Ê-xơ-tê 1

Ê-xơ-tê 1 giới thiệu một cách sống động về triều đình Ba Tư dưới thời vua A-suê-ru (Xerxes I). Chương này mở đầu cho diễn biến câu chuyện liên quan đến việc hoàng hậu Vả-thi từ chối vâng theo mệnh lệnh của vua, dẫn đến việc bà bị phế truất và mở đường cho Ê-xơ-tê trở thành hoàng hậu. Những mô tả xa hoa về yến tiệc phản ánh sự giàu có và huy hoàng của đế quốc Ba Tư, đồng thời gợi ý về quyền lực gần như tuyệt đối của nhà vua, một yếu tố sẽ đóng vai trò quan trọng trong những sự kiện tiếp theo.

Ê-xơ-tê 1:1-5 (VIE1934)
1 Xảy ra đời A-suê-ru, là A-suê-ru cai trị một trăm hai mươi bảy tỉnh, từ Ấn-độ cho đến Ê-thi-ô-bi.
2 Trong những ngày ấy, vua A-suê-ru ngự trên ngôi nước mình tại thành Su-sơ, kinh đô.
3 Năm thứ ba đời người, người đãi tiệc cho hết thảy các quan trưởng và tôi tớ mình, tức là quyền thế của Phe-rơ-sơ và Mê-đi, các quan sang trọng và các quan trưởng trong các tỉnh đều ở trước mặt người.
4 Người tỏ ra sự giàu có vinh hiển của nước mình, và sự sang trọng rực rỡ của mình, trong nhiều ngày, tức là một trăm tám mươi ngày.
5 Khi các ngày ấy đã mãn, vua lại đãi tiệc bảy ngày cho hết thảy dân sự ở thành Su-sơ, từ lớn đến nhỏ, tại hành lang của vườn cung vua.

Vua A-suê-ru, cai trị từ Ấn-độ đến Ê-thi-ô-bi, bày tỏ sự giàu có và quyền lực của mình bằng cách tổ chức một lễ hội cực kỳ dài và xa hoa. Sự kiện kéo dài tổng cộng 187 ngày, trước hết dành cho các quan sang trọng và quan chức, sau đó dành cho toàn thể dân chúng trong kinh đô. Điều này không chỉ phô bày sự giàu có của nhà vua mà còn cho thấy mong muốn gây ấn tượng và củng cố quyền kiểm soát của ông trên đế quốc rộng lớn. Những yến tiệc này mang tính chiến lược, giúp nâng cao uy tín của nhà vua và củng cố lòng trung thành giữa những dân tộc đa dạng trong đế quốc.

Ê-xơ-tê 1:6-8 (VIE1934)
6 Có những màn vải trắng, xanh, buộc bằng dây vải gai mịn và đỏ tía, trên những vòng bạc và trụ bằng cẩm thạch; có những giường bằng vàng và bạc, trên nền lát bằng đá cẩm thạch trắng, xanh lục, xà-cừ, và đá đen.
7 Người ta rót rượu trong những bình bằng vàng, bình nầy khác bình kia; có rất nhiều rượu hoàng gia, theo sự rộng rãi của vua.
8 Việc uống rượu theo lệ đã định, không ai ép buộc; vì vua đã truyền cho hết thảy các quan trong cung mình phải làm theo ý mỗi người.

Mô tả chi tiết về khung cảnh—những loại vải sang trọng, kim loại quý và những đồ trang trí công phu—tiếp tục minh họa sự dư thừa và xa hoa của triều đình Ba Tư. Việc nhấn mạnh rằng không ai bị ép uống rượu cho thấy nhà vua cố tạo ra một bầu không khí tự do và vui hưởng, tương phản với kiểu mệnh lệnh và kiểm soát thường thấy nơi hoàng gia. Điều này phần nào nhấn mạnh sự rộng rãi của ông và lòng nhân từ có tính toán trong cách ông cai trị.

Ê-xơ-tê 1:9 (VIE1934)
9 Hoàng hậu Vả-thi cũng đãi tiệc cho các người nữ trong cung vua A-suê-ru.

Song song với yến tiệc của nhà vua, hoàng hậu Vả-thi tổ chức một yến tiệc riêng cho những người nữ, cho thấy bà có một mức độ độc lập và quyền hạn nhất định. Việc tổ chức riêng một buổi nhóm dành cho phụ nữ làm nổi bật sự phân chia vai trò và không gian vốn phổ biến trong xã hội Ba Tư, đồng thời chuẩn bị cho cuộc xung đột dẫn đến sự sụp đổ của bà.

