Công Vụ 7

Công Vụ 7 ghi lại lời biện hộ của Ê-tiên trước Tòa Công Luận. Thay vì chỉ tự biện hộ cho mình, Ê-tiên kể lại lịch sử của Y-sơ-ra-ên. Ông cho thấy Đức Chúa Trời luôn thành tín, nhưng Y-sơ-ra-ên thường chống nghịch các sứ giả của Đức Chúa Trời. Ông cũng dạy rằng Đức Chúa Trời không bị giới hạn trong các đền thờ do tay con người làm nên. Cuối cùng, Ê-tiên mạnh dạn cáo trách các nhà lãnh đạo Do Thái vì họ chống nghịch Thánh Linh, giống như tổ phụ họ đã làm. Vì điều này, họ nổi giận và ném đá ông. Ê-tiên trở thành người tử đạo Cơ Đốc đầu tiên. Chương này cho thấy sự thành tín của Đức Chúa Trời, sự phản nghịch lặp đi lặp lại của Y-sơ-ra-ên, việc họ chối bỏ các sứ giả của Đức Chúa Trời, và sự chuyển tiếp từ các bóng hình của giao ước cũ đến thực tại lớn hơn trong Đấng Christ.

Công Vụ 7:1-10
1 Thầy tế lễ thượng phẩm hỏi: “Những điều này có đúng không?”
2 Ê-tiên đáp: “Thưa anh em và các bậc cha, xin hãy nghe: Đức Chúa Trời vinh hiển đã hiện ra với tổ phụ chúng ta là Áp-ra-ham khi ông còn ở Mê-sô-bô-ta-mi, trước khi ông cư ngụ tại Cha-ran,
3 và phán với ông: ‘Hãy ra khỏi quê hương ngươi và khỏi bà con ngươi, rồi đi đến xứ Ta sẽ chỉ cho ngươi.’
4 Bấy giờ ông ra khỏi xứ Canh-đê và cư ngụ tại Cha-ran. Sau khi cha ông qua đời, Đức Chúa Trời đem ông đến xứ này, là nơi các ông hiện đang cư ngụ.
5 Nhưng Ngài không ban cho ông sản nghiệp nào trong xứ ấy, dù chỉ một tấc đất để đặt chân. Tuy nhiên, khi Áp-ra-ham chưa có con, Ngài đã hứa ban xứ ấy cho ông làm sản nghiệp, và cho dòng dõi ông sau này.
6 Đức Chúa Trời cũng phán như vầy: dòng dõi ông sẽ cư ngụ trong xứ người, bị bắt làm nô lệ và bị áp bức bốn trăm năm.
7 Đức Chúa Trời phán: ‘Ta sẽ phán xét dân mà họ làm nô lệ; sau đó họ sẽ ra khỏi đó và thờ phượng Ta tại nơi này.’
8 Rồi Ngài ban cho ông giao ước cắt bì. Vì vậy, Áp-ra-ham sinh Y-sác và làm phép cắt bì cho con vào ngày thứ tám; Y-sác sinh Gia-cốp, và Gia-cốp sinh mười hai tổ phụ.
9 Các tổ phụ vì ganh tị đã bán Giô-sép sang Ai Cập. Nhưng Đức Chúa Trời ở với ông,
10 giải cứu ông khỏi mọi hoạn nạn, ban cho ông ơn và sự khôn ngoan trước mặt Pha-ra-ôn, vua Ai Cập; và Pha-ra-ôn lập ông làm quan cai trị Ai Cập và cả nhà mình.

Ê-tiên bắt đầu bằng cách nhắc các nhà lãnh đạo Do Thái về Áp-ra-ham. Đức Chúa Trời đã gọi Áp-ra-ham trước khi ông sống trong đất hứa, và Áp-ra-ham vâng lời dù lúc ấy ông chưa nhận được đất, cũng chưa có con. Điều này cho thấy lời hứa của Đức Chúa Trời tùy thuộc vào sự thành tín của chính Ngài, chứ không tùy thuộc vào điều Áp-ra-ham có thể thấy lúc đó. Sau đó, Ê-tiên nói về Giô-sép, người bị các anh em ganh tị và bán sang Ai Cập. Nhưng dù họ hành động sai trái, Đức Chúa Trời vẫn ở với Giô-sép, giải cứu ông khỏi mọi hoạn nạn, ban cho ông sự khôn ngoan và ơn trước mặt Pha-ra-ôn, rồi nâng ông lên một địa vị cao tại Ai Cập. Điều này cho thấy Đức Chúa Trời vẫn có thể thực hiện mục đích của Ngài, ngay cả khi con người hành động bởi lòng ganh tị và sự vô tín.

