Ma-thi-ơ 1

Ma-thi-ơ 1 mở đầu Tân Ước bằng cách trình bày gia phả của Giê-su Christ và câu chuyện về sự giáng sinh kỳ diệu của Ngài. Ma-thi-ơ cho thấy Giê-su là Đấng Mê-si đã được hứa, Con của Đa-vít và Con của Áp-ra-ham. Qua Áp-ra-ham, Giê-su được liên kết với các lời hứa giao ước của Đức Chúa Trời nhằm ban phước cho muôn dân. Qua Đa-vít, Ngài được liên kết với dòng dõi hoàng gia mà từ đó Đấng Mê-si sẽ đến. Chương này cũng cho thấy Giê-su được thụ thai bởi Thánh Linh và được sinh ra bởi trinh nữ Ma-ri, làm ứng nghiệm lời tiên tri và bày tỏ Ngài là Em-ma-nu-ên, nghĩa là “Đức Chúa Trời ở cùng chúng ta.” Chương này đặt nền tảng để hiểu Giê-su là Vua đã được hứa, Đấng Cứu Rỗi, và là Đấng qua Ngài sự hiện diện và sự cứu rỗi của Đức Chúa Trời đến với dân Ngài.

Ma-thi-ơ 1:1-6
1 Sách gia phả của Giê-su Christ, Con của Đa-vít, Con của Áp-ra-ham:
2 Áp-ra-ham sinh Y-sác, Y-sác sinh Gia-cốp, Gia-cốp sinh Giu-đa và các anh em người.
3 Giu-đa sinh Pha-rê và Xa-ra bởi Tha-ma; Pha-rê sinh Hết-rôn, Hết-rôn sinh Ram.
4 Ram sinh A-mi-na-đáp, A-mi-na-đáp sinh Na-ách-son, Na-ách-son sinh Sanh-môn.
5 Sanh-môn sinh Bô-ô bởi Ra-háp, Bô-ô sinh Ô-bết bởi Ru-tơ, Ô-bết sinh Gie-sê,
6 Gie-sê sinh vua Đa-vít. Vua Đa-vít sinh Sa-lô-môn bởi người vợ trước của U-ri.

Ma-thi-ơ bắt đầu bằng cách cho thấy Giê-su là “Con của Đa-vít” và “Con của Áp-ra-ham.” Điều này rất quan trọng vì Áp-ra-ham đã nhận lời hứa rằng qua dòng dõi của ông, muôn dân sẽ được phước, và Đa-vít đã nhận lời hứa rằng một vị vua từ dòng dõi ông sẽ trị vì trên ngai. Gia phả này cũng bao gồm những người như Tha-ma, Ra-háp, Ru-tơ, và “người vợ trước của U-ri,” cho thấy ân điển của Đức Chúa Trời hành động qua những con người bất toàn, những câu chuyện đau buồn và những bối cảnh bất ngờ. Ra-háp và Ru-tơ cũng là phụ nữ dân Ngoại, điều này gợi ý rằng chương trình của Đức Chúa Trời qua Đấng Christ sẽ vươn ra ngoài Y-sơ-ra-ên đến với muôn dân. Bằng cách liên kết Giê-su với Áp-ra-ham và Đa-vít, Ma-thi-ơ cho thấy Giê-su là Đấng Mê-si đã được hứa, Đấng làm ứng nghiệm các lời hứa giao ước và mục đích hoàng gia của Đức Chúa Trời.

Ma-thi-ơ 1:7-11
7 Sa-lô-môn sinh Rô-bô-am, Rô-bô-am sinh A-bi-gia, A-bi-gia sinh A-sa.
8 A-sa sinh Giô-sa-phát, Giô-sa-phát sinh Giô-ram, Giô-ram sinh Ô-xia.
9 Ô-xia sinh Giô-tham, Giô-tham sinh A-cha, A-cha sinh Ê-xê-chia.
10 Ê-xê-chia sinh Ma-na-se, Ma-na-se sinh A-môn, A-môn sinh Giô-si-a.
11 Giô-si-a sinh Giê-cô-nia và các anh em người, vào thời họ bị lưu đày sang Ba-by-lôn.

Phần này liệt kê các vua Giu-đa từ Sa-lô-môn cho đến thời kỳ lưu đày sang Ba-by-lôn. Một số vua trong họ trung tín với Đức Chúa Trời, trong khi những người khác gian ác và dẫn dân tộc vào tội lỗi. Tuy nhiên, ngay cả qua sự thất bại của con người, sự bại hoại, sự phán xét và thảm họa quốc gia, lời hứa của Đức Chúa Trời vẫn không thất bại. Việc nhắc đến Ba-by-lôn nhắc chúng ta rằng lịch sử của Y-sơ-ra-ên bao gồm sự đau khổ, lưu đày và kỷ luật vì sự bất tuân. Nhưng Đức Chúa Trời vẫn bảo tồn dòng dõi mà qua đó Đấng Mê-si sẽ đến. Điều này cho thấy chương trình cứu rỗi của Đức Chúa Trời lớn hơn những thất bại của Y-sơ-ra-ên và vẫn tiếp tục tiến triển ngay cả trong những thời kỳ đen tối.

