Ma-thi-ơ 6

Ma-thi-ơ 6 tiếp tục Bài Giảng Trên Núi của Giê-su, tập trung vào sự công chính thực tế trong đời sống hằng ngày. Trong chương này, Giê-su chuyển từ các hành động bên ngoài đến những động cơ kín giấu trong lòng. Ngài dạy rằng sự công chính thật không chỉ là làm những điều tốt, nhưng là làm những điều ấy với tinh thần đúng đắn trước mặt Cha. Ngài nói về việc bố thí, cầu nguyện, kiêng ăn, của cải, lòng trung thành, sự lo lắng và sự tin cậy nơi sự chăm sóc của Đức Chúa Trời. Giê-su cảnh báo chống lại sự trình diễn tôn giáo nhằm tìm kiếm lời khen của con người, vì một người có thể trông có vẻ thuộc linh bên ngoài trong khi tấm lòng vẫn đặt trung tâm nơi bản thân. Thay vào đó, Ngài kêu gọi những người theo Ngài sống trước mặt Cha, Đấng thấy trong nơi kín giấu và biết mọi động cơ. Chương này cũng dạy rằng các tín hữu không thể vừa phục vụ Đức Chúa Trời vừa phục vụ của cải đời này, và sự lo lắng được vượt qua bằng cách trước hết tìm kiếm vương quốc Đức Chúa Trời và sự công chính của Ngài. Giê-su bày tỏ một đời sống tận hiến chân thành, có ưu tiên thuộc trời, sự tin cậy đơn sơ và sự nương cậy hoàn toàn nơi Cha.

Ma-thi-ơ 6:1-4
1 “Hãy cẩn thận, đừng làm các việc từ thiện của các con trước mặt người ta để được họ thấy; nếu không, các con sẽ không có phần thưởng từ Cha các con ở trên trời.
2 Vậy, khi con làm việc từ thiện, đừng thổi kèn trước mặt mình như những kẻ giả hình làm trong các nhà hội và ngoài đường phố, để được người ta tôn vinh. Thật, Ta nói với các con, họ đã nhận phần thưởng của mình rồi.
3 Nhưng khi con làm việc từ thiện, đừng để tay trái biết tay phải làm gì,
4 để việc từ thiện của con được làm trong kín giấu; và Cha con, Đấng thấy trong kín giấu, sẽ ban thưởng cho con cách công khai.”

Giê-su bắt đầu bằng cách cảnh báo những người theo Ngài về việc làm các hành động công chính với động cơ ích kỷ. Giúp đỡ người thiếu thốn là điều tốt, nhưng nếu điều đó được làm chủ yếu để người khác chú ý, khen ngợi hoặc ngưỡng mộ, thì nó mất đi giá trị thuộc linh thật. Vấn đề không phải là đôi khi người khác thấy việc lành của chúng ta, vì Giê-su đã nói hãy để ánh sáng của chúng ta chiếu sáng trước mặt người ta để họ tôn vinh Cha (Ma-thi-ơ 5:16). Vấn đề thật là động cơ: chúng ta cho để tôn vinh Đức Chúa Trời và giúp đỡ người khác, hay cho để nhận vinh dự cho chính mình? Khi Giê-su nói đừng để tay trái biết tay phải làm gì, Ngài dùng một hình ảnh sống động về sự rộng rãi âm thầm và khiêm nhường. Sự ban cho thật phải tự do khỏi sự phô trương bản thân đến mức ngay cả người cho cũng không suy nghĩ về điều đó với lòng kiêu ngạo. Trong vương quốc thiên đàng, Đức Chúa Trời xem trọng động cơ kín giấu hơn vẻ bề ngoài. Một việc làm được thực hiện âm thầm vì tình yêu đối với Đức Chúa Trời và lòng thương xót đối với người khác thì quý giá hơn một hành động công khai được làm vì tiếng vỗ tay của con người. Cha thấy điều người khác không thấy, và phần thưởng của Ngài lớn hơn rất nhiều so với lời khen tạm thời của loài người.

Ma-thi-ơ 6:5-8
5 “Khi các con cầu nguyện, đừng như những kẻ giả hình. Vì họ thích đứng cầu nguyện trong các nhà hội và nơi góc đường, để được người ta thấy. Thật, Ta nói với các con, họ đã nhận phần thưởng của mình rồi.
6 Nhưng con, khi cầu nguyện, hãy vào phòng riêng, đóng cửa lại, và cầu nguyện với Cha con, Đấng ở trong nơi kín giấu; và Cha con, Đấng thấy trong kín giấu, sẽ ban thưởng cho con cách công khai.
7 Khi cầu nguyện, đừng lặp đi lặp lại những lời vô ích như dân ngoại, vì họ tưởng rằng nhờ nhiều lời mà họ sẽ được nghe.
8 Vậy, đừng giống như họ. Vì Cha các con biết những điều các con cần trước khi các con cầu xin Ngài.”

