Công Vụ 10

Công Vụ 10 là một chương then chốt trong sách Công Vụ, vì chương này mô tả sự sắp đặt thiêng liêng của Đức Chúa Trời để dân ngoại được công khai tiếp nhận vào cộng đồng Cơ Đốc. Chương này thuật lại câu chuyện về Cọt-nây, một đội trưởng La Mã kính sợ Đức Chúa Trời và có lòng đạo đức, cùng cuộc gặp gỡ của ông với Phi-e-rơ. Sự kiện này đánh dấu bước quan trọng đầu tiên trong việc dân ngoại được tiếp nhận vào hội thánh đầu tiên mà không cần phải trở thành người Do Thái trước. Điều này nhấn mạnh tính phổ quát của Phúc Âm và sự phá bỏ những rào cản văn hóa, tôn giáo đã tồn tại lâu đời.

Công Vụ 10:1-5
1 Tại Sê-sa-rê có một người tên là Cọt-nây, làm đội trưởng của cơ đội gọi là cơ đội Ý.
2 Ông là người đạo đức, cùng cả nhà mình kính sợ Đức Chúa Trời; ông hay bố thí rộng rãi cho dân chúng và thường xuyên cầu nguyện với Đức Chúa Trời.
3 Khoảng giờ thứ chín trong ngày, ông thấy rõ trong một khải tượng một thiên sứ của Đức Chúa Trời đến với mình và gọi: “Cọt-nây!”
4 Ông chăm chú nhìn thiên sứ, sợ hãi và thưa: “Lạy Chúa, có việc gì?” Thiên sứ đáp: “Những lời cầu nguyện và việc bố thí của ngươi đã được dâng lên như một kỷ niệm trước mặt Đức Chúa Trời.
5 Bây giờ, hãy sai người đến Giốp-bê, mời Si-môn, cũng gọi là Phi-e-rơ, đến.”

Cọt-nây, một sĩ quan La Mã được kính trọng, được mô tả là người chân thành tìm kiếm Đức Chúa Trời. Những lời cầu nguyện liên tục và các việc bác ái của ông đã được dâng lên như một kỷ niệm trước mặt Đức Chúa Trời, cho thấy những việc làm của ông được Đức Chúa Trời nhìn nhận dù ông là người ngoại bang. Khải tượng này đánh dấu một thời điểm quan trọng, bày tỏ rằng Đức Chúa Trời cũng nhìn nhận những người ngoại bang thật lòng tìm kiếm Ngài. Việc Cọt-nây vâng lời sai người đi mời Phi-e-rơ theo lời thiên sứ cho thấy sự vâng phục của ông và mở đường cho một cuộc gặp gỡ quan trọng, qua đó sứ mạng Cơ Đốc được mở rộng vượt khỏi ranh giới Do Thái.

Công Vụ 10:6-8
6 Người ấy đang trọ tại nhà Si-môn, thợ thuộc da, nhà ở gần biển. Người ấy sẽ nói cho ngươi biết điều ngươi phải làm.”
7 Khi thiên sứ nói với ông đã đi rồi, Cọt-nây gọi hai đầy tớ trong nhà và một người lính đạo đức trong số những người thường phục vụ ông.
8 Sau khi giải thích mọi điều cho họ, ông sai họ đến Giốp-bê.

Thiên sứ ban cho Cọt-nây những chỉ dẫn cụ thể về nơi tìm Phi-e-rơ. Sự hướng dẫn chính xác này nhấn mạnh tầm quan trọng của cuộc gặp gỡ sắp xảy ra. Cọt-nây lập tức hành động theo lời thiên sứ, bày tỏ lòng tin cậy và sự chân thành của mình. Ông chọn những người đưa tin đáng tin cậy, cho thấy tính cẩn trọng của ông và sự hiểu biết rằng sứ mạng này rất quan trọng.

Công Vụ 10:9-16
9 Ngày hôm sau, khi họ đang đi đường và đến gần thành, Phi-e-rơ lên mái nhà để cầu nguyện, vào khoảng giờ thứ sáu.
10 Ông đói và muốn ăn; nhưng trong khi người ta đang chuẩn bị, ông xuất thần.
11 Ông thấy trời mở ra và một vật giống như tấm vải lớn buộc bốn góc, được thả xuống đất.
12 Trong đó có đủ mọi loài thú bốn chân trên đất, thú rừng, loài bò sát và chim trời.
13 Có tiếng phán với ông: “Hỡi Phi-e-rơ, hãy đứng dậy, làm thịt mà ăn.”
14 Nhưng Phi-e-rơ thưa: “Lạy Chúa, không được đâu! Vì con chưa bao giờ ăn vật gì phàm tục hay ô uế.”
15 Tiếng ấy lại phán với ông lần thứ hai: “Những gì Đức Chúa Trời đã làm cho sạch, ngươi chớ gọi là phàm tục.”
16 Việc này xảy ra ba lần, rồi vật ấy được cất lên trời.

