Ma-thi-ơ 5

Ma-thi-ơ 5 bắt đầu Bài Giảng Trên Núi, nơi Giê-su dạy về các nguyên tắc của vương quốc thiên đàng. Ngài bắt đầu với các phước lành, cho thấy loại tấm lòng và tính cách mà Đức Chúa Trời ban phước: sự khiêm nhường, đau buồn về tội lỗi, mềm mại, khao khát sự công chính, lòng thương xót, sự trong sạch, tinh thần hòa giải, và sự trung tín khi bị bắt bớ. Sau đó, Giê-su mô tả những người theo Ngài là muối của đất và ánh sáng của thế gian, nghĩa là đời sống của họ phải gìn giữ lẽ thật, chống lại sự hư hoại, và bày tỏ tính cách của Đức Chúa Trời cho người khác. Chương này cũng cho thấy Giê-su không đến để phá bỏ Luật Pháp hay các Tiên Tri, nhưng để làm trọn. Trong Giao Ước Mới, các tín hữu không còn ở dưới luật pháp như một người giám hộ hay người dẫn dắt theo nghĩa của Giao Ước Cũ (Ga-la-ti 3:24–25), nhưng được kêu gọi sống bởi Thần Linh, với ý nghĩa thật của luật pháp Đức Chúa Trời được viết trong lòng. Sau đó, Giê-su dạy về sự giận dữ, sự ham muốn, hôn nhân, sự chân thật, sự trả thù và tình yêu đối với kẻ thù, cho thấy sự công chính của vương quốc đi sâu hơn hành vi bên ngoài và chạm đến động cơ cùng ước muốn trong lòng.

Ma-thi-ơ 5:1-3
1 Khi thấy đoàn dân đông, Ngài đi lên núi; sau khi Ngài ngồi xuống, các môn đồ đến với Ngài.
2 Ngài mở miệng dạy họ rằng:
3 “Phước cho những người nghèo khó trong tâm linh, vì vương quốc thiên đàng thuộc về họ.”

Giê-su thấy đoàn dân đông, đi lên núi và ngồi xuống để dạy các môn đồ. Khung cảnh này cho thấy Ngài đang ban sự dạy dỗ quan trọng về vương quốc thiên đàng. Ngài bắt đầu bằng câu: “Phước cho những người nghèo khó trong tâm linh.” Nghèo khó trong tâm linh nghĩa là nhận biết nhu cầu thuộc linh của mình trước mặt Đức Chúa Trời. Điều này trái ngược với sự kiêu ngạo, tự tin nơi bản thân, và tin cậy vào sự công chính riêng của mình. Những người nghèo khó trong tâm linh biết rằng họ không thể tự cứu mình, tự thay đổi mình, hay đứng trước mặt Đức Chúa Trời bằng sức riêng. Họ đến với Đức Chúa Trời cách khiêm nhường, hoàn toàn nương cậy nơi lòng thương xót và ân điển của Ngài. Giê-su nói rằng vương quốc thiên đàng thuộc về họ, vì chỉ những ai biết mình cần Đức Chúa Trời mới thật sự tiếp nhận điều Ngài muốn ban. Vương quốc bắt đầu trong một tấm lòng khiêm nhường, sẵn sàng được dạy dỗ, được tha thứ và được Đức Chúa Trời biến đổi.

Ma-thi-ơ 5:4
4 “Phước cho những người than khóc, vì họ sẽ được an ủi.”

Giê-su ban phước cho những người than khóc. Điều này có thể bao gồm sự đau buồn vì khổ đau, mất mát, bất công và sự đổ vỡ của thế gian, nhưng đặc biệt là sự đau buồn về tội lỗi. Những người than khóc theo cách này có một tấm lòng nhạy bén với Đức Chúa Trời. Họ không xem nhẹ tội lỗi, nhưng cảm nhận sự đau đớn và thiệt hại mà tội lỗi gây ra. Loại than khóc này dẫn đến sự ăn năn, lòng thương xót và một khao khát sâu xa hơn về sự chữa lành và phục hồi của Đức Chúa Trời. Giê-su hứa rằng họ sẽ được an ủi. Đức Chúa Trời không bỏ qua những ai đến với Ngài bằng một tấm lòng tan vỡ và chân thành. Ngài an ủi họ ngay bây giờ qua sự hiện diện, các lời hứa và Thần Linh của Ngài, và Ngài sẽ an ủi họ cách trọn vẹn trong sự phục hồi cuối cùng, khi tội lỗi, đau đớn, buồn rầu và sự chết bị loại bỏ mãi mãi.

Ma-thi-ơ 5:5
5 “Phước cho những người mềm mại, vì họ sẽ thừa hưởng đất.”

Giê-su nói những người mềm mại là có phước. Sự mềm mại không có nghĩa là yếu đuối. Nó có nghĩa là khiêm nhường, dịu dàng, kiên nhẫn, và sức mạnh được đặt dưới sự kiểm soát của Đức Chúa Trời. Người mềm mại không tranh đấu để tôn cao bản thân, thống trị người khác hay trả thù. Thay vào đó, người ấy tin cậy Đức Chúa Trời, đầu phục ý muốn của Ngài và đáp lại bằng một tinh thần dịu dàng. Điều này rất khác với tinh thần của thế gian, nơi thường khen thưởng sự kiêu ngạo, hung hăng và tự đề cao. Giê-su hứa rằng những người mềm mại sẽ thừa hưởng đất. Điều này có nghĩa là những ai âm thầm tin cậy Đức Chúa Trời và bước đi trong đường lối Ngài sẽ nhận cơ nghiệp cuối cùng trong vương quốc của Ngài. Hiện nay thế gian có thể dường như thuộc về những kẻ mạnh mẽ, nhưng cuối cùng Đức Chúa Trời sẽ ban đất được phục hồi cho những ai phản chiếu tính cách khiêm nhường và dịu dàng của Ngài.

