Đa-ni-ên 2

Đa-ni-ên 2 ghi lại câu chuyện về giấc chiêm bao khiến vua Nê-bu-cát-nết-sa bối rối và lời giải nghĩa của Đa-ni-ên, qua đó bày tỏ khải tượng tiên tri về các đế quốc trên thế giới và sự thiết lập cuối cùng của vương quốc đời đời của Đức Chúa Trời. Chương này nhấn mạnh quyền tể trị và sự khôn ngoan của Đức Chúa Trời, cho thấy mọi vương quốc trên đất đều phải phục theo ý muốn của Ngài. Chương này cũng nhấn mạnh đức tin, sự khôn ngoan và lòng cậy trông của Đa-ni-ên nơi Đức Chúa Trời để hiểu được những điều huyền nhiệm mà trí khôn loài người không thể thấu đạt.

Đa-ni-ên 2:1-10 (VIE1934)
1. Năm thứ hai đời trị vì Nê-bu-cát-nết-sa, Nê-bu-cát-nết-sa nằm chiêm bao, thần trí người bối rối, và giấc ngủ mất đi.
2. Vua bèn truyền gọi các thuật sĩ, pháp sư, thầy bói, và người Canh-đê đến đặng giải chiêm bao cho vua. Họ đến và đứng trước mặt vua.
3. Vua phán cùng họ rằng: Ta đã nằm chiêm bao, thần trí ta bối rối, muốn biết chiêm bao ấy.
4. Những người Canh-đê tâu cùng vua bằng tiếng A-ram rằng: Hỡi vua, chúc vua sống đời đời! Xin vua thuật chiêm bao cho các tôi tớ vua, thì chúng tôi sẽ giải nghĩa.
5. Vua đáp cùng những người Canh-đê rằng: Lời ta đã quyết định rồi; nếu các ngươi không tỏ chiêm bao và sự giải nghĩa cho ta, thì các ngươi sẽ bị chặt ra từng miếng, và nhà các ngươi sẽ bị biến thành đống phân.
6. Nhưng nếu các ngươi tỏ chiêm bao và sự giải nghĩa, thì các ngươi sẽ nhận nơi ta lễ vật, phần thưởng và sự tôn trọng lớn. Vậy, hãy tỏ chiêm bao và sự giải nghĩa cho ta.
7. Họ lại tâu rằng: Xin vua thuật chiêm bao cho các tôi tớ vua, thì chúng tôi sẽ giải nghĩa.
8. Vua đáp rằng: Ta biết chắc các ngươi muốn câu giờ, vì các ngươi thấy lời ta đã quyết định rồi.
9. Nếu các ngươi không tỏ chiêm bao cho ta, thì chỉ có một án phạt dành cho các ngươi! Vì các ngươi đã đồng ý nói những lời dối trá và gian ác trước mặt ta cho đến khi thời thế thay đổi. Vậy, hãy thuật chiêm bao cho ta, rồi ta sẽ biết các ngươi có thể giải nghĩa cho ta hay không.
10. Những người Canh-đê tâu cùng vua rằng: Trên đất không có một người nào có thể tỏ điều vua đòi hỏi; vì vậy, chưa từng có vua, chúa hay người cai trị nào đòi hỏi một điều như thế nơi bất cứ thuật sĩ, thầy bói hay người Canh-đê nào.

