Lu-ca 1

Lu-ca 1 đóng vai trò như phần mở đầu cho sách Tin Lành Lu-ca và trình bày những hoàn cảnh xoay quanh sự ra đời của Giăng Báp-tít và Chúa Giê-su. Chương này bắt đầu bằng lời đề tặng trang trọng cho Thê-ô-phi-lơ, giải thích mục đích của Lu-ca là cung cấp một bản tường thuật có thứ tự. Sau đó, chương chuyển sang lời báo tin kỳ diệu về sự ra đời của Giăng Báp-tít cho Xa-cha-ri và Ê-li-sa-bét, một cặp vợ chồng đã cao tuổi và không có con. Tiếp theo, thiên sứ Gáp-ri-ên báo tin về sự ra đời của Chúa Giê-su cho Ma-ri, một trinh nữ tại Na-xa-rét. Chương kết thúc với việc Ma-ri đến thăm Ê-li-sa-bét, bài ca ngợi khen của Ma-ri, sự ra đời của Giăng, và lời tiên tri của Xa-cha-ri. Lu-ca 1 nhấn mạnh kế hoạch của Đức Chúa Trời, sự ứng nghiệm lời tiên tri, và sự khởi đầu chức vụ của Chúa Giê-su.

Lu-ca 1:1-4
1 Vì có nhiều người đã ra công sắp xếp một bản tường thuật về những việc đã được hoàn thành giữa chúng ta,
2 như những người từ ban đầu là nhân chứng tận mắt và là người phục vụ lời đã truyền lại cho chúng ta,
3 nên tôi cũng thấy tốt, sau khi đã tìm hiểu cẩn thận mọi sự từ đầu, viết cho ngài một bản tường thuật có thứ tự, thưa ngài Thê-ô-phi-lơ đáng kính,
4 để ngài biết chắc chắn về những điều mình đã được dạy dỗ.

Lu-ca mở đầu sách Tin Lành của mình bằng cách giải thích mục đích của ông: cung cấp một bản tường thuật cẩn thận và đáng tin cậy về đời sống và chức vụ của Chúa Giê-su Christ. Khi gửi lời đến Thê-ô-phi-lơ, một tên có nghĩa là “người yêu mến Đức Chúa Trời,” Lu-ca bày tỏ ý định xây dựng đức tin nơi người đọc. Sự điều tra kỹ lưỡng và cách sắp xếp các sự kiện của Lu-ca nhằm củng cố lòng tin của các tín hữu và giúp họ vững chắc trong những lời dạy về Chúa Giê-su, dựa trên lời chứng của các nhân chứng tận mắt và những người đã kinh nghiệm các sự kiện ấy.

Lu-ca 1:5-7
5 Trong những ngày Hê-rốt làm vua xứ Giu-đê, có một thầy tế lễ tên là Xa-cha-ri, thuộc ban A-bi-a. Vợ ông thuộc dòng dõi A-rôn, tên là Ê-li-sa-bét.
6 Cả hai đều công chính trước mặt Đức Chúa Trời, bước đi không chỗ trách được trong mọi điều răn và luật lệ của Chúa.
7 Nhưng họ không có con, vì Ê-li-sa-bét son sẻ, và cả hai đều đã cao tuổi.

Xa-cha-ri và Ê-li-sa-bét được giới thiệu là một cặp vợ chồng tin kính, cả hai đều thuộc dòng dõi tế lễ, sống công chính trước mặt Đức Chúa Trời. Dù trung tín, họ vẫn đối diện với nỗi buồn không có con, điều thường bị xem là sự xấu hổ trong xã hội thời đó. Tuổi cao của họ khiến hy vọng có con dường như không thể xảy ra, chuẩn bị bối cảnh cho một sự can thiệp kỳ diệu nhằm bày tỏ quyền năng và ân huệ của Đức Chúa Trời.

Lu-ca 1:8-10
8 Khi Xa-cha-ri đang thi hành chức tế lễ trước mặt Đức Chúa Trời theo phiên của ban mình,
9 theo tục lệ của chức tế lễ, ông được bắt thăm để vào đền thờ của Chúa mà dâng hương.
10 Cả đoàn dân chúng ở bên ngoài cầu nguyện trong giờ dâng hương.

Trong giờ cầu nguyện, Xa-cha-ri được chọn bằng cách bắt thăm để vào đền thờ và dâng hương, một vinh dự lớn đối với một thầy tế lễ. Việc dâng hương tượng trưng cho lời cầu nguyện của dân sự dâng lên Đức Chúa Trời, và đoàn dân đông ở bên ngoài nhấn mạnh bản chất cộng đồng của sự thờ phượng. Cảnh này cho thấy sự sẵn sàng thuộc linh của dân chúng, chuẩn bị cho một sứ điệp thần thượng sắp được ban cho Xa-cha-ri.

