Tổng quan: Ga-la-ti

Ga-la-ti là bức thư mạnh mẽ của Phao-lô nhằm bảo vệ phúc âm thật của ân điển. Một số giáo sư giả đang làm rối loạn các Hội Thánh tại Ga-la-ti bằng cách nói rằng các tín hữu dân ngoại phải giữ luật pháp Môi-se, đặc biệt là phép cắt bì, để được cứu. Phao-lô mạnh mẽ sửa sai sự dạy dỗ sai lầm này và giải thích rằng một người được xưng công bình bởi đức tin nơi Giê-su Christ, chứ không phải bởi việc làm của luật pháp. Sự cứu rỗi không đạt được bởi nỗ lực của con người, nghi lễ tôn giáo, hay sự vâng phục bề ngoài, nhưng được nhận lãnh bởi đức tin nơi Đấng Christ. Phao-lô cũng giải thích mục đích của luật pháp. Luật pháp bày tỏ tội lỗi và chỉ con người đến với Đấng Christ, nhưng luật pháp không thể ban sự sống hoặc làm cho con người trở nên công bình. Bây giờ Đấng Christ đã đến, các tín hữu không còn ở dưới luật pháp như một hệ thống để đạt được sự công bình nữa. Họ là con cái của Đức Chúa Trời bởi đức tin và là người thừa kế lời hứa đã ban cho Áp-ra-ham. Tuy nhiên, sự tự do của Cơ Đốc nhân không có nghĩa là tự do để sống trong tội lỗi. Các tín hữu được kêu gọi bước đi trong Thánh Linh, chứ không theo xác thịt. Những việc làm của xác thịt dẫn đến sự hư mất, nhưng Thánh Linh sinh ra tình yêu thương, sự vui mừng, bình an, nhịn nhục, nhân từ, hiền lành, trung tín, mềm mại, và tiết độ. Sách Ga-la-ti cho thấy rằng đức tin thật hành động bởi tình yêu thương và sống bởi quyền năng của Đấng Christ ở bên trong.

Chương 1

Phao-lô bắt đầu bằng cách chào thăm các tín hữu Ga-la-ti và nhắc họ rằng chức vụ sứ đồ của ông đến từ Giê-su Christ và Đức Chúa Trời là Cha, chứ không đến từ loài người (Ga-la-ti 1:1). Ông nhanh chóng bày tỏ sự lo lắng rằng họ đang lìa bỏ Đấng Christ để theo một phúc âm khác, nhưng thật ra đó không phải là một phúc âm khác thật sự (Ga-la-ti 1:6–7). Phao-lô nghiêm khắc cảnh báo rằng bất cứ ai rao giảng một phúc âm khác với phúc âm ông đã rao giảng thì người đó đáng bị rủa sả (Ga-la-ti 1:8–9). Sau đó, ông bênh vực sự kêu gọi và sứ điệp của mình, giải thích rằng ông không nhận phúc âm từ loài người, nhưng bởi sự mặc khải của Giê-su Christ (Ga-la-ti 1:11–12). Ông cũng nhắc họ về đời sống trước đây của mình, khi ông từng bắt bớ Hội Thánh, và cách Đức Chúa Trời đã kêu gọi ông bởi ân điển (Ga-la-ti 1:13–16). Điều này cho thấy phúc âm mà Phao-lô rao giảng đến từ Đấng Christ, chứ không đến từ truyền thống của loài người.

