Lời Mở Đầu Sách Ma-thi-ơ

Sách Ma-thi-ơ, sách Phúc Âm đầu tiên trong Tân Ước, giới thiệu Chúa Giê-su Christ là Đấng Mê-si và Đấng Cứu Rỗi đã được mong đợi từ lâu. Theo truyền thống, sách này được cho là do sứ đồ Ma-thi-ơ viết, hướng đến độc giả chủ yếu là người Do Thái, nhằm chứng minh rằng Chúa Giê-su đã làm ứng nghiệm các lời tiên tri trong Cựu Ước về Đấng Mê-si. Ma-thi-ơ nhấn mạnh đến những lời dạy, phép lạ và các dụ ngôn của Chúa Giê-su, đặc biệt làm nổi bật Nước Thiên Đàng và thẩm quyền của Ngài. Qua việc trình bày cuộc đời, chức vụ, sự chết và sự phục sinh của Chúa Giê-su, sách Ma-thi-ơ kêu gọi người đọc theo Đấng Christ và sống theo các nguyên tắc của vương quốc Ngài.

Chương 1

Ma-thi-ơ mở đầu bằng việc truy nguyên gia phả của Chúa Giê-su, liên kết Ngài với Áp-ra-ham và Đa-vít, qua đó làm ứng nghiệm những kỳ vọng của người Do Thái về Đấng Mê-si. Chương này thuật lại sự thụ thai kỳ diệu của Chúa Giê-su, nhấn mạnh rằng sự ra đời của Ngài làm ứng nghiệm các lời tiên tri. Một thiên sứ trấn an Giô-sép, khích lệ ông nhận Ma-ri làm vợ và bày tỏ vai trò của Chúa Giê-su là “Đức Chúa Trời ở cùng chúng ta.” Chương này giới thiệu Chúa Giê-su vừa là Con của Đa-vít, vừa là Đấng Cứu Rỗi, được sai đến để cứu dân Ngài khỏi tội lỗi, đặt nền tảng cho sứ mạng cứu chuộc của Ngài.

Chương 2

Các nhà thông thái từ phương Đông đến thờ lạy Chúa Giê-su, nhận biết Ngài là Vua dân Do Thái. Vua Hê-rốt cảm thấy bị đe dọa nên tìm cách tiêu diệt Chúa Giê-su bằng cách ra lệnh giết các trẻ nhỏ tại Bết-lê-hem. Được cảnh báo trong giấc mơ, Giô-sép đem Ma-ri và Chúa Giê-su trốn sang Ai Cập, làm ứng nghiệm lời tiên tri: “Ta đã gọi Con Ta ra khỏi Ai Cập.” Sau khi Hê-rốt chết, họ trở về và định cư tại Na-xa-rét, điều này làm ứng nghiệm thêm các lời tiên tri về nguồn gốc của Đấng Mê-si và chuẩn bị bối cảnh cho chức vụ của Chúa Giê-su.

Chương 3

Giăng Báp-tít xuất hiện như một nhân vật tiên tri, kêu gọi sự ăn năn và chuẩn bị đường cho Chúa Giê-su. Ông làm báp-têm cho những người xưng nhận tội lỗi mình, công bố rằng Nước Thiên Đàng đã đến gần. Chúa Giê-su đến để chịu báp-têm bởi Giăng, đánh dấu sự khởi đầu chức vụ công khai của Ngài. Khi Chúa Giê-su lên khỏi nước, Thánh Linh ngự xuống trên Ngài, và tiếng của Đức Chúa Trời phán: “Đây là Con yêu dấu của Ta, đẹp lòng Ta mọi đàng,” tuyên bố sứ mạng thần thượng của Ngài.

Chương 4

Chúa Giê-su được dẫn vào đồng vắng, nơi Ngài kiêng ăn bốn mươi ngày và chịu Sa-tan cám dỗ. Ngài chống lại từng cám dỗ bằng Kinh Thánh, chứng minh sự trung tín tuyệt đối của Ngài đối với ý muốn của Đức Chúa Trời. Sau đó, Chúa Giê-su bắt đầu chức vụ tại Ga-li-lê, kêu gọi những môn đồ đầu tiên là Phi-e-rơ, Anh-rê, Gia-cơ và Giăng đi theo Ngài để trở thành “tay đánh lưới người.” Ngài giảng dạy trong các nhà hội, rao giảng về Nước Thiên Đàng và chữa lành bệnh tật, khiến nhiều người đi theo để nghe sứ điệp của Ngài và chứng kiến các phép lạ.

