1 Các Vua 12

Chương này mô tả sự chia đôi của vương quốc Y-sơ-ra-ên sau khi Sa-lô-môn qua đời. Rô-bô-am, con trai của Sa-lô-môn, lên làm vua, nhưng cách ông đáp lại lời thỉnh cầu của dân sự bằng sự cứng rắn đã dẫn đến một cuộc nổi loạn. Các chi phái miền bắc tách khỏi nhà Đa-vít dưới sự lãnh đạo của Giê-rô-bô-am. Chương này nhấn mạnh những bài học về sự lãnh đạo, sự nổi loạn và sự ứng nghiệm lời tiên tri của Đức Chúa Trời về việc vương quốc sẽ bị chia đôi.

1 Các Vua 12:1-5 (VIE1934)
1 Rô-bô-am đi đến Si-chem, vì cả Y-sơ-ra-ên đều đến Si-chem đặng lập người làm vua.
2 Khi Giê-rô-bô-am, con trai Nê-bát, hay tin ấy (bấy giờ người còn ở tại Ê-díp-tô, vì người đã trốn khỏi mặt vua Sa-lô-môn, và ở tại Ê-díp-tô),
3 thì họ sai người mời người đến. Giê-rô-bô-am và cả hội chúng Y-sơ-ra-ên đến nói cùng Rô-bô-am rằng:
4 Cha vua đã làm cho ách chúng tôi nặng; vậy bây giờ, xin vua làm nhẹ công việc nặng nề của cha vua và cái ách nặng nề người đã đặt trên chúng tôi, thì chúng tôi sẽ phục dịch vua.
5 Người đáp rằng: Hãy đi khỏi đây trong ba ngày, rồi trở lại cùng ta. Dân sự bèn đi.

Rô-bô-am đến Si-chem để được toàn dân công nhận làm vua. Giê-rô-bô-am, người trước đó đã chạy trốn sang Ai Cập vì Sa-lô-môn muốn giết mình, nay trở về khi nghe tin Sa-lô-môn qua đời. Dân sự, với Giê-rô-bô-am đứng đầu, xin Rô-bô-am giảm bớt gánh nặng lao động và những nghĩa vụ nặng nề mà Sa-lô-môn đã đặt trên họ. Đây là cơ hội để Rô-bô-am giành được lòng dân bằng cách đối xử nhẹ nhàng với họ, nhưng ông xin họ chờ ba ngày để ông quyết định.

1 Các Vua 12:6-7 (VIE1934)
6 Vua Rô-bô-am bàn luận với các trưởng lão đã chầu trước mặt Sa-lô-môn, cha người, khi người còn sống, mà rằng: Các ngươi khuyên ta phải đáp lời dân nầy thể nào?
7 Các trưởng lão tâu rằng: Nếu ngày nay vua làm tôi dân nầy, phục dịch họ, đáp lời họ, và nói những lời tốt lành cùng họ, thì họ sẽ làm tôi vua luôn luôn.

Rô-bô-am ban đầu tìm lời khuyên từ những trưởng lão giàu kinh nghiệm, là những người từng phục vụ và cố vấn cho cha ông. Họ đưa ra một lời khuyên khôn ngoan: vua nên trở thành người phục vụ dân sự, đối xử tốt với họ và đáp ứng lời thỉnh cầu của họ. Họ hiểu rằng sự nhân từ và tinh thần phục vụ sẽ khiến dân sự trung thành với ông lâu dài. Đây là một nguyên tắc quan trọng trong sự lãnh đạo: quyền lực được củng cố không chỉ bằng việc ra lệnh, mà còn bằng cách phục vụ người mình lãnh đạo.