Ma-thi-ơ 5:6
6 “Phước cho những người đói khát sự công chính, vì họ sẽ được no đủ.”

Giê-su ban phước cho những người đói khát sự công chính. Đói và khát mô tả một ước muốn mạnh mẽ và sâu xa. Đây không chỉ là một sự quan tâm hời hợt đến việc làm điều đúng, nhưng là lòng khao khát được đúng đắn với Đức Chúa Trời, sống theo ý muốn Ngài, và thấy sự công chính của Ngài trong thế gian. Những người như vậy muốn được giải thoát khỏi tội lỗi, sự ích kỷ và giả hình. Họ khao khát sự thánh khiết, lẽ thật, công lý và một đời sống đẹp lòng Đức Chúa Trời. Giê-su hứa rằng họ sẽ được no đủ. Đức Chúa Trời sẽ không để một ước muốn như vậy trống rỗng. Ngài ban lẽ thật, ân điển, Thần Linh và quyền năng biến đổi của Ngài cho những ai thật lòng tìm kiếm sự công chính. Sự công chính mà Đức Chúa Trời kêu gọi không chỉ là tôn giáo bên ngoài, nhưng là một đời sống được thay đổi từ trong lòng.

Ma-thi-ơ 5:7
7 “Phước cho những người có lòng thương xót, vì họ sẽ được thương xót.”

Giê-su dạy rằng những người có lòng thương xót là có phước vì họ sẽ được thương xót. Lòng thương xót nghĩa là bày tỏ sự cảm thông, tha thứ, nhân từ, kiên nhẫn và giúp đỡ đối với những người yếu đuối, có lỗi, đau khổ hoặc thiếu thốn. Lòng thương xót không có nghĩa là chấp thuận tội lỗi, nhưng là đối xử với người khác bằng cùng ân điển và sự mềm mại mà Đức Chúa Trời đã bày tỏ cho chúng ta. Một người thật sự hiểu lòng thương xót của Đức Chúa Trời sẽ trở nên thương xót đối với người khác. Nếu chúng ta đã nhận sự tha thứ, chúng ta cũng phải sẵn lòng tha thứ. Nếu Đức Chúa Trời đã kiên nhẫn với chúng ta, chúng ta cũng phải kiên nhẫn với người khác. Lòng thương xót là một trong những dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy tình yêu của Đức Chúa Trời đang hành động trong lòng. Trong vương quốc thiên đàng, lòng thương xót không phải là điều tùy chọn; đó là tinh thần của chính tính cách Đức Chúa Trời được phản chiếu trong con cái Ngài.

Ma-thi-ơ 5:8
8 “Phước cho những người có lòng trong sạch, vì họ sẽ thấy Đức Chúa Trời.”

Giê-su ban phước cho những người có lòng trong sạch. Sự trong sạch này không chỉ là hành vi tôn giáo bên ngoài, nhưng là sự chân thành bên trong trước mặt Đức Chúa Trời. Một tấm lòng trong sạch là tấm lòng chân thật, không chia đôi, không giả hình và không có những động cơ ích kỷ giấu kín. Những người có lòng trong sạch không tìm kiếm Đức Chúa Trời chỉ vì phước lành bên ngoài, sự chấp nhận của con người hay vẻ bề ngoài tôn giáo; họ khao khát chính Đức Chúa Trời. Tư tưởng, ước muốn, động cơ và tình cảm của họ đang được đưa vào sự hòa hợp với ý muốn Ngài. Giê-su hứa rằng họ sẽ thấy Đức Chúa Trời. Điều này bao gồm việc nhận biết và kinh nghiệm sự hiện diện của Ngài ngay bây giờ bởi đức tin, và sẽ thấy Ngài trọn vẹn hơn trong đời sau. Một tấm lòng ô uế hoặc chia đôi không thể thấy Đức Chúa Trời cách rõ ràng, nhưng khi tấm lòng được làm sạch và đầu phục, sự hiểu biết thuộc linh trở nên sáng tỏ hơn.

Ma-thi-ơ 5:9
9 “Phước cho những người hòa giải, vì họ sẽ được gọi là con Đức Chúa Trời.”

Giê-su nói những người hòa giải là có phước vì họ sẽ được gọi là con Đức Chúa Trời. Những người hòa giải không chỉ là những người tránh xung đột; họ chủ động tìm kiếm sự hòa giải, chữa lành và phục hồi theo lẽ thật của Đức Chúa Trời. Họ giúp làm dịu sự thù nghịch, tha thứ những điều sai trái, nói lẽ thật trong tình yêu thương, và dẫn người khác đến sự hòa thuận với Đức Chúa Trời và với nhau. Hòa bình thật không được xây dựng bằng cách thỏa hiệp với tội lỗi, nhưng bằng cách kết hợp sự công chính, lòng thương xót, sự tha thứ và tình yêu thương. Những người hòa giải phản chiếu tính cách của Cha mình, vì chính Đức Chúa Trời hành động để hòa giải con người với chính Ngài qua Đấng Christ. Những ai mang tinh thần hòa giải này cho thấy họ thuộc về gia đình của Đức Chúa Trời.