Ma-thi-ơ 1:12-16
12 Sau khi bị lưu đày sang Ba-by-lôn, Giê-cô-nia sinh Sa-la-thi-ên, Sa-la-thi-ên sinh Xô-rô-ba-bên.
13 Xô-rô-ba-bên sinh A-bi-út, A-bi-út sinh Ê-li-a-kim, Ê-li-a-kim sinh A-xo.
14 A-xo sinh Sa-đốc, Sa-đốc sinh A-kim, A-kim sinh Ê-li-út.
15 Ê-li-út sinh Ê-lê-a-sa, Ê-lê-a-sa sinh Ma-than, Ma-than sinh Gia-cốp.
16 Gia-cốp sinh Giô-sép, chồng của Ma-ri, bởi Ma-ri sinh Giê-su, gọi là Đấng Christ.

Sau thời kỳ lưu đày ở Ba-by-lôn, dòng dõi hoàng gia vẫn tiếp tục, dù Y-sơ-ra-ên không còn có vinh quang hay ngai vàng hữu hình như trong thời Đa-vít. Điều này cho thấy lời hứa của Đức Chúa Trời vẫn còn sống động, ngay cả khi hoàn cảnh bên ngoài trông có vẻ yếu đuối. Gia phả đi đến Giô-sép, là chồng của Ma-ri. Ma-thi-ơ cẩn thận nói rằng Giê-su được sinh bởi Ma-ri, chứ không nói rằng Giô-sép sinh Giê-su, cho thấy Giô-sép không phải là cha ruột của Giê-su. Giô-sép là cha hợp pháp của Ngài, điều này ban cho Giê-su sự liên hệ hợp pháp với dòng dõi hoàng gia Đa-vít, trong khi các câu tiếp theo giải thích rằng Giê-su được thụ thai bởi Thánh Linh. Điều này chuẩn bị cho người đọc hiểu cả nhân tính thật của Giê-su qua Ma-ri và nguồn gốc thần thượng của Ngài qua công việc kỳ diệu của Đức Chúa Trời.

Ma-thi-ơ 1:17
17 Vậy, tất cả các đời từ Áp-ra-ham đến Đa-vít là mười bốn đời; từ Đa-vít đến cuộc lưu đày sang Ba-by-lôn là mười bốn đời; và từ cuộc lưu đày sang Ba-by-lôn đến Đấng Christ là mười bốn đời.

Ma-thi-ơ tóm tắt gia phả thành ba nhóm mười bốn đời: từ Áp-ra-ham đến Đa-vít, từ Đa-vít đến cuộc lưu đày sang Ba-by-lôn, và từ cuộc lưu đày sang Ba-by-lôn đến Đấng Christ. Cấu trúc này giúp cho thấy lịch sử của Y-sơ-ra-ên không phải là ngẫu nhiên, nhưng đang tiến triển theo mục đích của Đức Chúa Trời. Áp-ra-ham tượng trưng cho lời hứa giao ước, Đa-vít tượng trưng cho vương quốc hoàng gia, Ba-by-lôn tượng trưng cho sự phán xét và lưu đày, còn Đấng Christ tượng trưng cho sự ứng nghiệm của niềm hy vọng. Ma-thi-ơ cho thấy Giê-su là mục tiêu và đỉnh cao của câu chuyện Y-sơ-ra-ên. Tất cả các lời hứa, thất bại, sự phán xét và niềm hy vọng của Cựu Ước đều tìm được câu trả lời trong Ngài.

Ma-thi-ơ 1:18-21
18 Sự giáng sinh của Giê-su Christ xảy ra như sau: Ma-ri, mẹ Ngài, đã được hứa gả cho Giô-sép, nhưng trước khi họ sống chung với nhau, nàng được thấy là có thai bởi Thánh Linh.
19 Giô-sép, chồng nàng, là người công chính và không muốn làm nhục nàng công khai, nên định âm thầm từ hôn.
20 Nhưng khi ông đang suy nghĩ về điều đó, kìa, một thiên sứ của Chúa hiện ra với ông trong chiêm bao và nói: “Hỡi Giô-sép, con cháu Đa-vít, đừng ngại nhận Ma-ri làm vợ, vì Con được thụ thai trong nàng là bởi Thánh Linh.
21 Nàng sẽ sinh một Con Trai, và ngươi phải đặt tên Ngài là Giê-su, vì Ngài sẽ cứu dân Ngài khỏi tội lỗi của họ.”

