1 Các Vua 11

Trong những năm cuối đời, Sa-lô-môn bắt đầu sa sút về mặt thuộc linh. Mặc dù ông từng được ban cho sự khôn ngoan lớn lao và bước đi trung tín với Đức Chúa Trời trong những năm đầu, ông dần lìa bỏ Ngài. Sa-lô-môn cưới nhiều người nữ ngoại bang, và họ khiến lòng ông hướng theo các thần tượng. Vì vậy, Đức Chúa Trời nổi giận và báo trước rằng vương quốc sẽ bị lấy khỏi dòng dõi ông. Chương này cũng kể về những kẻ thù nổi lên chống lại Sa-lô-môn, báo trước sự chia rẽ của vương quốc Y-sơ-ra-ên sau khi ông qua đời.

1 Các Vua 11:1-5 (VIE1934)
1 Vua Sa-lô-môn yêu nhiều người đàn bà ngoại bang, cùng với con gái Pha-ra-ôn, tức là những người đàn bà Mô-áp, Am-môn, Ê-đôm, Si-đôn, và Hê-tít,
2 thuộc về những dân mà Đức Giê-hô-va đã phán cùng dân Y-sơ-ra-ên rằng: Các ngươi chớ kết thông gia với chúng nó, chúng nó cũng không được kết thông gia với các ngươi; vì chắc chắn chúng nó sẽ quyến dụ lòng các ngươi theo các thần của chúng nó. Sa-lô-môn trìu mến những người đàn bà ấy.
3 Người có bảy trăm hoàng hậu và ba trăm cung phi; các hoàng hậu làm cho lòng người trở nên sai lệch.
4 Vả, lúc Sa-lô-môn đã già, các hoàng hậu người quyến dụ lòng người theo các thần khác; lòng người chẳng được trọn vẹn cùng Giê-hô-va Đức Chúa Trời mình, như lòng Đa-vít, cha người.
5 Vì Sa-lô-môn theo Ách-ta-rốt, nữ thần của dân Si-đôn, và theo Minh-côm, là vật gớm ghiếc của dân Am-môn.

Tình yêu của Sa-lô-môn dành cho những người nữ ngoại bang, trái với điều Đức Chúa Trời đã truyền dạy, trở thành nguyên nhân dẫn đến sự sa ngã thuộc linh của ông. Đức Chúa Trời đã cảnh báo dân Y-sơ-ra-ên không được kết hôn với các dân xung quanh, vì họ có thể khiến lòng họ hướng theo các thần khác. Sa-lô-môn có một số lượng rất lớn vợ và cung phi, và về sau họ đã khiến lòng ông xa khỏi Đức Chúa Trời. Ông bắt đầu thờ phượng những thần ngoại bang như Ách-ta-rốt và Minh-côm. Điều này hoàn toàn trái ngược với Đa-vít, cha ông, người đã giữ lòng mình trung thành với Đức Giê-hô-va. Câu chuyện của Sa-lô-môn cho thấy ngay cả một người được ban cho sự khôn ngoan lớn lao cũng có thể sa vào tội lỗi khi không vâng theo lời Đức Chúa Trời.

1 Các Vua 11:6 (VIE1934)
6 Sa-lô-môn làm điều ác trước mặt Đức Giê-hô-va, chẳng theo Đức Giê-hô-va cách trọn vẹn như Đa-vít, cha người.

Mặc dù Sa-lô-môn từng trung tín với Đức Chúa Trời, sự thỏa hiệp với việc thờ thần tượng đánh dấu một sự suy thoái nghiêm trọng về thuộc linh. Ông không hoàn toàn từ bỏ Đức Giê-hô-va, nhưng cũng không còn theo Ngài với một tấm lòng trọn vẹn. Sự trung thành nửa vời này bị Đức Chúa Trời xem là điều ác. Đời sống của Sa-lô-môn cho thấy sự vâng lời một phần không thể thay thế cho sự tận hiến trọn vẹn đối với Đức Chúa Trời.

