1 Các Vua 10

Chương này tập trung vào chuyến viếng thăm của nữ vương Sê-ba đến vua Sa-lô-môn, làm nổi bật sự khôn ngoan, sự giàu có và vẻ huy hoàng của vương quốc ông. Chuyến viếng thăm cho thấy ảnh hưởng của Sa-lô-môn đã vượt xa khỏi biên giới Y-sơ-ra-ên. Chương này cũng kể lại sự giàu có của ông, phạm vi thương mại của vương quốc và sự thịnh vượng đặc biệt đánh dấu triều đại của ông.

1 Các Vua 10:1 (VIE1934)
1 Nữ vương Sê-ba nghe danh Sa-lô-môn và danh Đức Giê-hô-va, bèn đến đặng dùng những câu đố thử người.

Nữ vương Sê-ba, có lẽ đến từ vùng phía nam A-ra-bi, đã nghe nói về danh tiếng của Sa-lô-môn, đặc biệt là sự khôn ngoan của ông và mối liên hệ của ông với Đức Giê-hô-va. Bà đến Giê-ru-sa-lem với hai mục đích: trực tiếp chứng kiến sự khôn ngoan nổi tiếng của Sa-lô-môn và thử ông bằng những câu hỏi khó. Điều này cho thấy danh tiếng về sự khôn ngoan của Sa-lô-môn đã lan đến những vùng đất rất xa, khiến các nhà cai trị nước ngoài muốn biết thực sự ông khôn ngoan đến mức nào.

1 Các Vua 10:2 (VIE1934)
2 Nàng đến Giê-ru-sa-lem với đoàn tùy tùng rất đông, có những con lạc đà chở thuốc thơm, rất nhiều vàng, và đá quý. Khi nàng đến cùng Sa-lô-môn, nàng nói với người mọi điều ở trong lòng mình.

Nữ vương Sê-ba đến trong một đoàn tùy tùng rất lớn, mang theo nhiều thuốc thơm, vàng và đá quý. Điều này phản ánh sự giàu có và địa vị của vương quốc bà. Khi gặp Sa-lô-môn, bà trò chuyện với ông về những vấn đề mà bà quan tâm và muốn tìm câu trả lời. Chuyến viếng thăm cho thấy bà không chỉ tò mò, mà còn thực sự muốn tìm hiểu sự khôn ngoan mà bà đã nghe nói đến.

1 Các Vua 10:3-5 (VIE1934)
3 Sa-lô-môn giải đáp hết thảy những câu hỏi nàng hỏi; chẳng có điều gì giấu được vua, mà vua không giải đáp cho nàng được.
4 Nữ vương Sê-ba thấy mọi sự khôn ngoan của Sa-lô-môn, nhà người đã xây cất,
5 thức ăn trên bàn người, chỗ ngồi của các tôi tớ người, cách thức phục dịch của các quan hầu bàn người và y phục họ, các quan tửu chánh người, cùng lối người đi lên nhà Đức Giê-hô-va, thì nàng rất đỗi kinh ngạc.

Sa-lô-môn trả lời tất cả những câu hỏi của nữ vương Sê-ba, không có câu hỏi nào quá khó đối với ông. Bà không chỉ kinh ngạc trước sự khôn ngoan của ông mà còn trước sự huy hoàng của cung điện, cách tổ chức triều đình, thức ăn trên bàn, y phục của các tôi tớ và những người phục vụ ông. Bà cũng quan sát cách Sa-lô-môn đi lên nhà Đức Giê-hô-va. Tất cả những gì bà chứng kiến đều vượt xa những điều bà đã nghe trước đó.

1 Các Vua 10:6-7 (VIE1934)
6 Nàng nói cùng vua rằng: Những lời tôi đã nghe trong xứ tôi về công việc vua và sự khôn ngoan của vua là thật.
7 Song tôi chẳng tin những lời ấy, cho đến khi tôi đến đây và mắt tôi đã thấy. Kìa, người ta chẳng nói cho tôi phân nửa; sự khôn ngoan và thạnh vượng của vua thật vượt quá tiếng đồn tôi đã nghe.