Phi-e-rơ nhận được khải tượng về một tấm vải lớn chứa đủ loại thú vật, bao gồm cả những loài bị xem là phàm tục hoặc ô uế theo hệ thống Cựu Ước. Ban đầu, Phi-e-rơ từ chối ăn và nói: “Con chưa bao giờ ăn vật gì phàm tục hay ô uế.” Nhưng tiếng phán đáp lại: “Những gì Đức Chúa Trời đã làm cho sạch, ngươi chớ gọi là phàm tục.” Mục đích chính của khải tượng này không chỉ đơn giản là về thức ăn, mà là về con người. Đức Chúa Trời đang chuẩn bị Phi-e-rơ đến với Cọt-nây, một người ngoại bang, và hiểu rằng Phúc Âm không chỉ dành cho người Do Thái mà cũng dành cho dân ngoại. Chính Phi-e-rơ về sau giải thích ý nghĩa ấy: “Đức Chúa Trời đã chỉ cho tôi rằng không nên gọi bất cứ người nào là phàm tục hay ô uế” (Công Vụ 10:28). Trong Cựu Ước, các từ “sạch” và “ô uế” liên hệ chặt chẽ với hệ thống nghi lễ, của lễ, sự thờ phượng trong đền thờ, và sự phân biệt giữa Y-sơ-ra-ên với các dân tộc. Nhưng trong Giao Ước Mới, những hình bóng nghi lễ ấy đã được ứng nghiệm trong Đấng Christ, và các tín hữu không còn ở dưới chức vụ cũ của luật nghi lễ nữa (Rô-ma 7:6; Ga-la-ti 3:23–25; Cô-lô-se 2:16–17). Điều này giúp giải thích lời Phao-lô trong Rô-ma 14:14 rằng không có gì tự nó là ô uế theo nghĩa nghi lễ, vì Đấng Christ đã làm ứng nghiệm hệ thống giao ước cũ. Tuy nhiên, Phao-lô cũng đưa ra một nguyên tắc quan trọng trong 1 Cô-rinh-tô 10:23: “Mọi sự đều được phép, nhưng chẳng phải mọi sự đều có ích.” Nói cách khác, sự tự do Cơ Đốc không có nghĩa là mọi lựa chọn đều khôn ngoan, lành mạnh hoặc có lợi. Khi Đức Chúa Trời chọn những loài vật được phân loại là ô uế theo nghi lễ, Ngài làm điều đó trong sự khôn ngoan của Ngài; và nhiều loài trong số đó, như heo, sò ốc, và các loài chim ăn xác chết, cũng có thể ít thích hợp làm thức ăn hơn vì bản chất, chế độ ăn, và nguy cơ sức khỏe cao hơn. Vì vậy, trong khi Cơ Đốc nhân không nên dùng luật thức ăn để xét đoán người khác hoặc biến sự ô uế nghi lễ thành điều kiện cứu rỗi, thì vẫn là điều khôn ngoan và thận trọng khi tránh những loài vật mà Đức Chúa Trời từng xác định là ô uế. Ý nghĩa nghi lễ đã được ứng nghiệm trong Đấng Christ, nhưng sự khôn ngoan thực tiễn đằng sau sự phân biệt của Đức Chúa Trời vẫn có thể hướng dẫn các tín hữu đưa ra những lựa chọn lành mạnh, sạch sẽ và có trách nhiệm hơn.