Lu-ca 1:11-17
11 Bấy giờ một thiên sứ của Chúa hiện ra với ông, đứng bên phải bàn thờ dâng hương.
12 Khi Xa-cha-ri thấy thiên sứ, ông bối rối và sợ hãi.
13 Nhưng thiên sứ nói với ông: “Hỡi Xa-cha-ri, đừng sợ, vì lời cầu nguyện của ông đã được nghe; vợ ông là Ê-li-sa-bét sẽ sinh cho ông một con trai, và ông phải đặt tên là Giăng.
14 Ông sẽ vui mừng hân hoan, và nhiều người sẽ vui mừng về sự ra đời của con ấy.
15 Vì con ấy sẽ cao trọng trước mặt Chúa, không uống rượu nho hay rượu mạnh. Con ấy sẽ được đầy dẫy Thánh Linh ngay từ trong lòng mẹ.
16 Con ấy sẽ làm cho nhiều con cái Y-sơ-ra-ên trở về cùng Chúa, Đức Chúa Trời của họ.
17 Con ấy sẽ đi trước mặt Ngài trong tinh thần và quyền phép của Ê-li, ‘để khiến lòng cha trở về cùng con cái,’ và người không vâng phục trở về với sự khôn ngoan của người công chính, để chuẩn bị một dân sẵn sàng cho Chúa.”

Sứ điệp của thiên sứ Gáp-ri-ên dành cho Xa-cha-ri vừa bất ngờ vừa đầy biến đổi. Gáp-ri-ên tiết lộ rằng lời cầu nguyện lâu dài của Xa-cha-ri và Ê-li-sa-bét về một người con sẽ được đáp lại, và họ sẽ có một con trai tên là Giăng. Đứa trẻ này, được đầy dẫy Thánh Linh từ khi sinh ra, sẽ chuẩn bị đường cho Chúa, đem đến sứ điệp ăn năn và hòa giải. Đời sống và chức vụ của Giăng sẽ phản chiếu chức vụ của Ê-li, kêu gọi dân sự quay trở lại cùng Đức Chúa Trời.

Lu-ca 1:18-20
18 Xa-cha-ri thưa với thiên sứ: “Làm sao tôi biết được điều này? Vì tôi đã già, và vợ tôi cũng đã cao tuổi.”
19 Thiên sứ đáp: “Ta là Gáp-ri-ên, người đứng trước mặt Đức Chúa Trời, được sai đến để nói với ông và báo cho ông tin mừng này.
20 Nhưng này, ông sẽ bị câm, không nói được cho đến ngày những điều này xảy ra, vì ông đã không tin lời ta, là lời sẽ được ứng nghiệm đúng thời điểm.”

Phản ứng của Xa-cha-ri bày tỏ sự nghi ngờ vì tuổi cao của ông và Ê-li-sa-bét, khiến Gáp-ri-ên đặt trên ông sự câm lặng tạm thời như một dấu hiệu. Danh tính của Gáp-ri-ên là sứ giả của Đức Chúa Trời nhấn mạnh thẩm quyền của sứ điệp và nhắc nhở về tầm quan trọng của đức tin. Sự im lặng của Xa-cha-ri trở thành một dấu hiệu hữu hình về quyền năng của Đức Chúa Trời và sự chắc chắn của lời thiên sứ.

Lu-ca 1:21-25
21 Dân chúng chờ Xa-cha-ri và lấy làm lạ vì ông ở lâu trong đền thờ.
22 Khi ông đi ra, ông không thể nói với họ; họ nhận ra rằng ông đã thấy một khải tượng trong đền thờ, vì ông ra dấu cho họ và vẫn câm lặng.
23 Khi những ngày phục vụ của ông hoàn tất, ông trở về nhà.
24 Sau những ngày ấy, vợ ông là Ê-li-sa-bét thụ thai; bà ẩn mình năm tháng và nói:
25 “Chúa đã làm cho tôi như vậy trong những ngày Ngài đoái xem tôi, để cất bỏ sự xấu hổ của tôi giữa loài người.”