1 Các Vua 12:8-11 (VIE1934)
8 Nhưng người bỏ lời khuyên của các trưởng lão đã khuyên mình, mà bàn luận với những người trai trẻ đã lớn lên với mình, và đang chầu trước mặt mình.
9 Người hỏi rằng: Các ngươi khuyên ta phải đáp lời dân nầy thế nào, là kẻ đã nói cùng ta rằng: Xin làm nhẹ cái ách cha vua đã đặt trên chúng tôi?
10 Những người trai trẻ đã lớn lên với người đáp rằng: Vua hãy nói cùng dân nầy đã nói với vua rằng: Cha vua làm cho ách chúng tôi nặng, còn vua hãy làm nhẹ cho chúng tôi; vua hãy nói với chúng rằng: Ngón tay út ta sẽ lớn hơn lưng của cha ta!
11 Vậy, cha ta đã đặt trên các ngươi một cái ách nặng, ta sẽ làm cho ách các ngươi nặng hơn; cha ta đã đánh phạt các ngươi bằng roi, còn ta sẽ đánh phạt các ngươi bằng roi có gai.

Thay vì nghe lời khuyên của các trưởng lão, Rô-bô-am quay sang những người trẻ tuổi đã lớn lên cùng mình. Họ khuyên ông phải thể hiện quyền lực bằng cách đe dọa dân sự và làm cho gánh nặng của họ còn nặng hơn cả dưới thời Sa-lô-môn. Lời khuyên này phản ánh sự kiêu ngạo, thiếu kinh nghiệm và thiếu cảm thông. Rô-bô-am đã chọn cách dùng quyền lực để áp đặt thay vì dùng sự khôn ngoan và tinh thần phục vụ để xây dựng lòng trung thành.

1 Các Vua 12:12-15 (VIE1934)
12 Ngày thứ ba, Giê-rô-bô-am và cả dân sự đến cùng Rô-bô-am, y như vua đã phán rằng: Hãy trở lại cùng ta ngày thứ ba.
13 Vua đáp lời dân sự cách nghiệt ngã, bỏ lời khuyên các trưởng lão đã khuyên mình,
14 và nói cùng họ theo lời khuyên của những người trai trẻ rằng: Cha ta đã làm cho ách các ngươi nặng, còn ta sẽ làm cho ách các ngươi nặng hơn; cha ta đã đánh phạt các ngươi bằng roi, còn ta sẽ đánh phạt các ngươi bằng roi có gai.
15 Vậy, vua chẳng nghe lời dân sự; vì việc nầy do Đức Giê-hô-va định, để làm ứng nghiệm lời Ngài đã phán bởi A-hi-gia, người Si-lô, cùng Giê-rô-bô-am, con trai Nê-bát.

Rô-bô-am đưa ra câu trả lời cứng rắn mà những người trẻ tuổi đã khuyên ông. Thay vì giảm bớt gánh nặng, ông tuyên bố sẽ làm cho chúng nặng hơn. Điều này khiến dân sự hoàn toàn mất lòng tin nơi ông và dẫn đến cuộc nổi loạn. Tuy nhiên, Kinh Thánh cũng cho thấy rằng sự việc này không nằm ngoài sự biết trước và lời tiên tri của Đức Chúa Trời. Trước đó, A-hi-gia, người Si-lô, đã báo cho Giê-rô-bô-am biết rằng vương quốc sẽ bị chia đôi vì sự bất trung của Sa-lô-môn. Vì vậy, quyết định sai lầm của Rô-bô-am trở thành phương tiện qua đó lời Đức Chúa Trời được ứng nghiệm.

1 Các Vua 12:16-17 (VIE1934)
16 Khi cả Y-sơ-ra-ên thấy vua không nghe lời mình, thì dân sự đáp lời vua rằng: Chúng tôi có phần gì với Đa-vít? Chúng tôi không có cơ nghiệp gì với con trai Y-sai! Hỡi Y-sơ-ra-ên, ai về trại nấy! Hỡi Đa-vít, hãy xem lấy nhà mình! Vậy, Y-sơ-ra-ên ai về trại nấy.
17 Còn về dân Y-sơ-ra-ên ở trong các thành của Giu-đa, thì Rô-bô-am cai trị họ.

Trước lời nói cứng rắn của Rô-bô-am, các chi phái miền bắc từ chối tiếp tục chịu sự cai trị của nhà Đa-vít. Họ tuyên bố rằng mình không có phần hay cơ nghiệp gì với Đa-vít và trở về nhà mình. Vương quốc trên thực tế đã bị chia đôi. Rô-bô-am vẫn cai trị những người Y-sơ-ra-ên sống trong các thành của Giu-đa, trong khi phần lớn các chi phái còn lại tách khỏi sự cai trị của ông.