1 Các Vua 11:7-8 (VIE1934)
7 Sa-lô-môn xây một nơi cao cho Kê-móc, là vật gớm ghiếc của Mô-áp, trên núi trước mặt Giê-ru-sa-lem, và cho Mô-lóc, là vật gớm ghiếc của con cháu Am-môn.
8 Người cũng làm như vậy cho hết thảy những người đàn bà ngoại bang của mình, là những người xông hương và dâng của lễ cho các thần mình.

Sự suy đồi thuộc linh của Sa-lô-môn đi đến mức ông chủ động xây dựng những nơi thờ phượng cho các thần ngoại bang như Kê-móc và Mô-lóc. Những sự thờ phượng này gắn liền với những thực hành vô cùng tàn ác. Sa-lô-môn không chỉ cho phép các vợ ngoại bang tiếp tục tôn giáo của họ mà còn tạo điều kiện để việc thờ thần tượng được thực hiện ngay tại vùng đất của Y-sơ-ra-ên. Việc những nơi thờ phượng các thần ngoại bang được xây dựng gần Giê-ru-sa-lem, nơi có đền thờ Đức Giê-hô-va, càng làm cho sự thỏa hiệp này trở nên nghiêm trọng. Những hành động của Sa-lô-môn đã góp phần đưa dân sự vào con đường thờ thần tượng.

1 Các Vua 11:9-10 (VIE1934)
9 Đức Giê-hô-va nổi giận cùng Sa-lô-môn, vì lòng người đã xây khỏi Giê-hô-va Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên, là Đấng đã hiện ra cùng người hai lần,
10 và đã truyền cho người về việc nầy, chớ theo các thần khác; nhưng người không vâng giữ điều Đức Giê-hô-va đã truyền.

Đức Chúa Trời đã nhiều lần bày tỏ chính Ngài cho Sa-lô-môn và trực tiếp cảnh báo ông không được theo các thần khác. Vì vậy, sự bất tuân của Sa-lô-môn càng nghiêm trọng hơn. Ông đã nhận được sự sáng rõ và những phước lành đặc biệt từ Đức Chúa Trời, nhưng cuối cùng vẫn để lòng mình xa khỏi Ngài. Những đặc ân lớn lao mà ông đã nhận được không thể thay thế cho sự vâng lời. Sa-lô-môn đã được cảnh báo, nhưng ông vẫn lựa chọn không làm theo điều Đức Chúa Trời đã truyền.

1 Các Vua 11:11-13 (VIE1934)
11 Đức Giê-hô-va phán cùng Sa-lô-môn rằng: Vì ngươi đã làm điều nầy, không giữ giao ước và luật lệ ta đã truyền cho ngươi, nên chắc chắn ta sẽ xé nước khỏi ngươi, và ban cho tôi tớ ngươi.
12 Song vì Đa-vít, cha ngươi, ta sẽ chẳng làm điều đó trong đời ngươi; ta sẽ xé nước khỏi tay con trai ngươi.
13 Ta cũng chẳng xé cả nước; nhưng vì Đa-vít, tôi tớ ta, và vì Giê-ru-sa-lem, là nơi ta đã chọn, ta sẽ ban một chi phái cho con trai ngươi.

Đức Chúa Trời tuyên bố sự phán xét đối với Sa-lô-môn, nhưng sự phán xét ấy được giới hạn bởi lời hứa Ngài đã lập với Đa-vít. Vương quốc sẽ bị lấy khỏi dòng dõi Sa-lô-môn, nhưng điều đó sẽ không xảy ra trong chính thời đại của ông. Vì Đa-vít và vì Giê-ru-sa-lem, Đức Chúa Trời vẫn giữ lại một chi phái cho con trai Sa-lô-môn. Điều này báo trước sự chia đôi vương quốc dưới thời Rô-bô-am, con trai Sa-lô-môn. Sự phán xét đối với sự bất tuân của Sa-lô-môn là chắc chắn, nhưng Đức Chúa Trời vẫn giữ lời hứa của Ngài đối với Đa-vít.