Ma-thi-ơ 5:10
10 “Phước cho những người bị bắt bớ vì sự công chính, vì vương quốc thiên đàng thuộc về họ.”

Giê-su ban phước cho những người bị bắt bớ vì sự công chính. Điều này không có nghĩa là chịu khổ vì lỗi lầm, sự kiêu ngạo, sự khắc nghiệt hay sự dại dột của chính mình. Nó có nghĩa là chịu khổ vì trung tín với Đức Chúa Trời, lẽ thật của Ngài và đường lối của Ngài. Những ai sống theo vương quốc sẽ thường đối diện với sự chống đối từ một thế gian yêu bóng tối hơn ánh sáng. Tuy nhiên, Giê-su nói họ là có phước vì vương quốc thiên đàng thuộc về họ. Dù họ bị chối bỏ, chế nhạo hay ngược đãi trên đất, họ vẫn thuộc về vương quốc của Đức Chúa Trời và sẽ nhận phần thưởng của vương quốc ấy. Sự bắt bớ vì sự công chính trở thành một dấu hiệu cho thấy người ấy đang đứng về phía Đức Chúa Trời thay vì đi theo tinh thần của thế gian.

Ma-thi-ơ 5:11-12
11 “Phước cho các con khi người ta sỉ nhục, bắt bớ các con, và vì cớ Ta mà nói đủ điều xấu xa giả dối chống lại các con.
12 Hãy vui mừng và hớn hở, vì phần thưởng của các con ở trên trời rất lớn; vì họ cũng đã bắt bớ các tiên tri trước các con như vậy.”

Giê-su tiếp tục ban phước cho những người bị sỉ nhục, bắt bớ và bị vu cáo vì cớ Ngài. Ngài không nói rằng sự bắt bớ là điều dễ chịu, nhưng Ngài dạy những người theo Ngài phải nhìn sự bắt bớ từ quan điểm của trời. Khi các tín hữu chịu khổ vì trung tín với Đấng Christ, họ đang chia sẻ kinh nghiệm của các tiên tri, là những người cũng bị chối bỏ vì nói lẽ thật của Đức Chúa Trời. Giê-su bảo họ hãy vui mừng, không phải vì chính sự đau khổ là tốt, nhưng vì phần thưởng của họ ở trên trời rất lớn. Sự chấp nhận của con người trên đất không phải là thước đo của sự trung tín. Đức Chúa Trời thấy mọi lời sỉ nhục, cáo buộc giả dối và hành động bắt bớ, và Ngài sẽ ban thưởng cho những ai vẫn trung tín với Ngài.

Ma-thi-ơ 5:13-16
13 “Các con là muối của đất; nhưng nếu muối mất vị, thì làm sao nó được mặn lại? Nó không còn dùng được việc gì, chỉ bị ném ra ngoài và bị người ta giẫm đạp.
14 Các con là ánh sáng của thế gian. Một thành ở trên núi thì không thể bị che khuất.
15 Người ta cũng không thắp đèn rồi đặt dưới cái thùng, nhưng đặt trên chân đèn, và nó soi sáng cho mọi người trong nhà.
16 Vậy, ánh sáng của các con phải chiếu sáng trước mặt người ta, để họ thấy những việc lành của các con và tôn vinh Cha các con ở trên trời.”

Giê-su gọi những người theo Ngài là muối của đất và ánh sáng của thế gian. Muối bảo tồn, ngăn sự hư hoại và làm tăng hương vị, cho thấy các tín hữu được kêu gọi để chống lại sự bại hoại đạo đức, gìn giữ lẽ thật và đem ảnh hưởng của tính cách Đức Chúa Trời vào thế gian. Nhưng nếu muối mất vị, nó trở nên vô dụng, cho thấy một môn đồ đánh mất tinh thần của Đấng Christ, thỏa hiệp với tội lỗi hoặc che giấu lẽ thật thì không thể hoàn thành mục đích của Đức Chúa Trời. Giê-su cũng gọi dân Ngài là ánh sáng của thế gian. Ánh sáng bày tỏ, hướng dẫn và đẩy lùi bóng tối. Một thành ở trên núi không thể bị che khuất, và một ngọn đèn không được đặt dưới cái thùng nhưng trên chân đèn để soi sáng cho cả nhà. Cũng vậy, đời sống Cơ Đốc không được sống cách giấu kín, ích kỷ hay thụ động. Các tín hữu phải sống sao cho người khác thấy những việc lành của họ và tôn vinh Cha ở trên trời. Việc lành không được làm để thu hút sự chú ý về chính mình, nhưng để bày tỏ vẻ đẹp của tính cách Đức Chúa Trời và dẫn người khác đến với Ngài.

Ma-thi-ơ 5:17-18
17 “Đừng tưởng rằng Ta đến để phá bỏ Luật Pháp hay lời các Tiên Tri. Ta không đến để phá bỏ, nhưng để làm trọn.”
18 Vì quả thật, Ta nói cùng các ngươi, cho đến khi trời đất qua đi, một chấm hay một nét trong Luật Pháp cũng không hề qua đi cho đến khi mọi sự được làm trọn.