Ê-xơ-tê 1:10-12 (VIE1934)
10 Ngày thứ bảy, lòng vua vui vì rượu, người truyền cho Mê-hu-man, Biết-tha, Hạt-bô-na, Biết-tha, A-bát-tha, Xê-tha, và Cạt-cát, là bảy hoạn quan hầu hạ trước mặt vua A-suê-ru,
11 đem hoàng hậu Vả-thi đội mão triều đến trước mặt vua, đặng tỏ sắc đẹp nàng cho dân sự và các quan trưởng xem; vì nàng có sắc đẹp.
12 Nhưng hoàng hậu Vả-thi không chịu đến theo mạng vua truyền bởi các hoạn quan; vậy vua rất giận, và cơn giận bừng bừng trong lòng người.

Trong lúc tùy hứng và bị ảnh hưởng bởi rượu, vua A-suê-ru truyền gọi Vả-thi đến để phô bày sắc đẹp của bà, biến bà thành một đối tượng trong màn phô diễn quyền lực. Sự từ chối của Vả-thi là một hành động thách thức quan trọng đối với quyền lực hoàng gia, châm ngòi cho cơn giận của vua và dẫn đến một chuỗi quyết định làm thay đổi cuộc đời của nhiều người. Sự kiện này phản ánh những chủ đề về quyền lực, mối quan hệ giữa nam và nữ, và quyền tự quyết của mỗi cá nhân.

Ê-xơ-tê 1:13-22 (VIE1934)
13 Bấy giờ vua nói cùng những người thông hiểu thời thế, vì vua có thói quen hỏi những người biết luật pháp và phép công bình.
14 Những người gần vua hơn hết là Cạt-sê-na, Sê-tha, A-mát-tha, Ta-rê-si, Mê-rê, Mê-mu-can, bảy quan trưởng của Phe-rơ-sơ và Mê-đi, thường thấy mặt vua, và ngồi đầu trong nước.
15 Vua hỏi rằng: Theo luật pháp, phải xử hoàng hậu Vả-thi thế nào, vì nàng không làm theo mạng vua A-suê-ru truyền bởi các hoạn quan?
16 Mê-mu-can tâu trước mặt vua và các quan trưởng rằng: Hoàng hậu Vả-thi không những làm quấy cho vua, mà lại cho hết thảy các quan trưởng và dân sự ở trong mọi tỉnh của vua A-suê-ru nữa.
17 Vì cách cư xử của hoàng hậu sẽ đồn ra cho hết thảy các người nữ, khiến họ khinh dể chồng mình, mà rằng: Vua A-suê-ru truyền đem hoàng hậu Vả-thi đến trước mặt mình, mà nàng không chịu đến.
18 Ngày nay các phu nhân của Phe-rơ-sơ và Mê-đi, nghe về việc làm của hoàng hậu, cũng sẽ nói lại cho hết thảy các quan trưởng của vua; sẽ có nhiều sự khinh dể và giận dữ.
19 Nếu vua đẹp lòng, khá ban một chiếu chỉ, ghi vào luật pháp Phe-rơ-sơ và Mê-đi, không được thay đổi, rằng Vả-thi không còn được đến trước mặt vua A-suê-ru nữa; và khá ban ngôi hoàng hậu cho một người khác xứng đáng hơn nàng.
20 Khi chiếu chỉ của vua được truyền khắp trong cả nước rộng lớn, thì mọi người nữ sẽ kính chồng mình, từ lớn đến nhỏ.
21 Lời nầy đẹp lòng vua và các quan trưởng; vua bèn làm theo lời của Mê-mu-can.
22 Người truyền thư cho hết thảy các tỉnh của vua, mỗi tỉnh theo chữ viết của mình, mỗi dân tộc theo tiếng của mình, rằng mỗi người đàn ông phải làm chủ nhà mình, và dùng ngôn ngữ của dân mình.

Phản ứng của hội đồng trước sự chống đối của Vả-thi cho thấy những giá trị gia trưởng ăn sâu trong đế quốc. Hành động của bà được xem như một mối đe dọa đối với trật tự xã hội, vì người ta lo rằng nó có thể khuyến khích những người nữ khác không vâng phục chồng mình. Biện pháp quyết liệt là phế truất Vả-thi và ban hành một sắc lệnh trên toàn đế quốc nhằm khẳng định quyền của người nam cho thấy sự mong manh của trật tự gia trưởng, đồng thời nhấn mạnh những biện pháp cực đoan được sử dụng để tái lập quyền kiểm soát và ngăn chặn những thách thức tương tự. Quyết định này không chỉ trừng phạt Vả-thi mà còn nhằm củng cố những vai trò giới tính truyền thống trên khắp đế quốc.