Nữ vương Sê-ba xác nhận rằng những điều bà nghe nói về Sa-lô-môn là thật, nhưng những gì bà tận mắt chứng kiến còn vượt xa những lời đồn. Bà nói rằng người ta thậm chí chưa thuật lại cho bà một nửa sự thật về sự khôn ngoan và thịnh vượng của Sa-lô-môn. Điều này cho thấy sự nổi tiếng của ông đã trở thành một điều đáng kinh ngạc đối với các quốc gia khác.

1 Các Vua 10:8-9 (VIE1934)
8 Các tôi tớ vua được phước thay! Các tôi tớ vua nầy được phước thay, vì thường đứng trước mặt vua và nghe sự khôn ngoan của vua!
9 Đáng ngợi khen Giê-hô-va Đức Chúa Trời của vua, là Đấng vui lòng về vua, đặt vua lên ngôi Y-sơ-ra-ên! Vì Đức Giê-hô-va yêu mến Y-sơ-ra-ên đời đời, nên đã lập vua làm vua, để làm sự xét đoán và công bình.

Nữ vương Sê-ba khen ngợi những người được ở gần Sa-lô-môn và được nghe sự khôn ngoan của ông mỗi ngày. Quan trọng hơn, bà hướng sự vinh hiển về Đức Giê-hô-va. Bà nhận biết rằng việc Sa-lô-môn được đặt lên ngai không chỉ là kết quả của tài năng cá nhân, nhưng có liên quan đến Đức Chúa Trời và tình yêu của Ngài đối với Y-sơ-ra-ên. Bà cũng nhận thấy trách nhiệm của Sa-lô-môn là thực hiện sự xét đoán và công bình. Như vậy, lời khen của bà không chỉ hướng đến sự giàu có của Sa-lô-môn mà còn đến Đức Chúa Trời là Đấng đã ban cho ông những phước lành ấy.

1 Các Vua 10:10 (VIE1934)
10 Nàng ban cho vua một trăm hai mươi ta-lâng vàng, thuốc thơm rất nhiều, và đá quý. Chưa hề có thuốc thơm nào nhiều như thuốc thơm mà nữ vương Sê-ba ban cho vua Sa-lô-môn.

Nữ vương Sê-ba tặng Sa-lô-môn một lượng vàng rất lớn cùng với rất nhiều thuốc thơm và đá quý. Những món quà này cho thấy sự giàu có của bà và sự tôn trọng mà bà dành cho Sa-lô-môn. Số lượng thuốc thơm đặc biệt lớn đến mức Kinh Thánh nhấn mạnh rằng chưa từng có một lượng nào tương tự được đem đến cho Sa-lô-môn trước đó.

1 Các Vua 10:11-12 (VIE1934)
11 Những tàu của Hi-ram, đem vàng từ Ô-phia về, cũng chở từ Ô-phia về rất nhiều gỗ bạch đàn và đá quý.
12 Vua dùng gỗ bạch đàn làm lan can cho nhà Đức Giê-hô-va và cho cung vua, cùng làm đàn cầm và đàn sắt cho những người ca hát. Từ đó đến nay chẳng có thứ gỗ bạch đàn nào như vậy, và cũng chẳng ai thấy thứ ấy.

Những chiếc tàu của Hi-ram mang vàng, gỗ quý và đá quý từ Ô-phia về, cho thấy mạng lưới thương mại rộng lớn mà Sa-lô-môn đã xây dựng. Loại gỗ quý này được sử dụng để làm những công trình trong đền thờ và cung vua, cũng như làm các nhạc cụ cho những người ca hát. Giá trị và sự quý hiếm của loại gỗ này được nhấn mạnh bởi việc Kinh Thánh nói rằng không có loại gỗ tương tự nào được thấy lại sau đó. Điều này phản ánh sự giàu có và trình độ thủ công trong triều đại Sa-lô-môn.

1 Các Vua 10:13 (VIE1934)
13 Vua Sa-lô-môn ban cho nữ vương Sê-ba mọi điều nàng muốn và cầu xin, ngoài những vật vua đã ban cho nàng theo lòng rộng rãi của vua. Đoạn, nàng trở về xứ mình, cùng với các tôi tớ nàng.