Bây giờ Chúa Giê-su giải thích mối liên hệ của Ngài với Kinh Thánh Cựu Ước. “Luật Pháp và các Tiên Tri” nói rộng đến lời mặc khải của Đức Chúa Trời được ban qua Môi-se và các tiên tri, tức là Kinh Thánh Cựu Ước. Chúa Giê-su nói rõ rằng Ngài không đến để phá bỏ, hủy bỏ, hay loại bỏ Lời của Đức Chúa Trời. Ngài đến để làm trọn. Điều này có nghĩa là Ngài không đến để xóa bỏ các sách Cựu Ước, nhưng để đưa đến sự hoàn thành tất cả những điều mà các sách ấy đã chỉ về chính Ngài. Những lời hứa, lời tiên tri, của lễ, hình bóng, biểu tượng, và những sự dạy dỗ đạo đức trong Cựu Ước đều tìm được mục đích thật và sự ứng nghiệm trong Đấng Christ. Qua đời sống, sự dạy dỗ, sự vâng phục trọn vẹn, sự chết, và sự sống lại của Ngài, Chúa Giê-su đã làm trọn những điều mà chúng đã làm hình bóng. Là Chiên Con của Đức Chúa Trời, Ngài cất tội lỗi của thế gian, hòa giải nhân loại với Đức Chúa Trời, và trở thành con đường duy nhất đến với Đức Chúa Cha. Vì vậy, Chúa Giê-su không loại bỏ ý muốn của Đức Chúa Trời, nhưng bày tỏ sự đầy trọn của ý muốn ấy và đem nó đến sự hoàn thành trong chính Ngài.

Khi Chúa Giê-su nói rằng không một “chấm” hay một “nét” nào trong Luật Pháp sẽ qua đi cho đến khi mọi sự được làm trọn, Ngài đang bày tỏ sự chắc chắn, thẩm quyền, và đáng tin cậy của Lời Đức Chúa Trời. “Một chấm” và “một nét” nói đến những chi tiết nhỏ nhất trong bản văn được viết ra. Điều này có nghĩa là không điều gì Đức Chúa Trời đã phán qua Luật Pháp và các Tiên Tri sẽ thất bại, bị lãng quên, hay qua đi trước khi mục đích của nó được hoàn thành. Mỗi lời hứa, lời tiên tri, của lễ, biểu tượng, và sự dạy dỗ chỉ về Đấng Christ đều phải đạt đến sự ứng nghiệm đã được định trong Ngài. Khi Ngài kêu lên trên thập tự giá rằng: “Mọi việc đã được trọn” (Giăng 19:30), Ngài đã hoàn tất công việc cứu chuộc mà các của lễ, nghi lễ, và lời tiên tri đã chỉ về. Trong Bữa Tiệc Ly, Ngài phán: “Chén này là giao ước mới trong huyết Ta” (Lu-ca 22:20), cho thấy Giao Ước Mới sẽ được thiết lập qua đời sống, sự chết, và sự sống lại của Ngài. Qua sự sống lại của Ngài và sự tuôn đổ Thần Linh của Ngài, sự sống của Đấng Christ được ban cho những người tin, để họ không còn phục vụ Đức Chúa Trời theo cách cũ của văn tự, nhưng theo cách mới của Thần Linh (Rô-ma 7:6; 2 Cô-rinh-tô 3:6). Vì vậy, những người tin trong Giao Ước Mới không liên hệ với Luật Pháp chỉ như một bộ luật bên ngoài được viết bằng chữ, nhưng qua Thần Linh, là Đấng viết ý muốn của Đức Chúa Trời trong lòng. Chúa Giê-su không hạ thấp tiêu chuẩn của Đức Chúa Trời, cũng không loại bỏ ý nghĩa thuộc linh thật của Luật Pháp. Trái lại, Ngài đem Luật Pháp đến sự bày tỏ đầy trọn nhất bằng cách ban chính sự sống của Ngài cho những người tin, để sự công chính mà Luật Pháp đòi hỏi và ý định thuộc linh của Luật Pháp được hoàn thành trong những người bước đi theo Thần Linh (Rô-ma 8:2-4).

Ma-thi-ơ 5:19
19 Vậy, ai phá bỏ một điều nhỏ nhất trong các điều răn này, và dạy người ta làm như vậy, thì sẽ bị gọi là nhỏ nhất trong vương quốc thiên đàng; nhưng ai làm theo và dạy người ta làm theo, thì sẽ được gọi là lớn trong vương quốc thiên đàng.

Từ “vậy” rất quan trọng vì nó liên kết câu này với điều Chúa Giê-su vừa phán trong Ma-thi-ơ 5:17-18. Vì Chúa Giê-su không đến để phá bỏ Luật Pháp hay các Tiên Tri, nhưng để làm trọn, nên sự làm trọn của Ngài không làm cho các điều răn của Đức Chúa Trời trở nên không quan trọng. Trái lại, nó bày tỏ chiều sâu, mục đích, và ý nghĩa thuộc linh thật của các điều răn ấy. Mười Điều Răn bày tỏ bản tính của Đức Chúa Trời, nhưng bày tỏ trong hình thức văn tự có giới hạn, được ban vì tội lỗi và cho những người có tội. Như Phao-lô nói: “luật pháp không được lập ra cho người công chính, nhưng cho những kẻ vô luật pháp và không vâng phục” (1 Ti-mô-thê 1:9). Nói cách khác, luật pháp được viết ra ban cho một ranh giới cần thiết và một sự bày tỏ bên ngoài của sự công chính, nhưng đó chưa phải là sự mặc khải đầy trọn nhất về bản tính của Đức Chúa Trời. Chúa Giê-su đến để làm trọn Luật Pháp bằng cách bày tỏ bản tính, sự tinh sạch, tình yêu, và sự công chính của Đức Chúa Trời trong ý nghĩa thật và cao nhất. Trong Giao Ước Mới, sự công chính không chỉ là sự vâng phục bên ngoài theo văn tự, nhưng là sự sống của Đấng Christ hành động trong lòng bởi Thần Linh. Vì vậy, “các điều răn này” đặc biệt bao gồm những nguyên tắc của vương quốc mà Chúa Giê-su sắp giải thích: giận dữ là tinh thần đứng sau tội giết người, ham muốn trong lòng là gốc rễ của tội ngoại tình, hôn nhân phải được tôn trọng như một giao ước thánh, lời nói phải chân thật, sự báo thù phải được thay thế bằng lòng thương xót, và tình yêu phải mở rộng ngay cả đến kẻ thù. Chúa Giê-su không hạ thấp tiêu chuẩn; Ngài nâng tiêu chuẩn ấy từ hành vi bên ngoài vào tận trong lòng. Những ai phá bỏ, làm yếu đi, bỏ qua, hoặc dạy người khác xem nhẹ các nguyên tắc này sẽ bị gọi là nhỏ nhất, vì họ đang chống lại mục đích thật của sự làm trọn trong Đấng Christ. Nhưng những ai vừa làm theo vừa dạy người khác làm theo sẽ được gọi là lớn, vì họ để sự sống, sự công chính, và bản tính của Đấng Christ được bày tỏ qua họ.

