1 Các Vua 1

Chương này bắt đầu với vua Đa-vít đã cao tuổi, đang gần cuối đời. Con trai ông là A-đô-ni-gia tìm cách chiếm ngôi bằng cách tự xưng làm vua mà không được Đa-vít chấp thuận. Trong khi đó, Bát-Sê-ba, mẹ của Sa-lô-môn, cùng với tiên tri Na-than tìm cách bảo đảm rằng Sa-lô-môn, người mà Đa-vít đã hứa sẽ kế vị mình, được chính thức lập làm vua. Chương này mở ra một cuộc tranh giành quyền lực đầy căng thẳng trong gia đình Đa-vít về người sẽ kế vị ông.

1 Các Vua 1:1-5 (VIE1934)
1 Vua Đa-vít đã già yếu, tuổi đã cao; người ta đắp mền cho vua, nhưng vua chẳng thấy ấm.
2 Các tôi tớ vua bèn thưa rằng: Hãy tìm cho vua, chúa chúng tôi, một người nữ đồng trinh còn trẻ; nàng sẽ đứng trước mặt vua, săn sóc vua, và nằm trong lòng vua, để chúa chúng tôi được ấm.
3 Vậy, họ tìm khắp trong địa phận Y-sơ-ra-ên một người nữ trẻ đẹp, gặp A-bi-sác, người Su-nem, bèn đem nàng đến vua.
4 Người nữ ấy rất đẹp; nàng săn sóc vua và phục dịch vua; nhưng vua không giao hiệp cùng nàng.
5 A-đô-ni-gia, con trai của Ha-ghít, tự tôn mình lên mà nói rằng: Ta sẽ làm vua; rồi người sắm xe ngựa, lính kỵ, và năm mươi người chạy trước mặt mình.

Đa-vít lúc này đã rất cao tuổi và yếu sức, không thể giữ ấm cho cơ thể. Những người hầu đề nghị tìm một thiếu nữ để chăm sóc vua, và A-bi-sác, người Su-nem, được chọn. Nàng phục dịch Đa-vít nhưng không có quan hệ vợ chồng với ông. Trong khi đó, A-đô-ni-gia, một trong các con trai của Đa-vít, nhìn thấy cơ hội để tự xưng làm vua. Hắn chuẩn bị xe ngựa, lính kỵ và một đoàn người chạy trước mình để tạo vẻ uy quyền, tự đặt mình vào vị trí người kế vị Đa-vít mà không được phép.

1 Các Vua 1:6-10 (VIE1934)
6 Cha người chẳng hề trách người rằng: Sao con làm như vậy? Người lại rất đẹp trai; mẹ người đã sanh người sau A-bsa-lôm.
7 Người bàn luận với Giô-áp, con trai Xê-ru-gia, và với A-bi-tha, thầy tế lễ; hai người ấy theo giúp A-đô-ni-gia.
8 Nhưng thầy tế lễ Xa-đốc, Bê-na-gia, con trai Giê-hô-gia-đa, Na-than, đấng tiên tri, Si-mê-i, Rê-i, và các dõng sĩ của Đa-vít đều không theo A-đô-ni-gia.
9 A-đô-ni-gia giết chiên, bò, và những con thú béo tốt tại hòn đá Xô-hê-lết, gần Ên-Rô-ghên; người mời hết thảy các anh em mình, tức là các con trai vua, và hết thảy người Giu-đa, tôi tớ vua.
10 Nhưng người không mời Na-than, đấng tiên tri, Bê-na-gia, các dõng sĩ, và Sa-lô-môn, em mình.

Cuộc nổi loạn của A-đô-ni-gia được thúc đẩy một phần bởi việc Đa-vít đã không sửa phạt hay ngăn cản ông. A-đô-ni-gia liên minh với những nhân vật quan trọng như Giô-áp, người chỉ huy quân đội Đa-vít, và A-bi-tha, một thầy tế lễ, để củng cố yêu sách về ngôi vua. Tuy nhiên, những người trung thành với Đa-vít như Na-than, Xa-đốc và Bê-na-gia không tham gia. A-đô-ni-gia tổ chức một bữa tiệc tế lễ để ăn mừng việc mình lên làm vua, nhưng cố ý không mời Sa-lô-môn và những người trung thành với Đa-vít.

