1 Các Vua 15

Chương này nói về triều đại của A-bi-giam (A-bi-gia) và A-sa, hai vua của Giu-đa, đồng thời đề cập đến Na-đáp, một vua của Y-sơ-ra-ên. Triều đại của A-bi-giam ngắn ngủi và tiếp tục sự phản nghịch đối với Đức Chúa Trời, trong khi A-sa được mô tả là một vị vua làm điều ngay thẳng trước mặt Đức Chúa Trời và tìm cách cải cách dân tộc, loại bỏ sự thờ lạy hình tượng. Chương này làm nổi bật sự tương phản giữa cách lãnh đạo của họ và những hậu quả do hành động của mỗi người đem lại cho vương quốc.

1 Các Vua 15:1-5 (VIE1934)
1 Năm thứ mười tám đời Giê-rô-bô-am, con trai Nê-bát, thì A-bi-giam lên ngôi vua trên Giu-đa.
2 Người trị vì tại Giê-ru-sa-lem ba năm. Mẹ người tên là Ma-a-ca, con gái A-bi-sa-lôm.
3 Người đi theo hết thảy tội lỗi của cha mình đã phạm trước người; lòng người không trung thành với Giê-hô-va Đức Chúa Trời mình như lòng Đa-vít, tổ phụ người.
4 Nhưng vì cớ Đa-vít, Đức Giê-hô-va Đức Chúa Trời người ban cho người một ngọn đèn tại Giê-ru-sa-lem, tức là lập con trai người kế vị người, và khiến Giê-ru-sa-lem được vững lập;
5 vì Đa-vít đã làm điều ngay trước mặt Đức Giê-hô-va, trọn đời mình chẳng xây bỏ một điều nào Ngài đã truyền cho người, trừ việc về U-ri, người Hê-tít.

A-bi-giam tiếp tục đi theo con đường tội lỗi của cha mình là Rô-bô-am, duy trì những điều đã làm ô danh Đức Chúa Trời. Triều đại của ông rất ngắn, và lòng ông được đặt đối lập với Đa-vít, người được Kinh Thánh ghi nhận là đã trung thành với Đức Chúa Trời trong phần lớn cuộc đời mình, dù ông đã phạm tội nghiêm trọng trong việc liên quan đến U-ri, người Hê-tít. Vì cớ lời hứa của Đức Chúa Trời với Đa-vít, dòng dõi ông vẫn được duy trì tại Giê-ru-sa-lem. Đức Chúa Trời tiếp tục giữ lời hứa của Ngài với Đa-vít ngay cả trong thời kỳ có những vị vua không trung thành.

1 Các Vua 15:6-8 (VIE1934)
6 Trong đời người, có chiến tranh giữa Rô-bô-am và Giê-rô-bô-am.
7 Các công việc khác của A-bi-giam, mọi điều người đã làm, há chẳng chép trong sách sử ký các vua Giu-đa sao? Cũng có chiến tranh giữa A-bi-giam và Giê-rô-bô-am.
8 A-bi-giam an nghỉ cùng các tổ phụ mình, người ta chôn người trong thành Đa-vít. A-sa, con trai người, kế vị người.

Cuộc xung đột giữa Giu-đa và Y-sơ-ra-ên, bắt đầu từ thời Rô-bô-am và Giê-rô-bô-am, tiếp tục trong triều đại của A-bi-giam. Không có nhiều chi tiết về những việc khác của A-bi-giam được ghi lại, nhưng chiến tranh với Giê-rô-bô-am là một đặc điểm của triều đại ông. Sau khi A-bi-giam qua đời, con trai ông là A-sa lên ngôi, mở ra một giai đoạn mới trong lịch sử Giu-đa.

1 Các Vua 15:9-11 (VIE1934)
9 Năm thứ hai mươi đời Giê-rô-bô-am, vua Y-sơ-ra-ên, thì A-sa lên ngôi vua Giu-đa.
10 Người trị vì tại Giê-ru-sa-lem bốn mươi mốt năm. Mẹ người tên là Ma-a-ca, con gái A-bi-sa-lôm.
11 A-sa làm điều ngay trước mặt Đức Giê-hô-va, như Đa-vít, tổ phụ người, đã làm.

Triều đại của A-sa khác biệt rõ rệt với triều đại của A-bi-giam. Ông trị vì trong bốn mươi mốt năm và được ghi nhận là người làm điều ngay trước mặt Đức Giê-hô-va. Ông được so sánh với Đa-vít vì sự trung thành của mình. Sự thay đổi này đem lại một hướng đi khác cho Giu-đa sau những triều đại trước đó đã dung túng cho sự thờ lạy hình tượng và sự phản nghịch.