Chương 2

Phao-lô giải thích rằng ông đã lên Giê-ru-sa-lem và gặp các lãnh đạo của Hội Thánh để xác nhận phúc âm mà ông rao giảng giữa dân ngoại (Ga-la-ti 2:1–2). Tít, là một tín hữu dân ngoại, đã không bị ép buộc phải chịu cắt bì, điều này cho thấy dân ngoại không cần phải trở thành người Do Thái mới được Đức Chúa Trời chấp nhận (Ga-la-ti 2:3–5). Phao-lô cũng kể lại việc ông đối mặt với Phi-e-rơ tại An-ti-ốt. Trước đó, Phi-e-rơ ăn chung với các tín hữu dân ngoại, nhưng khi một số người từ Gia-cơ đến, ông rút lui khỏi họ vì sợ. Phao-lô quở trách ông vì hành động của ông không đúng với lẽ thật của phúc âm (Ga-la-ti 2:11–14). Sau đó, Phao-lô dạy rõ rằng một người không được xưng công bình bởi việc làm của luật pháp, nhưng bởi đức tin nơi Giê-su Christ (Ga-la-ti 2:16). Ông cũng nói: “Tôi đã bị đóng đinh vào thập tự giá với Đấng Christ,” cho thấy đời sống Cơ Đốc không phải là sống bởi cái tôi, nhưng bởi Đấng Christ sống trong người tin (Ga-la-ti 2:20). Vì vậy, chương này cho thấy chúng ta được xưng công bình bởi đức tin nơi Đấng Christ, chứ không bởi việc làm của luật pháp.

Chương 3

Phao-lô nhắc các tín hữu Ga-la-ti rằng họ đã nhận Thánh Linh bởi nghe và tin, chứ không bởi việc làm của luật pháp (Ga-la-ti 3:2). Ông hỏi tại sao họ đã bắt đầu bởi Thánh Linh mà nay lại muốn trở nên trọn vẹn bởi xác thịt (Ga-la-ti 3:3). Phao-lô dùng Áp-ra-ham làm ví dụ. Áp-ra-ham tin Đức Chúa Trời, và điều đó được kể cho ông là công bình (Ga-la-ti 3:6; Sáng-thế Ký 15:6). Điều này cho thấy sự công bình luôn luôn đến bởi đức tin, chứ không bởi việc làm của con người. Phao-lô giải thích rằng luật pháp được thêm vào vì sự vi phạm, cho đến khi Đấng Christ đến (Ga-la-ti 3:19). Luật pháp đã phục vụ như người giám hộ để dẫn con người đến với Đấng Christ, nhưng nay đức tin đã đến, các tín hữu không còn ở dưới người giám hộ đó nữa (Ga-la-ti 3:24–25). Bởi đức tin nơi Đấng Christ, các tín hữu trở thành con cái của Đức Chúa Trời và là người thừa kế lời hứa (Ga-la-ti 3:26–29). Vì vậy, luật pháp chỉ về Đấng Christ, nhưng sự công bình đến bởi đức tin nơi Ngài.

Chương 4

Phao-lô giải thích rằng trước khi Đấng Christ đến, dân sự của Đức Chúa Trời giống như trẻ con ở dưới những người giám hộ và quản lý. Nhưng khi kỳ hạn đã trọn, Đức Chúa Trời sai Con Ngài đến, sinh ra dưới luật pháp, để chuộc những người ở dưới luật pháp, hầu cho họ được nhận làm con nuôi (Ga-la-ti 4:1–5). Vì các tín hữu nay là con, Đức Chúa Trời đã sai Thần Linh của Con Ngài vào lòng họ, kêu lên rằng: “A-ba! Cha!” (Ga-la-ti 4:6). Vì vậy, họ không còn là nô lệ nữa, nhưng là con và là người thừa kế bởi Đức Chúa Trời (Ga-la-ti 4:7). Phao-lô lo lắng rằng các tín hữu Ga-la-ti đang quay trở lại với những điều yếu đuối và nghèo nàn, giữ ngày, tháng, mùa, và năm như thể những điều đó có thể làm cho họ trở nên công bình (Ga-la-ti 4:9–11). Sau đó, ông dùng câu chuyện của Ha-ga và Sa-ra làm hình bóng minh họa. Ha-ga tượng trưng cho sự nô lệ, còn Sa-ra tượng trưng cho lời hứa và sự tự do được tìm thấy trong Đấng Christ (Ga-la-ti 4:21–31). Chương này cho thấy rằng trong Đấng Christ, các tín hữu không còn là nô lệ dưới ách nô lệ nữa, nhưng là con cái của Đức Chúa Trời bởi Thánh Linh.