Tiếp theo, Giê-su nói về sự cầu nguyện, cho thấy cầu nguyện không phải là một màn trình diễn cho người ta xem, nhưng là sự thông công với Cha. Những kẻ giả hình thích cầu nguyện công khai theo cách khiến họ trông có vẻ thuộc linh, nhưng Giê-su dạy các môn đồ tìm nơi kín giấu, nơi tấm lòng ở riêng với Đức Chúa Trời. Điều này không có nghĩa là cầu nguyện công khai là sai, nhưng là lời cảnh báo chống lại việc dùng sự cầu nguyện để gây ấn tượng với người khác. Sự cầu nguyện thật tuôn chảy từ lòng chân thành, sự nương cậy và mối quan hệ với Đức Chúa Trời. Giê-su cũng cảnh báo chống lại sự lặp đi lặp lại vô ích, nghĩa là những lời trống rỗng, máy móc hoặc có tính thao túng, như thể nhiều lời có thể ép Đức Chúa Trời lắng nghe. Cha không bị gây ấn tượng bởi những lời cầu nguyện dài, ngôn ngữ tôn giáo hay sự phô trương bên ngoài; Ngài muốn một tấm lòng chân thành. Vì Cha đã biết điều chúng ta cần trước khi chúng ta cầu xin, nên cầu nguyện không phải là để thông báo cho Đức Chúa Trời, nhưng là để tin cậy Ngài, mở lòng với Ngài và để chính mình được hòa hợp với ý muốn của Ngài. Sự dạy dỗ này bày tỏ Đức Chúa Trời là Cha yêu thương, Đấng nghe lời cầu nguyện đơn sơ, chân thật và khiêm nhường.

Ma-thi-ơ 6:9-13
9 “Vậy, các con hãy cầu nguyện như thế này: Lạy Cha chúng con ở trên trời, danh Cha được tôn thánh.
10 Vương quốc Cha được đến. Ý Cha được nên ở đất như ở trời.
11 Xin ban cho chúng con hôm nay thức ăn hằng ngày.
12 Xin tha nợ cho chúng con, như chúng con cũng tha cho những người mắc nợ chúng con.
13 Xin đừng dẫn chúng con vào sự cám dỗ, nhưng giải cứu chúng con khỏi kẻ ác. Vì vương quốc, quyền năng và vinh hiển đều thuộc về Cha đời đời. A-men.”

Giê-su ban cho các môn đồ một bài cầu nguyện mẫu, cho thấy trật tự và tinh thần đúng đắn của sự cầu nguyện thật. Bài cầu nguyện bắt đầu bằng “Lạy Cha chúng con ở trên trời,” cho thấy cả sự gần gũi lẫn lòng tôn kính. Đức Chúa Trời gần gũi như Cha, nhưng cũng được tôn cao trên trời, thánh khiết và xứng đáng được thờ phượng. “Danh Cha được tôn thánh” nghĩa là danh, tính cách và danh tiếng của Đức Chúa Trời phải được tôn kính trong đời sống chúng ta. Trước khi cầu xin cho nhu cầu cá nhân, Giê-su dạy chúng ta tìm kiếm vương quốc và ý muốn của Đức Chúa Trời, cho thấy sự cầu nguyện trước hết phải đặt trung tâm nơi mục đích của Đức Chúa Trời, chứ không chỉ nơi ước muốn riêng của chúng ta. “Xin ban cho chúng con hôm nay thức ăn hằng ngày” dạy về sự nương cậy đơn sơ, tin cậy Đức Chúa Trời cho sự chu cấp hằng ngày thay vì bị cai trị bởi nỗi sợ về tương lai. Lời cầu xin sự tha thứ nhắc chúng ta rằng chúng ta luôn cần lòng thương xót của Đức Chúa Trời, trong khi “như chúng con cũng tha cho những người mắc nợ chúng con” cho thấy những ai nhận ân điển cũng phải ban ân điển cho người khác. Cuối cùng, Giê-su dạy chúng ta cầu xin sự giải cứu khỏi cám dỗ và kẻ ác, vì chiến thắng thuộc linh đến từ quyền năng của Đức Chúa Trời, không phải từ sức mạnh con người. Bài cầu nguyện này đơn sơ, quân bình và sâu sắc thuộc linh: nó bao gồm sự thờ phượng, sự đầu phục, sự nương cậy, sự tha thứ, sự bảo vệ, và sự nhận biết rằng vương quốc, quyền năng và vinh hiển thuộc về Đức Chúa Trời đời đời.

