
Chúa Giê-su Mang Danh Giê-hô-va YHWH
✨ Giới Thiệu: YHWH Được Gặp Gỡ Và Bày Tỏ
Tân Ước trình bày Giê-su không phải là sự tách biệt khỏi Đức Chúa Trời của Cựu Ước, mà là sự mặc khải trọn vẹn về YHWH, Đấng đã hành động trong câu chuyện của dân Y-sơ-ra-ên từ trước. Một số lần Đức Chúa Trời hiện ra trong Cựu Ước mô tả YHWH hành động, phán dạy và cứu rỗi thông qua những đại diện hữu hình — chẳng hạn như Thiên Sứ của YHWH, Đấng phán như Đức Chúa Trời, mang thẩm quyền thiêng liêng, nhưng đồng thời cũng được phân biệt với chính Đức Chúa Trời (ví dụ, trong Xuất Ê-díp-tô Ký 3 và Xuất Ê-díp-tô Ký 23:20–21). Những lần hiện ra này chuẩn bị cho khuôn mẫu Kinh Thánh rằng YHWH có thể thực sự hiện diện và hành động trong một đại diện được lựa chọn mà vẫn không thôi là Đức Chúa Trời duy nhất.
Điều này được thể hiện rõ nét qua Giăng Báp-tít, người đã trực tiếp áp dụng một lời tiên tri trong Cựu Ước cho Giê-su. Giăng tự nhận mình là “tiếng của người kêu trong đồng vắng rằng: Hãy ban đường của YHWH cho bằng,” trích dẫn Ê-sai 40:3 (như được ghi lại trong Giăng 1:23). Trong sách Ê-sai, con đường được dọn sẵn cho chính YHWH; trong sách Phúc Âm, con đường ấy được dọn sẵn cho Giê-su. Điều này không hàm ý có hai YHWH, mà cho thấy sự đến của Giê-su chính là sự hiện diện cứu rỗi của YHWH đến giữa dân Ngài. Với bối cảnh Cựu Ước và lời tiên tri này, câu hỏi không phải là liệu Giê-su có mang danh thiêng liêng hay không, mà là Ngài mang danh ấy như thế nào.
🔥 Những Trường Hợp Trong Cựu Ước: Thiên Sứ của YHWH Mang Sự Hiện Diện của Đức Chúa Trời
Cựu Ước ghi lại một số cuộc gặp gỡ đáng chú ý, trong đó Thiên Sứ của YHWH xuất hiện như một sứ giả riêng biệt, nhưng lại phán dạy và hành động với chính thẩm quyền của Đức Chúa Trời, đôi khi còn nhận được sự tôn kính vốn không được phép dành cho một tạo vật. Những phân đoạn này cung cấp những ví dụ cụ thể về cách sự hiện diện và danh của Đức Chúa Trời có thể ngự trong một đại diện được lựa chọn, qua đó chuẩn bị nền tảng thần học cho Đấng Christ.
🕊️ Áp-ra-ham Và Việc Dâng Y-sác (Sáng Thế Ký 22)
Khi Áp-ra-ham chuẩn bị dâng Y-sác, “Thiên Sứ của YHWH” từ trời gọi ông và phán: “Bây giờ ta biết rằng ngươi kính sợ Đức Chúa Trời, vì ngươi không tiếc với ta con trai ngươi...” (Sáng Thế Ký 22:11–12). Thiên Sứ phán ở ngôi thứ nhất như chính Đức Chúa Trời, nhưng đồng thời cũng được mô tả là được Đức Chúa Trời sai đến. Ngay sau đó, Thiên Sứ công bố những lời chúc phước bằng thẩm quyền thiêng liêng và thề bởi chính Đức Chúa Trời (Sáng Thế Ký 22:15–18). Cuộc gặp gỡ này cho thấy chính tiếng phán và thẩm quyền của Đức Chúa Trời hiện diện trong Thiên Sứ, nhưng vẫn không xóa bỏ sự phân biệt giữa Đức Chúa Trời và Đấng đại diện cho Ngài.
⚔️ Giô-suê Và Đấng Chỉ Huy Đạo Quân của YHWH (Giô-suê 5)
Trước khi chinh phục Giê-ri-cô, Giô-suê gặp một người tự xưng là “Tướng đạo binh của YHWH” (Giô-suê 5:13–15). Giô-suê sấp mặt xuống đất thờ lạy, nhưng vị Chỉ Huy không từ chối sự thờ lạy ấy. Thay vào đó, Ngài truyền cho Giô-suê: “Hãy cởi giày khỏi chân ngươi, vì nơi ngươi đứng là đất thánh.” Điều này gợi lại cuộc gặp gỡ của Môi-se với YHWH tại bụi gai cháy (Xuất Ê-díp-tô Ký 3:5), cho thấy sự hiện diện thánh khiết của Đức Chúa Trời đang hiện diện trong nhân vật này. Việc chấp nhận sự thờ lạy và tuyên bố nơi ấy là đất thánh cho thấy mạnh mẽ rằng chính YHWH hiện diện thông qua vị Chỉ Huy này, chứ không đơn thuần là một thiên sứ được tạo dựng.
🔥 Ghê-đê-ôn Và Thiên Sứ của YHWH (Các Quan Xét 6)
Khi Thiên Sứ của YHWH hiện ra với Ghê-đê-ôn, Ngài giao nhiệm vụ cho ông nhân danh YHWH và thực hiện một dấu kỳ diệu bằng cách dùng lửa thiêu đốt lễ vật của Ghê-đê-ôn (Các Quan Xét 6:11–24). Sau khi Thiên Sứ rời đi, Ghê-đê-ôn kêu lên trong sự sợ hãi: “Ôi! Lạy Chúa YHWH! Vì tôi đã thấy Thiên Sứ của YHWH mặt đối mặt.” Sau đó, YHWH phán với Ghê-đê-ôn và trấn an ông: “Bình an cho ngươi. Đừng sợ; ngươi sẽ không chết đâu.” Câu chuyện chuyển tiếp liền mạch giữa “Thiên Sứ của YHWH” và “YHWH”, cho thấy việc gặp gỡ Thiên Sứ được hiểu là gặp gỡ chính Đức Chúa Trời, nhưng đồng thời không phủ nhận sự siêu việt của Ngài.