Vua Nê-bu-cát-nết-sa của Ba-by-lôn vô cùng bối rối bởi những giấc chiêm bao làm xáo trộn sự bình an trong lòng, phản ánh một cuộc khủng hoảng sâu sắc về cảm xúc và tâm linh của ông. Điều này được diễn tả qua cụm từ “thần trí của Nê-bu-cát-nết-sa bối rối”, cho thấy chính con người nội tâm hay tâm trí của ông bị ảnh hưởng, gợi ý rằng đây không phải là những giấc chiêm bao bình thường, mà có thể chứa đựng sự truyền đạt hoặc lời cảnh báo từ Đức Chúa Trời. Nê-bu-cát-nết-sa đòi hỏi các nhà thông thái không những phải giải nghĩa giấc chiêm bao mà còn phải cho biết nội dung của nó, qua đó thử thách khả năng siêu nhiên thực sự của họ và bảo đảm tính xác thực của lời giải nghĩa. Những nhà thông thái, bao gồm người Canh-đê, thầy bói và thuật sĩ, thừa nhận rằng yêu cầu này là vô lý và chưa từng có tiền lệ, đồng thời tuyên bố rằng chỉ có các “thần”, là những đấng không ngự cùng loài xác thịt, mới có thể tiết lộ những điều bí mật như vậy. Điều này làm nổi bật giới hạn của sự khôn ngoan loài người so với sự mặc khải thiêng liêng. Bối cảnh này tạo nên sự tương phản giữa sự bất lực của các nhà thông thái Ba-by-lôn với quyền năng của Đức Chúa Trời chân thật, như sau này được bày tỏ qua Đa-ni-ên. Từ “thần trí” được dùng ở đây tương ứng với khái niệm Kinh Thánh về “Thần Linh của Đức Chúa Trời”, gợi ý rằng cũng như thần trí của Nê-bu-cát-nết-sa phản ánh con người nội tâm của ông, Thần Linh của Đức Chúa Trời biểu thị sự hiện diện và quyền năng của Ngài, là điều gắn liền với bản thể Ngài, chứ không phải một hữu thể riêng biệt.

Đa-ni-ên 2:11-16 (VIE1934)
11. Điều vua đòi hỏi thật khó, chẳng có ai có thể tỏ cho vua, ngoại trừ các thần, là những đấng chẳng ở cùng loài xác thịt.
12. Vì cớ đó, vua nổi giận và rất thịnh nộ, truyền hủy diệt hết thảy những nhà thông thái của Ba-by-lôn.
13. Vậy, sắc lệnh được ban ra, và người ta bắt đầu giết các nhà thông thái; họ cũng tìm Đa-ni-ên và các bạn hữu người để giết.
14. Bấy giờ, Đa-ni-ên lấy lời khôn ngoan và sáng suốt đáp lời A-ri-ốc, quan chỉ huy vệ binh của vua, là người đã đi ra để giết các nhà thông thái của Ba-by-lôn.
15. Người đáp và hỏi A-ri-ốc, quan chỉ huy của vua, rằng: Vì sao sắc lệnh của vua lại gấp rút như vậy? Bấy giờ, A-ri-ốc cho Đa-ni-ên biết sự việc.
16. Đa-ni-ên bèn vào xin vua ban cho mình thời gian để trình lời giải nghĩa cho vua.

Đa-ni-ên biết được sắc lệnh khắc nghiệt của vua và xin thời gian để tìm kiếm sự soi dẫn từ Đức Chúa Trời. Phản ứng bình tĩnh và lời thỉnh cầu thời gian của ông thể hiện đức tin nơi khả năng của Đức Chúa Trời trong việc bày tỏ những điều huyền nhiệm. Sự khôn ngoan và cách hành động thận trọng của Đa-ni-ên tương phản với sự hoảng loạn của những nhà thông thái khác, làm nổi bật việc ông cậy trông nơi Đức Chúa Trời thay vì dựa vào kỹ năng hay kiến thức của con người.

Đa-ni-ên 2:17-23 (VIE1934)
17. Đa-ni-ên trở về nhà mình, thuật lại sự việc cho Ha-na-nia, Mi-sa-ên và A-xa-ria, các bạn hữu mình,
18. để họ cầu xin lòng thương xót của Đức Chúa Trời trên trời về điều bí mật này, hầu cho Đa-ni-ên và các bạn hữu mình khỏi phải chết cùng với các nhà thông thái khác của Ba-by-lôn.
19. Bấy giờ, điều bí mật được tỏ ra cho Đa-ni-ên trong sự hiện thấy ban đêm. Đa-ni-ên bèn ngợi khen Đức Chúa Trời trên trời.
20. Đa-ni-ên cất tiếng nói rằng: Đáng ngợi khen danh Đức Chúa Trời đời đời vô cùng! Vì sự khôn ngoan và quyền năng đều thuộc về Ngài.
21. Ngài thay đổi thì giờ và mùa; Ngài truất bỏ các vua và lập các vua; Ngài ban sự khôn ngoan cho người khôn ngoan, và sự thông sáng cho kẻ hiểu biết.
22. Ngài bày tỏ những điều sâu nhiệm và kín giấu; Ngài biết những gì ở trong tối tăm, và sự sáng ở cùng Ngài.
23. Hỡi Đức Chúa Trời của tổ phụ con, con cảm tạ và ngợi khen Ngài; Ngài đã ban cho con sự khôn ngoan và quyền năng, và bây giờ đã tỏ cho con biết điều chúng con cầu xin Ngài, vì Ngài đã tỏ cho chúng con biết việc vua đòi hỏi.