1 Các Vua 1:11-14 (VIE1934)
11 Na-than nói cùng Bát-Sê-ba, mẹ của Sa-lô-môn, rằng: Chẳng phải bà đã nghe A-đô-ni-gia, con trai Ha-ghít, đã làm vua rồi sao? Mà chúa chúng ta, vua Đa-vít, không hay biết.
12 Vậy, bây giờ, hãy để tôi khuyên bà một lời, hầu cho bà cứu được mạng sống mình và mạng sống của con trai bà là Sa-lô-môn.
13 Hãy đi ngay vào cùng vua Đa-vít, và thưa rằng: Hỡi chúa tôi là vua, há chẳng phải vua đã thề cùng con đòi của vua mà rằng: Chắc chắn Sa-lô-môn, con trai ngươi, sẽ làm vua sau ta, và sẽ ngồi trên ngai ta sao? Vậy, cớ sao A-đô-ni-gia đã làm vua?
14 Kìa, khi bà còn đương nói chuyện với vua, tôi sẽ vào sau bà và xác nhận lời bà.

Na-than nhận ra tình hình rất nghiêm trọng nên cảnh báo Bát-Sê-ba về hành động của A-đô-ni-gia. Ông khuyên bà đến gặp Đa-vít và nhắc lại lời hứa long trọng của vua rằng Sa-lô-môn sẽ kế vị. Na-than sắp xếp để Bát-Sê-ba nói với Đa-vít trước, sau đó ông sẽ vào xác nhận lời bà. Bằng cách này, lời chứng của họ sẽ làm rõ tình hình và thúc đẩy Đa-vít hành động để bảo vệ việc kế vị của Sa-lô-môn.

1 Các Vua 1:15-21 (VIE1934)
15 Bát-Sê-ba bèn vào phòng vua. Vả, vua rất già, và A-bi-sác, người Su-nem, đang phục dịch vua.
16 Bát-Sê-ba cúi mình lạy vua. Vua hỏi rằng: Ngươi muốn chi?
17 Nàng thưa rằng: Hỡi chúa tôi, vua đã thề cùng con đòi của vua bởi Giê-hô-va Đức Chúa Trời của vua, mà rằng: Chắc chắn Sa-lô-môn, con trai ngươi, sẽ làm vua sau ta, và sẽ ngồi trên ngai ta.
18 Kìa, bây giờ, A-đô-ni-gia đã làm vua, mà chúa tôi là vua không hay biết.
19 Người đã giết bò, thú béo tốt, và chiên rất nhiều, có mời hết thảy các con trai vua, A-bi-tha, thầy tế lễ, và Giô-áp, quan tổng binh; nhưng không mời Sa-lô-môn, tôi tớ vua.
20 Hỡi chúa tôi là vua, mắt của cả Y-sơ-ra-ên đều chăm vào vua, đặng vua cho họ biết ai sẽ ngồi trên ngai của chúa tôi là vua sau khi vua băng hà.
21 Nếu không, khi chúa tôi là vua an giấc cùng các tổ phụ mình, thì tôi và Sa-lô-môn, con trai tôi, sẽ bị kể là kẻ có tội.

Bát-Sê-ba làm theo lời Na-than và đến gặp Đa-vít. Bà nhắc lại lời hứa long trọng của ông rằng Sa-lô-môn sẽ làm vua, rồi báo cho ông biết A-đô-ni-gia đã tự xưng làm vua. Bà nhấn mạnh tính cấp bách của vấn đề, cảnh báo rằng nếu yêu sách của A-đô-ni-gia không bị ngăn chặn, bà và Sa-lô-môn có thể gặp nguy hiểm sau khi Đa-vít qua đời. Lời thỉnh cầu này nhằm thúc đẩy Đa-vít hành động trước khi quá muộn.