Công Vụ 10:17-23
17 Trong khi Phi-e-rơ còn đang phân vân trong lòng về ý nghĩa của khải tượng mình đã thấy, thì những người được Cọt-nây sai đến đã hỏi thăm nhà Si-môn và đứng trước cổng.
18 Họ gọi và hỏi xem Si-môn, cũng gọi là Phi-e-rơ, có đang trọ ở đó không.
19 Khi Phi-e-rơ còn suy nghĩ về khải tượng ấy, Thánh Linh phán với ông: “Kìa, có ba người đang tìm ngươi.
20 Vậy hãy đứng dậy, xuống dưới và đi với họ, đừng nghi ngại gì, vì chính Ta đã sai họ.”
21 Phi-e-rơ xuống gặp những người được Cọt-nây sai đến và nói: “Vâng, tôi là người các ông đang tìm. Vì lý do gì các ông đến đây?”
22 Họ đáp: “Đội trưởng Cọt-nây là người công chính, kính sợ Đức Chúa Trời, và được cả dân Do Thái làm chứng tốt. Ông đã được một thiên sứ thánh truyền bảo mời ông đến nhà mình để nghe những lời từ ông.”
23 Phi-e-rơ mời họ vào nhà và cho họ nghỉ lại. Ngày hôm sau, ông lên đường đi với họ, và một số anh em ở Giốp-bê cùng đi với ông.

Khi đang suy nghĩ về ý nghĩa của khải tượng, Phi-e-rơ được Thánh Linh hướng dẫn gặp các sứ giả của Cọt-nây mà không thành kiến. Sự chỉ dẫn thiêng liêng này phù hợp với chủ đề của khải tượng về sự tiếp nhận và bao gồm. Việc Phi-e-rơ cho những người ngoại bang ấy ở lại cho thấy ông đang dần hiểu những hàm ý của khải tượng. Chuyến đi của ông cùng họ, có các tín hữu Do Thái đi theo, đánh dấu sự khởi đầu của một giai đoạn mới trong sứ mạng truyền giáo của hội thánh đầu tiên.

Công Vụ 10:24-33
24 Ngày hôm sau, họ vào Sê-sa-rê. Cọt-nây đang chờ họ và đã mời bà con cùng bạn hữu thân thiết tụ họp lại.
25 Khi Phi-e-rơ bước vào, Cọt-nây ra đón, sấp mình nơi chân ông mà thờ lạy.
26 Nhưng Phi-e-rơ đỡ ông dậy và nói: “Hãy đứng lên, chính tôi cũng chỉ là người.”
27 Vừa trò chuyện với ông, Phi-e-rơ bước vào và thấy nhiều người đã tụ họp.
28 Ông nói với họ: “Các ông biết rằng người Do Thái không được phép giao thiệp hay đến nhà người thuộc dân khác. Nhưng Đức Chúa Trời đã chỉ cho tôi rằng không nên gọi bất cứ người nào là phàm tục hay ô uế.
29 Vì vậy, khi được mời, tôi đã đến mà không phản đối. Vậy xin hỏi, vì lý do gì các ông mời tôi đến?”
30 Cọt-nây đáp: “Bốn ngày trước, tôi đang kiêng ăn cho đến giờ này; vào giờ thứ chín, tôi cầu nguyện trong nhà, và kìa, có một người mặc áo sáng chói đứng trước mặt tôi,
31 nói rằng: ‘Cọt-nây, lời cầu nguyện của ngươi đã được nghe, và các việc bố thí của ngươi được nhớ đến trước mặt Đức Chúa Trời.
32 Vậy hãy sai người đến Giốp-bê mời Si-môn, cũng gọi là Phi-e-rơ, đến đây. Người ấy đang trọ tại nhà Si-môn, thợ thuộc da, ở gần biển. Khi người ấy đến, người ấy sẽ nói với ngươi.’
33 Vì vậy, tôi lập tức sai người mời ông, và ông đã vui lòng đến. Bây giờ, tất cả chúng tôi đang hiện diện trước mặt Đức Chúa Trời để nghe mọi điều Chúa đã truyền cho ông.”

Khi đến nơi, Phi-e-rơ gặp Cọt-nây cùng gia đình và bạn hữu đã tụ họp, cho thấy tính nghiêm túc và sự mong đợi của cuộc gặp gỡ này. Việc Cọt-nây sấp mình thờ lạy Phi-e-rơ, dù sai lầm, cho thấy ông rất tôn trọng vai trò của Phi-e-rơ như một sứ giả của Đức Chúa Trời. Phi-e-rơ sửa lại hành động đó, nhấn mạnh rằng cả hai đều bình đẳng trước mặt Đức Chúa Trời. Sau đó, ông giải thích khải tượng đã khiến ông vượt qua luật lệ phân cách truyền thống của người Do Thái. Điều này mở đường cho sứ điệp của Phi-e-rơ, qua đó Phúc Âm được mở rộng đến dân ngoại.