Sự im lặng và những cử chỉ của Xa-cha-ri xác nhận với dân chúng rằng ông đã gặp một khải tượng thần thượng, làm dấy lên sự kinh ngạc và mong đợi. Việc Ê-li-sa-bét sau đó thụ thai xác nhận lời hứa của Gáp-ri-ên, và việc bà ẩn mình phản ánh lòng biết ơn và sự kính sợ. Bà vui mừng vì sự can thiệp của Đức Chúa Trời, xem việc mang thai này là sự cất bỏ “sự xấu hổ” vì không có con, một sự phục hồi vừa cá nhân vừa mang ý nghĩa văn hóa.

Lu-ca 1:26-33
26 Đến tháng thứ sáu, thiên sứ Gáp-ri-ên được Đức Chúa Trời sai đến một thành thuộc xứ Ga-li-lê tên là Na-xa-rét,
27 đến với một trinh nữ đã hứa hôn với một người tên là Giô-sép, thuộc nhà Đa-vít. Tên trinh nữ ấy là Ma-ri.
28 Thiên sứ vào cùng nàng và nói: “Mừng vui lên, người được ơn cao trọng! Chúa ở cùng cô; cô được phước giữa các người nữ!”
29 Nhưng khi thấy thiên sứ, Ma-ri bối rối vì lời chào ấy và suy nghĩ không biết lời chào đó có nghĩa gì.
30 Thiên sứ nói với nàng: “Hỡi Ma-ri, đừng sợ, vì cô đã được ơn trước mặt Đức Chúa Trời.
31 Này, cô sẽ thụ thai trong lòng và sinh một Con Trai, và phải đặt tên là Giê-su.
32 Ngài sẽ cao trọng, được gọi là Con của Đấng Chí Cao; Chúa là Đức Chúa Trời sẽ ban cho Ngài ngai Đa-vít, tổ phụ Ngài.
33 Ngài sẽ trị vì nhà Gia-cốp đời đời, và vương quốc của Ngài sẽ không bao giờ chấm dứt.”

Sự hiện ra của Gáp-ri-ên với Ma-ri, một thiếu nữ khiêm nhường tại Na-xa-rét, nhấn mạnh ân điển của Đức Chúa Trời trong việc chọn một người có vẻ không đáng chú ý cho một vai trò trọng đại trong lịch sử cứu rỗi. Ma-ri được cho biết rằng nàng được Đức Chúa Trời chọn để sinh Con Ngài, là Chúa Giê-su, Đấng sẽ thừa hưởng ngai Đa-vít và trị vì đời đời. Lời báo tin này nhấn mạnh danh tính thần thượng và vương quyền của Chúa Giê-su, ứng nghiệm những lời hứa đã ban cho Đa-vít và khải tượng tiên tri về một vương quốc đời đời.

Lu-ca 1:34-38
34 Ma-ri thưa với thiên sứ: “Việc ấy sẽ xảy ra thế nào, vì tôi chưa biết người nam?”
35 Thiên sứ đáp: “Thánh Linh sẽ đến trên cô, và quyền năng của Đấng Chí Cao sẽ che phủ cô; vì thế, Đấng Thánh sinh ra sẽ được gọi là Con Đức Chúa Trời.
36 Kìa, Ê-li-sa-bét, bà con của cô, cũng đã thụ thai một con trai trong tuổi già; người từng bị gọi là son sẻ nay đã được sáu tháng rồi.
37 Vì đối với Đức Chúa Trời, không điều gì là không thể.”
38 Ma-ri thưa: “Này, tôi là nữ tỳ của Chúa! Xin điều ấy xảy ra cho tôi theo lời ngài.” Rồi thiên sứ rời khỏi nàng.

Câu hỏi của Ma-ri cho thấy sự trong sạch và sự thắc mắc của nàng về việc làm sao một trinh nữ có thể thụ thai. Gáp-ri-ên giải thích rằng sự thụ thai này sẽ là một hành động thần thượng, một phép lạ được thực hiện bởi Thánh Linh. Ông cũng chia sẻ tin về việc Ê-li-sa-bét mang thai, củng cố sứ điệp rằng Đức Chúa Trời có thể vượt qua mọi giới hạn tự nhiên. Lời đáp của Ma-ri trong sự khiêm nhường bày tỏ đức tin và sự đầu phục ý muốn của Đức Chúa Trời, trở thành gương mẫu về lòng tin cậy và vâng phục.

Lu-ca 1:39-45
39 Trong những ngày ấy, Ma-ri vội vã đứng dậy đi lên miền đồi núi, đến một thành thuộc xứ Giu-đa,
40 vào nhà Xa-cha-ri và chào Ê-li-sa-bét.
41 Khi Ê-li-sa-bét nghe lời chào của Ma-ri, thai nhi nhảy mừng trong lòng bà; và Ê-li-sa-bét được đầy dẫy Thánh Linh.
42 Bà cất tiếng lớn nói: “Cô được phước giữa các người nữ, và trái của lòng cô cũng được phước!
43 Vì sao tôi được ơn này, là mẹ của Chúa tôi đến thăm tôi?
44 Vì kìa, khi tiếng chào của cô vừa vang đến tai tôi, thai nhi trong lòng tôi đã nhảy mừng.
45 Phước cho người đã tin, vì những điều Chúa phán với người sẽ được ứng nghiệm.”