1 Các Vua 1:22-27 (VIE1934)
22 Kìa, khi nàng còn đương nói chuyện với vua, Na-than, đấng tiên tri, bèn vào.
23 Người ta tâu cùng vua rằng: Có Na-than, đấng tiên tri. Na-than vào trước mặt vua, cúi mặt xuống đất lạy vua.
24 Na-than nói rằng: Hỡi chúa tôi là vua, há vua có nói rằng: A-đô-ni-gia sẽ làm vua sau ta, và sẽ ngồi trên ngai ta sao?
25 Vì ngày nay người đã đi xuống, giết bò, thú béo tốt, và chiên rất nhiều, mời hết thảy các con trai vua, các quan tổng binh, và A-bi-tha, thầy tế lễ; họ ăn uống trước mặt người và nói rằng: Vua A-đô-ni-gia vạn tuế!
26 Nhưng chẳng mời tôi, là tôi tớ vua, Xa-đốc, thầy tế lễ, Bê-na-gia, con trai Giê-hô-gia-đa, và Sa-lô-môn, tôi tớ vua.
27 Việc nầy có phải do chúa tôi là vua làm ra chăng? Mà vua chẳng cho tôi, tôi tớ vua, biết ai sẽ ngồi trên ngai của chúa tôi là vua sau khi vua băng hà.

Na-than đến đúng lúc và xác nhận những điều Bát-Sê-ba vừa trình bày. Ông khéo léo hỏi Đa-vít rằng có phải chính vua đã cho phép A-đô-ni-gia lên ngôi hay không. Ông chỉ ra rằng những người trung thành quan trọng, bao gồm chính ông, Xa-đốc, Bê-na-gia và Sa-lô-môn, đều bị loại khỏi kế hoạch của A-đô-ni-gia. Điều này cho thấy hành động của A-đô-ni-gia không được Đa-vít cho phép. Lời của Na-than củng cố lời thỉnh cầu của Bát-Sê-ba và thúc giục Đa-vít xác nhận người kế vị hợp pháp.

1 Các Vua 1:28-31 (VIE1934)
28 Vua Đa-vít đáp rằng: Hãy gọi Bát-Sê-ba cho ta. Nàng vào trước mặt vua, đứng trước mặt vua.
29 Vua bèn thề rằng: Thật như Giê-hô-va hằng sống, là Đấng đã giải cứu mạng sống ta khỏi mọi cảnh khốn cùng,
30 ta đã thề cùng ngươi bởi Giê-hô-va Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên mà rằng: Chắc chắn Sa-lô-môn, con trai ngươi, sẽ làm vua sau ta, và sẽ ngồi trên ngai ta thế chỗ ta; ngày nay ta cũng chắc chắn làm y như vậy.
31 Bát-Sê-ba cúi mặt xuống đất, lạy vua, mà rằng: Nguyện chúa tôi là vua Đa-vít được sống đời đời!

Cuối cùng Đa-vít lên tiếng và khẳng định lời hứa rằng Sa-lô-môn sẽ làm vua. Ông thề trước mặt Đức Chúa Trời rằng Sa-lô-môn sẽ lập tức thay ông ngồi trên ngai. Bát-Sê-ba được trấn an, cúi mình trước vua và bày tỏ lòng kính trọng. Quyết định của Đa-vít đã rõ ràng, mở đường cho việc Sa-lô-môn được xức dầu làm vua.

1 Các Vua 1:32-35 (VIE1934)
32 Vua Đa-vít nói rằng: Hãy gọi cho ta Xa-đốc, thầy tế lễ, Na-than, đấng tiên tri, và Bê-na-gia, con trai Giê-hô-gia-đa. Họ bèn vào trước mặt vua.
33 Vua cũng phán cùng họ rằng: Hãy đem theo các tôi tớ của chúa các ngươi, cho Sa-lô-môn, con trai ta, cỡi trên con la của ta, dẫn xuống Ghi-hôn.
34 Tại đó, Xa-đốc, thầy tế lễ, và Na-than, đấng tiên tri, hãy xức dầu cho người làm vua trên Y-sơ-ra-ên; hãy thổi kèn, và nói rằng: Vua Sa-lô-môn vạn tuế!
35 Các ngươi sẽ đi lên sau người; người sẽ đến ngồi trên ngai ta, và sẽ làm vua thế ta. Ta đã lập người làm quan trưởng trên Y-sơ-ra-ên và Giu-đa.

