Công Vụ 1

Công Vụ 1 giới thiệu sách Công Vụ và cho thấy sứ mạng của Giê-su tiếp tục qua các sứ đồ và Hội Thánh đầu tiên. Lu-ca bắt đầu bằng cách nhắc Thê-ô-phi-lơ rằng sách thứ nhất của ông nói về mọi điều Giê-su đã bắt đầu làm và dạy. Sau khi sống lại, Giê-su hiện ra với các môn đồ trong bốn mươi ngày, ban cho họ những lời dạy cuối cùng, hứa ban Thánh Linh, và giao cho họ sứ mạng làm chứng về Ngài cho đến tận cùng trái đất. Chương này cũng ghi lại sự thăng thiên của Giê-su, lời hứa về sự trở lại hữu hình của Ngài, sự hiệp một cầu nguyện của các môn đồ tại Giê-ru-sa-lem, và việc chọn Ma-thia để thay thế Giu-đa trong số mười hai sứ đồ.

Công Vụ 1:1
1 Hỡi Thê-ô-phi-lơ, trong sách trước, tôi đã viết về mọi điều Giê-su bắt đầu làm và dạy,

Lu-ca bắt đầu sách Công Vụ bằng cách nhắc đến sách trước của ông, tức là Phúc Âm Lu-ca, đã ghi lại những điều Giê-su bắt đầu làm và dạy. Sách Công Vụ tiếp tục câu chuyện ấy bằng cách cho thấy công việc của Giê-su được tiếp nối qua các sứ đồ và Hội Thánh đầu tiên, dưới sự hướng dẫn và ban quyền năng của Thần Linh. Sứ mạng không chấm dứt khi Giê-su thăng thiên; nó tiếp tục qua những người theo Ngài.

Công Vụ 1:2-3
2 cho đến ngày Ngài được cất lên, sau khi Ngài nhờ Thánh Linh truyền lệnh cho các sứ đồ mà Ngài đã chọn.
3 Sau khi chịu đau khổ, Ngài cũng hiện ra sống động với họ bằng nhiều chứng cớ chắc chắn; trong bốn mươi ngày, Ngài hiện ra với họ và nói về những việc liên quan đến vương quốc Đức Chúa Trời.

Sau khi sống lại, Giê-su ở với các sứ đồ trong bốn mươi ngày, ban cho họ nhiều bằng chứng rõ ràng rằng Ngài thật sự đang sống. Ngài không để họ ở trong sự nghi ngờ, nhưng xác nhận sự phục sinh của Ngài bằng cách hiện ra với họ và dạy họ về vương quốc Đức Chúa Trời. Những lời dạy cuối cùng này chuẩn bị họ cho sứ mạng mà họ sắp thực hiện sau khi nhận được quyền năng từ Thần Linh.

Công Vụ 1:4-5
4 Khi đang nhóm lại với họ, Ngài truyền cho họ đừng rời khỏi Giê-ru-sa-lem, nhưng hãy chờ đợi Lời Hứa của Cha, “là điều,” Ngài phán, “các con đã nghe Ta nói;
5 vì Giăng thật đã làm báp-têm bằng nước, nhưng chẳng bao lâu nữa, các con sẽ được làm báp-têm bằng Thánh Linh.”

Giê-su truyền cho các môn đồ ở lại Giê-ru-sa-lem và chờ đợi Lời Hứa của Cha, tức là sự đến của Thần Linh. Phép báp-têm bằng nước của Giăng chỉ về sự ăn năn, nhưng phép báp-têm bằng Thánh Linh sẽ đem đến quyền năng bên trong, sự đổi mới, và sức mạnh để làm chứng. Điều này làm ứng nghiệm các lời hứa của Giao Ước Mới, nơi Đức Chúa Trời sẽ viết luật pháp Ngài vào lòng con người (Giê-rê-mi 31:33) và đặt Thần Linh của Ngài trong dân Ngài (Ê-xê-chi-ên 36:27). Điều này cũng làm ứng nghiệm lời hứa của Giê-su rằng Ngài sẽ không để những người theo Ngài mồ côi, nhưng sẽ đến với họ qua Đấng An Ủi, tức là sự hiện diện của Ngài trong hình thức Thần Linh (Giăng 14:16-20). Sự tuôn đổ tại Lễ Ngũ Tuần thường được hiểu là mưa đầu mùa, ban quyền năng cho Hội Thánh trong sứ mạng của mình, trong khi mưa cuối mùa chỉ về sự tuôn đổ cuối cùng và lớn hơn trước khi Đấng Christ trở lại.