1 Các Vua 12:18-19 (VIE1934)
18 Bấy giờ vua Rô-bô-am sai A-đô-ram, là người cai việc cống, nhưng cả Y-sơ-ra-ên ném đá người, người chết đi. Vua Rô-bô-am bèn vội vàng lên xe, chạy trốn về Giê-ru-sa-lem.
19 Y-sơ-ra-ên đã phản nghịch nhà Đa-vít cho đến ngày nay.

Khi Rô-bô-am sai A-đô-ram, người phụ trách việc cống nạp và lao dịch, đến với dân sự, họ đã phản ứng dữ dội và ném đá giết ông. Điều này cho thấy mức độ phẫn nộ của dân sự và sự sụp đổ nhanh chóng của quyền lực Rô-bô-am trên các chi phái miền bắc. Rô-bô-am sợ hãi và chạy trốn về Giê-ru-sa-lem. Cuộc nổi loạn này đánh dấu sự chia cắt lâu dài giữa các chi phái miền bắc và nhà Đa-vít.

1 Các Vua 12:20-21 (VIE1934)
20 Khi cả Y-sơ-ra-ên hay rằng Giê-rô-bô-am đã trở về, thì họ sai người mời người đến hội chúng, lập người làm vua trên cả Y-sơ-ra-ên. Chẳng có ai theo nhà Đa-vít, chỉ có một mình chi phái Giu-đa.
21 Rô-bô-am về đến Giê-ru-sa-lem, bèn nhóm cả nhà Giu-đa và chi phái Bên-gia-min, được một trăm tám mươi ngàn người chọn lọc, đều là lính chiến, đặng đánh nhà Y-sơ-ra-ên, hầu đem nước về cho Rô-bô-am, con trai Sa-lô-môn.

Giê-rô-bô-am được các chi phái miền bắc lập làm vua trên Y-sơ-ra-ên, chính thức củng cố sự chia đôi của vương quốc. Trong khi đó, Rô-bô-am tập hợp một đội quân lớn từ Giu-đa và Bên-gia-min với ý định dùng vũ lực để giành lại toàn bộ vương quốc. Nếu ông tiến hành kế hoạch này, sự chia rẽ có thể nhanh chóng biến thành một cuộc nội chiến đẫm máu.

1 Các Vua 12:22-24 (VIE1934)
22 Nhưng có lời của Đức Chúa Trời phán cùng Sê-ma-gia, người của Đức Chúa Trời, rằng:
23 Hãy nói cùng Rô-bô-am, con trai Sa-lô-môn, vua Giu-đa, cùng cả nhà Giu-đa, Bên-gia-min, và phần dân sự còn lại rằng:
24 Đức Giê-hô-va phán như vầy: Các ngươi chớ đi lên, chớ đánh nhau cùng anh em mình là dân Y-sơ-ra-ên; ai nấy hãy trở về nhà mình, vì việc nầy bởi ta mà ra. Vậy, chúng vâng lời Đức Giê-hô-va, trở về theo lời Đức Giê-hô-va.

Trước khi chiến tranh xảy ra, Đức Chúa Trời can thiệp qua Sê-ma-gia, người của Đức Chúa Trời. Ngài truyền cho Rô-bô-am và dân Giu-đa không được chiến đấu chống lại anh em mình là dân Y-sơ-ra-ên. Đức Chúa Trời cho biết rằng sự chia đôi này đã nằm trong chương trình mà Ngài đã báo trước. Rô-bô-am và quân đội của ông vâng lời, trở về nhà và nhờ đó tránh được một cuộc đổ máu lớn giữa chính dân sự của mình.

1 Các Vua 12:25-27 (VIE1934)
25 Giê-rô-bô-am xây Si-chem trên núi Ép-ra-im, ở đó; rồi từ đó đi ra xây Pê-nu-ên.
26 Giê-rô-bô-am tự nghĩ rằng: Bây giờ, nước nầy sẽ trở về nhà Đa-vít.
27 Nếu dân nầy đi lên dâng của lễ trong đền Đức Giê-hô-va tại Giê-ru-sa-lem, thì lòng dân nầy sẽ trở lại cùng chúa mình là Rô-bô-am, vua Giu-đa; chúng sẽ giết ta, và trở lại cùng Rô-bô-am, vua Giu-đa.