Cuộc viếng thăm của Ma-ri đến Ê-li-sa-bét dẫn đến sự nhận biết đầy dẫy Thần Linh về ý nghĩa của Chúa Giê-su. Đứa con chưa sinh của Ê-li-sa-bét, là Giăng, đáp ứng với sự xuất hiện của Ma-ri, báo hiệu niềm vui mong đợi sự đến của Chúa Giê-su. Ê-li-sa-bét, được Thánh Linh cảm động, nhìn nhận đức tin của Ma-ri và danh tính thần thượng của Con trong lòng nàng, công bố phước lành trên nàng. Khoảnh khắc hai người phụ nữ xác nhận lẫn nhau này làm nổi bật công việc của Đức Chúa Trời trong đời sống của cả hai và vai trò đặc biệt của hai người con của họ.

Lu-ca 1:46-55
46 Ma-ri nói: “Linh hồn tôi tôn cao Chúa,
47 và tâm linh tôi vui mừng trong Đức Chúa Trời, Đấng Cứu Rỗi tôi.
48 Vì Ngài đã đoái xem địa vị thấp hèn của nữ tỳ Ngài; từ nay về sau, mọi thế hệ sẽ gọi tôi là người được phước.
49 Vì Đấng Quyền Năng đã làm cho tôi những việc lớn, và danh Ngài là thánh.
50 Lòng thương xót của Ngài dành cho những người kính sợ Ngài từ đời này sang đời kia.
51 Ngài đã bày tỏ sức mạnh bằng cánh tay Ngài; Ngài đã làm tan lạc những kẻ kiêu ngạo trong ý tưởng của lòng họ.
52 Ngài đã hạ những kẻ quyền thế khỏi ngai, và nâng cao người thấp hèn.
53 Ngài đã làm cho người đói được no bằng những điều tốt lành, và đuổi người giàu về tay không.
54 Ngài đã giúp Y-sơ-ra-ên, tôi tớ Ngài, vì nhớ đến lòng thương xót của Ngài,
55 như Ngài đã phán với tổ phụ chúng ta, với Áp-ra-ham và dòng dõi người đời đời.”

Bài ca của Ma-ri, thường được gọi là Magnificat, bày tỏ lòng biết ơn sâu xa và sự ngợi khen của nàng đối với Đức Chúa Trời. Nàng nhìn nhận lòng thương xót và quyền năng của Ngài, kinh ngạc vì Ngài đã chọn một người ở địa vị khiêm nhường cho một mục đích lớn lao. Bài ca phản ánh cách Đức Chúa Trời đảo ngược những kỳ vọng của con người—nâng người khiêm nhường lên và làm cho người đói được no. Lời của Ma-ri kết nối kinh nghiệm của nàng với những lời hứa giao ước của Đức Chúa Trời dành cho Áp-ra-ham và Y-sơ-ra-ên, nhìn thấy vai trò của mình như một phần trong kế hoạch cứu rỗi đang tiếp diễn của Ngài.

Lu-ca 1:56-66
56 Ma-ri ở với Ê-li-sa-bét khoảng ba tháng, rồi trở về nhà mình.
57 Đến kỳ sinh nở, Ê-li-sa-bét sinh một con trai.
58 Khi hàng xóm và bà con nghe rằng Chúa đã bày tỏ lòng thương xót lớn lao đối với bà, họ cùng vui mừng với bà.
59 Đến ngày thứ tám, họ đến làm phép cắt bì cho đứa trẻ; họ định đặt tên nó theo tên cha là Xa-cha-ri.
60 Nhưng mẹ nó nói: “Không, nó phải được gọi là Giăng.”
61 Họ nói với bà: “Trong vòng bà con của bà không có ai mang tên đó.”
62 Họ ra dấu hỏi cha nó muốn đặt tên đứa trẻ là gì.
63 Ông xin một bảng viết và viết rằng: “Tên nó là Giăng.” Tất cả đều kinh ngạc.
64 Ngay lập tức miệng ông mở ra, lưỡi ông được tháo, và ông nói, ngợi khen Đức Chúa Trời.
65 Sự kính sợ bao phủ tất cả những người sống quanh họ; và mọi việc ấy được bàn luận khắp miền đồi núi Giu-đê.
66 Tất cả những ai nghe đều ghi nhớ trong lòng và nói: “Đứa trẻ này rồi sẽ ra sao?” Vì tay Chúa ở cùng nó.