Công Vụ 1:6
6 Vì vậy, khi họ nhóm lại, họ hỏi Ngài rằng: “Lạy Chúa, có phải lúc này Ngài sẽ khôi phục vương quốc cho Y-sơ-ra-ên chăng?”

Các môn đồ vẫn mong đợi Giê-su khôi phục Y-sơ-ra-ên như một vương quốc chính trị và giải phóng họ khỏi sự cai trị của La Mã. Câu hỏi của họ cho thấy họ vẫn đang suy nghĩ theo hướng phục hồi quốc gia và quyền lực trần gian. Nhưng Giê-su hướng họ ra khỏi sự mong đợi chính trị để bước vào một sứ mạng thuộc linh và toàn cầu. Vương quốc sẽ không phát triển trước hết bằng quyền lực quốc gia, nhưng qua những người làm chứng đầy dẫy Thần Linh, đem phúc âm đến cho mọi dân tộc.

Công Vụ 1:7
7 Ngài phán với họ: “Các con không cần biết thời kỳ hay thời điểm mà Cha đã đặt trong thẩm quyền riêng của Ngài.”

Giê-su nói với các môn đồ rằng thời kỳ và thời điểm thuộc về thẩm quyền của Cha. Họ không nên tập trung vào việc tính toán chính xác thời điểm của các kế hoạch tương lai của Đức Chúa Trời. Điều này dạy các tín hữu phải tin cậy sự khôn ngoan và thời điểm của Cha, thay vì cố biết những điều Đức Chúa Trời chưa bày tỏ. Bổn phận của họ không phải là đoán thời điểm, nhưng là vâng phục sứ mạng.

Công Vụ 1:8
8 Nhưng khi Thánh Linh giáng trên các con, các con sẽ nhận lấy quyền năng, và các con sẽ làm chứng về Ta tại Giê-ru-sa-lem, cả xứ Giu-đê, xứ Sa-ma-ri, cho đến tận cùng trái đất.”

Giê-su đã ban cho các môn đồ sứ mạng rất rõ ràng. Họ sẽ nhận lấy quyền năng khi Thần Linh giáng trên họ, và quyền năng ấy sẽ khiến họ trở thành những người làm chứng về Đấng Christ. Sự làm chứng của họ sẽ bắt đầu tại Giê-ru-sa-lem, rồi lan ra Giu-đê, Sa-ma-ri, và cuối cùng đến tận cùng trái đất. Câu này đưa ra bố cục cho cả sách Công Vụ: phúc âm lan rộng từ người Do Thái đến người Sa-ma-ri, rồi đến thế giới dân ngoại.

Công Vụ 1:9-11
9 Sau khi phán những điều này, trong khi họ đang nhìn xem, Ngài được cất lên, và một đám mây tiếp rước Ngài khuất khỏi mắt họ.
10 Khi họ còn chăm chú nhìn lên trời lúc Ngài đi lên, kìa, có hai người nam mặc áo trắng đứng bên họ,
11 và nói: “Hỡi người Ga-li-lê, sao các ông đứng nhìn lên trời? Chính Giê-su này, Đấng đã được cất lên trời khỏi các ông, sẽ trở lại cũng như cách các ông đã thấy Ngài lên trời vậy.”

