai đến
Giăng 3:16 là một trong những sự bày tỏ rõ ràng nhất về tình yêu của Đức Chúa Trời:
“Vì Đức Chúa Trời yêu thương thế gian đến nỗi đã ban Con Độc Sanh của Ngài, để hễ ai tin Con ấy không bị hư mất mà được sự sống đời đời.”
— Giăng 3:16, BDM
Câu này đầy quyền năng vì nó trình bày một Đức Chúa Cha thật đã ban Con thật của Ngài bởi tình yêu thần thượng chân thật.
Nhưng thần học Ba Ngôi cổ điển thường định nghĩa lại mối quan hệ này qua những cách giải thích triết học như:
• “Được sinh ra đời đời”
• “Không được sinh ra theo nghĩa thật”
• “Địa vị làm Con chỉ là một vai trò”
• “Cha và Con là các danh xưng quan hệ bên trong một Đức Chúa Trời Ba Ngôi”
• “Con không thật sự nhận sự sống từ Cha”
Điều này thay đổi ý nghĩa rõ ràng của Kinh Thánh. Mối quan hệ Cha-Con trở nên ít giống một mối quan hệ thật, mà giống một vai trò thần học hoặc một ẩn dụ hơn. Nhưng Kinh Thánh không trình bày Cha và Con như những danh xưng biểu tượng. Kinh Thánh trình bày các Ngài là thật.
Khi Đức Chúa Giê-su chịu báp-têm, Đức Chúa Cha phán:
“Đây là Con yêu dấu của Ta, đẹp lòng Ta hoàn toàn.”
— Ma-thi-ơ 3:17, BDM
Chính Đức Chúa Giê-su phán:
“Vì Cha có sự sống trong chính mình thể nào, thì Ngài cũng ban cho Con có sự sống trong chính mình thể ấy.”
— Giăng 5:26, BDM
Và trong lời cầu nguyện với Cha, Đức Chúa Giê-su phán:
“Sự sống đời đời là nhìn biết Cha, Đức Chúa Trời Có Một và Thật, và Đức Chúa Giê-su Christ, Đấng Cha đã sai đến.”
— Giăng 17:3, BDM
Những câu này trình bày một lẽ thật đơn giản và đẹp đẽ:
• Đức Chúa Cha là Đức Chúa Trời Có Một và Thật
• Đức Chúa Giê-su là Con của Ngài
• Con nhận sự sống từ Cha
• Cha sai Con đến
• Sự sống đời đời đến qua việc nhận biết cả Cha và Con Ngài
Giáo lý Ba Ngôi làm mờ lẽ thật này bằng cách biến Đấng Christ thành một thành viên đồng đẳng của một Đức Chúa Trời Ba Ngôi, thay vì là Con thật của Đức Chúa Trời hằng sống. Giáo lý ấy vẫn có thể dùng các từ “Cha” và “Con,” nhưng ý nghĩa bên dưới thường đã bị thay đổi.
Đây không phải là một vấn đề nhỏ. Nếu Đấng Christ không thật sự là Con Đức Chúa Trời theo nghĩa thật, thì Giăng 3:16 mất đi phần lớn quyền năng của nó. Đức Chúa Cha không chỉ sai một Đấng đồng sự thần thượng. Ngài đã ban Con Độc Sanh của Ngài.
Vẻ đẹp của Tin Lành là:
• Một Đức Chúa Cha thật đã yêu thương thế gian
• Một Đức Chúa Con thật đã được ban cho
• Một sự hy sinh thật đã được thực hiện
• Một mối quan hệ thật đã được bày tỏ
Chối bỏ hoặc làm suy yếu địa vị làm Con thật của Đấng Christ là làm lu mờ chính trọng tâm của tình yêu Đức Chúa Trời.
3. ⚠️ Giáo Lý Ba Ngôi Làm Lu Mờ “Đấng Christ Trong Anh Em” — Quyền Năng Của Tin Lành
Một mối nguy nghiêm trọng khác là giáo lý Ba Ngôi làm lu mờ sự hiện diện mật thiết của Đấng Christ ngự trong người tin.