Đa-ni-ên và các bạn hữu cầu xin lòng thương xót của Đức Chúa Trời để Ngài bày tỏ điều huyền nhiệm. Đức Chúa Trời đáp lời cầu nguyện của họ, tiết lộ giấc chiêm bao qua một sự hiện thấy. Đa-ni-ên đáp lại bằng lòng biết ơn sâu sắc và sự thờ phượng, thừa nhận quyền tể trị của Đức Chúa Trời trên lịch sử, sự khôn ngoan và quyền năng của Ngài. Đa-ni-ên nhận biết rằng chỉ một mình Đức Chúa Trời mới có thể tiết lộ những điều huyền nhiệm vượt quá sự hiểu biết của loài người.

Đa-ni-ên 2:24-30 (VIE1934)
24. Vậy, Đa-ni-ên đi đến A-ri-ốc, là người được vua giao nhiệm vụ hủy diệt các nhà thông thái của Ba-by-lôn. Người đến nói với A-ri-ốc rằng: Đừng hủy diệt các nhà thông thái của Ba-by-lôn; hãy dẫn tôi vào trước mặt vua, tôi sẽ giải nghĩa cho vua.
25. A-ri-ốc liền mau mắn dẫn Đa-ni-ên vào trước mặt vua và tâu rằng: Tôi đã tìm được một người trong số những kẻ phu tù Giu-đa, người ấy sẽ giải nghĩa cho vua.
26. Vua đáp và nói với Đa-ni-ên, tức là Bên-tê-xát-sa, rằng: Ngươi có thể tỏ cho ta biết giấc chiêm bao ta đã thấy và sự giải nghĩa nó chăng?
27. Đa-ni-ên đáp trước mặt vua rằng: Điều bí mật vua đòi hỏi, các nhà thông thái, thầy bói, thuật sĩ và những người đoán điềm không thể tỏ cho vua biết được.
28. Nhưng có một Đức Chúa Trời ở trên trời bày tỏ những điều bí mật, và Ngài đã cho vua Nê-bu-cát-nết-sa biết điều sẽ xảy ra trong những ngày sau rốt. Giấc chiêm bao của vua và những sự hiện thấy trong đầu vua khi nằm trên giường là như vầy:
29. Hỡi vua, khi vua nằm trên giường, tư tưởng vua nghĩ đến những điều sẽ xảy ra về sau; Đấng bày tỏ những điều bí mật đã cho vua biết điều sẽ xảy ra.
30. Còn về phần tôi, điều bí mật này được tỏ ra cho tôi không phải vì tôi có sự khôn ngoan hơn mọi người đang sống, nhưng để lời giải nghĩa được trình cho vua và để vua biết những tư tưởng trong lòng mình.

Đa-ni-ên nói với lòng khiêm nhường, nhấn mạnh rằng chính Đức Chúa Trời, chứ không phải sự khôn ngoan của loài người, đã bày tỏ giấc chiêm bao của vua. Ông giải thích rằng giấc chiêm bao liên quan đến những sự kiện trong tương lai, qua đó làm nổi bật Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên là Đấng chân thật bày tỏ những điều huyền nhiệm. Lòng khiêm nhường của Đa-ni-ên và việc ông hướng sự chú ý đến quyền năng của Đức Chúa Trời thay vì sự khôn ngoan của chính mình là tấm gương về đức tin và lòng kính sợ trước những điều huyền nhiệm.

Đa-ni-ên 2:31-35 (VIE1934)
31. Hỡi vua, vua nhìn xem, và kìa, có một pho tượng lớn! Pho tượng lớn ấy rất rực rỡ, đứng trước mặt vua, và hình dạng nó thật đáng sợ.
32. Đầu pho tượng bằng vàng ròng, ngực và hai cánh tay bằng bạc, bụng và đùi bằng đồng;
33. hai chân bằng sắt, còn bàn chân thì một phần bằng sắt, một phần bằng đất sét.
34. Vua đang nhìn thì thấy một hòn đá được đục ra, chẳng phải bởi tay người ta, đập vào bàn chân bằng sắt và đất sét của pho tượng, làm chúng vỡ ra từng mảnh.
35. Bấy giờ, sắt, đất sét, đồng, bạc và vàng đều bị nghiền nát, trở nên như trấu nơi sân đạp lúa mùa hè; gió cuốn chúng đi, chẳng còn tìm thấy dấu vết nào. Còn hòn đá đã đập vào pho tượng trở nên một hòn núi lớn và đầy khắp đất.