Sau khi Giê-su ban những lời cuối cùng, Ngài thăng thiên cách hữu hình trước mắt các môn đồ. Hai thiên sứ sau đó nói với họ rằng chính Giê-su ấy, Đấng đã được cất lên, sẽ trở lại cũng theo cách ấy. Điều này ban cho các tín hữu sự bảo đảm rằng sự tái lâm của Đấng Christ sẽ là thật, hữu hình, và mang tính cá nhân. Các môn đồ không được tiếp tục đứng nhìn lên trời, nhưng phải tiến bước trong đức tin, chờ đợi Thần Linh và chuẩn bị cho sứ mạng.

Công Vụ 1:12
12 Bấy giờ họ từ núi gọi là Ô-li-ve trở về Giê-ru-sa-lem, núi ấy gần Giê-ru-sa-lem, cách một quãng đường đi trong ngày Sa-bát.

Sau sự thăng thiên, các môn đồ trở về Giê-ru-sa-lem từ núi Ô-li-ve, được mô tả là cách một quãng đường đi trong ngày Sa-bát. Chi tiết này cho biết địa điểm và cũng phản ánh bối cảnh Do Thái của các tín hữu đầu tiên. Dù Cơ Đốc nhân không ở dưới hệ thống giao ước cũ, sự đề cập này vẫn cho thấy giá trị của sự nghỉ ngơi, thờ phượng, và sự tập trung thuộc linh liên quan đến nguyên tắc Sa-bát.

Công Vụ 1:13-14
13 Khi vào thành, họ lên phòng cao nơi họ đang ở: Phi-e-rơ, Gia-cơ, Giăng, Anh-rê; Phi-líp, Thô-ma; Ba-thê-lê-my, Ma-thi-ơ; Gia-cơ con An-phê, Si-môn Xê-lốt, và Giu-đa con Gia-cơ.
14 Tất cả những người này đều đồng lòng bền đỗ trong sự cầu nguyện và nài xin, cùng với các phụ nữ, Ma-ri mẹ của Giê-su, và các anh em Ngài.

Các môn đồ nhóm lại trong phòng cao và tiếp tục ở trong sự hiệp một, cầu nguyện, và nài xin. Các sứ đồ có mặt tại đó, cùng với các phụ nữ, Ma-ri mẹ của Giê-su, và các anh em Ngài. Trước khi nhận quyền năng cho chức vụ công khai, trước hết họ cùng nhau chờ đợi trong sự cầu nguyện. Điều này cho thấy Hội Thánh đầu tiên không bắt đầu bằng kế hoạch hay sự phấn khích của con người, nhưng bằng sự hiệp một, sự nương cậy nơi Đức Chúa Trời, và sự cầu nguyện.

Công Vụ 1:15-17
15 Trong những ngày ấy, Phi-e-rơ đứng dậy giữa các môn đồ, số người nhóm lại khoảng một trăm hai mươi người, và nói:
16 “Thưa anh em, Kinh Thánh phải được ứng nghiệm, là lời Thánh Linh đã phán trước qua miệng Đa-vít về Giu-đa, kẻ đã dẫn đường cho những người bắt Giê-su;
17 vì nó đã được kể vào hàng ngũ chúng ta và đã nhận một phần trong chức vụ này.”

Phi-e-rơ đứng giữa khoảng 120 môn đồ và giải thích rằng sự phản bội của Giu-đa đã làm ứng nghiệm Kinh Thánh, là lời Thánh Linh đã phán qua Đa-vít. Giu-đa từng được kể trong số các sứ đồ và đã có phần trong chức vụ, nhưng lại trở thành người dẫn đường cho những kẻ bắt Giê-su. Phi-e-rơ cho thấy rằng sự phản bội đau buồn này không làm Đức Chúa Trời bất ngờ. Ngay cả qua tội lỗi và bi kịch của con người, kế hoạch của Đức Chúa Trời vẫn tiếp tục tiến tới.

Công Vụ 1:18-20
18 Người này đã mua một thửa ruộng bằng tiền công của sự gian ác; rồi nó ngã chúi xuống, vỡ bụng ra, và tất cả ruột gan đổ ra.
19 Việc ấy được mọi người ở Giê-ru-sa-lem biết đến, nên thửa ruộng ấy được gọi theo tiếng của họ là A-kên Đa-ma, nghĩa là Ruộng Máu.
20 “Vì trong sách Thi Thiên có chép rằng: ‘Nguyện chỗ ở của nó trở nên hoang vu, không ai ở đó’; và: ‘Nguyện người khác nhận lấy chức vụ của nó.’”