Ma-thi-ơ 5:20
20 “Vì Ta nói với các con rằng, nếu sự công chính của các con không vượt hơn sự công chính của các thầy thông giáo và người Pha-ri-si, thì các con chắc chắn sẽ không vào được vương quốc thiên đàng.”

Bây giờ Giê-su giải thích loại công chính thuộc về vương quốc thiên đàng. Sự công chính của các thầy thông giáo và người Pha-ri-si thường có vẻ nghiêm ngặt, cẩn thận và tôn giáo bên ngoài, nhưng phần lớn là bề ngoài. Nó tập trung vào hành vi thấy được, các luật lệ tôn giáo, truyền thống và danh tiếng trước công chúng, trong khi thường bỏ lỡ những điều sâu xa hơn trong lòng. Giê-su không bảo những người theo Ngài phải trở nên còn luật pháp hơn người Pha-ri-si. Ngài kêu gọi họ đến một sự công chính sâu sắc hơn—sự công chính của Giao Ước Mới, nơi Đức Chúa Trời viết ý muốn Ngài trong lòng và làm trọn mục đích Ngài qua sự kết nối sống động với Đấng Christ. Sự công chính này đến từ đức tin, tình yêu thương, sự khiêm nhường, lòng thương xót, sự trong sạch, sự tha thứ và sự vâng phục tuôn chảy từ sự biến đổi bên trong. Chỉ có vẻ công chính trước mặt người ta thì chưa đủ; tấm lòng phải đúng đắn trước mặt Đức Chúa Trời. Tiêu chuẩn của vương quốc là sự sống của Đấng Christ được tái hiện trong dân Ngài, để luật pháp Đức Chúa Trời không chỉ được giữ bên ngoài, nhưng được làm trọn trong tinh thần và ý định thật của nó.

Ma-thi-ơ 5:21-22
21 “Các con đã nghe lời phán cho người xưa rằng: ‘Ngươi chớ giết người; ai giết người sẽ bị đưa ra xét xử.’
22 Nhưng Ta nói với các con rằng: ai giận anh em mình vô cớ sẽ bị đưa ra xét xử. Ai nói với anh em mình: ‘Ra-ca!’ sẽ bị đưa ra trước hội đồng. Còn ai nói: ‘Đồ ngu!’ sẽ bị nguy cơ lửa địa ngục.”

Giê-su bắt đầu cho thấy sự công chính sâu hơn của vương quốc bằng cách đi xa hơn hành động giết người bên ngoài đến tình trạng trong lòng sinh ra nó. Một người có thể nghĩ mình vô tội chỉ vì chưa giết ai về mặt thể xác, nhưng Giê-su cho thấy sự giận dữ, thù ghét, cay đắng, khinh thường và lời nói xúc phạm đã vi phạm tinh thần của luật pháp Đức Chúa Trời. Những lời như “Ra-ca” và “Đồ ngu” bày tỏ một tấm lòng khinh miệt người khác và không nhìn họ như người được dựng nên theo hình ảnh Đức Chúa Trời. Giê-su không chỉ sửa hành vi; Ngài phơi bày gốc rễ của tội lỗi trong lòng. Giao Ước Mới không chỉ nói: “Đừng giết người”; nhưng đem tấm lòng vào sự hòa hợp với tình yêu, lòng thương xót, sự kiên nhẫn và sự tha thứ của Đức Chúa Trời. Sự công chính thật không chỉ giữ tay khỏi bạo lực, nhưng để Đấng Christ làm sạch lòng khỏi sự thù ghét và cai trị môi miệng bằng tình yêu thương.

Ma-thi-ơ 5:23-24
23 “Vậy, nếu con đem lễ vật đến bàn thờ, và tại đó nhớ rằng anh em mình có điều gì nghịch cùng con,
24 hãy để lễ vật trước bàn thờ, đi hòa giải với anh em mình trước đã, rồi hãy đến dâng lễ vật.”

