2 Các Vua 15

Chương này trình bày triều đại của nhiều vua Y-sơ-ra-ên và Giu-đa, đặc biệt nhấn mạnh đến những việc họ làm và tình trạng đạo đức của hai vương quốc. A-xa-ria (Ô-xia) cai trị Giu-đa, trong khi nhiều vua khác nhau lần lượt lên ngôi tại Y-sơ-ra-ên và thường bị lật đổ bằng những cuộc ám sát và bạo lực. Chương này cho thấy sự bất ổn và suy tàn ngày càng gia tăng của chế độ quân chủ Y-sơ-ra-ên, trong khi Giu-đa vẫn duy trì mối liên hệ với Đức Chúa Trời, dù chính họ cũng chưa hoàn toàn từ bỏ những điều sai trái.

2 Các Vua 15:1-5 (VIE1934)
1. Năm thứ hai mươi bảy đời Giê-rô-bô-am, vua Y-sơ-ra-ên, A-xa-ria, con trai A-ma-xia, vua Giu-đa, lên làm vua.
2. Người được mười sáu tuổi khi lên làm vua, và cai trị năm mươi hai năm tại Giê-ru-sa-lem. Mẹ người tên là Giê-cô-li-a, ở tại Giê-ru-sa-lem.
3. Người làm điều thiện trước mặt Đức Giê-hô-va, y theo mọi điều A-ma-xia, cha người, đã làm.
4. Nhưng các nơi cao không bị phá; dân sự còn dâng của lễ và xông hương tại các nơi cao.
5. Đức Giê-hô-va đánh vua, khiến người bị bịnh phung cho đến ngày chết, và người ở trong một nhà riêng. Giô-tham, con trai vua, cai trị nhà vua và xét đoán dân trong xứ.

A-xa-ria, cũng được gọi là Ô-xia, trở thành vua Giu-đa khi còn trẻ và cai trị trong một thời gian rất dài, năm mươi hai năm. Ông noi theo gương ngay thẳng của cha mình, nhưng giống như nhiều vị vua khác, ông không loại bỏ các nơi cao, nơi dân sự vẫn dâng của lễ và xông hương. Vì không hoàn toàn cải cách sự thờ phượng trong Giu-đa, ông bị Đức Chúa Trời đánh phạt bằng bệnh phung. Ông phải sống cách biệt, và con trai ông là Giô-tham thực tế đảm nhiệm việc cai trị dân sự. Điều này cho thấy ngay cả một vị vua được kể là làm điều thiện trước mặt Đức Chúa Trời cũng không thể xem nhẹ sự vâng lời trọn vẹn.

2 Các Vua 15:6-7 (VIE1934)
6. Các công việc khác của A-xa-ria, mọi điều người đã làm, há chẳng chép trong sách sử ký về các vua Giu-đa sao?
7. A-xa-ria an giấc cùng các tổ phụ mình, và được chôn với các tổ phụ mình trong thành Đa-vít. Giô-tham, con trai người, kế vị người.

Triều đại của A-xa-ria rất đáng chú ý vì kéo dài lâu, nhưng phần thuật lại trong sách này khá ngắn. Ông được chôn trong thành Đa-vít, giữ được danh dự của dòng dõi hoàng gia, và con trai ông là Giô-tham kế vị. Dòng dõi vua Giu-đa tiếp tục được duy trì qua Giô-tham.

2 Các Vua 15:8-12 (VIE1934)
8. Năm thứ ba mươi tám đời A-xa-ria, vua Giu-đa, Xa-cha-ri, con trai Giê-rô-bô-am, làm vua trên Y-sơ-ra-ên tại Sa-ma-ri trong sáu tháng.
9. Người làm điều ác trước mặt Đức Giê-hô-va, y như các tổ phụ người đã làm; người chẳng lìa bỏ tội lỗi của Giê-rô-bô-am, con trai Nê-bát, là tội lỗi người đã khiến cho Y-sơ-ra-ên phạm.
10. Sa-lum, con trai Gia-bê, lập mưu nghịch cùng người, đánh giết người tại trước mặt dân chúng, rồi lên làm vua thế cho người.
11. Các công việc khác của Xa-cha-ri, kìa, đều chép trong sách sử ký về các vua Y-sơ-ra-ên.
12. Ấy là lời của Đức Giê-hô-va đã phán cùng Giê-hu rằng: Con trai ngươi sẽ ngồi trên ngôi Y-sơ-ra-ên cho đến đời thứ tư. Điều đó xảy ra như vậy.

Xa-cha-ri, vị vua cuối cùng thuộc dòng dõi Giê-hu, chỉ cai trị sáu tháng trước khi bị Sa-lum ám sát. Giống như nhiều vua Y-sơ-ra-ên trước ông, Xa-cha-ri tiếp tục những tội lỗi mà Giê-rô-bô-am đã đưa vào đất nước. Cái chết của ông đánh dấu sự kết thúc của triều đại Giê-hu, làm ứng nghiệm lời Đức Chúa Trời đã phán với Giê-hu rằng dòng dõi ông sẽ chỉ ngồi trên ngai Y-sơ-ra-ên đến đời thứ tư. Triều đại ngắn ngủi và kết thúc bằng bạo lực này cho thấy tình trạng bất ổn ngày càng nghiêm trọng trong vương quốc Y-sơ-ra-ên.

