2 Các Vua 10

2 Các Vua 10 mô tả chiến dịch quyết liệt của Giê-hu nhằm tiêu diệt nhà A-háp và dẹp bỏ sự thờ phượng Ba-anh khỏi Y-sơ-ra-ên, làm ứng nghiệm sự phán xét của Đức Chúa Trời đã được Ê-li báo trước. Giê-hu xử tử con cháu A-háp, những người liên minh với họ và những người thờ Ba-anh một cách quyết liệt và tàn khốc. Mặc dù ông thành công trong việc loại bỏ sự thờ phượng Ba-anh, nhưng ông không từ bỏ sự thờ hình tượng do Giê-rô-bô-am đưa vào Y-sơ-ra-ên, khiến di sản của ông bị hạn chế. Triều đại của Giê-hu được đánh dấu bởi cả một cuộc cải cách đáng kể lẫn sự vâng lời Đức Chúa Trời chưa trọn vẹn.

2 Các Vua 10:1-5 (VIE1934)
1. Vả, A-háp có bảy mươi con trai tại Sa-ma-ri. Giê-hu viết thơ gởi đến Sa-ma-ri, cho các quan trưởng Gít-rê-ên, cho các trưởng lão, và cho những người nuôi dưỡng các con trai A-háp, rằng:
2. Khi thơ nầy đến tay các ngươi, thì các ngươi có những con trai của chủ mình ở cùng, có xe và ngựa, thành bền vững và khí giới;
3. hãy chọn lấy người tốt nhất trong các con trai của chủ mình, lập người ấy lên ngôi của cha người, rồi chiến đấu cho nhà chủ mình.
4. Nhưng họ rất sợ hãi, mà nói rằng: Nầy, hai vua đã không đứng nổi trước mặt người, thì chúng ta làm sao đứng nổi?
5. Vậy, người quản lý nhà vua, người cai trị thành, các trưởng lão và những người nuôi dưỡng các con trai, sai nói cùng Giê-hu rằng: Chúng tôi là đầy tớ của ông; chúng tôi sẽ làm mọi điều ông bảo chúng tôi, nhưng chúng tôi chẳng lập ai làm vua. Ông hãy làm điều gì ông cho là tốt.

Giê-hu chủ động tiến hành việc tiêu diệt nhà A-háp bằng cách gửi thư cho những người chịu trách nhiệm về các con cháu của A-háp. Ông thách thức họ chọn một người kế vị và chuẩn bị chiến đấu, nhưng các quan chức nhận ra rằng chống lại ông là vô ích. Họ nhớ rằng Giê-hu đã đánh bại hai vua, nên họ đầu phục và không chống cự. Điều này cho thấy ảnh hưởng và sự sợ hãi mà danh tiếng của Giê-hu đã tạo ra nơi họ.

2 Các Vua 10:6-8 (VIE1934)
6. Người lại viết thơ lần thứ hai cho chúng rằng: Nếu các ngươi thuộc về ta, và vâng theo tiếng ta, thì hãy lấy đầu các con trai của chủ mình, bảy mươi người, đem đến cho ta tại Gít-rê-ên ngày mai giờ nầy. Vả, các con trai vua, bảy mươi người, ở cùng những người lớn trong thành nuôi dưỡng chúng.
7. Khi thơ đến tay họ, thì họ bắt các con trai vua và giết đi bảy mươi người; rồi để đầu chúng trong giỏ, đem đến cho người tại Gít-rê-ên.
8. Có người đến thuật lại cho người rằng: Người ta đã đem đầu các con trai vua đến. Người bèn nói rằng: Hãy chất chúng thành hai đống tại cửa thành cho đến sáng mai.

Giê-hu đẩy kế hoạch của mình đi xa hơn bằng cách yêu cầu các quan chức đem đầu của bảy mươi con trai A-háp đến cho ông. Các quan chức nhanh chóng làm theo, giết những người con trai ấy và gửi đầu họ đến Giê-hu như một dấu hiệu đầu phục. Chiến lược tàn khốc của Giê-hu tiếp tục, cho thấy quyết tâm của ông trong việc xóa bỏ hoàn toàn dòng dõi A-háp. Việc những cái đầu được chất thành hai đống tại cổng thành cho thấy sự phán xét đã được thực hiện cách triệt để.