Sa-lô-môn đáp lại sự rộng rãi của nữ vương bằng cách ban cho bà mọi điều bà mong muốn và còn thêm những món quà xứng đáng với lòng rộng rãi của một vị vua. Điều này cho thấy sự giàu có của Sa-lô-môn cũng như sự hào phóng của ông. Sau khi được giải đáp những điều mình muốn biết và nhận được những món quà, nữ vương Sê-ba trở về quê hương cùng đoàn tùy tùng của mình. Chuyến viếng thăm này củng cố mối quan hệ tốt đẹp giữa hai vương quốc.

1 Các Vua 10:14-15 (VIE1934)
14 Vàng mà Sa-lô-môn nhận được mỗi năm có cân nặng là sáu trăm sáu mươi sáu ta-lâng,
15 không kể vàng của các nhà buôn và tiền lời của những người buôn bán, cùng vàng của hết thảy các vua A-ra-bi và các quan tổng đốc trong xứ.

Sự giàu có khổng lồ của Sa-lô-môn được thể hiện qua lượng vàng ông nhận được mỗi năm, lên đến 666 ta-lâng, chưa kể các nguồn thu nhập khác từ thương mại, các nhà buôn, các vua A-ra-bi và các quan cai trị trong xứ. Những khoản thu nhập này cho thấy mức độ thịnh vượng đặc biệt của vương quốc dưới triều đại Sa-lô-môn. Tuy nhiên, sự giàu có được mô tả ở đây cũng cho thấy mức độ ngày càng lớn của quyền lực và của cải mà ông đang sở hữu.

1 Các Vua 10:16-17 (VIE1934)
16 Vua Sa-lô-môn làm hai trăm cái khiên lớn bằng vàng đánh giát; mỗi cái khiên dùng sáu trăm siếc-lơ vàng.
17 Người cũng làm ba trăm cái khiên nhỏ bằng vàng đánh giát; mỗi cái khiên dùng ba min vàng. Vua để những cái khiên ấy trong nhà rừng Li-ban.

Sự giàu có của Sa-lô-môn không chỉ được tích lũy mà còn được thể hiện công khai qua những vật dụng xa hoa. Ông làm hàng trăm chiếc khiên bằng vàng và đặt chúng trong nhà rừng Li-ban. Những chiếc khiên này có lẽ chủ yếu mang tính biểu tượng và nghi lễ, thể hiện sự giàu có và quyền lực của vương quốc hơn là phục vụ mục đích chiến đấu thực tế. Điều này cho thấy mức độ xa hoa ngày càng lớn trong triều đình Sa-lô-môn.

1 Các Vua 10:18-20 (VIE1934)
18 Vua lại làm một cái ngai lớn bằng ngà, bọc bằng vàng ròng.
19 Ngai có sáu bậc; phía trên có một cái tròn ở sau lưng ngai; hai bên chỗ ngồi có tay vịn, và có hai con sư tử đứng gần bên tay vịn.
20 Có mười hai con sư tử đứng trên sáu bậc, mỗi bên sáu con. Chưa từng có một nước nào làm ngai như vậy.

Ngai của Sa-lô-môn là một công trình vô cùng tráng lệ, được làm bằng ngà và bọc vàng ròng. Sáu bậc thang và những con sư tử đặt hai bên thể hiện uy quyền và địa vị hoàng gia. Sự tráng lệ của ngai vua phản ánh mức độ giàu có và quyền lực của Sa-lô-môn vào thời kỳ này. Kinh Thánh nhấn mạnh rằng chưa từng có vương quốc nào làm một ngai như vậy.

1 Các Vua 10:21-22 (VIE1934)
21 Hết thảy khí dụng uống của vua Sa-lô-môn đều bằng vàng; hết thảy khí dụng trong nhà rừng Li-ban đều bằng vàng ròng; chẳng có cái nào bằng bạc, vì bạc chẳng kể là gì trong đời Sa-lô-môn.
22 Vì vua có tàu đi biển với tàu của Hi-ram; ba năm một lần, những tàu đi biển ấy trở về, đem vàng, bạc, ngà voi, khỉ và vượn.