Chương 5

Chúa Giê-su bắt đầu Bài Giảng Trên Núi bằng cách trình bày Các Phước Lành và dạy về những nguyên tắc của sự công chính, lòng thương xót, sự khiêm nhường, tấm lòng trong sạch, và tình yêu thương. Ngài mô tả những người theo Ngài là “muối của đất” và “ánh sáng của thế gian,” kêu gọi họ bày tỏ bản tính của Đức Chúa Trời qua đời sống của mình. Chúa Giê-su cũng tuyên bố rằng Ngài không đến để phá bỏ Luật Pháp hay Các Tiên Tri, nhưng để làm trọn qua đời sống, sự dạy dỗ, sự chết, và sự phục sinh của Ngài. Vì sự làm trọn này, những người tin trong Giao Ước Mới không còn bị Luật Pháp quản trị như người giám hộ hay người dẫn dắt theo ý nghĩa của Giao Ước Cũ nữa (Ga-la-ti 3:24–25), nhưng được kêu gọi sống theo Thánh Linh và giữ ý định thật của Luật Pháp từ trong tấm lòng. Sau đó, Chúa Giê-su dạy về sự giận dữ, dục vọng, hôn nhân, sự trung thực, sự trả đũa, và tình yêu đối với kẻ thù, qua đó bày tỏ tinh thần sâu xa hơn của Luật Pháp và thiết lập những nguyên tắc cho đời sống trong Vương Quốc Thiên Đàng.

Chương 6

Tiếp tục Bài Giảng Trên Núi, Chúa Giê-su cảnh báo về việc thực hành sự công chính chỉ để được con người khen ngợi. Ngài dạy những người theo Ngài phải bố thí, cầu nguyện và kiêng ăn cách kín đáo, nhấn mạnh sự chân thành trước mặt Đức Chúa Trời. Ngài giới thiệu Bài Cầu Nguyện Chúa Dạy, khích lệ một đời sống cầu nguyện khiêm nhường và đặt Đức Chúa Trời làm trung tâm. Chúa Giê-su cũng nói về chủ nghĩa vật chất và sự lo lắng, kêu gọi những người theo Ngài ưu tiên Nước Đức Chúa Trời và tin cậy Ngài chu cấp mọi nhu cầu, vì không ai có thể vừa phục vụ Đức Chúa Trời vừa phục vụ tiền bạc.

Chương 7

Chúa Giê-su kết thúc Bài Giảng Trên Núi bằng lời cảnh báo về tinh thần xét đoán và sự giả hình. Ngài khích lệ sự kiên trì trong cầu nguyện và dạy người ta đối xử với người khác như cách họ muốn được đối xử, tóm tắt luật pháp và các tiên tri. Chúa Giê-su nói về cửa hẹp dẫn đến sự sống và cảnh báo về các tiên tri giả. Ngài nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng đời sống trên nền tảng vững chắc, kêu gọi người nghe không chỉ nghe mà còn làm theo lời Ngài, vì chỉ những ai vâng phục mới được vào Nước Thiên Đàng.

Chương 8

Chúa Giê-su thực hiện nhiều sự chữa lành, bày tỏ quyền năng và lòng thương xót của Ngài. Ngài làm sạch một người phung, chữa lành đầy tớ của viên đội trưởng, chữa lành mẹ vợ của Phi-e-rơ và làm yên cơn bão, chứng minh thẩm quyền của Ngài trên bệnh tật, thiên nhiên và thế giới thuộc linh. Dân chúng kinh ngạc trước các phép lạ của Ngài, và nhiều đám đông đi theo Ngài. Qua những việc làm của mình, Chúa Giê-su bày tỏ danh tính của Ngài và hướng sự chú ý đến đức tin mà Ngài tìm kiếm nơi những người đến với Ngài để được chữa lành.

Chương 9

Chúa Giê-su tiếp tục chữa lành và tha tội, cho thấy thẩm quyền của Ngài là Con Người. Ngài kêu gọi Ma-thi-ơ, một người thu thuế, đi theo Ngài, thách thức các chuẩn mực xã hội thời đó. Các lãnh đạo tôn giáo chất vấn Chúa Giê-su, nhưng Ngài đáp lại bằng cách nhấn mạnh lòng thương xót hơn là của lễ. Chúa Giê-su khiến một cô gái sống lại từ cõi chết, chữa lành người phụ nữ bị bệnh mất huyết, ban thị lực cho người mù và lời nói cho người câm. Chương này kết thúc bằng việc Chúa Giê-su nhận thấy nhu cầu lớn lao về những người làm công trong mùa gặt của Ngài.