Trong phần này của khải tượng, Nê-bu-cát-nết-sa nhìn thấy một pho tượng khổng lồ với các bộ phận được làm từ những vật liệu khác nhau, tượng trưng cho các vương quốc kế tiếp nhau. Đầu bằng vàng, ngực và hai cánh tay bằng bạc, bụng và đùi bằng đồng, hai chân bằng sắt, và bàn chân bằng sắt pha đất sét tượng trưng cho sự trỗi dậy và suy tàn của các vương quốc có sức mạnh và độ bền khác nhau. Hòn đá “được đục ra chẳng phải bởi tay người ta” đập tan pho tượng, tượng trưng cho vương quốc của Đức Chúa Trời, vương quốc cuối cùng sẽ thay thế mọi quyền lực trên đất và tồn tại đời đời.

Đa-ni-ên 2:36-38 (VIE1934)
36. Đó là giấc chiêm bao; bây giờ chúng tôi sẽ giải nghĩa trước mặt vua.
37. Hỡi vua, vua là vua của các vua, vì Đức Chúa Trời trên trời đã ban cho vua nước, quyền năng, sức lực và vinh quang.
38. Ngài đã phó vào tay vua con cái loài người, các thú đồng và chim trời, ở bất cứ nơi nào chúng cư ngụ; Ngài đã lập vua cai trị tất cả những loài ấy. Vua chính là cái đầu bằng vàng.

Đa-ni-ên giải thích rằng Nê-bu-cát-nết-sa, được tượng trưng bởi cái đầu bằng vàng, đại diện cho Đế quốc Ba-by-lôn, nổi bật bởi quyền lực và sự huy hoàng. Đa-ni-ên nhấn mạnh rằng thẩm quyền này đến từ Đức Chúa Trời trên trời, chứ không phải từ sức mạnh của con người. Khi quy quyền cai trị của Nê-bu-cát-nết-sa cho sự quan phòng của Đức Chúa Trời, Đa-ni-ên nhẹ nhàng nhắc nhở nhà vua rằng Đức Chúa Trời mới là Đấng có thẩm quyền tối cao trên mọi sự cai trị và mọi vương quốc của loài người.

Đa-ni-ên 2:39 (VIE1934)
39. Sau vua sẽ có một nước khác, kém hơn nước vua; rồi một nước thứ ba, bằng đồng, sẽ cai trị khắp đất.

Hai phần tiếp theo của pho tượng tượng trưng cho các đế quốc kế tiếp Ba-by-lôn. Vương quốc bằng bạc có lẽ tượng trưng cho Đế quốc Mê-đi và Ba Tư, nổi tiếng với lãnh thổ rộng lớn nhưng không huy hoàng bằng Ba-by-lôn. Vương quốc thứ ba, được tượng trưng bởi đồng, tương ứng với Đế quốc Hy Lạp, về sau sẽ thống trị những vùng lãnh thổ rộng lớn. Mỗi vương quốc kế tiếp được mô tả là kém huy hoàng hơn vương quốc trước đó.

Đa-ni-ên 2:40-43 (VIE1934)
40. Vương quốc thứ tư sẽ mạnh như sắt, vì sắt đập vỡ và nghiền nát mọi vật; cũng vậy, vương quốc ấy sẽ đập vỡ và nghiền nát tất cả các vương quốc khác.
41. Như vua đã thấy bàn chân và các ngón chân một phần bằng đất sét của thợ gốm, một phần bằng sắt, vương quốc ấy sẽ bị chia rẽ; nhưng nó vẫn có sức mạnh của sắt, như vua đã thấy sắt pha với đất sét.
42. Các ngón chân của bàn chân một phần bằng sắt, một phần bằng đất sét, có nghĩa là vương quốc ấy sẽ vừa mạnh mẽ vừa yếu đuối.
43. Như vua đã thấy sắt pha với đất sét, họ sẽ kết hợp với nhau bởi dòng giống loài người, nhưng sẽ không gắn bó với nhau, cũng như sắt không thể hòa hợp với đất sét.

