Ê-sai 23
Ê-sai 23 là một lời tiên tri về sự sụp đổ của Ty-rơ, một thành phố cảng nổi tiếng của người Phê-ni-xi, được biết đến bởi sự giàu có và ảnh hưởng trong hoạt động thương mại đường biển. Chương này báo trước sự hủy diệt của thành phố vì sự kiêu ngạo và vì cậy dựa nơi quyền lực kinh tế của mình. Tuy nhiên, lời tiên tri cũng nói về sự phục hồi cuối cùng sau một thời kỳ bảy mươi năm. Sự sụp đổ của Ty-rơ là lời cảnh báo cho những người tin cậy nơi của cải vật chất thay vì tin cậy Đức Chúa Trời.
Ê-sai 23:1 (VIE1934)
1. Gánh nặng về Ty-rơ. Hỡi các tàu Ta-rê-si! Hãy than khóc! Vì Ty-rơ đã bị phá hủy, không còn nhà cửa, không còn nơi vào cảng. Từ đất Chíp-rơ, tin ấy đã được báo cho họ.
Câu này loan báo sự sụp đổ của Ty-rơ, một thành phố nổi tiếng về thương mại đường biển. Sự hủy diệt nghiêm trọng đến mức không còn nhà cửa hay bến cảng. Các tàu Ta-rê-si, vốn thuộc mạng lưới thương mại rộng lớn của Ty-rơ, được kêu gọi than khóc. Họ nhận được tin về tai họa này từ Chíp-rơ, cho thấy ảnh hưởng của Ty-rơ đã lan rộng đến những vùng rất xa.
Ê-sai 23:2 (VIE1934)
2. Hỡi dân cư ở bờ biển, hãy im lặng! Hỡi các thương gia Si-đôn, những người mà các kẻ vượt biển đã làm cho giàu có!
Dân cư Si-đôn và các vùng ven biển, vốn có mối liên hệ mật thiết với Ty-rơ qua hoạt động thương mại, được kêu gọi im lặng trong sự kinh ngạc và đau buồn. Sự sụp đổ của Ty-rơ ảnh hưởng sâu sắc đến họ vì sự thịnh vượng của họ phụ thuộc vào hoạt động thương mại đường biển mà Ty-rơ thống trị. Những người vượt biển để buôn bán với Ty-rơ đã làm cho Si-đôn và các thành phố ven biển khác trở nên giàu có.
Ê-sai 23:3 (VIE1934)
3. Trên các nước lớn, hạt giống của Si-hô, mùa gặt của sông, là lợi tức của nó; nó là nơi buôn bán của các nước.
Câu này phản ánh tầm quan trọng của Ty-rơ như một trung tâm buôn bán cho các dân tộc. Sự giàu có của Ty-rơ đến từ việc kiểm soát các tuyến thương mại, bao gồm việc nhập khẩu ngũ cốc từ Ai Cập, được gọi ở đây là Si-hô, một nhánh của sông Nin. Sự thịnh vượng và ảnh hưởng của thành phố vượt xa biên giới của nó, khiến sự sụp đổ của Ty-rơ trở thành một biến cố nghiêm trọng đối với nhiều dân tộc.
Ê-sai 23:4 (VIE1934)
4. Hỡi Si-đôn, hãy hổ thẹn! Vì biển đã phán, là đồn lũy của biển, rằng: Ta không đau đẻ, cũng không sanh con; ta không nuôi trai trẻ, cũng chẳng dưỡng gái đồng trinh.
Si-đôn được bảo phải hổ thẹn khi biển, được nhân cách hóa như nguồn sức mạnh của Ty-rơ, than khóc vì sự mất mát sức mạnh của mình. Biển, vốn từng là biểu tượng cho sức sống và sự thịnh vượng của Ty-rơ, giờ đây nói rằng nó không còn sinh ra sự sống nữa. Hình ảnh thi ca này nhấn mạnh sự sụp đổ hoàn toàn của ảnh hưởng và quyền lực của Ty-rơ.