1 Các Vua 15:12-15 (VIE1934)
12 Người đuổi những kẻ tà dâm khỏi xứ, dẹp hết thảy thần tượng mà tổ phụ người đã làm.
13 Người cũng truất Ma-a-ca, bà nội mình, khỏi ngôi thái hậu, vì bà đã làm một hình tượng A-sê-ra ghê tởm; A-sa chặt hình tượng ghê tởm ấy, thiêu nó tại khe Kết-rôn.
14 Nhưng người không phá các nơi cao. Dầu vậy, lòng A-sa trung thành với Đức Giê-hô-va trọn đời người.
15 Người đem vào đền Đức Giê-hô-va những vật cha mình đã biệt ra thánh, cùng những vật chính mình đã biệt ra thánh, là bạc, vàng và các khí dụng.

A-sa thực hiện những cải cách đáng kể trong Giu-đa. Ông chủ động loại bỏ sự thờ lạy hình tượng, thậm chí truất bà nội mình khỏi địa vị thái hậu vì bà có liên quan đến việc thờ hình tượng. Ông chặt và thiêu hình tượng A-sê-ra mà bà đã làm. Tuy nhiên, ông không loại bỏ hoàn toàn các nơi cao. Dù vậy, Kinh Thánh vẫn ghi nhận rằng lòng A-sa trung thành với Đức Giê-hô-va. Ông cũng đem những vật bằng bạc, vàng và các khí dụng đã được biệt ra thánh vào đền thờ, cho thấy mong muốn tôn kính Đức Chúa Trời.

1 Các Vua 15:16-19 (VIE1934)
16 Trọn đời A-sa có chiến tranh giữa người và Ba-ê-sa, vua Y-sơ-ra-ên.
17 Ba-ê-sa, vua Y-sơ-ra-ên, đi lên nghịch cùng Giu-đa, xây Ra-ma, hầu cho chẳng cho ai ra vào cùng A-sa, vua Giu-đa.
18 A-sa lấy hết bạc và vàng còn lại trong các kho của đền Đức Giê-hô-va và trong các kho của cung vua, giao vào tay tôi tớ mình, sai đến Bên-Ha-đát, con trai Ta-bri-môn, cháu Hê-xi-ôn, vua Sy-ri, ở tại Đa-mách, mà nói rằng:
19 Hãy lập giao ước giữa ta và vua, như đã có giữa cha ta và cha vua. Kìa, ta đã sai đem bạc và vàng làm lễ vật cho vua; vậy, hãy đi, phá giao ước vua đã lập với Ba-ê-sa, vua Y-sơ-ra-ên, hầu cho người rút khỏi ta.

A-sa phải đối diện với Ba-ê-sa, vua Y-sơ-ra-ên, là người đã xây thành Ra-ma nhằm ngăn chặn việc đi lại vào Giu-đa. Để đối phó với mối đe dọa này, A-sa tìm kiếm sự trợ giúp của Bên-Ha-đát, vua Sy-ri. Ông lấy bạc và vàng từ các kho của đền thờ và cung vua để làm lễ vật và thuyết phục Bên-Ha-đát phá giao ước với Ba-ê-sa. Về mặt chính trị, chiến lược này đã đem lại kết quả, nhưng nó cũng cho thấy A-sa đã dựa vào một liên minh với một thế lực nước ngoài để giải quyết mối đe dọa thay vì hoàn toàn trông cậy nơi Đức Chúa Trời.

1 Các Vua 15:20-22 (VIE1934)
20 Bên-Ha-đát nghe lời vua A-sa, sai các quan tổng binh mình đi đánh các thành Y-sơ-ra-ên, chiếm I-giôn, Đan, A-bên-Bết-Ma-a-ca, và hết thảy Ki-nê-rốt, cùng cả xứ Nép-ta-li.
21 Khi Ba-ê-sa hay tin, bèn thôi xây Ra-ma, ở lại Thiệt-sa.
22 Vua A-sa truyền cho cả Giu-đa, không trừ một ai, đi lấy đá và gỗ của Ra-ma mà Ba-ê-sa đã dùng để xây; A-sa dùng những vật ấy xây Ghê-ba của Bên-gia-min và Mích-ba.

Bên-Ha-đát đáp ứng lời đề nghị của A-sa và tấn công nhiều thành của Y-sơ-ra-ên ở phía bắc. Điều này buộc Ba-ê-sa phải ngừng xây dựng Ra-ma và rút về Thiệt-sa. A-sa tận dụng tình hình để tháo dỡ công trình của Ba-ê-sa tại Ra-ma và sử dụng vật liệu đó để củng cố Ghê-ba và Mích-ba. Nhờ vậy, mối đe dọa trực tiếp đối với Giu-đa được giảm bớt, đồng thời A-sa củng cố những vị trí chiến lược trong vương quốc.

1 Các Vua 15:23-24 (VIE1934)
23 Các công việc khác của A-sa, mọi quyền lực người, mọi điều người đã làm, và các thành người đã xây, há chẳng chép trong sách sử ký các vua Giu-đa sao? Nhưng đến lúc về già, người bị bịnh nơi chân.
24 A-sa an nghỉ cùng các tổ phụ mình, được chôn cùng họ trong thành Đa-vít, tổ phụ người. Giô-sa-phát, con trai người, kế vị người.