Vương quốc thứ tư, được tượng trưng bởi sắt, thường được giải thích là Đế quốc La Mã, nổi tiếng về sức mạnh và năng lực quân sự. Tuy nhiên, sắt pha với đất sét ở bàn chân và các ngón chân cho thấy một hình thức suy yếu và chia rẽ, tượng trưng cho sự phân mảnh và bất ổn cuối cùng của đế quốc này. Sự pha trộn giữa sắt và đất sét cho thấy rằng mặc dù có những nỗ lực thống nhất thông qua các liên minh, vương quốc này vẫn vốn dĩ bị chia rẽ và dễ dàng sụp đổ.

Đa-ni-ên 2:44-45 (VIE1934)
44. Trong đời các vua ấy, Đức Chúa Trời trên trời sẽ lập một nước không bao giờ bị hủy diệt; nước ấy sẽ không bị giao cho dân khác, nhưng sẽ đập tan và tiêu diệt hết thảy các nước kia, rồi đứng vững đời đời.
45. Vì vua đã thấy hòn đá được đục ra từ núi mà chẳng phải bởi tay người ta, đập tan sắt, đồng, đất sét, bạc và vàng, nên Đức Chúa Trời vĩ đại đã cho vua biết điều sẽ xảy ra về sau. Giấc chiêm bao là chắc chắn, và sự giải nghĩa là đáng tin cậy.

Đa-ni-ên tiết lộ rằng Đức Chúa Trời sẽ thiết lập một vương quốc đời đời trong thời kỳ của những nhà cai trị bị chia rẽ này. Vương quốc ấy, được tượng trưng bởi hòn đá được đục ra chẳng phải bởi tay người ta, sẽ vượt trội hơn và cuối cùng thay thế mọi đế quốc của loài người. Khác với các vương quốc trước đó, vương quốc này không thể bị hủy diệt, tượng trưng cho quyền tể trị và sự bền vững vĩnh cửu trong quyền cai trị của Đức Chúa Trời. Đa-ni-ên khẳng định với Nê-bu-cát-nết-sa rằng giấc chiêm bao và ý nghĩa của nó đều do Đức Chúa Trời định đoạt và chắc chắn sẽ ứng nghiệm.

Đa-ni-ên 2:46-49 (VIE1934)
46. Bấy giờ, vua Nê-bu-cát-nết-sa sấp mặt xuống đất, quỳ lạy Đa-ni-ên, và truyền dâng lễ vật cùng hương liệu cho người.
47. Vua đáp lời Đa-ni-ên rằng: Quả thật, Đức Chúa Trời của ngươi là Đức Chúa Trời của các thần, là Chúa của các vua, và là Đấng bày tỏ những điều bí mật, vì ngươi đã có thể bày tỏ điều bí mật này.
48. Vua bèn tôn Đa-ni-ên lên địa vị cao, ban cho người nhiều lễ vật lớn, lập người cai trị cả tỉnh Ba-by-lôn và làm quan đứng đầu tất cả các nhà thông thái của Ba-by-lôn.
49. Đa-ni-ên cầu xin vua, và vua lập Sa-đơ-rắc, Mê-sác và A-bết-Nê-gô cai quản các công việc trong tỉnh Ba-by-lôn; còn Đa-ni-ên thì ở tại cửa vua.

Kinh ngạc trước khả năng của Đa-ni-ên trong việc tiết lộ cả giấc chiêm bao lẫn lời giải nghĩa, Nê-bu-cát-nết-sa tôn trọng ông và thừa nhận sự tối cao của Đức Chúa Trời mà Đa-ni-ên thờ phượng, gọi Ngài là “Đức Chúa Trời của các thần” và “Chúa của các vua”. Đa-ni-ên được ban thưởng bằng một chức vụ cấp cao, cai quản tỉnh Ba-by-lôn và đứng đầu các nhà thông thái của đế quốc. Ngoài ra, theo lời thỉnh cầu của Đa-ni-ên, các bạn hữu của ông là Sa-đơ-rắc, Mê-sác và A-bết-Nê-gô cũng được bổ nhiệm vào những vị trí có thẩm quyền. Điều này cho thấy ảnh hưởng của đức tin và sự hiệp một của họ trong quyền năng Đức Chúa Trời. Phần kết của chương nhấn mạnh sự thành tín của Đức Chúa Trời đối với những người tôn kính Ngài.