Vì sự thù ghét, khinh miệt và xung đột chưa được giải quyết vi phạm tinh thần của luật pháp Đức Chúa Trời, Giê-su dạy rằng sự thờ phượng không thể tách rời khỏi sự hòa giải. Một người có thể đem lễ vật đến bàn thờ và có vẻ tôn giáo bên ngoài, nhưng nếu người ấy từ chối hạ mình và tìm kiếm sự hòa thuận với anh em, sự thờ phượng của người ấy chưa trọn vẹn. Đức Chúa Trời không tìm kiếm nghi lễ trống rỗng, hành vi bề ngoài hay các việc đạo đức trong khi sự kiêu ngạo và cay đắng vẫn còn trong lòng. Trong Giao Ước Mới, sự thờ phượng thật tuôn chảy từ sự sống của Đấng Christ bên trong—một sự sống của tình yêu, sự khiêm nhường, sự tha thứ và hòa bình. Giê-su cho thấy tình yêu đối với Đức Chúa Trời và tình yêu đối với người khác không thể bị tách rời. Một tấm lòng hòa giải tôn kính Đức Chúa Trời hơn một của lễ được dâng trong khi các mối quan hệ đổ vỡ, sự oán giận hoặc sự kiêu ngạo giấu kín vẫn chưa được giải quyết.

Ma-thi-ơ 5:25-26
25 “Hãy mau hòa thuận với người kiện cáo con khi con còn đang đi đường với người ấy, kẻo người kiện cáo nộp con cho quan án, quan án giao con cho thuộc hạ, và con bị ném vào tù.
26 Thật, Ta nói với con, con sẽ không ra khỏi đó cho đến khi trả hết đồng xu cuối cùng.”

Giê-su thúc giục những người theo Ngài giải quyết xung đột cách nhanh chóng, chân thật và khiêm nhường trước khi nó lớn lên thành sự phán xét và hậu quả nghiêm trọng hơn. Qua hình ảnh một vụ kiện, Ngài cho thấy sự kiêu ngạo, cứng đầu, trì hoãn và không sẵn lòng làm hòa có thể dẫn đến sự trói buộc, mất mát và trách nhiệm phải gánh chịu. Sự dạy dỗ này không chỉ áp dụng cho các vấn đề dân sự, nhưng cũng cho tinh thần của sự công chính Giao Ước Mới. Những ai có sự sống của Đấng Christ không nên bám lấy sự oán giận, từ chối sự sửa dạy, hay để xung đột làm lòng mình cứng lại. Thần Linh của Đấng Christ sinh ra sự khiêm nhường, ăn năn, tinh thần hòa giải và sự sẵn lòng giải quyết vấn đề khi vẫn còn cơ hội. Giê-su dạy rằng sự công chính không chỉ là tránh bạo lực, nhưng là chủ động tìm kiếm hòa bình trước khi sự kiêu ngạo dẫn đến sự hủy hoại.

Ma-thi-ơ 5:27-28
27 “Các con đã nghe lời phán rằng: ‘Ngươi chớ phạm tội ngoại tình.’
28 Nhưng Ta nói với các con rằng: ai nhìn một người nữ để ham muốn nàng, thì trong lòng đã phạm tội ngoại tình với nàng rồi.”

Giê-su áp dụng cùng một nguyên tắc của vương quốc cho điều răn cấm ngoại tình. Cách hiểu bề mặt của luật pháp chỉ tập trung vào hành động thể xác, nhưng Giê-su bày tỏ rằng tội ngoại tình bắt đầu trong lòng. Một người có thể tránh tội bên ngoài nhưng vẫn nuôi dưỡng ước muốn bên trong dẫn đến tội ấy. Sự ham muốn không chỉ đơn giản là nhận ra vẻ đẹp; nó là sự cố ý nuôi dưỡng ước muốn ô uế và ích kỷ dùng người khác trong trí tưởng tượng. Giê-su cho thấy luật pháp Đức Chúa Trời chưa bao giờ chỉ nhằm điều chỉnh hành vi bên ngoài, nhưng nhằm đem sự trong sạch vào đời sống bên trong. Trong Giao Ước Mới, Đấng Christ không chỉ truyền lệnh phải trung tín bên ngoài; Ngài ban Thần Linh của Ngài để làm sạch tư tưởng, động cơ, ước muốn và tình cảm. Sự công chính thật không chỉ là hành động bên ngoài trong sạch, nhưng là một tấm lòng trong sạch được Thần Linh của Đấng Christ cai trị.

Ma-thi-ơ 5:29-30
29 “Nếu mắt phải khiến con phạm tội, hãy móc nó ra và ném khỏi con; vì thà mất một phần thân thể còn hơn cả thân thể bị ném vào địa ngục.
30 Nếu tay phải khiến con phạm tội, hãy chặt nó đi và ném khỏi con; vì thà mất một phần thân thể còn hơn cả thân thể bị ném vào địa ngục.”

Giê-su dùng ngôn ngữ mạnh mẽ và nghiêm trọng để cho thấy tội lỗi không được dung túng, bào chữa, bảo vệ hay nuôi dưỡng. Ngài không dạy việc tự làm hại thân thể theo nghĩa đen, nhưng dùng hình ảnh sống động để kêu gọi sự dứt khoát tách khỏi bất cứ điều gì dẫn linh hồn xa khỏi Đức Chúa Trời. “Mắt” có thể tượng trưng cho điều chúng ta chọn nhìn, khao khát hoặc suy ngẫm; còn “tay” có thể tượng trưng cho điều chúng ta thực hành, theo đuổi hoặc nắm giữ. Ân điển không làm cho tội lỗi bớt nghiêm trọng; trái lại, sự sống của Đấng Christ ban cho tín hữu quyền năng để đầu phục bất cứ điều gì làm hư hoại tấm lòng. Nếu một thói quen, mối quan hệ, sự giải trí, ảnh hưởng, môi trường hoặc sự chiều chuộng kín giấu trở thành cánh cửa dẫn đến tội lỗi, nó phải bị cắt bỏ. Giê-su dạy rằng thà mất điều quý giá trong đời này còn hơn mất sự sống đời đời. Sự công chính của vương quốc không thụ động; nó bao gồm sự từ bỏ bản thân thực tế và sự sẵn lòng để Đấng Christ loại bỏ bất cứ điều gì ngăn cản sự sống của Ngài được bày tỏ trọn vẹn trong chúng ta.

