Lu-ca 16

Trong Lu-ca 16, Chúa Giê-su trình bày hai ví dụ quan trọng và những sự dạy dỗ về của cải, sự quản trị, và hậu quả đời đời của những lựa chọn trên đất. Trước hết, Ngài kể ví dụ về người quản gia bất nghĩa, nhấn mạnh nhu cầu phải có sự khôn ngoan trong việc quản lý các nguồn lực trần gian. Sau đó, Ngài nói đến lòng yêu tiền của người Pha-ri-si và dạy về luật pháp, ly dị, cũng như quan điểm của Đức Chúa Trời đối với của cải. Chương này kết thúc bằng câu chuyện về người giàu và La-xa-rơ, là một bài học nghiêm trọng về ý nghĩa đời đời của cách chúng ta đối xử với người khác và sử dụng của cải vật chất.

Lu-ca 16:1-8
1 Ngài cũng phán với các môn đồ: “Có một người giàu kia có một quản gia, và người ta tố cáo với ông rằng quản gia ấy đã phung phí tài sản của ông.
2 Ông gọi người ấy đến và nói: ‘Ta nghe điều gì về ngươi vậy? Hãy khai trình việc quản lý của ngươi, vì ngươi không thể làm quản gia nữa.’
3 Người quản gia tự nhủ: ‘Ta phải làm gì đây? Vì chủ ta sắp cất chức quản gia của ta. Ta thì không đủ sức cuốc đất, còn đi ăn xin thì xấu hổ.
4 Ta biết phải làm gì rồi, để khi bị mất chức quản gia, họ sẽ tiếp ta vào nhà họ.’
5 Vậy, người ấy gọi từng con nợ của chủ mình đến và hỏi người thứ nhất: ‘Anh nợ chủ tôi bao nhiêu?’
6 Người ấy đáp: ‘Một trăm thùng dầu.’ Quản gia nói: ‘Hãy lấy giấy nợ của anh, ngồi xuống mau và viết năm mươi.’
7 Rồi người ấy hỏi người khác: ‘Còn anh nợ bao nhiêu?’ Người ấy đáp: ‘Một trăm bao lúa mì.’ Quản gia nói: ‘Hãy lấy giấy nợ của anh và viết tám mươi.’
8 Chủ khen người quản gia bất nghĩa ấy vì người đã hành động khôn khéo. Vì con cái đời này trong thế hệ của họ khôn khéo hơn con cái sự sáng.”

Chúa Giê-su kể ví dụ về người quản gia bất nghĩa để dạy một bài học sâu sắc về sự khôn ngoan và tầm nhìn xa trong việc quản lý các nguồn lực. Người quản gia bị tố cáo là phung phí tài sản của chủ và sắp bị cách chức. Nhận biết tình cảnh nguy hiểm của mình, ông lập một kế hoạch khôn khéo để bảo đảm tương lai. Ông giảm bớt số nợ của các con nợ của chủ, nhờ đó lấy được thiện cảm của họ và bảo đảm rằng họ sẽ giúp đỡ ông khi ông mất việc. Điều đáng ngạc nhiên là người chủ khen người quản gia, không phải vì sự bất lương của ông, nhưng vì sự khôn khéo trong việc biết tính toán trước. Chúa Giê-su dùng ví dụ này để nhấn mạnh tầm quan trọng của sự khôn ngoan và cách quản trị chủ động các nguồn lực, đặc biệt trong việc chuẩn bị cho cõi đời đời. Ngài đối chiếu “con cái đời này,” là những người thường rất khôn khéo trong việc bảo đảm lợi ích tạm thời, với “con cái sự sáng,” là những người đôi khi thiếu sự siêng năng tương tự trong các vấn đề thuộc linh. Ví dụ này thách thức người tin Chúa biết sử dụng của cải và cơ hội trần gian để xây dựng các mối quan hệ, giúp người khác tìm đến Chúa Giê-su, và đầu tư vào vương quốc của Đức Chúa Trời, nhờ đó tích lũy phần thưởng đời đời. Điều này nhấn mạnh nhu cầu về sự quản trị có chủ ý và có chiến lược, đặt các giá trị đời đời lên trên của cải tạm thời.

Lu-ca 16:9
9 “Ta nói với các ngươi: Hãy dùng của cải bất nghĩa mà kết bạn cho mình, để khi của cải ấy không còn nữa, họ sẽ tiếp đón các ngươi vào nơi ở đời đời.”

Chúa Giê-su dạy rằng của cải trần gian, dù tạm thời và không hoàn hảo, vẫn có thể được sử dụng cho các mục đích đời đời. Khi dùng tài sản vật chất để giúp đỡ người khác, bày tỏ lòng nhân từ, và hỗ trợ công việc của Đức Chúa Trời, người tin Chúa có thể xây dựng những mối quan hệ có ý nghĩa, phản ánh các giá trị của vương quốc Đức Chúa Trời. Khi của cải đời này qua đi, ảnh hưởng của những hành động ấy vẫn có ý nghĩa lâu dài trong kế hoạch đời đời của Đức Chúa Trời, giúp lòng người hướng về kho báu đời đời thay vì những điều tạm bợ.