Công Vụ 7:11-19
11 Bấy giờ có nạn đói và hoạn nạn lớn xảy ra trên khắp đất Ai Cập và Ca-na-an, khiến tổ phụ chúng ta không tìm được lương thực.
12 Nhưng khi Gia-cốp nghe rằng ở Ai Cập có lúa, ông sai các tổ phụ chúng ta đi lần thứ nhất.
13 Lần thứ hai, Giô-sép tỏ mình cho các anh em, và gia đình Giô-sép được Pha-ra-ôn biết đến.
14 Giô-sép sai người mời cha mình là Gia-cốp và cả gia đình đến, gồm bảy mươi lăm người.
15 Vậy Gia-cốp xuống Ai Cập; rồi ông qua đời, ông và các tổ phụ chúng ta.
16 Họ được đưa về Si-chem và đặt trong mộ mà Áp-ra-ham đã mua bằng một số tiền từ các con trai của Ha-mô, cha của Si-chem.
17 Nhưng khi thời điểm lời hứa Đức Chúa Trời đã thề với Áp-ra-ham gần đến, dân chúng tăng trưởng và gia tăng nhiều trong Ai Cập,
18 cho đến khi một vua khác lên ngôi, là người không biết Giô-sép.
19 Vua này đối xử xảo trá với dân ta, áp bức tổ phụ chúng ta, buộc họ phải bỏ con trẻ của mình để chúng không được sống.

Ê-tiên tiếp tục cho thấy Đức Chúa Trời đã dùng Giô-sép để bảo tồn gia đình Gia-cốp trong cơn đói kém. Vì ở Ai Cập có lương thực, Gia-cốp sai các con mình đến đó, và sau đó Giô-sép tỏ mình cho các anh em. Gia-cốp và gia đình ông chuyển đến Ai Cập, nơi Đức Chúa Trời bảo tồn họ và làm cho họ phát triển thành một dân lớn. Nhưng sau nhiều năm, một Pha-ra-ôn mới lên ngôi, không biết Giô-sép, và ông ta áp bức dân Y-sơ-ra-ên cách tàn nhẫn, thậm chí tìm cách giết hại con trẻ của họ. Ê-tiên cho thấy dân Đức Chúa Trời thường trải qua sự đau khổ, nhưng Đức Chúa Trời không quên lời hứa của Ngài. Ngay cả trong sự áp bức, chương trình của Đức Chúa Trời vẫn tiếp tục tiến triển.

Công Vụ 7:20-29
20 Vào thời ấy, Môi-se được sinh ra, là người đẹp lòng Đức Chúa Trời; ông được nuôi trong nhà cha mình ba tháng.
21 Nhưng khi bị bỏ ra ngoài, con gái Pha-ra-ôn đem ông về và nuôi như con mình.
22 Môi-se được dạy dỗ trong mọi sự khôn ngoan của người Ai Cập, và có quyền năng trong lời nói lẫn việc làm.
23 Khi được bốn mươi tuổi, trong lòng ông có ý muốn thăm viếng anh em mình, tức con cái Y-sơ-ra-ên.
24 Thấy một người trong họ bị ngược đãi, ông bênh vực và trả thù cho người bị áp bức bằng cách đánh chết người Ai Cập.
25 Ông tưởng anh em mình sẽ hiểu rằng Đức Chúa Trời dùng tay ông để giải cứu họ, nhưng họ không hiểu.
26 Ngày hôm sau, ông thấy hai người trong họ đang đánh nhau, nên cố hòa giải họ và nói: ‘Các anh là anh em với nhau; sao lại làm hại nhau?’
27 Nhưng người đang làm hại người lân cận mình đẩy ông ra và nói: ‘Ai lập anh làm người cai trị và quan xét trên chúng tôi?
28 Anh muốn giết tôi như đã giết người Ai Cập hôm qua sao?’
29 Nghe lời ấy, Môi-se trốn đi và cư ngụ tại xứ Ma-đi-an, nơi ông sinh được hai con trai.