2 Các Vua 10:9-11 (VIE1934)
9. Sáng mai, người đi ra đứng đó, nói cùng cả dân chúng rằng: Các ngươi là công bình. Kìa, ta đã lập mưu nghịch cùng chủ ta và giết người; nhưng ai đã giết hết thảy những người nầy?
10. Vậy, ngày nay hãy biết rằng chẳng có lời nào của Đức Giê-hô-va đã phán về nhà A-háp mà rơi xuống đất; vì Đức Giê-hô-va đã làm thành lời Ngài đã dùng Ê-li, tôi tớ Ngài, phán ra.
11. Vậy, Giê-hu giết hết thảy những người còn sót lại của nhà A-háp tại Gít-rê-ên, cùng hết thảy các người lớn, bạn hữu và thầy tế lễ của người, cho đến khi chẳng còn một ai sót lại.

Giê-hu nói với dân chúng và làm rõ rằng mặc dù chính ông đã khởi đầu cuộc nổi dậy, sự tiêu diệt rộng khắp nhà A-háp đang diễn ra cũng là sự ứng nghiệm sự phán xét của Đức Chúa Trời đã được Ê-li báo trước. Ông lần lượt tiêu diệt tất cả những người có liên hệ với A-háp, không để lại ai có thể tiếp tục dòng dõi ấy. Qua đó, lời phán xét của Đức Chúa Trời được thực hiện cách trọn vẹn.

2 Các Vua 10:12-14 (VIE1934)
12. Giê-hu đứng dậy đi đến Sa-ma-ri. Khi người đi đường, đến nhà chăn chiên tại Bết-Ê-kết,
13. gặp các anh em của A-cha-xia, vua Giu-đa, thì hỏi rằng: Các ngươi là ai? Chúng đáp rằng: Chúng tôi là anh em của A-cha-xia; chúng tôi xuống đặng chào các con trai vua và các con trai của thái hậu.
14. Người bèn nói rằng: Hãy bắt sống chúng nó! Họ bắt sống chúng, rồi giết tại giếng Bết-Ê-kết, là bốn mươi hai người; chẳng để sót một ai.

Khi tiếp tục đi về Sa-ma-ri, Giê-hu gặp những người thân của vua A-cha-xia nước Giu-đa, là những người không biết những sự việc đang xảy ra. Họ đến để thăm gia đình hoàng gia, nhưng Giê-hu xem mối liên hệ của họ với nhà A-háp là một mối đe dọa và giết họ. Qua đó, ông tiếp tục loại bỏ những người có thể có liên hệ với hoặc ủng hộ dòng dõi A-háp.

2 Các Vua 10:15-17 (VIE1934)
15. Khi người đi khỏi đó, gặp Giô-na-đáp, con trai Rê-cáp, đi đón mình, thì chào người và nói rằng: Lòng ngươi có ngay thẳng đối cùng ta như lòng ta đối cùng ngươi chăng? Giô-na-đáp đáp rằng: Có. Người nói rằng: Nếu có, hãy đưa tay ngươi cho ta. Người bèn đưa tay mình cho người; Giê-hu kéo người lên xe mình,
16. mà nói rằng: Hãy đi với ta, và xem lòng sốt sắng của ta đối với Đức Giê-hô-va. Vậy, người cho người ngồi trên xe mình.
17. Khi Giê-hu đến Sa-ma-ri, thì giết hết thảy những người còn sót lại của A-háp tại đó, cho đến khi diệt hết chúng nó, y theo lời Đức Giê-hô-va đã dùng Ê-li phán ra.

Giê-hu liên kết với Giô-na-đáp, con trai Rê-cáp, một người có uy tín về tôn giáo, qua đó củng cố hình ảnh của mình như một người sốt sắng vì Đức Chúa Trời. Hai người tiếp tục công việc tiêu diệt nhà A-háp tại Sa-ma-ri, làm ứng nghiệm lời tiên tri mà Đức Chúa Trời đã phán qua Ê-li. Sự hiện diện của Giô-na-đáp bên cạnh Giê-hu cũng khiến hành động của ông có vẻ như một công việc được Đức Chúa Trời cho phép, chứ không chỉ là một cuộc tranh giành quyền lực chính trị.