Những cuộc gặp gỡ này không dạy rằng có nhiều YHWH, cũng không dạy rằng Đức Chúa Trời bị phân chia. Thay vào đó, chúng bày tỏ một khuôn mẫu nhất quán trong Kinh Thánh: YHWH có thể khiến sự hiện diện của Ngài được biết đến cách cá nhân thông qua một đại diện hữu hình, là người mang thẩm quyền của Ngài, phán lời Ngài và hành động nhân danh Ngài. Điều được bày tỏ một phần và cách mầu nhiệm trong những lần Đức Chúa Trời hiện ra ở Cựu Ước đã tìm thấy sự thể hiện trọn vẹn và cuối cùng nơi Giê-su.
📖 Ý Nghĩa Danh của Đức Chúa Trời Trong Kinh Thánh
Trong Kinh Thánh, “danh” của Đức Chúa Trời không đơn thuần là một danh xưng, mà là sự bày tỏ bản tính, sự hiện diện và thẩm quyền của Ngài. Khi YHWH bày tỏ danh Ngài trong Xuất Ê-díp-tô Ký 3:14–15, Ngài đang bày tỏ Ngài là ai và Ngài khiến chính mình được biết đến giữa dân Ngài như thế nào. Đó là lý do tại sao, khi Đức Chúa Trời “công bố danh YHWH” trong Xuất Ê-díp-tô Ký 34:5–7, Ngài không định nghĩa một từ ngữ, mà bày tỏ bản tính nhân từ và thành tín của Ngài. Vì vậy, biết danh Đức Chúa Trời có nghĩa là gặp gỡ thực tại của chính Đức Chúa Trời, chứ không chỉ đơn giản là phát âm một danh hiệu.
Cựu Ước cũng cho thấy Đức Chúa Trời có thể đặt danh Ngài trong một đại diện được lựa chọn mà không khiến đại diện ấy trở thành Đức Chúa Trời. Đức Chúa Trời phán về thiên sứ được sai đi trước dân Y-sơ-ra-ên: “Danh ta ngự trong mình người” (Xuất Ê-díp-tô Ký 23:21), cho thấy thẩm quyền được ủy thác và sự hiện diện thiêng liêng đang hành động thông qua một sứ giả. Tương tự, Đức Chúa Trời khiến danh Ngài “ngự” tại nơi Ngài lựa chọn (Phục Truyền Luật Lệ Ký 12:5), có nghĩa là sự hiện diện của Ngài đang hoạt động tại đó. Những phân đoạn này thiết lập một nguyên tắc Kinh Thánh quan trọng: danh của Đức Chúa Trời có thể hiện diện trong một đại diện hoặc tại một địa điểm như một phương cách khiến chính Đức Chúa Trời được biết đến, đồng thời vẫn duy trì sự phân biệt giữa Đức Chúa Trời và người mang danh Ngài.
✨ Giê-su Là Sự Mặc Khải Trọn Vẹn Về YHWH
Khuôn mẫu trong Cựu Ước này chuẩn bị cho chúng ta hiểu về Giê-su. Khi Giê-su phán rằng Ngài đã đến “nhân danh Cha” và Ngài đã “bày tỏ” danh của Cha (Giăng 5:43; 17:6), Ngài đang tuyên bố rằng chính sự hiện diện và thẩm quyền của Đức Chúa Trời được bày tỏ trong Ngài. Khác với những đại diện trước đây, Giê-su không chỉ mang sứ điệp của Đức Chúa Trời; Đức Chúa Cha ngự trong Ngài. Như Giê-su giải thích: “Cha ở trong Ta, chính Ngài làm những việc của mình” (Giăng 14:10). Các sứ đồ xác nhận điều này một cách rõ ràng: “Đức Chúa Trời vốn ở trong Đấng Christ, làm cho thế gian lại hòa với Ngài” (2 Cô-rinh-tô 5:19). Điều này cho thấy sự hiện diện cứu rỗi của Đức Chúa Trời không chỉ ở bên cạnh Giê-su, mà ở bên trong Ngài.
Vì lý do này, Giê-su mang danh YHWH theo một cách mà không một đại diện nào khác có thể làm được. Kinh Thánh tuyên bố rằng “sự đầy dẫy của bổn tánh Đức Chúa Trời thảy đều ở trong Đấng ấy như có hình” (Cô-lô-se 2:9), có nghĩa là toàn bộ sự hiện diện của Đức Chúa Trời được bày tỏ trong Người Con. Giê-su không thừa hưởng YHWH như một họ, cũng không thay thế Đức Chúa Cha; thay vào đó, Ngài đã được ban cho danh YHWH để mang lấy, vì Ngài bày tỏ cách hoàn hảo bản tính của Đức Chúa Cha, khiến sự hiện diện của Đức Chúa Cha trở nên hữu hình và thi hành thẩm quyền của Đức Chúa Cha. Điều mà Cựu Ước chỉ bày tỏ một phần — Đức Chúa Trời đặt danh Ngài trong một đại diện được lựa chọn — đã được hoàn thành trọn vẹn nơi Giê-su, trong Đấng mà sự đầy trọn của YHWH được bày tỏ.