Triều đại của A-sa được tóm lược bằng cách nhắc đến quyền lực, những công việc và các thành ông đã xây dựng. Tuy nhiên, về cuối đời, ông mắc bệnh ở chân. Dù vậy, phần ghi chép về triều đại ông vẫn nổi bật bởi việc ông làm điều ngay trước mặt Đức Chúa Trời. Sau khi A-sa qua đời, con trai ông là Giô-sa-phát kế vị và tiếp tục dòng dõi các vua của Giu-đa.

1 Các Vua 15:25-28 (VIE1934)
25 Na-đáp, con trai Giê-rô-bô-am, lên làm vua Y-sơ-ra-ên năm thứ hai đời A-sa, vua Giu-đa, và trị vì Y-sơ-ra-ên được hai năm.
26 Người làm điều ác trước mặt Đức Giê-hô-va, đi theo đường lối của cha mình, và theo tội lỗi người đã khiến Y-sơ-ra-ên phạm.
27 Ba-ê-sa, con trai A-hi-gia, thuộc nhà Y-sa-ca, lập mưu nghịch cùng người; Ba-ê-sa giết người tại Ghi-bê-thôn, thuộc về dân Phi-li-tin, trong khi Na-đáp và cả Y-sơ-ra-ên đang vây Ghi-bê-thôn.
28 Ba-ê-sa giết người năm thứ ba đời A-sa, vua Giu-đa, và kế vị người.

Na-đáp, con trai của Giê-rô-bô-am, chỉ trị vì Y-sơ-ra-ên trong một thời gian ngắn và tiếp tục con đường tội lỗi của cha mình. Ông duy trì những thực hành khiến Y-sơ-ra-ên phạm tội. Triều đại của ông kết thúc khi Ba-ê-sa, một người trong hàng ngũ lãnh đạo của ông, lập mưu và giết ông trong lúc quân Y-sơ-ra-ên đang vây Ghi-bê-thôn. Sự kiện này cho thấy sự bất ổn trong vương quốc phía bắc, nơi quyền lực thường xuyên được chuyển giao bằng bạo lực.

1 Các Vua 15:29-31 (VIE1934)
29 Vừa khi lên làm vua, Ba-ê-sa giết cả nhà Giê-rô-bô-am, chẳng để sót một người nào có hơi thở, cho đến khi diệt hết, y như lời Đức Giê-hô-va đã dùng A-hi-gia, người Si-lô, là tôi tớ Ngài, mà phán trước;
30 ấy là vì tội lỗi Giê-rô-bô-am đã phạm và khiến Y-sơ-ra-ên phạm, cùng vì sự chọc giận Giê-hô-va Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên.
31 Các công việc khác của Na-đáp, mọi điều người đã làm, há chẳng chép trong sách sử ký các vua Y-sơ-ra-ên sao?

Việc Ba-ê-sa tiêu diệt toàn bộ nhà Giê-rô-bô-am làm ứng nghiệm lời Đức Chúa Trời đã phán trước qua A-hi-gia, người Si-lô. Sự phán xét này liên quan đến những tội lỗi của Giê-rô-bô-am và ảnh hưởng của ông trong việc dẫn Y-sơ-ra-ên vào sự thờ lạy sai trật. Không một người nào trong dòng dõi Giê-rô-bô-am được để lại, đúng như lời tiên tri đã báo trước. Triều đại của Na-đáp, giống như cha mình, được đánh dấu bởi sự tiếp tục đi trong con đường tội lỗi.

1 Các Vua 15:32-34 (VIE1934)
32 Trọn đời Ba-ê-sa có chiến tranh giữa người và A-sa.
33 Năm thứ ba đời A-sa, vua Giu-đa, Ba-ê-sa, con trai A-hi-gia, lên làm vua trên cả Y-sơ-ra-ên tại Thiệt-sa, trị vì hai mươi bốn năm.
34 Người làm điều ác trước mặt Đức Giê-hô-va, đi theo đường lối Giê-rô-bô-am và tội lỗi người đã khiến Y-sơ-ra-ên phạm.

Chương kết thúc bằng việc nhắc đến triều đại của Ba-ê-sa ở Y-sơ-ra-ên. Dù ông trị vì trong hai mươi bốn năm, ông vẫn tiếp tục đi theo đường lối của Giê-rô-bô-am và làm điều ác trước mặt Đức Giê-hô-va. Cuộc chiến giữa A-sa và Ba-ê-sa tiếp tục trong suốt triều đại của Ba-ê-sa, cho thấy sự căng thẳng kéo dài giữa hai vương quốc. Sự tương phản giữa A-sa và các vua của Y-sơ-ra-ên trong chương này nhấn mạnh rằng thời gian trị vì lâu hay quyền lực chính trị lớn không phải là điều Đức Chúa Trời xem trọng nhất; điều quan trọng là một người có trung thành với Ngài hay không.