2 Các Vua 10:18-21 (VIE1934)
18. Đoạn Giê-hu hiệp hết thảy dân chúng lại, nói rằng: A-háp hầu việc Ba-anh ít thôi; Giê-hu sẽ hầu việc Ba-anh nhiều.
19. Vậy, bây giờ hãy gọi hết thảy những tiên tri Ba-anh, những kẻ thờ lạy người, và những thầy tế lễ người đến cho ta; chớ để thiếu một ai, vì ta có một của lễ lớn sẽ dâng cho Ba-anh. Hễ ai thiếu mặt thì không khỏi chết. Nhưng Giê-hu dùng mưu để diệt những kẻ thờ Ba-anh.
20. Giê-hu truyền rằng: Hãy truyền rao một hội trọng thể cho Ba-anh. Người ta rao truyền hội trọng thể ấy.
21. Giê-hu sai truyền trong cả Y-sơ-ra-ên; hết thảy những kẻ thờ Ba-anh đều đến, chẳng còn một người nào không đến. Chúng vào đền Ba-anh, đền ấy đầy từ đầu nầy đến đầu kia.

Giê-hu dùng một kế hoạch khôn khéo để tập hợp tất cả những người thờ Ba-anh bằng cách giả vờ mình là một người hết lòng thờ phượng Ba-anh. Ông tuyên bố tổ chức một buổi nhóm trọng thể và nói rằng sẽ có một của lễ lớn dâng cho Ba-anh, nhưng mục đích thật của ông là tiêu diệt tất cả những người thờ thần này tại một nơi. Kế hoạch thành công, và đền Ba-anh đầy những người thờ phượng, chuẩn bị cho cuộc tiêu diệt họ.

2 Các Vua 10:22-25 (VIE1934)
22. Giê-hu nói cùng người coi phòng áo rằng: Hãy đem áo xống cho hết thảy những kẻ thờ Ba-anh. Người bèn đem áo xống ra cho chúng.
23. Giê-hu và Giô-na-đáp, con trai Rê-cáp, vào đền Ba-anh, nói cùng những kẻ thờ Ba-anh rằng: Hãy tra xét kỹ xem có đầy tớ nào của Đức Giê-hô-va ở đây với các ngươi chăng; chỉ có những kẻ thờ Ba-anh mà thôi.
24. Vậy, chúng vào đặng dâng của lễ và của lễ thiêu. Giê-hu đã đặt tám mươi người ở ngoài, dặn rằng: Nếu có một người nào trong những kẻ ta giao vào tay các ngươi mà thoát được, thì kẻ để cho người ấy thoát sẽ phải đền mạng mình.
25. Khi Giê-hu đã dâng của lễ thiêu xong, thì truyền cho quân lính và các quan trưởng rằng: Hãy vào giết chúng nó! Chớ để một ai ra khỏi! Vậy, họ dùng lưỡi gươm giết chúng; quân lính và các quan trưởng ném chúng ra ngoài, rồi vào tận trong đền Ba-anh.

Kế hoạch của Giê-hu được hoàn tất khi ông bảo đảm rằng những người thờ Ba-anh được phân biệt rõ ràng bằng cách cung cấp cho họ những bộ áo xống đặc biệt. Ông ra lệnh cho quân lính giết tất cả và không để một ai trốn thoát. Cuộc hành quyết này loại bỏ những người thờ Ba-anh khỏi Y-sơ-ra-ên, và Giê-hu thực hiện vai trò mà ông cho rằng mình đang làm để thanh tẩy đất nước khỏi sự thờ hình tượng.

2 Các Vua 10:26-28 (VIE1934)
26. Người ta đem những tượng thờ trong đền Ba-anh ra, đốt đi.
27. Họ phá đổ tượng thờ Ba-anh, phá đổ đền Ba-anh, và biến nó thành một nơi xú uế cho đến ngày nay.
28. Như vậy, Giê-hu diệt Ba-anh khỏi Y-sơ-ra-ên.

Giê-hu hoàn tất công việc bằng cách phá hủy đền thờ và các vật thánh của Ba-anh, nhằm loại bỏ sự thờ phượng Ba-anh khỏi Y-sơ-ra-ên. Những hành động của ông rất quyết liệt; đền Ba-anh bị biến thành một nơi xú uế, tượng trưng cho sự loại bỏ hoàn toàn sự thờ phượng Ba-anh. Cuộc cải cách của Giê-hu tạo nên một sự thay đổi đáng kể về tôn giáo trong đất nước.