Lu-ca ghi lại kết cuộc bi thảm của Giu-đa và thửa ruộng liên quan đến tiền phản bội, được gọi là A-kên Đa-ma, tức Ruộng Máu. Dù Giu-đa không trực tiếp dùng tiền để mua ruộng ấy, nhưng nó được mua bằng tiền máu liên quan đến tội lỗi của ông. Kết cuộc của ông cho thấy hậu quả khủng khiếp của sự phản bội và quay lưng khỏi Đấng Christ. Phi-e-rơ cũng trích Thi Thiên 69:25 và 109:8 để cho thấy chỗ của Giu-đa sẽ trở nên hoang vu và người khác phải nhận lấy chức vụ của ông. Điều này cho các môn đồ một nền tảng Kinh Thánh để thay thế ông.

Công Vụ 1:21-22
21 “Vậy, trong những người đã cùng đi với chúng ta suốt thời gian Chúa Giê-su ra vào giữa chúng ta,
22 bắt đầu từ phép báp-têm của Giăng cho đến ngày Ngài được cất lên khỏi chúng ta, phải có một người trở thành nhân chứng với chúng ta về sự phục sinh của Ngài.”

Phi-e-rơ đưa ra các điều kiện cho người thay thế Giu-đa. Sứ đồ mới phải là người đã ở với Giê-su từ phép báp-têm của Giăng cho đến khi Ngài thăng thiên. Điều này rất quan trọng vì các sứ đồ là những nhân chứng nền tảng về đời sống, sự dạy dỗ, sự chết, sự phục sinh, và sự thăng thiên của Giê-su. Người thay thế phải có khả năng làm chứng cách cá nhân rằng Giê-su thật sự đã sống lại từ kẻ chết.

Công Vụ 1:23-26
23 Họ đề cử hai người: Giô-sép gọi là Ba-sa-ba, cũng có tên là Giút-tu, và Ma-thia.
24 Rồi họ cầu nguyện rằng: “Lạy Chúa, là Đấng biết lòng mọi người, xin chỉ cho chúng con biết trong hai người này, Chúa đã chọn ai
25 để nhận phần trong chức vụ và chức sứ đồ này, là chức vụ mà Giu-đa đã phạm tội mà lìa bỏ, để đi đến nơi riêng của nó.”
26 Rồi họ bắt thăm, thăm trúng Ma-thia; và ông được kể chung với mười một sứ đồ.

Các môn đồ đề cử hai người đủ điều kiện: Giô-sép Ba-sa-ba, cũng gọi là Giút-tu, và Ma-thia. Nhưng họ không chỉ chọn theo sở thích của con người. Họ cầu nguyện với Chúa, Đấng biết lòng mọi người, xin Ngài chỉ ra người Ngài đã chọn. Việc bắt thăm là một cách được công nhận trong thời đó để giao quyết định cuối cùng cho Đức Chúa Trời, đặc biệt là trước khi Thần Linh được tuôn đổ đầy đủ tại Lễ Ngũ Tuần. Thăm trúng Ma-thia, và ông được kể chung với mười một sứ đồ. Điều này không có nghĩa là sau này Phao-lô thay thế Ma-thia; Ma-thia khôi phục con số mười hai như một nhân chứng liên hệ đến chức vụ trên đất của Giê-su và mười hai chi phái Y-sơ-ra-ên, trong khi Phao-lô về sau được Đấng Christ trực tiếp kêu gọi cho một sứ mạng đặc biệt đến với dân ngoại. Phân đoạn này cho thấy Hội Thánh đầu tiên nương cậy vào Kinh Thánh, sự cầu nguyện, sự hiểu biết của Đức Chúa Trời về lòng người, và sự hướng dẫn thần thượng trong việc chọn người lãnh đạo.