Sau đó, Ê-tiên nói về Môi-se. Môi-se được sinh ra trong thời kỳ nguy hiểm, nhưng Đức Chúa Trời đã bảo tồn mạng sống ông. Ông được nuôi trong nhà Pha-ra-ôn, được học mọi sự khôn ngoan của Ai Cập, và có quyền năng trong lời nói lẫn việc làm. Khi Môi-se được bốn mươi tuổi, ông muốn giúp đỡ chính dân mình là người Y-sơ-ra-ên. Ông bênh vực một người đang bị ngược đãi, nghĩ rằng họ sẽ hiểu Đức Chúa Trời dùng ông để giải cứu họ. Nhưng họ không hiểu và đã chối bỏ ông, nói rằng: “Ai lập anh làm người cai trị và quan xét trên chúng tôi?” Vì vậy, Môi-se trốn đến Ma-đi-an và sống tại đó như một người khách lạ. Ê-tiên đang cho thấy Y-sơ-ra-ên có lịch sử chối bỏ chính những người Đức Chúa Trời sai đến để giúp đỡ và giải cứu họ.

Công Vụ 7:30-34
30 Sau bốn mươi năm, một Thiên Sứ của Chúa hiện ra với ông trong ngọn lửa nơi bụi gai, tại hoang mạc núi Si-na-i.
31 Khi Môi-se thấy vậy, ông kinh ngạc về cảnh tượng ấy; lúc ông đến gần để quan sát, có tiếng Chúa phán với ông:
32 ‘Ta là Đức Chúa Trời của tổ phụ ngươi—Đức Chúa Trời của Áp-ra-ham, Đức Chúa Trời của Y-sác và Đức Chúa Trời của Gia-cốp.’ Môi-se run sợ và không dám nhìn.
33 Chúa phán với ông: ‘Hãy cởi dép khỏi chân ngươi, vì nơi ngươi đang đứng là đất thánh.
34 Ta thật đã thấy sự áp bức dân Ta tại Ai Cập; Ta đã nghe tiếng than của họ và đã xuống để giải cứu họ. Bây giờ hãy đến, Ta sẽ sai ngươi đến Ai Cập.’

Sau bốn mươi năm ở Ma-đi-an, Đức Chúa Trời hiện ra với Môi-se trong bụi gai cháy. Môi-se kinh ngạc, và khi ông đến gần, Chúa phán với ông. Đức Chúa Trời nhận mình là Đức Chúa Trời của Áp-ra-ham, Y-sác và Gia-cốp, cho thấy Ngài không quên lời hứa giao ước của Ngài. Đức Chúa Trời bảo Môi-se cởi dép vì ông đang đứng trên đất thánh. Sau đó, Đức Chúa Trời phán rằng Ngài đã thấy sự áp bức của dân Ngài, đã nghe tiếng than của họ, và đã xuống để giải cứu họ. Chính Môi-se, người từng bị Y-sơ-ra-ên chối bỏ, nay được Đức Chúa Trời sai làm người giải cứu họ. Ê-tiên đang chuẩn bị cho các nhà lãnh đạo thấy cùng một khuôn mẫu nơi Giê-su: Đấng mà họ chối bỏ chính là Đấng Đức Chúa Trời sai đến để cứu họ.

Công Vụ 7:35-43
35 Môi-se này, người họ đã chối bỏ khi nói: ‘Ai lập anh làm người cai trị và quan xét?’ chính là người Đức Chúa Trời đã sai làm người cai trị và người giải cứu, bởi tay Thiên Sứ đã hiện ra với ông trong bụi gai.
36 Chính ông đã đem họ ra, sau khi làm các dấu kỳ và phép lạ trong xứ Ai Cập, tại Biển Đỏ, và trong hoang mạc bốn mươi năm.
37 Chính Môi-se này đã nói với con cái Y-sơ-ra-ên rằng: ‘Chúa là Đức Chúa Trời của anh em sẽ dấy lên cho anh em một Đấng Tiên Tri giống như tôi từ giữa anh em. Các ngươi phải nghe Ngài.’
38 Chính ông là người ở trong hội chúng nơi hoang mạc với Thiên Sứ đã phán với ông trên núi Si-na-i, và với tổ phụ chúng ta; ông đã nhận các lời sống để truyền lại cho chúng ta.
39 Nhưng tổ phụ chúng ta không muốn vâng lời ông, mà chối bỏ ông. Trong lòng, họ quay trở lại Ai Cập,
40 nói với A-rôn: ‘Hãy làm cho chúng tôi các thần đi trước chúng tôi; vì Môi-se này, người đã dẫn chúng tôi ra khỏi đất Ai Cập, chúng tôi không biết điều gì đã xảy ra cho ông.’
41 Trong những ngày ấy, họ làm một con bò con, dâng của lễ cho thần tượng, và vui mừng trong công việc tay mình làm ra.
42 Bấy giờ Đức Chúa Trời quay đi và phó mặc họ thờ lạy các thiên thể trên trời, như đã chép trong sách các Tiên Tri:
‘Hỡi nhà Y-sơ-ra-ên, trong bốn mươi năm nơi hoang mạc,
các ngươi có dâng cho Ta các con vật bị giết và của lễ không?
43 Các ngươi cũng đã khiêng trại của Mô-lóc,
và ngôi sao của thần Rem-phan,
là các hình tượng các ngươi đã làm để thờ lạy;
nên Ta sẽ đày các ngươi qua bên kia Ba-by-lôn.’