Chương 10

Chúa Giê-su sai mười hai môn đồ đi, ban cho họ thẩm quyền chữa lành bệnh tật và đuổi quỷ. Ngài dặn họ rao truyền Nước Thiên Đàng cho những con chiên lạc của nhà Y-sơ-ra-ên và cảnh báo về sự bắt bớ sắp đến. Chúa Giê-su khích lệ họ đừng sợ, nhắc họ nhớ đến sự chăm sóc của Đức Chúa Trời và phần thưởng dành cho những ai xưng nhận Ngài trước mặt người khác. Chương này nhấn mạnh cái giá của việc làm môn đồ, bao gồm cả sự chia rẽ trong gia đình vì cớ Ngài.

Chương 11

Chúa Giê-su trấn an Giăng Báp-tít, lúc đó đang bị giam trong tù, bằng những công việc của Đấng Mê-si mà Ngài đang thực hiện. Ngài quở trách các thành đã chứng kiến các phép lạ của Ngài nhưng vẫn không ăn năn, than trách sự cứng lòng của họ. Chúa Giê-su mời những ai mệt mỏi và gánh nặng hãy đến với Ngài để được yên nghỉ, bày tỏ chính Ngài là Đấng nhu mì và khiêm nhường. Ngài ban một lối sống mới, trái ngược với những gánh nặng luật lệ mà các lãnh đạo tôn giáo đặt lên người khác, và hứa ban sự yên nghỉ cho những ai nhận lấy ách của Ngài.

Chương 12

Sự xung đột gia tăng khi những hành động của Chúa Giê-su thách thức người Pha-ri-si. Ngài bênh vực các môn đồ khi họ bứt bông lúa trong ngày Sa-bát, khẳng định rằng Ngài là Chúa của ngày Sa-bát. Chúa Giê-su chữa lành một người bị teo tay, khiến người Pha-ri-si lập mưu chống lại Ngài. Dù bị chống đối, Ngài vẫn tiếp tục chữa lành và giảng dạy, làm ứng nghiệm lời tiên tri của Ê-sai. Chúa Giê-su nói về tội không thể tha thứ và nhấn mạnh rằng những ai làm theo ý muốn của Đức Chúa Trời chính là gia đình thật của Ngài.

Chương 13

Qua các dụ ngôn, Chúa Giê-su dạy về Nước Thiên Đàng. Ngài kể các dụ ngôn về người gieo giống, cỏ lùng, hạt cải và men, giải thích những cách khác nhau mà con người đáp ứng với sứ điệp của Nước Trời. Các môn đồ được Ngài giải thích riêng, còn đám đông thì nghe qua các dụ ngôn, làm ứng nghiệm lời tiên tri. Chúa Giê-su nhấn mạnh giá trị của Nước Thiên Đàng, ví nó như kho báu giấu trong ruộng và viên ngọc quý, kêu gọi người nghe nhận biết giá trị vô cùng của Nước ấy.

Chương 14

Chúa Giê-su thực hiện các phép lạ, cho hơn năm ngàn người ăn chỉ với năm ổ bánh và hai con cá. Ngài đi trên mặt nước đến với các môn đồ giữa cơn bão, bày tỏ quyền năng thần thượng của Ngài. Phi-e-rơ bước đi trên nước hướng về Chúa Giê-su nhưng bắt đầu chìm khi nghi ngờ, cho thấy tầm quan trọng của đức tin. Sau khi cứu Phi-e-rơ, Chúa Giê-su làm yên gió. Dân vùng Ghê-nê-xa-rết nhận ra Ngài và đem người bệnh đến để được chữa lành bằng cách chạm vào áo Ngài.

Chương 15

Chúa Giê-su thách thức các truyền thống của người Pha-ri-si khi những truyền thống đó làm suy yếu các điều răn của Đức Chúa Trời, dạy rằng sự thanh sạch bên trong quan trọng hơn nghi lễ bên ngoài. Ngài chữa lành con gái của một phụ nữ Ca-na-an sau khi bà bày tỏ đức tin kiên trì, cho thấy lòng thương xót của Ngài vượt ra ngoài phạm vi dân Y-sơ-ra-ên. Chúa Giê-su cho bốn ngàn người ăn với bảy ổ bánh và vài con cá, lặp lại phép lạ trước đó và nhấn mạnh sự chu cấp của Ngài cho những người có nhu cầu.