Đa-vít, lúc này gần cuối đời, gọi những người trung thành với mình—Xa-đốc, thầy tế lễ; Na-than, đấng tiên tri; và Bê-na-gia, một người lãnh đạo quân đội—để lập Sa-lô-môn làm người kế vị. Đa-vít truyền cho họ đặt Sa-lô-môn lên con la của vua và đưa ông xuống Ghi-hôn, một nơi công cộng, để ông được xức dầu làm vua. Việc thầy tế lễ và tiên tri cùng thực hiện lễ xức dầu, rồi thổi kèn công bố “Vua Sa-lô-môn vạn tuế!”, cho thấy sự công nhận công khai đối với vị vua mới. Sau đó, Sa-lô-môn sẽ ngồi trên ngai của Đa-vít, xác nhận ông là người cai trị hợp pháp trên cả Y-sơ-ra-ên và Giu-đa.

1 Các Vua 1:36-40 (VIE1934)
36 Bê-na-gia, con trai Giê-hô-gia-đa, đáp cùng vua rằng: A-men! Nguyện Giê-hô-va Đức Chúa Trời của chúa tôi là vua cũng phán như vậy!
37 Như Giê-hô-va đã ở cùng chúa tôi là vua, thì cũng ở cùng Sa-lô-môn, và làm cho ngai người lớn hơn ngai của chúa tôi là vua Đa-vít.
38 Vậy, Xa-đốc, thầy tế lễ, Na-than, đấng tiên tri, Bê-na-gia, con trai Giê-hô-gia-đa, người Kê-rê-thít và người Phê-lê-thít, đều đi xuống, cho Sa-lô-môn cỡi trên con la của vua Đa-vít, và dẫn người đến Ghi-hôn.
39 Xa-đốc, thầy tế lễ, lấy sừng dầu từ đền tạm, xức dầu cho Sa-lô-môn. Người ta thổi kèn, và cả dân sự nói rằng: Vua Sa-lô-môn vạn tuế!
40 Cả dân sự đi theo người, thổi sáo, và vui mừng cả thể, đến nỗi đất dường như nứt ra vì tiếng reo của họ.

Bê-na-gia xác nhận quyết định của Đa-vít và cầu xin Đức Chúa Trời ban phước cho triều đại của Sa-lô-môn. Ông mong rằng Đức Chúa Trời sẽ ở cùng Sa-lô-môn như Ngài đã ở cùng Đa-vít. Theo lệnh vua, Xa-đốc, Na-than, Bê-na-gia cùng các vệ binh hoàng gia đưa Sa-lô-môn đến Ghi-hôn trên con la của vua. Đây là một hành động mang tính biểu tượng của việc chuyển giao quyền cai trị. Xa-đốc xức dầu cho Sa-lô-môn, chính thức lập ông làm vua. Dân chúng reo mừng lớn tiếng, ăn mừng sự lên ngôi của Sa-lô-môn đến nỗi tiếng reo vang dội khắp nơi.