Công Vụ 10:34-43
34 Phi-e-rơ mở miệng nói: “Thật vậy, tôi nhận biết rằng Đức Chúa Trời không thiên vị ai.
35 Nhưng trong mọi dân tộc, ai kính sợ Ngài và làm điều công chính thì được Ngài tiếp nhận.
36 Lời mà Đức Chúa Trời đã sai đến cho con cái Y-sơ-ra-ên, rao truyền sự bình an qua Giê-su Christ — Ngài là Chúa của mọi người —
37 các ông biết lời ấy đã được công bố khắp xứ Giu-đê, bắt đầu từ Ga-li-lê sau phép báp-tem mà Giăng đã rao giảng:
38 thể nào Đức Chúa Trời đã xức dầu cho Giê-su người Na-xa-rét bằng Thánh Linh và quyền năng; Ngài đi khắp nơi làm điều lành và chữa lành tất cả những người bị ma quỷ áp bức, vì Đức Chúa Trời ở cùng Ngài.
39 Chúng tôi là nhân chứng về mọi việc Ngài đã làm trong xứ người Do Thái và tại Giê-ru-sa-lem; họ đã giết Ngài bằng cách treo trên cây gỗ.
40 Nhưng Đức Chúa Trời đã khiến Ngài sống lại vào ngày thứ ba và cho Ngài được tỏ ra,
41 không phải cho toàn dân, nhưng cho những nhân chứng đã được Đức Chúa Trời chọn trước, tức là chúng tôi, những người đã ăn uống với Ngài sau khi Ngài từ cõi chết sống lại.
42 Ngài truyền cho chúng tôi rao giảng cho dân chúng và làm chứng rằng chính Ngài là Đấng được Đức Chúa Trời lập làm Quan Án của kẻ sống và kẻ chết.
43 Tất cả các tiên tri đều làm chứng về Ngài rằng: bởi danh Ngài, hễ ai tin Ngài thì nhận được sự tha tội.”

Phi-e-rơ giảng một bài giảng mang tính bước ngoặt, tuyên bố rằng Đức Chúa Trời không thiên vị và Phúc Âm dành cho mọi dân tộc. Ông tóm tắt chức vụ, sự chết và sự sống lại của Giê-su, nhấn mạnh rằng sự cứu rỗi qua Giê-su được ban cho tất cả những ai tin, bất kể nguồn gốc dân tộc của họ. Sứ điệp này không chỉ làm sáng tỏ giáo lý Cơ Đốc, mà còn chính thức mở rộng lời mời cứu rỗi đến dân ngoại.

Công Vụ 10:44-48
44 Khi Phi-e-rơ còn đang nói những lời ấy, Thánh Linh giáng trên tất cả những người nghe đạo.
45 Các tín hữu thuộc giới cắt bì đi cùng Phi-e-rơ đều kinh ngạc, vì ân tứ Thánh Linh cũng đã được đổ xuống trên dân ngoại.
46 Vì họ nghe những người ấy nói các thứ tiếng và tôn vinh Đức Chúa Trời. Bấy giờ Phi-e-rơ nói:
47 “Ai có thể ngăn cấm nước để những người này không được báp-tem, khi họ đã nhận Thánh Linh cũng như chúng ta?”
48 Rồi ông truyền làm báp-tem cho họ trong danh Chúa. Sau đó, họ xin ông ở lại vài ngày.

Khi Phi-e-rơ còn đang nói, Thánh Linh giáng xuống cách rõ ràng trên tất cả những người nghe, phản chiếu kinh nghiệm Ngũ Tuần, nhưng lần này bao gồm cả dân ngoại. Sự bày tỏ hữu hình và có thể nghe được của sự hiện diện Thánh Linh xác nhận sự chấp nhận của Đức Chúa Trời đối với những người ngoại bang tin nhận, và dẫn đến phản ứng lập tức là báp-tem. Câu hỏi của Phi-e-rơ nhấn mạnh bằng chứng không thể chối cãi rằng Đức Chúa Trời đã tiếp nhận dân ngoại, khiến họ được hoàn toàn gia nhập vào cộng đồng Cơ Đốc. Sự kiện này đánh dấu một bước chuyển quyết định trong thực hành và thần học của hội thánh đầu tiên, thiết lập vững chắc sứ mạng của hội thánh dành cho muôn dân.