Ma-thi-ơ 6:14-15
14 “Vì nếu các con tha lỗi cho người ta, Cha các con ở trên trời cũng sẽ tha thứ cho các con.
15 Nhưng nếu các con không tha lỗi cho người ta, Cha các con cũng sẽ không tha lỗi cho các con.”

Giê-su nhấn mạnh sự tha thứ vì nó là trọng tâm trong tinh thần của vương quốc. Một người thật sự hiểu lòng thương xót của Đức Chúa Trời thì không thể tiếp tục giữ sự cay đắng, trả thù hay tinh thần không tha thứ đối với người khác. Điều này không có nghĩa sự tha thứ chấp thuận tội lỗi, xóa bỏ mọi hậu quả, hay bỏ qua công lý. Tha thứ nghĩa là buông bỏ sự thù ghét, từ chối lấy ác trả ác, và để sự phán xét trong tay Đức Chúa Trời. Khi một người từ chối tha thứ, tấm lòng trở nên đóng kín đối với chính lòng thương xót mà mình cần từ Đức Chúa Trời. Giê-su không dạy rằng chúng ta kiếm được sự tha thứ của Đức Chúa Trời bằng cách tha thứ cho người khác, nhưng rằng tinh thần tha thứ là bằng chứng cho thấy chúng ta thật sự đã nhận ân điển của Ngài. Tấm lòng nhận lòng thương xót sẽ trở nên thương xót. Vì vậy, sự tha thứ không phải là điều tùy chọn cho tín hữu; đó là một phần trong sự sống và tính cách của Cha được tái hiện trong con cái Ngài.

Ma-thi-ơ 6:16-18
16 “Hơn nữa, khi các con kiêng ăn, đừng làm bộ mặt buồn bã như những kẻ giả hình. Vì họ làm cho mặt mình trông tiều tụy để người ta thấy họ đang kiêng ăn. Thật, Ta nói với các con, họ đã nhận phần thưởng của mình rồi.
17 Nhưng con, khi kiêng ăn, hãy xức dầu trên đầu và rửa mặt,
18 để người ta không thấy con đang kiêng ăn, nhưng chỉ Cha con, Đấng ở trong nơi kín giấu, thấy; và Cha con, Đấng thấy trong kín giấu, sẽ ban thưởng cho con cách công khai.”

Giê-su áp dụng cùng một nguyên tắc cho sự kiêng ăn. Kiêng ăn có thể là một hành động ý nghĩa của sự khiêm nhường, sự từ bỏ bản thân, sự cầu nguyện và sự nương cậy nơi Đức Chúa Trời, nhưng nó trở nên hư hoại khi được dùng để nhận sự ngưỡng mộ từ người khác. Một số người làm cho mình trông khổ sở để người khác chú ý đến sự hy sinh của họ và nghĩ rằng họ thuộc linh. Giê-su từ chối loại trình diễn tôn giáo này. Ngài bảo những người theo Ngài xức dầu trên đầu và rửa mặt, nghĩa là họ nên trông bình thường thay vì quảng cáo việc kiêng ăn của mình. Sự kiêng ăn thật không phải là gây ấn tượng với người khác bằng kỷ luật của chúng ta, nhưng là tìm kiếm Đức Chúa Trời với một tấm lòng chân thành. Theo tinh thần Giao Ước Mới, sự hy sinh bên ngoài chỉ có giá trị khi nó bày tỏ sự tận hiến bên trong. Cha thấy sự đầu phục kín giấu, lời cầu nguyện âm thầm và cơn đói khát bí mật dành cho Ngài. Điều gì được làm chỉ vì Đức Chúa Trời thì sẽ được Đức Chúa Trời ban thưởng, dù không ai khác thấy điều đó.

Ma-thi-ơ 6:19-21
19 “Đừng tích trữ của cải cho mình ở dưới đất, nơi mối mọt và rỉ sét phá hủy, và kẻ trộm đào ngạch lấy đi.
20 Nhưng hãy tích trữ của cải cho mình ở trên trời, nơi mối mọt và rỉ sét không phá hủy, và kẻ trộm không đào ngạch lấy đi.
21 Vì của cải con ở đâu, lòng con cũng ở đó.”