Sự giàu có của Sa-lô-môn còn được thể hiện ngay cả trong những vật dụng dùng để uống và ăn. Những vật dụng trong nhà rừng Li-ban đều bằng vàng ròng, còn bạc bị xem là không đáng kể vì vàng quá dồi dào. Các tàu buôn hợp tác với Hi-ram cứ ba năm lại trở về, mang theo những sản phẩm quý hiếm từ các vùng đất xa xôi như vàng, bạc, ngà voi và các loài động vật đặc biệt. Mạng lưới thương mại quốc tế này là một dấu hiệu khác của sự thịnh vượng trong triều đại Sa-lô-môn.

1 Các Vua 10:23-25 (VIE1934)
23 Vua Sa-lô-môn trổi hơn hết thảy các vua trên đất về sự giàu có và sự khôn ngoan.
24 Cả thiên hạ đều tìm đến trước mặt Sa-lô-môn, đặng nghe sự khôn ngoan mà Đức Chúa Trời đã để trong lòng người.
25 Hằng năm, mỗi người đem đến lễ vật mình, tức là khí dụng bằng bạc, bằng vàng, áo xống, khí giới, thuốc thơm, ngựa và la.

Sa-lô-môn vượt trên các vua khác về sự giàu có và khôn ngoan. Người từ nhiều nơi tìm đến để nghe sự khôn ngoan mà Đức Chúa Trời đã đặt trong lòng ông. Hằng năm, các nhà cai trị và những người đến từ các quốc gia khác đem lễ vật gồm bạc, vàng, áo xống, khí giới, thuốc thơm, ngựa và la. Những lễ vật này cho thấy danh tiếng và ảnh hưởng của Sa-lô-môn đã lan rộng đến nhiều dân tộc. Triều đại của ông đạt đến một thời kỳ đặc biệt về sự thịnh vượng, ảnh hưởng và khôn ngoan.

1 Các Vua 10:26-27 (VIE1934)
26 Sa-lô-môn nhóm các xe và lính kỵ lại; người có một ngàn bốn trăm xe và một vạn hai ngàn lính kỵ, để trong các thành có xe và gần vua tại Giê-ru-sa-lem.
27 Vua làm cho bạc tại Giê-ru-sa-lem nhiều như đá, và cây bá hương nhiều như cây sung mọc nơi đồng bằng.

Sa-lô-môn cũng xây dựng một lực lượng quân sự rất lớn gồm xe chiến và lính kỵ, được bố trí tại các thành dành cho xe cộ và tại Giê-ru-sa-lem. Về mặt vật chất, sự giàu có của ông lớn đến mức bạc trở nên phổ biến như đá trong thành, còn cây bá hương quý giá trở nên nhiều như cây sung ở đồng bằng. Những hình ảnh này nhấn mạnh mức độ dồi dào chưa từng có trong vương quốc vào thời kỳ này.

1 Các Vua 10:28-29 (VIE1934)
28 Ngựa của Sa-lô-môn được đem từ Ê-díp-tô và Kê-vê; những lái buôn của vua mua ngựa từ Kê-vê theo giá đã định.
29 Một chiếc xe đem từ Ê-díp-tô lên, giá sáu trăm siếc-lơ bạc; còn một con ngựa giá một trăm năm mươi. Người ta cũng theo cách ấy đem bán cho các vua Hê-tít và các vua Sy-ri, bởi tay chúng nó.

Sa-lô-môn cũng tham gia vào hoạt động thương mại quốc tế về ngựa và xe chiến. Các lái buôn của ông mua ngựa từ Kê-vê và xe chiến từ Ai Cập, sau đó những sản phẩm này được đưa đến các vua Hê-tít và các vua Sy-ri. Như vậy, Sa-lô-môn không chỉ hưởng sự thịnh vượng từ các nguồn lực trong vương quốc mà còn tham gia vào mạng lưới thương mại rộng lớn với các quốc gia chung quanh. Điều này càng mở rộng ảnh hưởng kinh tế và thương mại của ông trong khu vực.