Ê-sai 22

Ê-sai 22 là lời tiên tri chống lại Giê-ru-sa-lem, thường được gọi là “Thung lũng của sự hiện thấy”. Chương này mô tả một thời kỳ khủng hoảng khi thành phố phải đối diện với mối đe dọa sắp xảy đến từ các thế lực ngoại bang, có thể là quân A-si-ri. Trước mối nguy đó, thay vì quay về với Đức Chúa Trời để cầu xin sự giải cứu, dân chúng lại tập trung vào việc vui chơi, ăn uống và chuẩn bị cho cái chết. Chương này cũng đưa ra lời quở trách đặc biệt đối với Sép-na, một quan chức cấp cao, và kết thúc bằng lời hứa Đức Chúa Trời sẽ đưa Ê-li-a-kim lên một vị trí có thẩm quyền.

Ê-sai 22:1-5 (VIE1934)
1. Lời tiên-tri về trũng sự hiện-thấy. Vậy ngươi có sự gì? mà cả ngươi đều trèo lên mái nhà?
2. Hỡi thành đầy tiếng ồn-ào, thành náo-nhiệt, thành vui-vẻ! Kẻ bị giết của ngươi chẳng phải bị giết bằng gươm, cũng chẳng phải chết trận.
3. Các quan-trưởng ngươi đều trốn cả, bị cung-thủ bắt; những kẻ người ta gặp đều bị trói cả, dầu chúng nó đã trốn xa.
4. Vậy nên ta nói: Hãy xây mắt khỏi ta; ta sẽ khóc cay-đắng; chớ cố an-ủi ta về sự hủy-diệt của con gái dân ta.
5. Vì ấy là ngày rối-loạn, giày-đạp và bối-rối, đến từ Chúa, là Đức Giê-hô-va vạn-quân, trong trũng sự hiện-thấy, là ngày phá tường, và kêu-la trên núi.

Ê-sai nói về “trũng sự hiện thấy”, chỉ về Giê-ru-sa-lem. Mặc dù tai họa đang đến gần, dân chúng lại trèo lên mái nhà, đầy tiếng ồn ào và vui vẻ, thay vì tìm kiếm Đức Chúa Trời. Thành phố đang vui chơi trong khi một thảm họa nghiêm trọng sắp xảy đến. Nhiều người sẽ chết, không phải trực tiếp trong trận chiến, nhưng vì những hậu quả của cuộc bao vây và sự sụp đổ của thành. Ê-sai đau buồn sâu sắc trước cảnh khốn khổ sắp xảy đến trên dân mình. Đó là ngày của sự rối loạn, bối rối, phá hủy và tiếng kêu than.

Ê-sai 22:6-8 (VIE1934)
6. Ê-lam mang bao-tên, có xe và người-cỡi ngựa; Ki-rơ mở bao-khiên.
7. Những trũng tốt-nhất của ngươi đầy xe, và người-cỡi ngựa dàn trận trước cửa thành.
8. Người đã cất sự che-chở của Giu-đa đi. Ngày đó ngươi đã ngó đến khí-giới trong nhà rừng.

Những kẻ tấn công, được nhắc đến là Ê-lam và Ki-rơ, chuẩn bị đầy đủ cho chiến trận với vũ khí, xe và ngựa. Những thung lũng tốt nhất quanh Giê-ru-sa-lem sẽ đầy xe chiến trận, còn quân lính sẽ dàn trận trước các cửa thành. Đức Chúa Trời đã cất sự che chở khỏi Giu-đa, để quân thù tiến đến. Nhưng thay vì quay về cùng Đức Chúa Trời, dân chúng lại tìm đến vũ khí và những phương tiện phòng thủ trong “nhà rừng”, nơi cất giữ khí giới, hy vọng sức mạnh quân sự có thể cứu họ.