Giê-su dạy những người theo Ngài sống với các ưu tiên đời đời thay vì bị cai trị bởi của cải trên đất. Của cải dưới đất là tạm thời, không chắc chắn và dễ bị mất bởi sự hư hại, thiệt hại, trộm cắp hoặc sự chết. Sự giàu có, địa vị, tiện nghi và tài sản có thể có vẻ an toàn, nhưng chúng không thể tồn tại mãi mãi và không thể thỏa mãn nhu cầu sâu xa nhất của linh hồn. Tuy nhiên, của cải trên trời là đời đời. Chúng bao gồm một đời sống đầu phục Đức Chúa Trời, các hành động yêu thương, lòng thương xót, sự trung tín, lòng rộng rãi, lẽ thật, sự phục vụ, và tính cách được hình thành theo hình ảnh của Đấng Christ. Giê-su không nói rằng vật chất tự nó là xấu, nhưng Ngài cảnh báo chống lại việc đặt chúng làm trung tâm đời sống. “Của cải con ở đâu, lòng con cũng ở đó” nghĩa là điều chúng ta quý trọng nhất sẽ định hình ước muốn, quyết định và hướng đi của chúng ta. Nếu của cải của chúng ta ở dưới đất, lòng chúng ta sẽ bị buộc vào những điều tạm thời. Nếu của cải của chúng ta ở trên trời, lòng chúng ta sẽ được kéo về phía Đức Chúa Trời và vương quốc của Ngài. Sự dạy dỗ này kêu gọi các tín hữu đầu tư đời sống mình vào điều không thể bị phá hủy và đo lường thành công bằng giá trị đời đời thay vì lợi ích trần gian.

Ma-thi-ơ 6:22-23
22 “Mắt là đèn của thân thể. Vậy, nếu mắt con tốt, cả thân thể con sẽ đầy ánh sáng.
23 Nhưng nếu mắt con xấu, cả thân thể con sẽ đầy bóng tối. Vậy, nếu ánh sáng trong con là bóng tối, thì bóng tối ấy lớn biết bao!”

Giê-su dùng con mắt như hình ảnh về sự tập trung và nhận thức thuộc linh. Con mắt tốt hoặc trong sáng tượng trưng cho một tấm lòng đơn nhất, chân thành và tập trung vào Đức Chúa Trời. Khi tầm nhìn thuộc linh của một người rõ ràng, cả đời sống người ấy được đầy ánh sáng, vì các ưu tiên, lựa chọn và động cơ được hướng dẫn bởi lẽ thật. Nhưng con mắt xấu tượng trưng cho một tấm lòng chia đôi, ích kỷ hoặc tham lam. Nếu một người nhìn đời sống qua sự tham lam, kiêu ngạo, dục vọng, ganh tị hoặc tham vọng thế gian, thì toàn bộ đời sống bên trong trở nên tối tăm. Sự dạy dỗ này theo sau lời cảnh báo của Giê-su về của cải, vì điều chúng ta nhìn vào, khao khát và quý trọng sẽ định hình tình trạng linh hồn. Nếu điều chúng ta gọi là “ánh sáng” thật ra là bóng tối—nếu chúng ta nhầm lẫn ước muốn ích kỷ với sự khôn ngoan hoặc thành công thế gian với phước lành—thì bóng tối ấy trở nên rất lớn. Giê-su kêu gọi những người theo Ngài có con mắt đơn nhất hướng về Đức Chúa Trời, để cả đời sống được cai trị bởi ánh sáng của trời.

Ma-thi-ơ 6:24
24 “Không ai có thể phục vụ hai chủ; vì hoặc sẽ ghét chủ này và yêu chủ kia, hoặc sẽ trung thành với chủ này và khinh thường chủ kia. Các con không thể vừa phục vụ Đức Chúa Trời vừa phục vụ tiền của.”

Giê-su nói rõ rằng tấm lòng không thể bị chia đôi giữa Đức Chúa Trời và tiền của. Tiền của chỉ về sự giàu có, tài sản và sự an toàn vật chất khi chúng trở thành chủ trên linh hồn. Tiền bạc tự nó có thể được dùng cho điều tốt, nhưng khi nó cai trị tấm lòng, nó cạnh tranh với Đức Chúa Trời để giành lòng trung thành, sự tin cậy và sự tận hiến. Giê-su nói không ai có thể phục vụ hai chủ, vì cả hai đều sẽ đòi hỏi sự vâng phục. Đức Chúa Trời kêu gọi sự đầu phục, đức tin, lòng rộng rãi và sự công chính, trong khi tiền của thường kéo lòng người đến sự ích kỷ, sợ hãi, tham lam và thỏa hiệp. Một người có thể cố phục vụ cả hai, nhưng cuối cùng một bên sẽ trở nên tối cao. Câu này cho thấy vấn đề thật là sự thờ phượng và lòng trung thành. Tín hữu phải quyết định Đức Chúa Trời sẽ là trung tâm đời sống, hay lợi ích trần gian sẽ kiểm soát tấm lòng. Trong vương quốc thiên đàng, chỉ Đức Chúa Trời phải là Chủ, còn vật chất phải là tôi tớ, không bao giờ là thần tượng.