Ê-tiên làm rõ điểm chính: chính Môi-se mà Y-sơ-ra-ên đã chối bỏ lại là người Đức Chúa Trời sai làm người cai trị và người giải cứu. Qua Môi-se, Đức Chúa Trời đem Y-sơ-ra-ên ra khỏi Ai Cập bằng các dấu kỳ phép lạ, dẫn họ qua Biển Đỏ, và hướng dẫn họ trong hoang mạc bốn mươi năm. Môi-se cũng nói rằng Đức Chúa Trời sẽ dấy lên một Đấng Tiên Tri khác giống như ông, và dân chúng phải nghe Ngài, điều này chỉ về Giê-su. Nhưng ngay cả sau mọi điều Đức Chúa Trời đã làm, Y-sơ-ra-ên vẫn chối bỏ Môi-se trong lòng và quay về phía Ai Cập. Họ làm con bò vàng, thờ lạy thần tượng, và vui mừng trong công việc tay mình làm ra. Vì họ từ chối Đức Chúa Trời, Ngài để họ đi theo sự thờ phượng sai lầm của họ, điều cuối cùng dẫn đến sự phán xét và lưu đày. Ê-tiên cho thấy sự phản nghịch chống lại Đức Chúa Trời không phải là điều mới; nó đã được lặp đi lặp lại trong suốt lịch sử Y-sơ-ra-ên.

Công Vụ 7:44-50
44 Tổ phụ chúng ta có đền tạm chứng ước trong hoang mạc, như Đức Chúa Trời đã truyền, khi Ngài bảo Môi-se làm theo kiểu mẫu mà ông đã thấy.
45 Tổ phụ chúng ta đã nhận lấy đền tạm ấy và cùng với Giô-suê đem vào xứ của các dân Ngoại, là những dân Đức Chúa Trời đã đuổi đi trước mặt tổ phụ chúng ta, cho đến thời Đa-vít.
46 Đa-vít được ơn trước mặt Đức Chúa Trời và xin được tìm một nơi ở cho Đức Chúa Trời của Gia-cốp.
47 Nhưng Sa-lô-môn đã xây một nhà cho Ngài.
48 Tuy nhiên, Đấng Chí Cao không ngự trong các đền thờ do tay người làm ra, như nhà tiên tri đã nói:
49 ‘Trời là ngai Ta,
đất là bệ chân Ta.
Các ngươi sẽ xây nhà nào cho Ta? Chúa phán,
hay nơi nào là chỗ nghỉ của Ta?
50 Chẳng phải tay Ta đã làm nên tất cả những điều này sao?’

Sau đó, Ê-tiên nói về đền tạm và đền thờ. Đền tạm được Đức Chúa Trời ban qua Môi-se và được làm theo kiểu mẫu Đức Chúa Trời đã chỉ cho ông. Về sau, đền tạm được đem vào đất hứa cùng với Giô-suê. Đa-vít mong muốn xây một nhà cho Đức Chúa Trời, và cuối cùng Sa-lô-môn đã xây đền thờ. Nhưng Ê-tiên nhắc họ rằng Đấng Chí Cao không ngự trong các đền thờ do tay người làm ra. Trời là ngai Ngài, và đất là bệ chân Ngài. Vì Đức Chúa Trời đã dựng nên muôn vật, Ngài không thể bị giới hạn trong một tòa nhà. Đây là lời quở trách đối với các nhà lãnh đạo Do Thái vì họ tôn trọng đền thờ bên ngoài, nhưng lại bỏ lỡ thực tại lớn hơn về sự hiện diện của Đức Chúa Trời và chống nghịch Đấng mà đền thờ hướng đến.