Lu-ca 16:10-13
10 “Ai trung tín trong việc nhỏ nhất cũng trung tín trong việc lớn; ai bất nghĩa trong việc nhỏ nhất cũng bất nghĩa trong việc lớn.
11 Vậy nếu các ngươi không trung tín trong của cải bất nghĩa, ai sẽ giao cho các ngươi của cải thật?
12 Và nếu các ngươi không trung tín trong việc thuộc về người khác, ai sẽ ban cho các ngươi điều thuộc về chính mình?
13 Không đầy tớ nào có thể phục vụ hai chủ; vì hoặc sẽ ghét chủ này mà yêu chủ kia, hoặc sẽ trung thành với chủ này mà khinh dể chủ kia. Các ngươi không thể phục vụ Đức Chúa Trời và Ma-môn.”

Chúa Giê-su nhấn mạnh nguyên tắc trung tín, nói rằng ai đáng tin trong việc nhỏ cũng sẽ trung tín trong những trách nhiệm lớn hơn, còn ai bất lương trong việc nhỏ thì cũng không đáng tin trong việc lớn. Ngài liên kết việc quản lý của cải trần gian, được gọi là “của cải bất nghĩa,” với việc được giao phó những của cải thuộc linh thật. Chúa Giê-su cảnh báo rằng không ai có thể phục vụ hai chủ, vì sự tận hiến cho một bên sẽ dẫn đến việc xem nhẹ hoặc khước từ bên kia. Ngài kết luận rằng việc phục vụ Đức Chúa Trời và theo đuổi của cải như một ông chủ là điều không thể dung hòa. Phân đoạn này thách thức người tin Chúa đặt lòng trung thành với Đức Chúa Trời lên trên tài sản vật chất và sử dụng các nguồn lực theo cách phù hợp với ý muốn của Ngài.

Lu-ca 16:14-15
14 Người Pha-ri-si, vốn là những người yêu tiền bạc, nghe tất cả những điều ấy thì chế nhạo Ngài.
15 Ngài phán với họ: “Các ngươi là những kẻ tự xưng công chính trước mặt người ta, nhưng Đức Chúa Trời biết lòng các ngươi. Vì điều được loài người tôn trọng cao lại là điều gớm ghiếc trước mặt Đức Chúa Trời.”

Người Pha-ri-si, vốn gắn bó với của cải, phản ứng cách khinh miệt trước sự dạy dỗ của Chúa Giê-su. Chúa Giê-su đối diện với sự giả hình của họ, chỉ ra rằng dù họ tự biện minh và tỏ ra công chính bên ngoài, Đức Chúa Trời vẫn xét đoán ý định thật trong lòng. Câu này nhấn mạnh các giá trị đối nghịch của Đức Chúa Trời, bày tỏ rằng điều xã hội đề cao có thể là điều gớm ghiếc trước mặt Ngài nếu nó bắt nguồn từ sự kiêu ngạo hoặc lòng tham.

Lu-ca 16:16-18
16 “Luật pháp và các tiên tri có cho đến thời Giăng. Từ đó, vương quốc Đức Chúa Trời được rao giảng, và mọi người đều cố gắng vào đó.
17 Nhưng trời đất qua đi còn dễ hơn một nét nhỏ trong luật pháp bị bỏ đi.
18 Ai ly dị vợ mình và cưới người khác thì phạm tội ngoại tình; ai cưới người nữ đã bị chồng ly dị cũng phạm tội ngoại tình.”

Chúa Giê-su nhấn mạnh sự chuyển tiếp từ thời Cựu Ước của Luật pháp và Các Tiên Tri đến sự ứng nghiệm được tìm thấy trong việc công bố vương quốc Đức Chúa Trời. Ngài giải thích rằng Luật pháp và Các Tiên Tri có cho đến thời Giăng Báp-tít, đánh dấu thời điểm phúc âm về vương quốc bắt đầu được rao giảng và được nhiều người sốt sắng tiếp nhận. Dù Luật pháp và Các Tiên Tri được làm trọn trong Ngài (Ma-thi-ơ 5:17), Chúa Giê-su vẫn xác nhận thẩm quyền đạo đức bền vững của chúng, khi nói rằng trời đất qua đi còn dễ hơn một phần nhỏ nhất của luật pháp bị bỏ đi. Để minh họa điều này, Ngài nói đến vấn đề hôn nhân và ly dị. Dù luật Môi-se cho phép viết giấy ly dị (Phục Truyền Luật Lệ Ký 24:1-4) vì lòng cứng cỏi của con người (Ma-thi-ơ 19:8), Chúa Giê-su tái khẳng định ý định ban đầu của Đức Chúa Trời dành cho hôn nhân như một giao ước trọn đời. Khi lên án ly dị và tái hôn là ngoại tình, Ngài cho thấy rằng dù luật pháp được làm trọn trong Ngài, các nguyên tắc đạo đức của luật pháp vẫn còn nguyên vẹn và được làm sáng tỏ trong vương quốc Đức Chúa Trời.