1 Các Vua 11:14 (VIE1934)
14 Đức Giê-hô-va dấy lên một kẻ thù nghịch Sa-lô-môn, là Ha-đát, người Ê-đôm; người vốn thuộc về dòng vua Ê-đôm.

Ha-đát nổi lên như một kẻ thù chống lại Sa-lô-môn trong bối cảnh Đức Chúa Trời đang sửa phạt ông. Ha-đát thuộc dòng vua Ê-đôm và có lý do lịch sử để thù nghịch với Y-sơ-ra-ên. Sự xuất hiện của ông cho thấy những khó khăn bên ngoài bắt đầu gia tăng khi Sa-lô-môn suy thoái về mặt thuộc linh. Những kẻ thù này trở thành một phần trong sự suy yếu của vương quốc dưới triều đại của ông.

1 Các Vua 11:15-18 (VIE1934)
15 Khi Đa-vít ở tại Ê-đôm, Giô-áp, quan tổng binh, đi lên chôn những người chết, sau khi đã đánh giết hết thảy những người nam trong Ê-đôm;
16 vì Giô-áp và cả Y-sơ-ra-ên đã ở đó sáu tháng, cho đến khi diệt hết thảy những người nam trong Ê-đôm;
17 Ha-đát bấy giờ còn nhỏ, trốn sang Ê-díp-tô, cùng với một ít người Ê-đôm, là tôi tớ của cha người.
18 Chúng nó từ Ma-đi-an đi đến Pha-ran; lấy người ở Pha-ran theo mình, rồi đến Ê-díp-tô, tới Pha-ra-ôn, vua Ê-díp-tô; vua cho người một nhà, cấp lương thực, và cho đất.

Việc Ha-đát trốn sang Ai Cập xảy ra trong thời kỳ Đa-vít tiến hành chiến dịch tại Ê-đôm. Giô-áp đã ở đó trong sáu tháng và đánh giết những người nam của Ê-đôm. Ha-đát lúc ấy còn nhỏ nên trốn sang Ai Cập cùng với một số tôi tớ của cha mình. Tại Ai Cập, ông được Pha-ra-ôn đối đãi tử tế, được cấp nhà, thức ăn và đất đai. Hoàn cảnh này giúp giải thích vì sao Ha-đát có thể sống sót và sau đó trở thành một đối thủ của Y-sơ-ra-ên.

1 Các Vua 11:19-22 (VIE1934)
19 Ha-đát được ơn trước mặt Pha-ra-ôn rất nhiều, đến nỗi Pha-ra-ôn gả cho người chị em của vợ mình, tức là chị em của nữ hậu phi Ta-phê-nết.
20 Chị em Ta-phê-nết sanh cho Ha-đát một con trai tên là Ghê-nu-bát; Ta-phê-nết dứt sữa nó trong nhà Pha-ra-ôn; Ghê-nu-bát ở trong nhà Pha-ra-ôn, giữa các con trai Pha-ra-ôn.
21 Ha-đát nghe tại Ê-díp-tô rằng Đa-vít đã an giấc với các tổ phụ mình, và Giô-áp, quan tổng binh, cũng đã chết, bèn nói cùng Pha-ra-ôn rằng: Xin cho tôi đi, để tôi về xứ mình.
22 Pha-ra-ôn đáp rằng: Ngươi thiếu chi nơi ta, mà nay muốn về xứ mình? Người đáp rằng: Không thiếu chi cả; nhưng xin vua cứ cho tôi đi.