Ma-thi-ơ 5:31-32
31 “Lại có lời phán rằng: ‘Ai ly dị vợ mình, hãy cho nàng giấy ly dị.’
32 Nhưng Ta nói với các con rằng: ai ly dị vợ mình, ngoại trừ vì cớ gian dâm, thì khiến nàng phạm tội ngoại tình; và ai cưới người nữ bị ly dị thì phạm tội ngoại tình.”

Giê-su nói về sự ly dị bằng cách nâng vấn đề lên trên sự cho phép hợp pháp đơn thuần và đưa nó trở lại mục đích thánh của Đức Chúa Trời dành cho hôn nhân. Trong Cựu Ước, giấy ly dị được cho phép vì lòng người cứng cỏi, nhưng một số người đã dùng sự cho phép đó như cách để chấm dứt hôn nhân vì những lý do ích kỷ hoặc nông cạn, miễn là giấy tờ hợp lệ. Giê-su cho thấy điều hợp pháp không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với sự công chính. Hôn nhân không chỉ là một hợp đồng có thể bị chấm dứt bằng một tờ giấy; đó là một giao ước thánh trước mặt Đức Chúa Trời. Trong Giao Ước Mới, sự công chính đi sâu hơn quy định bên ngoài và chạm đến sự trung tín giao ước, sự trong sạch, lòng trung thành và tình yêu hy sinh. Giê-su công nhận sự gian dâm là một lý do nghiêm trọng cho sự ly dị vì nó phá vỡ giao ước ở mức độ sâu sắc, nhưng mục đích chính của Ngài không phải là tạo ra các kẽ hở. Ngài đang phục hồi sự thánh khiết của hôn nhân và cho thấy câu hỏi của vương quốc không phải là: “Tôi được phép làm gì theo luật?” nhưng là: “Điều gì phản chiếu sự thành tín, trong sạch và tình yêu giao ước của Đức Chúa Trời?”

Ma-thi-ơ 5:33-37
33 “Các con cũng đã nghe lời phán cho người xưa rằng: ‘Ngươi chớ thề dối, nhưng phải giữ các lời thề của mình với Chúa.’
34 Nhưng Ta nói với các con: đừng thề chi hết; đừng chỉ trời mà thề, vì trời là ngai Đức Chúa Trời;
35 cũng đừng chỉ đất mà thề, vì đất là bệ chân Ngài; đừng chỉ Giê-ru-sa-lem mà thề, vì đó là thành của Vua lớn.
36 Cũng đừng chỉ đầu con mà thề, vì con không thể làm cho một sợi tóc trở nên trắng hay đen.
37 Nhưng lời nói của các con phải là: ‘Có’ thì nói ‘Có,’ ‘Không’ thì nói ‘Không.’ Điều gì thêm hơn những điều này là đến từ kẻ ác.”

Giê-su kêu gọi những người theo Ngài đến một sự công chính nơi sự chân thật tuôn ra tự nhiên từ tấm lòng. Trong Cựu Ước, lời thề được dùng để xác nhận sự trung thực và nghiêm túc, nhưng vào thời Giê-su, nhiều người đã phát triển những cách để thao túng lời thề, khiến một số lời thề có vẻ ràng buộc hơn và những lời khác ít ràng buộc hơn. Giê-su cắt xuyên qua sự lừa dối này bằng cách dạy rằng các môn đồ của Ngài không cần những lời thề phức tạp để chứng minh mình nói thật. Tính cách của họ phải chân thành và đáng tin đến mức chỉ cần một lời “Có” hoặc “Không” đơn giản là đủ. Đây là sự công chính Giao Ước Mới áp dụng cho lời nói: không chỉ tránh thề dối theo chữ nghĩa, nhưng trở thành một người có lời nói trong sạch, chân thật, đơn giản và không có sự thao túng. Vì trời, đất, Giê-ru-sa-lem và ngay cả sự sống của chúng ta đều thuộc về Đức Chúa Trời, lời nói của chúng ta phải được cai trị bởi lòng tôn kính và lẽ thật. Sự sống của Đấng Christ trong tín hữu sinh ra sự chính trực từ bên trong ra bên ngoài.

Ma-thi-ơ 5:38-42
38 “Các con đã nghe lời phán rằng: ‘Mắt đền mắt, răng đền răng.’
39 Nhưng Ta nói với các con: đừng chống trả người ác. Nếu ai vả má phải của con, hãy đưa luôn má kia cho người ấy.
40 Nếu ai muốn kiện con để lấy áo trong, hãy để người ấy lấy luôn áo choàng.
41 Nếu ai ép con đi một dặm, hãy đi với người ấy hai dặm.
42 Ai xin con, hãy cho; ai muốn vay mượn con, đừng quay lưng lại.”