2 Các Vua 10:29-31 (VIE1934)
29. Nhưng Giê-hu không lìa bỏ những tội lỗi của Giê-rô-bô-am, con trai Nê-bát, là tội lỗi người đã khiến cho Y-sơ-ra-ên phạm, tức là những bò con vàng tại Bê-tên và tại Đan.
30. Đức Giê-hô-va phán cùng Giê-hu rằng: Vì ngươi đã làm tốt việc làm ngay thẳng trước mặt ta, và đã làm cho nhà A-háp mọi điều theo lòng ta, nên con trai ngươi sẽ ngồi trên ngôi Y-sơ-ra-ên cho đến đời thứ tư.
31. Nhưng Giê-hu không hết lòng giữ luật pháp của Giê-hô-va Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên; người chẳng lìa bỏ những tội lỗi của Giê-rô-bô-am, là tội lỗi người đã khiến cho Y-sơ-ra-ên phạm.

Đức Chúa Trời công nhận Giê-hu đã thực hiện sự phán xét đối với nhà A-háp, và vì vậy Ngài cho phép dòng dõi ông tiếp tục ngồi trên ngai Y-sơ-ra-ên đến đời thứ tư. Tuy nhiên, Giê-hu không hoàn toàn vâng theo Đức Chúa Trời vì ông vẫn duy trì sự thờ hình tượng mà Giê-rô-bô-am đã khởi xướng với những bò con vàng tại Bê-tên và Đan. Điều này cho thấy rằng mặc dù Giê-hu rất sốt sắng trong việc dẹp bỏ sự thờ phượng Ba-anh, ông vẫn không hết lòng bước đi trong luật pháp của Đức Chúa Trời. Ông đã loại bỏ một hình thức thờ hình tượng nhưng lại giữ lại một hình thức khác.

2 Các Vua 10:32-33 (VIE1934)
32. Trong lúc ấy, Đức Giê-hô-va khởi làm giảm bớt địa phận Y-sơ-ra-ên; Ha-xa-ên đánh bại dân Y-sơ-ra-ên trong cả miền,
33. từ phía đông Giô-đanh, trong cả xứ Ga-la-át, xứ của người Gát, người Ru-bên, và người Ma-na-se, từ A-rô-e, là thành ở bên khe Ạt-nôn, tức là Ga-la-át và Ba-san.

Trong thời Giê-hu cai trị, Đức Chúa Trời cho phép Y-sơ-ra-ên mất đi một phần lãnh thổ. Ha-xa-ên, vua Sy-ri, chiếm được những vùng đất rộng lớn của Y-sơ-ra-ên, đặc biệt là những vùng phía đông sông Giô-đanh. Sự suy yếu lãnh thổ này cho thấy những hậu quả của việc không hoàn toàn bước đi theo đường lối của Đức Chúa Trời, dù Giê-hu đã có lòng sốt sắng trong một số điều.

2 Các Vua 10:34-36 (VIE1934)
34. Các công việc khác của Giê-hu, mọi điều người đã làm, và cả quyền thế người, há chẳng chép trong sách sử ký về các vua Y-sơ-ra-ên sao?
35. Giê-hu an giấc cùng các tổ phụ mình, và được chôn tại Sa-ma-ri. Giô-a-cha, con trai người, kế vị người.
36. Giê-hu cai trị Y-sơ-ra-ên tại Sa-ma-ri trong hai mươi tám năm.

Phần cuối chương tóm lược triều đại của Giê-hu, ghi nhận quyền thế và những việc ông đã làm, dù không phải mọi việc đều được thuật lại trong sách này. Sau khi cai trị hai mươi tám năm, Giê-hu qua đời và được chôn tại Sa-ma-ri; con trai ông là Giô-a-cha kế vị. Giê-hu đã thực hiện nhiều việc quan trọng, đặc biệt là dẹp bỏ sự thờ phượng Ba-anh, nhưng việc ông không hết lòng vâng giữ luật pháp của Đức Chúa Trời cho thấy rằng công việc cải cách của ông vẫn chưa hoàn toàn trọn vẹn.