Lu-ca 16:19-31
19 “Có một người giàu kia mặc áo tía và vải gai mịn, ngày ngày sống xa hoa sung sướng.
20 Lại có một người ăn xin tên là La-xa-rơ, thân đầy ghẻ lở, nằm trước cổng nhà người giàu,
21 mong được ăn những mẩu vụn rơi từ bàn người giàu xuống. Lại có chó đến liếm ghẻ của ông.
22 Người ăn xin chết, được các thiên sứ đem đến lòng Áp-ra-ham. Người giàu cũng chết và được chôn.
23 Trong âm phủ, đang bị đau đớn, người giàu ngước mắt lên, thấy Áp-ra-ham ở đằng xa và La-xa-rơ ở trong lòng người.
24 Người ấy kêu lên: ‘Lạy tổ phụ Áp-ra-ham, xin thương xót con, sai La-xa-rơ nhúng đầu ngón tay vào nước để làm mát lưỡi con, vì con đang bị đau đớn trong ngọn lửa này.’
25 Nhưng Áp-ra-ham nói: ‘Con ơi, hãy nhớ rằng lúc còn sống, con đã nhận những điều tốt lành của mình, còn La-xa-rơ nhận những điều khốn khổ; nhưng bây giờ người được an ủi tại đây, còn con thì bị đau đớn.
26 Hơn nữa, giữa chúng ta và các ngươi có một vực sâu lớn đã được định sẵn, đến nỗi ai muốn từ đây qua đó cũng không được, và ai từ đó muốn qua đây cũng không thể được.’
27 Người ấy thưa: ‘Vậy con xin tổ phụ sai người đến nhà cha con,
28 vì con có năm anh em, để người làm chứng cho họ, kẻo họ cũng đến nơi đau đớn này.’
29 Áp-ra-ham đáp: ‘Họ đã có Môi-se và Các Tiên Tri; hãy để họ nghe các vị ấy.’
30 Người ấy thưa: ‘Thưa tổ phụ Áp-ra-ham, không đâu; nhưng nếu có người từ kẻ chết đến với họ, họ sẽ ăn năn.’
31 Nhưng Áp-ra-ham nói với người ấy: ‘Nếu họ không nghe Môi-se và Các Tiên Tri, thì dù có người từ kẻ chết sống lại, họ cũng sẽ không chịu tin.’”

Chúa Giê-su kể câu chuyện về người giàu và La-xa-rơ, đây là một ví dụ chứ không phải là sự mô tả theo nghĩa đen về đời sau. Ví dụ này dùng hình ảnh quen thuộc trong văn hóa thời đó để truyền đạt những lẽ thật thuộc linh sâu sắc hơn. Câu chuyện đối chiếu đời sống trên đất của một người giàu sống trong xa hoa với La-xa-rơ, một người ăn xin nghèo khổ, nhấn mạnh sự đảo ngược số phận sau khi chết. Điều này không nhằm dạy rằng kẻ ác sẽ bị hành hạ đời đời, nhưng nhằm nhấn mạnh trách nhiệm của con người trong cách sử dụng phước lành và đối xử với người khác. Câu chuyện sử dụng hình ảnh văn hóa về âm phủ để đưa ra một bài học, chứ không nhằm mô tả cơ chế thật sự của đời sau. Các phân đoạn Kinh Thánh khác khẳng định rằng kẻ ác cuối cùng sẽ bị hủy diệt, chứ không bị hành hạ đời đời (ví dụ: Ma-la-chi 4:1-3; Thi Thiên 37:20). Phần cuối của ví dụ tập trung vào lời cầu xin của người giàu, muốn các anh em mình được cảnh báo. Áp-ra-ham đáp rằng họ đã có “Môi-se và Các Tiên Tri,” tức là Kinh Thánh Cựu Ước, để hướng dẫn họ, nhấn mạnh rằng nền tảng của đức tin bắt đầu bằng việc lắng nghe và tin nơi Lời được chép của Đức Chúa Trời. Ví dụ này cho thấy rằng việc khước từ Lời Đức Chúa Trời được viết ra sẽ dẫn đến việc khước từ Chúa Giê-su, vì chính Kinh Thánh làm chứng về Ngài. Ngay cả một dấu lạ lớn, như có người từ kẻ chết sống lại, cũng sẽ không thuyết phục được những người cố tình không tin Lời Đức Chúa Trời.