Tân Ước nhiều lần dạy rằng chính Đấng Christ ngự trong dân sự Ngài:
“Đức Chúa Trời muốn cho họ biết sự phong phú vinh quang của huyền nhiệm này giữa các dân ngoại, đó là Đấng Christ ở trong anh em, niềm hy vọng về vinh quang.”
— Cô-lô-se 1:27, BDM
“Nhưng nếu ai không có Thần Linh của Đấng Christ, người ấy không thuộc về Ngài. Nếu Đấng Christ ở trong anh em, thì thân thể chết vì tội lỗi, nhưng Thần Linh là sự sống vì sự công chính.”
— Rô-ma 8:9–10, BDM
“Ta không để các con mồ côi đâu; Ta sẽ đến với các con.”
— Giăng 14:18, BDM
“Nầy, Ta luôn ở với các con cho đến tận thế.”
— Ma-thi-ơ 28:20, BDM
“Hãy tự xét xem anh em có ở trong đức tin không; hãy tự thử mình. Anh em không nhận biết rằng Đức Chúa Giê-su Christ đang ở trong anh em sao? Trừ khi anh em không đạt tiêu chuẩn.”
— 2 Cô-rinh-tô 13:5, BDM
Những câu này dạy rõ rằng:
• Chính Đấng Christ đến cách thuộc linh để ngự trong người tin
• Chính Đấng Christ an ủi dân sự Ngài
• Chính Đấng Christ sống trong lòng
• Chính Đấng Christ ở với dân sự Ngài cho đến tận thế
Trong Giăng 14, Đức Chúa Giê-su hứa với các môn đồ rằng sau khi Ngài rời khỏi họ cách thể lý, Ngài sẽ trở lại với họ cách thuộc linh.
Ngài phán:
“Ta không để các con mồ côi đâu; Ta sẽ đến với các con.”
— Giăng 14:18, BDM
Điều này trở nên rõ hơn khi chúng ta đọc các câu chung quanh. Trong Giăng 14:16–17, Đức Chúa Giê-su nói về “một Đấng An Ủi khác,” tức Thần Linh của lẽ thật, Đấng sẽ ngự trong họ. Nhưng ngay sau đó, Đấng Christ phán: “Ta sẽ đến với các con.” Rồi Ngài nói thêm:
“Trong ngày đó, các con sẽ biết rằng Ta ở trong Cha Ta, các con ở trong Ta, và Ta ở trong các con.”
— Giăng 14:20, BDM
Điều này chỉ về Lễ Ngũ Tuần, khi Đấng Christ đổ Thần Linh của Ngài trên những người tin. Qua Thần Linh, Đức Chúa Giê-su sẽ không còn chỉ đi bên cạnh các môn đồ cách thể lý, nhưng sẽ ngự trong họ cách thuộc linh.
Lễ Ngũ Tuần là sự ứng nghiệm sâu xa hơn lời hứa của Đấng Christ:
• Đấng Christ trở lại với những người theo Ngài
• Đấng Christ ngự trong người tin
• Đấng Christ ở với dân sự Ngài cho đến tận thế
Lẽ thật này rất gần gũi và cá nhân vì Đức Chúa Giê-su đã trở thành con người. Ngài hiểu sự cám dỗ, buồn rầu, đau đớn, yếu đuối và chịu khổ qua chính kinh nghiệm của Ngài.
Sách Hê-bơ-rơ chép:
“Vì chúng ta không có một Thầy Tế Lễ Thượng Phẩm không thể cảm thông với những yếu đuối của chúng ta, nhưng Ngài đã chịu cám dỗ trong mọi phương diện như chúng ta, nhưng không phạm tội.”
— Hê-bơ-rơ 4:15, BDM
Và lại chép:
“Vì chính Ngài đã chịu khổ khi bị cám dỗ, nên Ngài có thể giúp đỡ những người bị cám dỗ.”
— Hê-bơ-rơ 2:18, BDM
Tuy nhiên, giáo lý Ba Ngôi thường khiến người tin nghĩ rằng:
• Đức Chúa Cha ở xa trên trời
• Đấng Christ ở xa cách thể lý bên hữu Đức Chúa Trời
• Một hữu thể thần thượng thứ ba huyền nhiệm là Đấng An Ủi chính đang ngự trong lòng
Điều này có thể âm thầm lấy đi sự gần gũi và mật thiết của chính Đức Chúa Giê-su.