Sự sinh con của Ê-li-sa-bét được cộng đồng cùng vui mừng, và việc chọn cái tên khác thường là “Giăng,” được Xa-cha-ri xác nhận, nhấn mạnh sự can thiệp của Đức Chúa Trời. Khi Xa-cha-ri được nói lại, ông ngợi khen Đức Chúa Trời, cho thấy lời thiên sứ đã được ứng nghiệm. Dân chúng đầy kính sợ và kinh ngạc, cảm nhận rằng đời sống của Giăng có một mục đích đặc biệt và tay Chúa ở cùng ông. Điều này chuẩn bị bối cảnh cho vai trò tương lai của Giăng như một nhà tiên tri dọn đường cho Chúa Giê-su.

Lu-ca 1:67-75
67 Xa-cha-ri, cha của đứa trẻ, được đầy dẫy Thánh Linh và nói tiên tri rằng:
68 “Đáng chúc tụng Chúa, Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên, vì Ngài đã viếng thăm và cứu chuộc dân Ngài,
69 và đã dấy lên cho chúng ta một sừng cứu rỗi trong nhà Đa-vít, tôi tớ Ngài,
70 như Ngài đã phán qua miệng các thánh tiên tri của Ngài từ thuở xưa,
71 rằng chúng ta sẽ được cứu khỏi kẻ thù và khỏi tay mọi kẻ ghét chúng ta,
72 để thực hiện lòng thương xót đã hứa với tổ phụ chúng ta và nhớ đến giao ước thánh của Ngài,
73 là lời thề Ngài đã thề với Áp-ra-ham, tổ phụ chúng ta:
74 ban cho chúng ta, sau khi được giải cứu khỏi tay kẻ thù, có thể hầu việc Ngài không sợ hãi,
75 trong sự thánh khiết và công chính trước mặt Ngài suốt đời chúng ta.”

Lời tiên tri của Xa-cha-ri, được Thánh Linh cảm động, ca ngợi sự cứu chuộc của Đức Chúa Trời dành cho Y-sơ-ra-ên và sự ứng nghiệm các lời hứa giao ước của Ngài. Ông nhìn nhận rằng sự ra đời của Giăng báo hiệu sự đến của ơn cứu rỗi qua “sừng cứu rỗi” từ dòng dõi Đa-vít. Xa-cha-ri xem sự giải cứu này là sự thành tín của Đức Chúa Trời đối với các lời hứa của Ngài, giúp dân Ngài có thể hầu việc Ngài cách tự do và công chính. Lời của ông phản ánh niềm hy vọng về sự giải cứu dân tộc và thuộc linh mà sự đến của Chúa Giê-su sẽ đem lại.

Lu-ca 1:76-80
76 “Còn con, hỡi con trẻ, con sẽ được gọi là tiên tri của Đấng Chí Cao; vì con sẽ đi trước mặt Chúa để chuẩn bị đường lối Ngài,
77 để ban cho dân Ngài sự hiểu biết về ơn cứu rỗi qua sự tha tội,
78 bởi lòng thương xót dịu dàng của Đức Chúa Trời chúng ta, nhờ đó Vầng Đông từ trên cao đã viếng thăm chúng ta,
79 để soi sáng những người đang ngồi trong bóng tối và bóng sự chết, để dẫn chân chúng ta vào con đường bình an.”
80 Đứa trẻ lớn lên và mạnh mẽ trong tâm linh, ở trong đồng vắng cho đến ngày được tỏ ra cho dân Y-sơ-ra-ên.

Xa-cha-ri nói tiên tri cách cụ thể về vai trò của Giăng là người đi trước Chúa, gọi ông là một tiên tri sẽ chuẩn bị dân sự cho sự đến của Chúa Giê-su. Sứ mạng của Giăng sẽ tập trung vào việc đem đến sự hiểu biết về ơn cứu rỗi và sự tha tội, bày tỏ lòng thương xót của Đức Chúa Trời. Hình ảnh ánh sáng và sự bình an tượng trưng cho sự đến của Chúa Giê-su, “Vầng Đông,” Đấng sẽ đem sự soi sáng thuộc linh và sự dẫn dắt. Việc Giăng lớn lên và được chuẩn bị trong đồng vắng nhấn mạnh sự kêu gọi và sự sẵn sàng của ông cho chức vụ.