Chương 5

Phao-lô kêu gọi các tín hữu Ga-la-ti hãy đứng vững trong sự tự do mà Đấng Christ đã ban cho họ, và đừng để mình bị mắc lại dưới ách nô lệ nữa (Ga-la-ti 5:1). Ông cảnh báo rằng nếu họ chấp nhận phép cắt bì như điều cần thiết để được cứu, thì Đấng Christ sẽ không ích lợi gì cho họ, và họ sẽ bị buộc phải giữ trọn cả luật pháp (Ga-la-ti 5:2–3). Phao-lô nói rằng trong Đấng Christ, cắt bì hay không cắt bì không phải là điều quan trọng cho sự cứu rỗi; điều quan trọng là đức tin hành động bởi tình yêu thương (Ga-la-ti 5:6). Tuy nhiên, sự tự do của Cơ Đốc nhân không được dùng làm cơ hội cho xác thịt, nhưng phải dùng để phục vụ lẫn nhau trong tình yêu thương (Ga-la-ti 5:13). Cả luật pháp được làm trọn trong điều này: “Ngươi hãy yêu người lân cận như chính mình” (Ga-la-ti 5:14). Sau đó, Phao-lô đối chiếu những việc làm của xác thịt với bông trái của Thánh Linh. Những việc làm của xác thịt bao gồm tà dâm, ô uế, thù nghịch, ganh ghét, tham vọng ích kỷ, ganh tị, say sưa, và những điều giống như vậy (Ga-la-ti 5:19–21). Nhưng bông trái của Thánh Linh là tình yêu thương, sự vui mừng, bình an, nhịn nhục, nhân từ, hiền lành, trung tín, mềm mại, và tiết độ (Ga-la-ti 5:22–23). Những ai thuộc về Đấng Christ đã đóng đinh xác thịt cùng với các dục vọng và ham muốn của nó vào thập tự giá (Ga-la-ti 5:24). Vì vậy, các tín hữu được kêu gọi sống và bước đi trong Thánh Linh (Ga-la-ti 5:25). Sự tự do thật trong Đấng Christ có nghĩa là bước đi bởi Thánh Linh và sống một đời sống yêu thương.

Chương 6

Phao-lô kết thúc bằng những lời dạy thực tế cho đời sống Cơ Đốc. Nếu có ai bị sa vào lỗi lầm, những người thuộc linh phải lấy tinh thần mềm mại mà phục hồi người ấy, đồng thời cũng phải giữ mình (Ga-la-ti 6:1). Ông bảo các tín hữu hãy mang gánh nặng cho nhau, như vậy họ sẽ làm trọn luật pháp của Đấng Christ (Ga-la-ti 6:2). Điều này cho thấy đời sống Cơ Đốc không phải là sự giữ luật bề ngoài, nhưng là tình yêu thương giống Đấng Christ và sự chăm sóc lẫn nhau. Phao-lô cũng dạy nguyên tắc gieo và gặt. Một người sẽ gặt điều mình gieo. Ai gieo cho xác thịt sẽ bởi xác thịt mà gặt sự hư nát, nhưng ai gieo cho Thánh Linh sẽ bởi Thánh Linh mà gặt sự sống đời đời (Ga-la-ti 6:7–8). Vì vậy, các tín hữu không nên mệt mỏi trong việc làm lành, nhất là đối với những người thuộc gia đình đức tin (Ga-la-ti 6:9–10). Phao-lô kết thúc bằng cách nhấn mạnh thập tự giá của Đấng Christ. Ông nói rằng ông sẽ không khoe khoang điều gì ngoài thập tự giá của Chúa chúng ta là Giê-su Christ, bởi thập tự giá ấy, thế gian đã bị đóng đinh đối với ông, và ông đối với thế gian (Ga-la-ti 6:14). Cắt bì hay không cắt bì không phải là điều quan trọng; điều quan trọng là trở nên một tạo vật mới (Ga-la-ti 6:15). Đời sống Cơ Đốc được sống bởi Thánh Linh, được bày tỏ qua tình yêu thương, sự mang gánh nặng cho nhau, làm điều lành, và trở nên một tạo vật mới trong Đấng Christ.