Ê-sai 23:5 (VIE1934)
5. Khi tin ấy đến Ai Cập, người Ai Cập sẽ đau đớn vì tin về Ty-rơ.
Ngay cả Ai Cập, một đối tác thương mại quan trọng của Ty-rơ, cũng sẽ cảm nhận nỗi đau từ sự hủy diệt của thành phố này. Tin về sự sụp đổ của Ty-rơ lan truyền rất xa, ảnh hưởng đến những dân tộc phụ thuộc vào hoạt động thương mại của nó. Đặc biệt, Ai Cập sẽ gặp sự đau khổ vì những hậu quả kinh tế và chính trị của biến cố này.
Ê-sai 23:6-7 (VIE1934)
6. Hãy qua Ta-rê-si; hỡi dân cư ở bờ biển, hãy than khóc!
7. Có phải đây là thành vui vẻ của các ngươi, có lịch sử từ thuở xưa, mà chân nó đã đem nó đi xa để cư ngụ chăng?
Dân cư Ty-rơ được khuyên hãy chạy trốn đến Ta-rê-si, một đối tác thương mại ở xa, khi quê hương họ bị phá hủy. Câu này hồi tưởng về vinh quang trước kia của Ty-rơ, một thành phố nổi tiếng bởi niềm vui và sự giàu có, có lịch sử từ thời cổ đại. Ty-rơ đã mở rộng ảnh hưởng của mình đến những nơi rất xa, nhưng giờ đây dân chúng phải rời bỏ thành phố và than khóc về sự sụp đổ của nó.
Ê-sai 23:8 (VIE1934)
8. Ai đã định điều này nghịch cùng Ty-rơ, là thành ban mão triều thiên, có các thương gia là những quan trưởng, và các người buôn bán được tôn trọng trên đất?
Câu này kinh ngạc trước sự sụp đổ của Ty-rơ và đặt câu hỏi: Ai có thể hạ một thành phố quyền lực như vậy? Các thương gia và người buôn bán của Ty-rơ được ví như các quan trưởng và được tôn trọng trên khắp thế gian. Câu hỏi này nhấn mạnh tính bất ngờ của sự hủy diệt Ty-rơ, đồng thời cho thấy không có quyền lực loài người nào có thể chống lại điều Đức Chúa Trời đã định.
Ê-sai 23:9 (VIE1934)
9. Đức Giê-hô-va vạn quân đã định điều ấy, để làm nhục sự kiêu ngạo của mọi vinh quang, và làm khinh bỉ mọi kẻ được tôn trọng trên đất.
Câu trả lời cho câu hỏi trước được bày tỏ: chính Đức Chúa Trời đã định sự sụp đổ của Ty-rơ. Mục đích của sự phán xét này là hạ thấp sự kiêu ngạo của những người cậy dựa nơi sự giàu có và vinh quang của thế gian. Ngay cả những người được xem là đáng kính trên đất cũng sẽ bị hạ xuống khi họ đặt lòng tin nơi những điều vật chất.
Ê-sai 23:10 (VIE1934)
10. Hỡi con gái Ta-rê-si, hãy tràn qua đất mình như sông; không còn dây buộc nữa.
Ta-rê-si, một đối tác thương mại của Ty-rơ, được bảo phải tràn ra tự do trong đất mình, vì Ty-rơ, nguồn sức mạnh của họ, không còn khả năng nâng đỡ họ nữa. Không còn quyền lực của Ty-rơ, dân Ta-rê-si phải tìm những phương cách mới để tự duy trì, cho thấy sự sụp đổ của mối liên kết kinh tế giữa họ.
Ê-sai 23:11-12 (VIE1934)
11. Ngài đã giơ tay ra trên biển, làm rúng động các nước; Đức Giê-hô-va đã truyền lịnh nghịch cùng Ca-na-an, đặng phá các đồn lũy nó.
12. Ngài phán rằng: Hỡi con gái đồng trinh bị áp bức của Si-đôn, ngươi sẽ không còn vui mừng nữa. Hãy đứng dậy, đi qua Chíp-rơ; song tại đó ngươi cũng chẳng được nghỉ ngơi.
Sự phán xét của Đức Chúa Trời vươn ra trên biển, làm rung chuyển các vương quốc và đem sự hủy diệt đến các đồn lũy của Ca-na-an, bao gồm Ty-rơ. Si-đôn, một thành phố lân cận, cũng bị ảnh hưởng và được nói rằng nó sẽ không còn vui mừng nữa. Ngay cả khi dân chúng chạy trốn đến Chíp-rơ, họ cũng không tìm được sự bình an, cho thấy sự phán xét của Đức Chúa Trời là điều không thể tránh khỏi.