Chương 16

Người Pha-ri-si và Sa-đu-sê đòi một dấu lạ, nhưng Chúa Giê-su quở trách họ vì thiếu đức tin. Ngài cảnh báo các môn đồ về “men” trong sự dạy dỗ của họ. Phi-e-rơ tuyên bố Chúa Giê-su là Đấng Mê-si, và Chúa Giê-su hứa sẽ xây dựng hội thánh Ngài trên nền tảng đức tin ấy. Chúa Giê-su báo trước về sự chịu khổ và sự phục sinh của Ngài, dạy các môn đồ phải từ bỏ chính mình và vác thập tự giá mình, chỉ ra cái giá của việc làm môn đồ thật.

Chương 17

Chúa Giê-su hóa hình trên núi, bày tỏ vinh quang của Ngài cho Phi-e-rơ, Gia-cơ và Giăng. Môi-se và Ê-li hiện ra, tượng trưng cho Luật Pháp và Các Tiên Tri, trong khi tiếng của Đức Chúa Trời xác nhận Chúa Giê-su là Con Ngài. Sau đó, Chúa Giê-su chữa lành một cậu bé bị quỷ ám, sau khi các môn đồ không thể đuổi quỷ ấy, nhấn mạnh tầm quan trọng của đức tin. Ngài báo trước về sự phản bội, sự chết và sự phục sinh của mình, chuẩn bị các môn đồ cho những điều sắp xảy ra.

Chương 18

Chúa Giê-su dạy về sự khiêm nhường và cảnh báo về việc khiến người khác sa vào tội lỗi. Ngài giải thích sự chăm sóc của Đức Chúa Trời dành cho từng “con chiên lạc” và tầm quan trọng của sự hòa giải trong cộng đồng. Qua dụ ngôn người đầy tớ không thương xót, Chúa Giê-su nhấn mạnh sự tha thứ, kêu gọi những người theo Ngài tha thứ cho người khác như chính họ đã được tha thứ. Ngài nhấn mạnh rằng sự tha thứ là một phần thiết yếu của đời sống trong Nước Thiên Đàng.

Chương 19

Chúa Giê-su nói về hôn nhân, ly dị và đời sống độc thân, nhấn mạnh thiết kế ban đầu của Đức Chúa Trời dành cho hôn nhân. Ngài chúc phước cho trẻ em và làm nổi bật vị trí của chúng trong Nước Trời, dạy rằng đức tin giống như trẻ nhỏ là điều cần thiết. Một người thanh niên giàu có đến hỏi Chúa Giê-su về sự sống đời đời, nhưng anh không sẵn lòng từ bỏ của cải mình. Chúa Giê-su cảnh báo về sự khó khăn của người giàu khi vào Nước Thiên Đàng và hứa ban phần thưởng cho những ai từ bỏ mọi sự để theo Ngài.

Chương 20

Qua dụ ngôn những người làm công trong vườn nho, Chúa Giê-su dạy về ân điển của Đức Chúa Trời và sự bình đẳng của mọi người trong vương quốc Ngài. Ngài báo trước lần thứ ba về sự chịu khổ, sự chết và sự phục sinh của mình. Mẹ của Gia-cơ và Giăng xin cho hai con mình được địa vị cao trọng, nhưng Chúa Giê-su nhắc các môn đồ rằng sự cao trọng trong Nước Trời đòi hỏi sự khiêm nhường và tinh thần phục vụ. Chúa Giê-su chữa lành hai người mù kiên trì kêu cầu Ngài, bày tỏ lòng thương xót và sự đáp lại đối với đức tin.

Chương 21

Chúa Giê-su vào thành Giê-ru-sa-lem cách khải hoàn, làm ứng nghiệm lời tiên tri về vị vua đến trên lưng lừa. Ngài thanh tẩy đền thờ, đuổi những người buôn bán ra ngoài và khôi phục đền thờ thành nơi cầu nguyện. Thẩm quyền của Ngài bị các lãnh đạo tôn giáo chất vấn. Qua các dụ ngôn, Chúa Giê-su quở trách các lãnh đạo vì sự thiếu đức tin của họ và cảnh báo rằng Nước Đức Chúa Trời sẽ được trao cho những người khác, là những người sinh trái, đánh dấu một bước ngoặt trong chức vụ của Ngài.