Giê-su định nghĩa lại cách những người theo Ngài phải đáp lại các sự sai trái cá nhân. Trong Cựu Ước, “mắt đền mắt, răng đền răng” được ban để giới hạn sự trả thù và bảo đảm sự công bằng, để người ta không trừng phạt người khác nặng hơn điều sai họ đã làm. Nhưng bây giờ Giê-su bày tỏ tinh thần cao hơn của vương quốc, nơi các tín hữu không bị cai trị bởi sự trả đũa, kiêu ngạo hay nhu cầu bảo vệ quyền lợi cá nhân bằng mọi giá. Ngài không nói rằng công lý là sai hay sự lạm dụng phải được cho phép, nhưng rằng tấm lòng của môn đồ phải được tự do khỏi tinh thần trả thù. Đưa má kia, đi thêm dặm thứ hai và ban cho cách rộng rãi bày tỏ một đời sống thắng điều ác bằng điều thiện. Đây là sự công chính của Giao Ước Mới: không chỉ giới hạn sự trả thù bên ngoài, nhưng loại bỏ tinh thần trả thù khỏi tấm lòng. Sự sống của Đấng Christ trong tín hữu sinh ra sự kiên nhẫn, lòng thương xót, sự từ bỏ bản thân và sự sẵn lòng chịu thiệt hơn là phản chiếu tinh thần của thế gian.

Ma-thi-ơ 5:43-44
43 “Các con đã nghe lời phán rằng: ‘Hãy yêu người lân cận con và ghét kẻ thù con.’
44 Nhưng Ta nói với các con: hãy yêu kẻ thù mình, chúc phước cho những người nguyền rủa mình, làm điều tốt cho những người ghét mình, và cầu nguyện cho những người ngược đãi và bắt bớ mình.”

Giê-su đem luật yêu thương đến sự bày tỏ cao nhất. Cựu Ước truyền phải yêu người lân cận, nhưng không truyền phải thù ghét kẻ thù cách cá nhân. Tuy nhiên, nhiều người đã phát triển một tình yêu có chọn lọc, chỉ bày tỏ lòng nhân từ với nhóm của mình trong khi biện minh cho sự thù ghét đối với người ngoài hoặc kẻ thù. Ngay cả trong thời Cựu Ước, một số đầy tớ chân thành của Đức Chúa Trời, như Đa-vít, đã bày tỏ sự ghét đối với kẻ ác (Thi Thiên 139:22), cho thấy rằng trước khi tính cách Đức Chúa Trời được bày tỏ trọn vẹn trong Đấng Christ, chiều sâu đầy đủ của tình yêu thần thượng đối với kẻ thù không phải lúc nào cũng được hiểu rõ. Giê-su sửa lại điều này bằng cách bày tỏ tấm lòng thật của luật pháp Đức Chúa Trời. Trong Giao Ước Mới, tình yêu không bị giới hạn trong bạn bè, gia đình, dân tộc hay những người đối xử tốt với chúng ta. Đấng Christ dạy rằng cả tinh thần bên trong lẫn hành động bên ngoài của chúng ta phải phản chiếu tình yêu của Đức Chúa Trời. Sự sống của Ngài giúp các tín hữu yêu kẻ thù, chúc phước cho những người nguyền rủa mình, làm điều tốt cho những người ghét mình và cầu nguyện cho những người bắt bớ mình. Tình yêu này không bào chữa điều ác hay phủ nhận công lý, nhưng từ chối để mình bị sự thù ghét chinh phục. Giê-su cho thấy sự làm trọn luật pháp là tình yêu, và sự công chính Giao Ước Mới là tính cách của Cha được bày tỏ trong con cái Ngài.

Ma-thi-ơ 5:45-48
45 “Để các con được làm con của Cha các con ở trên trời; vì Ngài khiến mặt trời mọc trên kẻ ác lẫn người lành, và ban mưa cho người công chính lẫn người bất chính.
46 Vì nếu các con yêu những người yêu mình, thì có phần thưởng gì? Chẳng phải những người thu thuế cũng làm như vậy sao?
47 Nếu các con chỉ chào hỏi anh em mình thôi, thì các con làm gì hơn người khác? Chẳng phải những người thu thuế cũng làm như vậy sao?
48 Vậy, các con hãy nên trọn vẹn, như Cha các con ở trên trời là trọn vẹn.”

Giê-su giải thích rằng yêu kẻ thù bày tỏ rằng chúng ta thật sự là con của Cha ở trên trời. Đức Chúa Trời khiến mặt trời mọc trên cả kẻ ác lẫn người lành, và ban mưa cho người công chính lẫn người bất chính, cho thấy sự tốt lành của Ngài không chỉ giới hạn cho những người xứng đáng. Nếu các tín hữu chỉ yêu những người yêu mình, họ không làm gì vượt quá bản tính tự nhiên của con người. Ngay cả những người thu thuế cũng có thể tử tế với bạn bè của họ. Nhưng Giao Ước Mới kêu gọi các tín hữu đến điều cao hơn: sự sống và tình yêu của Cha được bày tỏ qua con cái Ngài. Khi Giê-su phán: “Vậy, các con hãy nên trọn vẹn, như Cha các con ở trên trời là trọn vẹn,” Ngài không nói về sự hoàn hảo của con người tách rời khỏi Đức Chúa Trời, nhưng nói về tình yêu trưởng thành, trọn vẹn và hết lòng phản chiếu tính cách của Cha. Trong bối cảnh này, sự trọn vẹn đặc biệt là sự trọn vẹn của tình yêu—một tình yêu không chọn lọc, ích kỷ hay giới hạn, nhưng đầy lòng thương xót, rộng rãi và mở rộng ngay cả đến kẻ thù. Đây là đỉnh cao của sự dạy dỗ của Giê-su trong phần này: sự làm trọn thật của luật pháp không chỉ là sự vâng phục bên ngoài, nhưng là chính tính cách của Cha được tái hiện trong dân Ngài qua sự sống của Đấng Christ.