Công Vụ 7:51-53
51 “Các ông là những người cứng cổ, lòng và tai chưa được cắt bì! Các ông luôn chống nghịch Thánh Linh; tổ phụ các ông thế nào, các ông cũng như vậy.
52 Có nhà tiên tri nào mà tổ phụ các ông không bắt bớ? Họ đã giết những người báo trước về sự đến của Đấng Công Chính, mà nay các ông đã trở thành kẻ phản bội và sát nhân của Ngài,
53 các ông đã nhận luật pháp qua sự sắp đặt của các thiên sứ, nhưng lại không giữ luật pháp ấy.”

Bây giờ Ê-tiên nói trực tiếp với các nhà lãnh đạo. Ông gọi họ là cứng cổ, lòng và tai chưa được cắt bì, nghĩa là bên ngoài họ có vẻ tôn giáo, nhưng bên trong lại cứng lòng và không sẵn lòng nghe Đức Chúa Trời. Ông nói họ luôn chống nghịch Thánh Linh, giống như tổ phụ họ đã làm. Tổ phụ họ đã bắt bớ các tiên tri, và bây giờ chính họ đã phản bội và giết Đấng Công Chính là Giê-su Christ. Họ tuyên bố tôn trọng luật pháp, nhưng thật sự không giữ luật pháp ấy. Ê-tiên phơi bày sự giả hình của họ: họ tự hào về lịch sử, đền thờ và luật pháp của mình, nhưng lại đang lặp lại cùng sự phản nghịch của tổ phụ họ bằng cách chối bỏ Con Đức Chúa Trời.

Công Vụ 7:54-60
54 Khi nghe những điều ấy, họ bị đâm thấu trong lòng và nghiến răng với Ê-tiên.
55 Nhưng Ê-tiên, đầy dẫy Thánh Linh, nhìn chăm lên trời, thấy vinh hiển của Đức Chúa Trời và Giê-su đứng bên hữu Đức Chúa Trời.
56 Ông nói: “Kìa, tôi thấy các tầng trời mở ra và Con Người đứng bên hữu Đức Chúa Trời!”
57 Họ kêu lớn tiếng, bịt tai lại, rồi cùng nhau xông vào ông.
58 Họ kéo ông ra ngoài thành và ném đá ông. Các nhân chứng đặt áo của mình dưới chân một thanh niên tên là Sau-lơ.
59 Khi họ đang ném đá, Ê-tiên cầu khẩn và nói: “Lạy Chúa Giê-su, xin tiếp nhận linh hồn con.”
60 Rồi ông quỳ xuống và kêu lớn tiếng: “Lạy Chúa, xin đừng quy tội này cho họ.” Nói xong, ông ngủ.

Khi các nhà lãnh đạo nghe lời Ê-tiên, họ bị cáo trách sâu sắc, nhưng thay vì ăn năn, họ trở nên giận dữ. Ê-tiên, đầy dẫy Thánh Linh, nhìn lên trời và thấy vinh hiển của Đức Chúa Trời cùng Giê-su đứng bên hữu Đức Chúa Trời. Khi ông tuyên bố rằng ông thấy Con Người đứng bên hữu Đức Chúa Trời, các nhà lãnh đạo càng nổi giận hơn. Họ bịt tai, xông vào ông, kéo ông ra khỏi thành và ném đá ông. Khi Ê-tiên sắp chết, ông cầu khẩn Chúa Giê-su và nói: “Lạy Chúa Giê-su, xin tiếp nhận linh hồn con.” Sau đó ông cầu nguyện: “Lạy Chúa, xin đừng quy tội này cho họ.” Điều này cho thấy cùng một tinh thần tha thứ mà Giê-su đã có đối với những người đóng đinh Ngài. Ê-tiên chết trong đức tin, sự bình an và lòng tha thứ. Cái chết của ông cho thấy cái giá của việc đứng vững cho lẽ thật, nhưng cũng cho thấy quyền năng của Đấng Christ sống trong một tín hữu. Sau-lơ có mặt tại đó, giữ áo cho những người ném đá Ê-tiên, giới thiệu về người sau này sẽ trở thành Phao-lô, một trong những người rao giảng Phúc Âm vĩ đại nhất.