Ê-sai 22:9-11 (VIE1934)
9. Các ngươi thấy những chỗ tường thành Đa-vít bị phá nhiều thể nào, thì các ngươi đã nhóm nước hồ dưới.
10. Các ngươi đã đếm các nhà Giê-ru-sa-lem, và phá các nhà đặng làm cho vững thành.
11. Các ngươi đã làm một hồ giữa hai vách thành, để chứa nước của hồ cũ. Nhưng các ngươi chẳng ngó đến Đấng đã làm nên sự đó từ lâu, chẳng nhìn xem Đấng đã làm ra sự đó từ lâu.

Trước nguy cơ thành bị tiêu diệt, dân Giê-ru-sa-lem đã thực hiện nhiều biện pháp thiết thực để phòng thủ. Họ sửa chữa những chỗ tường thành bị phá, phá một số nhà để củng cố thành và tích trữ nước nhằm chuẩn bị cho cuộc bao vây. Tuy nhiên, vấn đề không nằm ở việc họ chuẩn bị phòng thủ, mà ở chỗ họ đã không quay về với Đức Chúa Trời. Họ lo tìm cách bảo vệ thành bằng sức người nhưng lại quên Đấng đã tạo dựng và gìn giữ họ từ lâu. Họ tập trung vào những giải pháp trước mắt nhưng không tìm kiếm Đấng có quyền trên hoàn cảnh của họ.

Ê-sai 22:12-14 (VIE1934)
12. Trong ngày đó, Chúa, là Đức Giê-hô-va vạn-quân, gọi các ngươi khóc-lóc, than-thở, cạo đầu và mặc áo bao.
13. Nhưng kìa, chỉ có sự vui-mừng và khoái-lạc, giết bò và giết chiên, ăn thịt và uống rượu! Các ngươi nói rằng: Hãy ăn và uống, vì ngày mai chúng ta sẽ chết!
14. Đức Giê-hô-va vạn-quân đã tỏ cho ta nghe rằng: Quả thật, sự gian-ác này sẽ không được tha cho các ngươi cho đến chết, Chúa, là Đức Giê-hô-va vạn-quân, phán vậy.

Đức Chúa Trời kêu gọi dân chúng khóc than, ăn năn và hạ mình trước cuộc khủng hoảng. Nhưng thay vì ăn năn, họ lại chọn vui chơi, ăn uống và tận hưởng những gì trước mắt. Tâm trạng của họ là một thái độ buông xuôi: “Hãy ăn và uống, vì ngày mai chúng ta sẽ chết!” Họ coi cái chết là điều không thể tránh khỏi nên quyết định chỉ sống cho hiện tại. Vì họ từ chối cơ hội ăn năn và tiếp tục sống trong tội lỗi, Đức Chúa Trời tuyên bố rằng sự gian ác ấy sẽ không được tha. Vấn đề không phải là họ thiếu nghi lễ tôn giáo, mà là họ không chịu hạ mình và trở lại cùng Đức Chúa Trời khi Ngài kêu gọi họ.

Ê-sai 22:15-19 (VIE1934)
15. Chúa, là Đức Giê-hô-va vạn-quân, phán như vầy: Hãy đi đến cùng kẻ quản-gia nầy, là Sép-na, quan coi nhà, mà nói rằng:
16. Ngươi ở đây có gì? Ngươi có ai ở đây, mà ngươi đã đẽo mồ cho mình ở đây, đã đẽo mộ mình trên nơi cao, đã đục chỗ ở cho mình trong vầng đá?
17. Nầy, hỡi người mạnh-dạn kia, Đức Giê-hô-va sẽ quăng ngươi cách xa, và sẽ nắm chắc lấy ngươi.
18. Ngài sẽ cuộn ngươi lại và quăng ngươi như trái banh vào một xứ rộng. Hỡi kẻ làm nhục nhà chủ mình! Ở đó ngươi sẽ chết, và ở đó những xe vinh-hiển ngươi sẽ ở.
19. Ta sẽ đuổi ngươi khỏi chức-vụ, và ngươi sẽ bị kéo xuống khỏi địa-vị mình.