Ha-đát đã trở thành một phần của gia đình hoàng gia Ai Cập, thậm chí cưới chị em của nữ hậu phi Ta-phê-nết. Tuy nhiên, khi nghe tin Đa-vít và Giô-áp đã chết, ông muốn trở về quê hương. Cái chết của những người từng là kẻ thù của ông mở ra cơ hội để Ha-đát trở lại Ê-đôm. Pha-ra-ôn cố gắng hỏi ông còn thiếu điều gì ở Ai Cập, nhưng Ha-đát vẫn muốn ra đi. Sự trở về của ông báo trước sự gia tăng những áp lực chống lại Sa-lô-môn.

1 Các Vua 11:23-25 (VIE1934)
23 Đức Chúa Trời lại dấy lên một kẻ thù nghịch khác cho người, là Rê-xôn, con trai Ê-li-a-đa, đã trốn khỏi chủ mình là Ha-đa-đê-xe, vua Xô-ba.
24 Người tập hợp những người xung quanh mình, và làm đầu bọn cướp, khi Đa-vít đánh giết người Xô-ba; chúng đi đến Đa-mách, ở đó, và cai trị tại Đa-mách.
25 Người làm kẻ thù nghịch Y-sơ-ra-ên trọn đời Sa-lô-môn, ngoài sự tai họa Ha-đát gây ra; người ghét Y-sơ-ra-ên, và cai trị trên Sy-ri.

Rê-xôn là một kẻ thù khác nổi lên chống lại Sa-lô-môn. Sau khi chủ mình là Ha-đa-đê-xe bị Đa-vít đánh bại, Rê-xôn tập hợp những người theo mình, trở thành thủ lĩnh một nhóm chiến binh và cuối cùng cai trị tại Đa-mách. Ông tiếp tục chống nghịch Y-sơ-ra-ên trong suốt triều đại Sa-lô-môn. Cùng với Ha-đát, Rê-xôn tạo thêm áp lực từ bên ngoài đối với vương quốc. Sự xuất hiện của những kẻ thù này cho thấy sự suy yếu của vương quốc trong những năm cuối triều đại Sa-lô-môn.

1 Các Vua 11:26-28 (VIE1934)
26 Giê-rô-bô-am, con trai Nê-bát, là người Ép-ra-im, ở Xê-rê-đa, có mẹ góa tên là Xê-ru-a, tôi tớ của Sa-lô-môn, cũng dấy lên nghịch cùng vua.
27 Đây là duyên cớ khiến người dấy lên nghịch cùng vua: Sa-lô-môn xây Mi-lô, và sửa sang chỗ hư nát của thành Đa-vít, cha người.
28 Giê-rô-bô-am là một người mạnh dạn; Sa-lô-môn thấy người trai trẻ nầy siêng năng, bèn lập người coi sóc cả công việc của nhà Giô-sép.

Giê-rô-bô-am, một quan chức dưới quyền Sa-lô-môn, bắt đầu trở thành một nhân vật quan trọng trong cuộc nổi dậy chống lại vua. Ông là một người có năng lực và siêng năng nên được Sa-lô-môn giao trách nhiệm coi sóc lực lượng lao động của nhà Giô-sép, tức các chi phái Ép-ra-im và Ma-na-se. Tuy nhiên, những công trình xây dựng của Sa-lô-môn, cùng với gánh nặng lao động mà dân sự phải chịu, tạo ra những căng thẳng ngày càng lớn. Những vấn đề này góp phần tạo hoàn cảnh cho Giê-rô-bô-am sau này nổi lên chống lại Sa-lô-môn.

1 Các Vua 11:29-31 (VIE1934)
29 Trong lúc ấy, Giê-rô-bô-am đi ra khỏi Giê-ru-sa-lem, thì gặp A-hi-gia, người Si-lô, là đấng tiên tri, trên đường đi; người mặc một cái áo mới; hai người chỉ có một mình ngoài đồng.
30 A-hi-gia nắm lấy cái áo mới mình mặc, xé ra làm mười hai miếng,
31 và nói cùng Giê-rô-bô-am rằng: Hãy lấy cho ngươi mười miếng; vì Giê-hô-va Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên phán như vầy: Kìa, ta sẽ xé nước khỏi tay Sa-lô-môn, và ban cho ngươi mười chi phái.