Ma-thi-ơ 6:25-34
25 “Vì vậy, Ta nói với các con: đừng lo lắng về mạng sống mình, rằng mình sẽ ăn gì hay uống gì; cũng đừng lo về thân thể mình, rằng mình sẽ mặc gì. Mạng sống chẳng quý hơn thức ăn, và thân thể chẳng quý hơn quần áo sao?
26 Hãy xem chim trời: chúng không gieo, không gặt, cũng không thu vào kho, nhưng Cha các con ở trên trời vẫn nuôi chúng. Các con chẳng quý hơn chúng sao?
27 Có ai trong các con nhờ lo lắng mà có thể thêm một thước vào đời mình không?
28 Sao các con lo lắng về quần áo? Hãy xem hoa huệ ngoài đồng mọc lên thế nào: chúng không lao nhọc, cũng không kéo sợi;
29 nhưng Ta nói với các con rằng ngay cả Sa-lô-môn trong mọi vinh quang của mình cũng không mặc đẹp bằng một trong những hoa ấy.
30 Nếu Đức Chúa Trời mặc cho cỏ ngoài đồng, là thứ hôm nay còn, ngày mai bị ném vào lò, thì Ngài há chẳng mặc cho các con nhiều hơn sao, hỡi những người ít đức tin?
31 Vậy, đừng lo lắng mà nói: ‘Chúng ta sẽ ăn gì?’ hoặc ‘Chúng ta sẽ uống gì?’ hoặc ‘Chúng ta sẽ mặc gì?’
32 Vì dân ngoại tìm kiếm tất cả những điều ấy. Cha các con ở trên trời biết các con cần mọi điều ấy.
33 Nhưng trước hết, hãy tìm kiếm vương quốc Đức Chúa Trời và sự công chính của Ngài, thì tất cả những điều ấy sẽ được thêm cho các con.
34 Vậy, đừng lo lắng về ngày mai, vì ngày mai sẽ lo việc của ngày mai. Ngày nào có sự khó nhọc của ngày ấy là đủ rồi.”

Giê-su kết thúc phần này bằng cách dạy những người theo Ngài không sống dưới sự kiểm soát của sự lo lắng. Mệnh lệnh của Ngài rằng đừng lo lắng không có nghĩa tín hữu phải cẩu thả, lười biếng hay vô trách nhiệm. Ngài đang cảnh báo chống lại một tinh thần sợ hãi và vô tín, bị ám ảnh bởi các nhu cầu trần gian và quên mất sự chăm sóc của Cha. Giê-su chỉ đến chim trời và hoa huệ ngoài đồng để cho thấy Đức Chúa Trời trung tín chu cấp cho tạo vật của Ngài. Chim không thu gom vào kho, nhưng Cha vẫn nuôi chúng; hoa không lao nhọc để may áo, nhưng Đức Chúa Trời mặc cho chúng vẻ đẹp lớn hơn vinh quang của Sa-lô-môn. Nếu Đức Chúa Trời chăm sóc chim trời và cỏ ngoài đồng, thì Ngài càng chăm sóc con cái Ngài, là những người có giá trị hơn rất nhiều. Sự lo lắng không thể thêm sự sống, sức mạnh hay sự an toàn; nó chỉ làm nặng lòng. Giê-su đối chiếu sự tìm kiếm đầy lo âu của dân ngoại với đời sống tin cậy của con cái Đức Chúa Trời. Cha đã biết điều chúng ta cần, nên ưu tiên đầu tiên của chúng ta phải là vương quốc và sự công chính của Ngài. Tìm kiếm vương quốc trước hết nghĩa là đặt sự cai trị, tính cách, ý muốn và sứ mạng của Đức Chúa Trời lên trên mọi mối quan tâm trần gian. Lời hứa không phải là các tín hữu sẽ nhận mọi sự xa hoa, nhưng là Đức Chúa Trời sẽ chu cấp điều thật sự cần thiết khi họ bước đi trong đức tin. Giê-su dạy chúng ta sống từng ngày một, tin cậy Cha cho hôm nay và từ chối mang gánh nặng của ngày mai trước khi ngày mai đến. Đây là đời sống đức tin, nơi tấm lòng yên nghỉ trong sự tốt lành, sự hiểu biết và sự chăm sóc của Cha.