1 Các Vua 1:41-48 (VIE1934)
41 A-đô-ni-gia và hết thảy khách đồng bàn với người vừa ăn xong, thì nghe tiếng ấy. Giô-áp nghe tiếng kèn, bèn nói rằng: Sao trong thành có tiếng ồn ào như vậy?
42 Người còn đương nói, thì kìa, Giô-na-than, con trai A-bi-tha, thầy tế lễ, đến. A-đô-ni-gia nói rằng: Hãy vào đi, vì ngươi là một người dũng cảm, chắc đem tin lành.
43 Giô-na-than đáp cùng A-đô-ni-gia rằng: Chẳng phải vậy! Chúa chúng ta là vua Đa-vít đã lập Sa-lô-môn làm vua.
44 Vua đã sai người đi với Sa-lô-môn, là Xa-đốc, thầy tế lễ, Na-than, đấng tiên tri, Bê-na-gia, con trai Giê-hô-gia-đa, người Kê-rê-thít và người Phê-lê-thít; họ đã cho người cỡi trên con la của vua.
45 Xa-đốc, thầy tế lễ, và Na-than, đấng tiên tri, đã xức dầu cho người làm vua tại Ghi-hôn; họ đã từ đó đi lên, vui mừng, đến nỗi thành có tiếng ồn ào. Đó là tiếng mà các ngươi đã nghe.
46 Hơn nữa, Sa-lô-môn đang ngồi trên ngai nước.
47 Các tôi tớ của vua cũng đã đến chúc phước cho chúa chúng ta là vua Đa-vít, mà rằng: Nguyện Đức Chúa Trời làm cho danh của Sa-lô-môn tốt hơn danh vua, và làm cho ngai người lớn hơn ngai vua! Vua cúi mình trên giường,
48 và nói rằng: Đáng ngợi khen Giê-hô-va Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên, là Đấng ngày nay đã ban cho ta một người ngồi trên ngai ta, và mắt ta còn thấy!

A-đô-ni-gia và những người đi theo hắn vẫn đang ăn tiệc thì nghe tiếng reo mừng từ thành. Giô-áp lo lắng hỏi nguyên nhân của tiếng ồn ào. Giô-na-than, con trai A-bi-tha, đến và báo tin rằng Đa-vít đã chính thức lập Sa-lô-môn làm vua. Ông giải thích rằng Sa-lô-môn đã được Xa-đốc và Na-than xức dầu, được đưa đi trên con la của vua, và hiện đang ngồi trên ngai. Tin này cho thấy kế hoạch của A-đô-ni-gia đã hoàn toàn thất bại. Những tôi tớ trung thành của Đa-vít cũng chúc phước cho vua và nhìn nhận rằng Đức Chúa Trời đã ban cho Đa-vít một người kế vị ngay khi ông còn sống để chứng kiến.

1 Các Vua 1:49-53 (VIE1934)
49 Hết thảy khách đồng bàn với A-đô-ni-gia đều sợ hãi, đứng dậy, ai nấy đi đường mình.
50 A-đô-ni-gia cũng sợ Sa-lô-môn; người đứng dậy, đi nắm lấy các sừng của bàn thờ.
51 Người ta báo tin cho Sa-lô-môn rằng: Kìa, A-đô-ni-gia sợ vua Sa-lô-môn, vì người đã nắm lấy các sừng của bàn thờ, mà rằng: Ngày nay vua Sa-lô-môn hãy thề với tôi rằng vua sẽ chẳng dùng gươm giết tôi tớ vua.
52 Sa-lô-môn đáp rằng: Nếu người tỏ mình là người có giá trị, thì chẳng một sợi tóc nào trên đầu người sẽ rơi xuống đất; nhưng nếu thấy sự gian ác nơi người, thì người sẽ chết.
53 Vua Sa-lô-môn sai người đi đem A-đô-ni-gia xuống khỏi bàn thờ. Người đến, sấp mình trước mặt vua Sa-lô-môn. Sa-lô-môn nói cùng người rằng: Hãy về nhà ngươi.

Khi nghe tin Sa-lô-môn đã được xức dầu làm vua, những người ủng hộ A-đô-ni-gia hoảng sợ và bỏ đi. A-đô-ni-gia cũng sợ cho mạng sống mình nên chạy đến bàn thờ và nắm lấy các sừng của bàn thờ để cầu xin sự bảo vệ. Khi Sa-lô-môn được báo tin, ông không lập tức xử tử A-đô-ni-gia. Sa-lô-môn cho ông một cơ hội sống, với điều kiện ông phải chứng tỏ mình là người ngay thẳng và không tiếp tục làm điều gian ác. A-đô-ni-gia được đưa đến trước mặt vua, cúi mình, rồi được cho phép trở về nhà. Điều này đánh dấu một sự chuyển giao quyền lực tương đối hòa bình và cho A-đô-ni-gia cơ hội sống dưới triều đại mới.