Thay vì người tin yên nghỉ trong:
• Đấng Christ ở trong anh em
• Đấng Christ an ủi anh em
• Đấng Christ phán với tấm lòng
• Đấng Christ ngự bên trong
• Đấng Christ ban chính sự chiến thắng của Ngài
trọng tâm lại chuyển sang một thân vị thứ ba riêng biệt, tách rời khỏi nhân tính, sự chịu khổ, sự cảm thông, và kinh nghiệm cá nhân của Đức Chúa Giê-su Christ.
Phao-lô viết:
“Tôi đã bị đóng đinh vào thập tự giá với Đấng Christ; không phải tôi sống nữa, nhưng Đấng Christ sống trong tôi.”
— Ga-la-ti 2:20, BDM
Và lại viết:
“Chúa (Giê-su) là Thần Linh đó; nơi nào có Thần Linh của Chúa, nơi đó có tự do.”
— 2 Cô-rinh-tô 3:17
Tin Lành không chỉ là Đấng Christ đã chết thay cho chúng ta trong quá khứ. Tin Lành là Đấng Christ phục sinh hiện đang sống trong chúng ta bởi Thần Linh của Ngài. Đây là quyền năng của sự chiến thắng, sự biến đổi và sự công chính thật.
Giáo lý Ba Ngôi làm lu mờ lẽ thật quý báu này bằng cách thay thế Đấng Christ ngự trong lòng bằng một hữu thể thần thượng riêng biệt. Khi làm như vậy, nó làm suy yếu chính trọng tâm của Tin Lành đời đời: Đấng Christ trong anh em, là niềm hy vọng về vinh quang.
⚠️ Lời Kêu Gọi Cuối Cùng
Vấn đề này không chỉ liên quan đến thuật ngữ thần học. Nó liên quan đến:
• Đức Chúa Trời thật sự là ai
• Đức Chúa Giê-su thật sự là ai
• Chúng ta thờ phượng ai
• Thánh Linh là gì
• Tin Lành vận hành trong lòng con người như thế nào
Nhiều Cơ Đốc nhân chân thành đã chấp nhận giáo lý Ba Ngôi mà chưa xem xét sâu sắc nguồn gốc của nó hoặc đối chiếu cẩn thận với Kinh Thánh. Nhưng Kinh Thánh nhiều lần cảnh báo người tin đừng mù quáng đi theo truyền thống, giáo hội nghị, hoặc các hệ thống tôn giáo phổ biến.
Đức Chúa Giê-su phán:
“Chúng thờ phượng Ta cách vô ích, vì dạy giáo lý chỉ là điều răn của loài người.”
— Mác 7:7, BDM
Phao-lô cảnh báo:
“Hãy coi chừng, kẻo có ai bắt giữ anh em bằng triết lý và lời lừa dối rỗng tuếch, theo truyền thống loài người… chứ không theo Đấng Christ.”
— Cô-lô-se 2:8, BDM
Lời kêu gọi của Kinh Thánh là trở lại với sự đơn giản của lẽ thật các sứ đồ:
• Một Đức Chúa Trời là Cha
• Con Độc Sanh của Ngài, Đức Chúa Giê-su Christ
• Thần Linh của Đức Chúa Trời và của Đấng Christ ngự trong người tin
• Sự thờ phượng thật được hướng dẫn bởi Kinh Thánh
• Tin Lành sống động về Đấng Christ trong anh em
Mỗi người tin cần cầu nguyện, tra xét Kinh Thánh và kiểm chứng mọi giáo lý bằng Lời Đức Chúa Trời mà thôi.
Vì sự sống đời đời không được tìm thấy trong sự huyền nhiệm triết học, nhưng trong việc nhận biết Đức Chúa Cha và Con Ngài:
“Sự sống đời đời là nhìn biết Cha, Đức Chúa Trời Có Một và Thật, và Đức Chúa Giê-su Christ, Đấng Cha đã sai đến.”
— Giăng 17:3, BDM