Bây giờ Ma-thi-ơ giải thích sự giáng sinh kỳ diệu của Giê-su. Ma-ri đã được hứa gả cho Giô-sép, nhưng trước khi họ sống chung với nhau, nàng được thấy là có thai bởi Thánh Linh. Điều này cho thấy Giê-su không đến thế gian qua sự sinh sản bình thường của con người, nhưng bởi công việc trực tiếp của Đức Chúa Trời. Giô-sép, là người công chính và có lòng thương xót, không muốn làm Ma-ri xấu hổ công khai, nên định âm thầm từ hôn. Nhưng một thiên sứ hiện ra với ông trong chiêm bao và bảo ông đừng ngại nhận Ma-ri làm vợ, vì Con được thụ thai trong nàng là bởi Thánh Linh. Thiên sứ cũng bảo Giô-sép đặt tên Ngài là Giê-su, vì “Ngài sẽ cứu dân Ngài khỏi tội lỗi của họ.” Tên Giê-su có nghĩa là “Yahweh cứu” hoặc “Chúa cứu,” cho thấy sứ mạng của Ngài không chỉ là giải cứu Y-sơ-ra-ên về mặt chính trị, nhưng là cứu dân Ngài khỏi chính tội lỗi.

Ma-thi-ơ 1:22-23
22 Tất cả những điều này xảy ra để ứng nghiệm lời Chúa đã phán qua nhà tiên tri rằng:
23 “Này, một trinh nữ sẽ mang thai, sinh một Con Trai, và người ta sẽ gọi tên Ngài là Em-ma-nu-ên,” nghĩa là “Đức Chúa Trời ở cùng chúng ta.”

Ma-thi-ơ giải thích rằng sự sinh ra bởi trinh nữ đã làm ứng nghiệm điều Chúa phán qua nhà tiên tri Ê-sai: “Này, một trinh nữ sẽ mang thai, sinh một Con Trai, và người ta sẽ gọi tên Ngài là Em-ma-nu-ên,” nghĩa là “Đức Chúa Trời ở cùng chúng ta.” Điều này cho thấy Giê-su không chỉ là vị vua đã được hứa trong dòng dõi Đa-vít, nhưng là Đấng qua Ngài sự hiện diện của Đức Chúa Trời đến gần dân Ngài cách sống động và cá nhân. Đức Chúa Trời đã ở với dân Ngài trong đền tạm và đền thờ trong Cựu Ước, nhưng trong Giê-su, sự hiện diện của Đức Chúa Trời được bày tỏ theo cách lớn hơn nhiều. Cha ở trong Đấng Christ, làm cho thế gian được hòa giải với chính Ngài (2 Cô-rinh-tô 5:19), và Giê-su có thể phán: “Ai đã thấy Ta tức là đã thấy Cha” (Giăng 14:9-10). Theo nghĩa này, Giê-su là đền thờ thật và lớn hơn, là nơi sự hiện diện của Đức Chúa Trời được bày tỏ trọn vẹn giữa loài người. Điều này cũng liên hệ với niềm hy vọng về vinh quang lớn hơn trong A-ghê 2:9, vì vinh quang thật của sự hiện diện Đức Chúa Trời đã đến trong chính Đấng Christ. Qua Giê-su, Đức Chúa Trời đến gần để cứu, phục hồi và ở cùng dân Ngài.

Ma-thi-ơ 1:24-25
24 Khi Giô-sép thức dậy, ông làm theo lời thiên sứ của Chúa đã truyền và nhận Ma-ri làm vợ.
25 Nhưng ông không ăn ở với nàng cho đến khi nàng sinh Con Trai đầu lòng. Và ông đặt tên Ngài là Giê-su.

Giô-sép đáp ứng bằng đức tin và sự vâng phục. Khi thức dậy, ông làm đúng như thiên sứ đã truyền và nhận Ma-ri làm vợ. Ông cũng không có quan hệ vợ chồng với nàng cho đến sau khi Giê-su được sinh ra, giữ gìn lẽ thật về sự sinh ra bởi trinh nữ. Sau đó, Giô-sép đặt tên cho Con Trẻ là Giê-su, đúng như thiên sứ đã truyền. Bằng việc đặt tên cho Ngài, Giô-sép chính thức tiếp nhận Giê-su vào gia đình mình và vào dòng dõi Đa-vít. Sự vâng phục của Giô-sép cho thấy sự khiêm nhường, đức tin và sự đầu phục đối với chương trình của Đức Chúa Trời, ngay cả khi hoàn cảnh khó hiểu. Qua sự vâng phục của Giô-sép và Ma-ri, lời hứa của Đức Chúa Trời tiếp tục được mở ra, và Giê-su bước vào thế gian như Đấng Cứu Rỗi đã được hứa.