Sép-na là một quan chức chịu trách nhiệm quản lý cung điện, nhưng ông bị quở trách vì sự kiêu ngạo và ích kỷ. Ông đã chuẩn bị một ngôi mộ sang trọng cho chính mình, như thể muốn lưu lại danh tiếng và địa vị của mình ngay cả sau khi chết. Điều này cho thấy ông quan tâm đến danh dự và địa vị cá nhân hơn là trách nhiệm Đức Chúa Trời giao cho mình. Đức Chúa Trời tuyên bố rằng Sép-na sẽ bị loại khỏi chức vụ và bị hạ xuống khỏi địa vị của mình. Ông sẽ bị đẩy đến một xứ xa và chết tại đó. Những xe cộ mà ông từng xem là biểu tượng của vinh quang sẽ trở thành điều làm nhục chính nhà chủ mà ông phục vụ. Sự sụp đổ của Sép-na cho thấy địa vị và quyền lực của con người không thể bảo đảm cho họ trước sự phán xét của Đức Chúa Trời.

Ê-sai 22:20-24 (VIE1934)
20. Trong ngày đó, ta sẽ gọi Ê-li-a-kim, con trai Hinh-kia, là tôi-tớ ta;
21. ta sẽ mặc áo của ngươi cho người, lấy đai ngươi thắt cho người, và giao quyền-hành ngươi vào tay người. Người sẽ làm cha cho dân-cư Giê-ru-sa-lem và nhà Giu-đa.
22. Ta sẽ trao chìa-khóa của nhà Đa-vít trên vai người; người mở thì không ai đóng được, người đóng thì không ai mở được.
23. Ta sẽ đóng người như cái đinh vào nơi chắc-chắn; người sẽ làm như một ngai vinh-hiển cho nhà cha mình.
24. Người ta sẽ treo trên người mọi sự vinh-hiển của nhà cha người, con-cháu và dòng-dõi, cùng mọi khí-cụ nhỏ, từ chén cho đến bình.

Trái ngược với Sép-na, Đức Chúa Trời sẽ đưa Ê-li-a-kim lên và giao cho ông trách nhiệm mà Sép-na đã đảm nhiệm. Ê-li-a-kim sẽ trở thành một người lãnh đạo có trách nhiệm đối với Giê-ru-sa-lem và Giu-đa, được ví như một người cha đối với dân chúng. Đức Chúa Trời sẽ trao cho ông “chìa-khóa của nhà Đa-vít”, tượng trưng cho quyền hành và trách nhiệm được giao cho ông. Người có chìa khóa có quyền mở và đóng, và không ai có thể đảo ngược quyết định ấy. Ê-li-a-kim cũng được ví như một cái đinh được đóng chắc vào nơi vững vàng, cho thấy sự ổn định và đáng tin cậy trong chức vụ của ông. Nhiều trách nhiệm và danh dự của gia đình sẽ được đặt trên ông.

Ê-sai 22:25 (VIE1934)
25. Đức Giê-hô-va vạn-quân phán rằng: Trong ngày đó cái đinh đã đóng nơi chắc-chắn sẽ bị tháo ra, bị chặt xuống và ngã; gánh nặng đã treo trên nó cũng sẽ bị cắt đi; vì Đức Giê-hô-va đã phán vậy.

Mặc dù Ê-li-a-kim được mô tả như một cái đinh được đóng chắc vào nơi vững vàng, câu cuối cùng cho thấy ngay cả một vị trí tưởng như ổn định cũng không tồn tại mãi mãi. Cái đinh cuối cùng cũng sẽ bị tháo ra, bị chặt xuống và ngã, cùng với gánh nặng đã treo trên nó. Điều này nhắc nhở rằng sự an toàn và bền vững tuyệt đối không thể đặt nơi bất kỳ nhà lãnh đạo hay cơ cấu nào của con người. Dù một người lãnh đạo có tốt và đáng tin cậy đến đâu, con người vẫn hữu hạn. Sự nương cậy cuối cùng phải đặt nơi Đức Chúa Trời, chứ không phải nơi quyền lực hay địa vị của con người.