Tiên tri A-hi-gia truyền cho Giê-rô-bô-am một sứ điệp từ Đức Chúa Trời bằng một hành động tượng trưng. Ông lấy chiếc áo mới và xé thành mười hai miếng, tượng trưng cho mười hai chi phái Y-sơ-ra-ên. Giê-rô-bô-am được trao mười miếng, tượng trưng cho việc ông sẽ cai trị mười chi phái. Hành động này cho thấy sự chia rẽ vương quốc không phải là một sự kiện bất ngờ không có ý nghĩa thuộc linh. Nó là một phần trong sự phán xét của Đức Chúa Trời đối với sự bất trung của Sa-lô-môn.

1 Các Vua 11:32-33 (VIE1934)
32 nhưng người sẽ có một chi phái, vì Đa-vít, tôi tớ ta, và vì Giê-ru-sa-lem, là thành ta đã chọn trong các chi phái Y-sơ-ra-ên.
33 Vì chúng nó đã lìa bỏ ta, thờ lạy Ách-ta-rốt, nữ thần của dân Si-đôn, Kê-móc, thần của Mô-áp, và Minh-côm, thần của con cháu Am-môn, không đi theo đường lối ta, không làm điều ngay trước mắt ta, không giữ luật lệ và mạng lịnh ta, như Đa-vít, cha người.

Mặc dù vương quốc bị chia rẽ, Đức Chúa Trời vẫn giữ lại một chi phái cho dòng dõi Đa-vít vì Đa-vít và vì Giê-ru-sa-lem. Nguyên nhân của sự phán xét được nói rõ: dân sự đã lìa bỏ Đức Chúa Trời và thờ các thần ngoại bang. Sa-lô-môn đã dẫn đầu trong sự thỏa hiệp này, và sự thờ thần tượng của ông đã đưa cả vương quốc đến gần sự chia rẽ. Tuy nhiên, giữa sự phán xét, Đức Chúa Trời vẫn trung tín với lời hứa Ngài đã lập với Đa-vít.

1 Các Vua 11:34-36 (VIE1934)
34 Dầu vậy, ta chẳng lấy cả nước khỏi tay người, nhưng ta sẽ cho người làm vua trọn đời người, vì Đa-vít, tôi tớ ta, mà ta đã chọn, vì người đã giữ các điều răn và luật lệ ta.
35 Nhưng ta sẽ lấy nước khỏi tay con trai người, và ban cho ngươi, tức là mười chi phái.
36 Ta sẽ ban một chi phái cho con trai người, hầu cho Đa-vít, tôi tớ ta, có một ngọn đèn luôn luôn trước mặt ta tại Giê-ru-sa-lem, là thành ta đã chọn để đặt danh ta ở đó.

Đức Chúa Trời cho phép Sa-lô-môn tiếp tục làm vua cho đến cuối đời, qua đó giữ lời hứa Ngài đã lập với Đa-vít. Nhưng sau khi Sa-lô-môn qua đời, vương quốc sẽ bị lấy khỏi tay con trai ông và mười chi phái sẽ được trao cho Giê-rô-bô-am. Dòng dõi Đa-vít vẫn được giữ lại một chi phái để “ngọn đèn” của Đa-vít tiếp tục cháy tại Giê-ru-sa-lem. Điều này cho thấy cả sự nghiêm trọng của tội lỗi Sa-lô-môn lẫn sự bền vững của lời hứa Đức Chúa Trời dành cho Đa-vít.