Giê-rô-bô-am củng cố vị trí của mình bằng cách xây dựng và củng cố các thành như Si-chem và Pê-nu-ên. Tuy nhiên, ông bắt đầu lo sợ rằng nếu dân sự tiếp tục đi đến Giê-ru-sa-lem để thờ phượng Đức Chúa Trời, lòng trung thành của họ sẽ quay trở lại với Rô-bô-am. Nỗi sợ mất quyền lực khiến Giê-rô-bô-am đưa ra một quyết định nguy hiểm về phương diện thuộc linh. Thay vì tin cậy Đức Chúa Trời, ông tìm cách bảo vệ ngai vàng của mình bằng một hệ thống thờ phượng do chính mình thiết lập.

1 Các Vua 12:28-30 (VIE1934)
28 Vậy vua bàn luận, làm hai con bò con bằng vàng, rồi nói cùng dân sự rằng: Các ngươi lên Giê-ru-sa-lem đi thật khó nhọc. Hỡi Y-sơ-ra-ên! Kìa là các thần của ngươi, đã đem ngươi lên khỏi xứ Ê-díp-tô!
29 Người đặt một con tại Bê-tên, còn một con tại Đan.
30 Việc đó trở thành một tội lỗi; dân sự đi đến trước một con cho đến Đan.

Giê-rô-bô-am, vì sợ dân sự sẽ trở lại trung thành với Rô-bô-am nếu họ tiếp tục thờ phượng tại Giê-ru-sa-lem, đã tìm lời khuyên và làm hai con bò con bằng vàng. Ông đặt một con tại Bê-tên và một con tại Đan, rồi tuyên bố với dân sự rằng đây là các thần đã đem họ ra khỏi xứ Ê-díp-tô. Hành động này gợi lại sự thờ lạy con bò vàng trong thời Môi-se và dẫn dân Y-sơ-ra-ên vào sự thờ phượng sai lạc. Giê-rô-bô-am đã lập những trung tâm thờ phượng mới vì mục đích chính trị, thay thế trật tự mà Đức Chúa Trời đã thiết lập. Tội lỗi này trở thành một ảnh hưởng lâu dài đối với vương quốc miền bắc.

1 Các Vua 12:31-33 (VIE1934)
31 Người cũng làm đền miếu trên các nơi cao, lập các thầy tế lễ từ trong dân chúng, chẳng phải con cháu Lê-vi.
32 Giê-rô-bô-am định một lễ vào ngày mười lăm tháng tám, giống như lễ tại Giu-đa; người dâng của lễ trên bàn thờ. Người cũng làm như vậy tại Bê-tên, dâng của lễ cho những con bò con mình đã làm, và lập tại Bê-tên các thầy tế lễ của những nơi cao mà người đã lập.
33 Ngày mười lăm tháng tám, tức là tháng người đã tự ý định trong lòng mình, người dâng của lễ trên bàn thờ mình đã lập tại Bê-tên. Người định một lễ cho dân Y-sơ-ra-ên, dâng của lễ trên bàn thờ, và xông hương.

Giê-rô-bô-am còn đi xa hơn nữa khi tự thiết lập một hệ thống tôn giáo mới. Ông lập các nơi cao, bổ nhiệm những thầy tế lễ không thuộc dòng Lê-vi, và tự đặt ra ngày lễ theo ý riêng mình. Ông bắt chước một số hình thức thờ phượng tại Giu-đa nhưng thay đổi địa điểm, thời gian và cách thức theo ý mình. Như vậy, vấn đề không chỉ là một sự thay đổi về hình thức; đó là sự xa lìa những điều Đức Chúa Trời đã truyền. Giê-rô-bô-am đặt sự bảo vệ quyền lực chính trị lên trên sự trung tín với Đức Chúa Trời. Vì vậy, Kinh Thánh về sau nhiều lần nhắc đến “tội lỗi của Giê-rô-bô-am” như một nguyên nhân lâu dài dẫn vương quốc miền bắc vào con đường thờ hình tượng và xa cách Đức Chúa Trời.