Chương 22

Các lãnh đạo tôn giáo chất vấn Chúa Giê-su về việc nộp thuế, hôn nhân sau sự sống lại và điều răn lớn nhất, nhưng Ngài trả lời cách khôn ngoan, khiến họ phải im lặng. Chúa Giê-su nhấn mạnh tầm quan trọng của việc yêu kính Đức Chúa Trời và yêu người lân cận như nền tảng của luật pháp. Ngài thách thức người Pha-ri-si bằng một câu hỏi về Đấng Mê-si, bày tỏ sự hiểu biết giới hạn của họ. Chương này đối chiếu sự vô tín của các lãnh đạo với sự khôn ngoan của Chúa Giê-su và kêu gọi người đọc đến với lòng tận hiến thật.

Chương 23

Chúa Giê-su quở trách người Pha-ri-si và các thầy dạy luật, gọi họ là những kẻ giả hình vì họ phô bày vẻ đạo đức bên ngoài nhưng lại bỏ qua công lý, lòng thương xót và sự trung tín. Ngài công bố bảy lời khốn trên họ, phơi bày sự kiêu ngạo và việc họ dẫn người khác đi sai lạc. Chúa Giê-su than khóc cho Giê-ru-sa-lem, báo trước sự sụp đổ của thành vì đã từ chối các sứ giả của Đức Chúa Trời. Lời Ngài bày tỏ nỗi đau buồn trước sự mù lòa thuộc linh của Y-sơ-ra-ên và lòng mong muốn quy tụ họ lại.

Chương 24

Chúa Giê-su báo trước sự hủy phá đền thờ và các dấu hiệu về sự trở lại của Ngài, cảnh báo các môn đồ về tiên tri giả, sự bắt bớ và những cơn hoạn nạn. Ngài nhấn mạnh sự tỉnh thức, vì không ai biết chính xác ngày hay giờ Ngài đến. Qua các dụ ngôn, Chúa Giê-su kêu gọi những người theo Ngài phải sẵn sàng, minh họa nhu cầu về sự quản gia trung tín và sự chuẩn bị cho ngày Ngài trở lại.

Chương 25

Trong ba dụ ngôn — Mười Trinh Nữ, Các Ta-lâng, và Chiên Với Dê — Chúa Giê-su dạy về tầm quan trọng của sự chuẩn bị, sự trung tín và lòng thương xót. Ngài nhấn mạnh rằng sự sẵn sàng cho ngày Ngài trở lại bao gồm việc sử dụng các ân tứ một cách có trách nhiệm và phục vụ người khác. Chúa Giê-su kết thúc bằng lời cảnh báo rằng mọi dân tộc sẽ bị xét đoán dựa trên cách họ đối xử với “những người rất hèn mọn này,” nhấn mạnh lời kêu gọi sống công chính.

Chương 26

Chúa Giê-su dự lễ Vượt Qua với các môn đồ, thiết lập Tiệc Thánh và báo trước sự phản bội của Ngài. Tại Ghết-sê-ma-nê, Ngài cầu nguyện xin sức mạnh và thuận phục ý muốn của Đức Chúa Trời. Giu-đa phản bội Ngài, dẫn đến việc Ngài bị bắt và bị xét xử trước Tòa Công Luận. Phi-e-rơ chối không biết Chúa Giê-su, làm ứng nghiệm lời Chúa đã báo trước. Chương này ghi lại sự đau khổ của Chúa Giê-su và sự trung tín của Ngài khi đối diện với sự phản bội và thập tự giá đang đến gần.

Chương 27

Chúa Giê-su bị đưa đến trước mặt Phi-lát, người miễn cưỡng ra lệnh đóng đinh Ngài dưới áp lực của đám đông. Chúa Giê-su bị chế nhạo, đánh đập và đóng đinh cùng với hai tên tội phạm. Khi Ngài chết, bức màn trong đền thờ bị xé ra, tượng trưng cho con đường mới để đến gần Đức Chúa Trời. Chúa Giê-su được chôn trong ngôi mộ do Giô-sép người A-ri-ma-thê cung cấp. Sự chết của Ngài làm ứng nghiệm các lời tiên tri và chuẩn bị cho sự phục sinh của Ngài.

Chương 28

Vào ngày thứ ba, Ma-ri Ma-đơ-len và Ma-ri khác đến mộ, thấy ngôi mộ trống, và một thiên sứ công bố rằng Chúa Giê-su đã phục sinh. Chúa Giê-su hiện ra với các môn đồ, truyền lệnh cho họ đi và môn đồ hóa muôn dân, làm báp-têm cho họ và dạy họ giữ các điều răn của Ngài. Ngài hứa sẽ ở cùng họ luôn luôn, cho đến tận thế, giao cho những người theo Ngài sứ mạng truyền bá tin lành và xây dựng vương quốc của Ngài.