1 Các Vua 11:37-39 (VIE1934)
37 Còn ngươi, ta sẽ lấy ngươi, và ngươi sẽ cai trị trên mọi điều lòng ngươi ao ước, và sẽ làm vua trên Y-sơ-ra-ên.
38 Nếu ngươi vâng giữ mọi điều ta truyền cho ngươi, đi theo đường lối ta, làm điều ngay trước mắt ta, giữ các luật lệ và điều răn ta, như Đa-vít, tôi tớ ta, đã làm, thì ta sẽ ở cùng ngươi, xây cho ngươi một nhà bền vững, như ta đã xây cho Đa-vít, và ban Y-sơ-ra-ên cho ngươi.
39 Vì cớ đó, ta sẽ làm cho dòng dõi Đa-vít bị khốn khổ, nhưng chẳng phải đời đời.

Đức Chúa Trời đưa ra cho Giê-rô-bô-am một lời hứa có điều kiện. Nếu ông vâng giữ các điều răn và đi theo đường lối Ngài như Đa-vít đã làm, Đức Chúa Trời sẽ ở cùng ông và xây cho ông một dòng dõi bền vững. Điều này cho thấy Đức Chúa Trời không chỉ ban phước cho một dòng họ vì nguồn gốc của họ, nhưng Ngài cũng đòi hỏi sự vâng lời nơi người lãnh đạo. Dòng dõi Đa-vít sẽ phải chịu hậu quả vì sự bất trung của Sa-lô-môn, nhưng sự khốn khổ đó không phải là vĩnh viễn. Đức Chúa Trời vẫn giữ chương trình của Ngài đối với lời hứa đã lập với Đa-vít.

1 Các Vua 11:40 (VIE1934)
40 Sa-lô-môn tìm cách giết Giê-rô-bô-am. Giê-rô-bô-am bèn chỗi dậy, trốn sang Ê-díp-tô, đến cùng Si-sắc, vua Ê-díp-tô, và ở tại đó cho đến khi Sa-lô-môn băng hà.

Khi biết Giê-rô-bô-am có thể trở thành đối thủ của mình, Sa-lô-môn tìm cách giết ông. Giê-rô-bô-am trốn sang Ai Cập và ở đó cho đến khi Sa-lô-môn qua đời. Điều này một lần nữa cho thấy Ai Cập trở thành nơi trú ẩn cho những người chống lại các vua Y-sơ-ra-ên. Việc Giê-rô-bô-am trốn sang Ai Cập chuẩn bị cho sự trở về của ông và vai trò quan trọng mà ông sẽ đảm nhận sau cái chết của Sa-lô-môn.

1 Các Vua 11:41-43 (VIE1934)
41 Các công việc khác của Sa-lô-môn, mọi điều người đã làm, và sự khôn ngoan của người, há chẳng chép trong sách Sử ký Sa-lô-môn sao?
42 Sa-lô-môn trị vì tại Giê-ru-sa-lem trên cả Y-sơ-ra-ên trong bốn mươi năm.
43 Sa-lô-môn an giấc với các tổ phụ mình, và được chôn trong thành Đa-vít, cha người. Rô-bô-am, con trai người, kế vị người.

Sa-lô-môn trị vì bốn mươi năm. Triều đại của ông bắt đầu với sự khôn ngoan đặc biệt, sự giàu có và những thành tựu lớn lao, nhưng cuối cùng bị phủ bóng bởi sự bất trung với Đức Chúa Trời. Những điều ông làm và sự khôn ngoan của ông được ghi lại trong các sách sử khác, nhưng sự sa ngã thuộc linh của ông đã để lại những hậu quả nghiêm trọng cho vương quốc. Sau khi Sa-lô-môn qua đời, ông được chôn trong thành Đa-vít, và Rô-bô-am, con trai ông, kế vị. Cái chết của Sa-lô-môn đánh dấu sự kết thúc của một thời kỳ vương quốc thống nhất và mở đường cho sự chia rẽ Y-sơ-ra-ên.