Ê-sai 23:13 (VIE1934)
13. Kìa, xứ người Canh-đê! Dân này trước kia chẳng có gì; người A-si-ri đã lập xứ ấy làm nơi ở cho thú đồng. Chúng đã dựng các tháp, xây các đền đài, rồi làm cho nó trở nên hoang vu.
Người Canh-đê, tức người Ba-by-lôn, vốn từng không đáng kể, giờ đây được nhìn thấy như một công cụ trong sự hủy diệt Ty-rơ. A-si-ri ban đầu đã thiết lập vùng đất của người Canh-đê, nhưng Ba-by-lôn đã nổi lên và trở thành một thế lực mạnh mẽ. Hình ảnh các tháp và cung điện bị biến thành đống hoang tàn cho thấy sự hủy diệt hoàn toàn mà Ty-rơ sẽ phải đối diện.
Ê-sai 23:14 (VIE1934)
14. Hỡi các tàu Ta-rê-si, hãy than khóc! Vì đồn lũy của các ngươi đã bị phá hủy.
Các tàu Ta-rê-si, vốn phụ thuộc vào Ty-rơ trong hoạt động thương mại, một lần nữa được kêu gọi than khóc. Sự hủy diệt của Ty-rơ có nghĩa là nguồn sức mạnh và sự giàu có của họ đã bị phá tan. Sự sụp đổ của đế chế thương mại Ty-rơ gây ra những hậu quả rộng lớn cho các đối tác của nó.
Ê-sai 23:15-16 (VIE1934)
15. Trong ngày đó, Ty-rơ sẽ bị quên đi trong bảy mươi năm, theo số ngày của một vua. Sau bảy mươi năm, Ty-rơ sẽ giống như bài ca nói về người kỹ nữ:
16. Hỡi kỹ nữ bị quên kia, hãy lấy đàn hạc, đi quanh thành; hãy đánh đàn cho hay, hãy hát nhiều bài, hầu cho người ta nhớ đến ngươi.
Ty-rơ sẽ bị quên trong bảy mươi năm, một khoảng thời gian tượng trưng cho sự phán xét. Sau đó, Ty-rơ sẽ cố gắng khôi phục lại ảnh hưởng của mình. Tuy nhiên, hình ảnh người kỹ nữ bị quên cố gắng thu hút sự chú ý cho thấy sự phục hồi ấy mang tính tìm kiếm lợi ích và ảnh hưởng cũ. Điều này phản ánh sự vô ích của việc chỉ dựa vào sự giàu có và thương mại để khôi phục vị thế.
Ê-sai 23:17 (VIE1934)
17. Sau bảy mươi năm, Đức Giê-hô-va sẽ thăm viếng Ty-rơ; nó sẽ trở lại với tiền công mình, và thông dâm với mọi nước trên thế gian, trên mặt đất.
Sau bảy mươi năm, Ty-rơ sẽ trở lại với hoạt động thương mại, một lần nữa giao thương với nhiều dân tộc. Tuy nhiên, điều này được mô tả bằng hình ảnh “thông dâm”, tượng trưng cho ảnh hưởng đầy tham nhũng của nó trên thế giới. Sự phục hồi của Ty-rơ không hoàn toàn là một sự phục hồi công chính, vì nó quay trở lại những đường lối cũ, tiếp tục dựa vào sự giàu có và thương mại.
Ê-sai 23:18 (VIE1934)
18. Nhưng tiền công và lợi tức nó sẽ biệt riêng ra cho Đức Giê-hô-va; sẽ không được chứa, cũng không được tích trữ; vì tiền công nó sẽ dùng cho những người ở trước mặt Đức Giê-hô-va, đặng ăn uống no đủ và mặc đồ tốt.
Cuối cùng, của cải của Ty-rơ sẽ không còn được tích trữ cho những mục đích ích kỷ, nhưng sẽ được biệt riêng cho Đức Giê-hô-va. Lợi tức từ hoạt động thương mại của Ty-rơ sẽ được dùng để giúp đỡ những người phục vụ Đức Chúa Trời, cho thấy ngay cả lợi nhuận của một thành phố từng sống theo những đường lối tham nhũng cũng có thể được chuyển hướng để phục vụ một mục đích thuộc về Đức Chúa Trời.