2 Các Vua 15:13-16 (VIE1934)
13. Sa-lum, con trai Gia-bê, lên làm vua năm thứ ba mươi chín đời Ô-xia, vua Giu-đa; người cai trị tại Sa-ma-ri được một tháng.
14. Mê-na-hem, con trai Ga-đi, từ Thiệt-sa đi lên, đến Sa-ma-ri, đánh giết Sa-lum, con trai Gia-bê, tại Sa-ma-ri, rồi lên làm vua thế cho người.
15. Các công việc khác của Sa-lum, và âm mưu người đã lập, kìa, đều chép trong sách sử ký về các vua Y-sơ-ra-ên.
16. Bấy giờ, từ Thiệt-sa, Mê-na-hem đánh thành Thíp-sác và mọi người ở trong thành cùng địa phận nó, vì họ không mở cửa thành cho người; người đánh thành và xé bụng những đàn bà có thai trong thành.

Triều đại của Sa-lum còn ngắn hơn cả Xa-cha-ri, chỉ kéo dài một tháng trước khi Mê-na-hem ám sát ông và chiếm lấy ngai vua. Tuy nhiên, Mê-na-hem cũng cai trị cách tàn bạo. Cuộc tấn công vào Thíp-sác, vì thành này không chịu đầu hàng, đặc biệt kinh khủng. Sự tàn ác của ông, nhất là đối với những phụ nữ đang mang thai, cho thấy mức độ bạo lực và suy đồi đạo đức ngày càng gia tăng trong Y-sơ-ra-ên khi các vua tìm cách giữ quyền lực bằng mọi giá.

2 Các Vua 15:17-22 (VIE1934)
17. Năm thứ ba mươi chín đời A-xa-ria, vua Giu-đa, Mê-na-hem, con trai Ga-đi, lên làm vua trên Y-sơ-ra-ên, và cai trị tại Sa-ma-ri mười năm.
18. Người làm điều ác trước mặt Đức Giê-hô-va; trọn đời mình chẳng lìa bỏ tội lỗi của Giê-rô-bô-am, con trai Nê-bát, là tội lỗi người đã khiến cho Y-sơ-ra-ên phạm.
19. Phun, vua A-si-ri, đến đánh xứ; Mê-na-hem lấy một ngàn ta-lâng bạc ban cho Phun, để giúp đỡ người làm cho nước vững mạnh trong tay người.
20. Mê-na-hem thu số bạc ấy nơi Y-sơ-ra-ên, nơi hết thảy những người giàu có, mỗi người năm mươi siếc-lơ bạc, để đem cho vua A-si-ri. Vậy vua A-si-ri trở về, không ở lại trong xứ.
21. Các công việc khác của Mê-na-hem, mọi điều người đã làm, há chẳng chép trong sách sử ký về các vua Y-sơ-ra-ên sao?
22. Mê-na-hem an giấc cùng các tổ phụ mình. Phê-ca-hia, con trai người, kế vị người.

Mê-na-hem cai trị mười năm và tiếp tục con đường thờ hình tượng của Giê-rô-bô-am. Trong thời ông, Phun, vua A-si-ri, kéo quân đến đánh Y-sơ-ra-ên, buộc Mê-na-hem phải nộp một khoản cống rất lớn để tránh bị tiêu diệt. Ông thu số tiền này bằng cách đánh thuế nặng những người giàu có trong nước. Điều đó cho thấy bản chất áp bức trong cách cai trị của ông. Mặc dù tạm thời giữ được vương quốc, Y-sơ-ra-ên ngày càng phải lệ thuộc vào thế lực ngoại bang, báo trước sự sụp đổ cuối cùng của vương quốc trước A-si-ri.

2 Các Vua 15:23-26 (VIE1934)
23. Năm thứ năm mươi đời A-xa-ria, vua Giu-đa, Phê-ca-hia, con trai Mê-na-hem, lên làm vua trên Y-sơ-ra-ên tại Sa-ma-ri, và cai trị hai năm.
24. Người làm điều ác trước mặt Đức Giê-hô-va; chẳng lìa bỏ tội lỗi của Giê-rô-bô-am, con trai Nê-bát, là tội lỗi người đã khiến cho Y-sơ-ra-ên phạm.
25. Phê-ca, con trai Rê-ma-lia, là quan tướng của người, lập mưu nghịch cùng người, đánh giết người tại Sa-ma-ri, trong đồn của cung vua, cùng với A-rgốp và A-ri-ê; có năm mươi người Ga-la-át theo người. Phê-ca giết người và lên làm vua thế cho người.
26. Các công việc khác của Phê-ca-hia, mọi điều người đã làm, kìa, đều chép trong sách sử ký về các vua Y-sơ-ra-ên.

Phê-ca-hia, con trai Mê-na-hem, tiếp tục con đường tội lỗi của cha mình và chỉ cai trị hai năm trước khi bị Phê-ca, một quan tướng của ông, ám sát. Những cuộc đảo chính và ám sát liên tiếp cho thấy sự bất ổn sâu sắc trong Y-sơ-ra-ên. Triều đại ngắn ngủi và đầy biến động của Phê-ca-hia tiếp tục vòng xoáy suy thoái của các vua Y-sơ-ra-ên, những người hết lần này đến lần khác không đưa dân sự trở lại với Đức Chúa Trời.

2 Các Vua 15:27-31 (VIE1934)
27. Năm thứ năm mươi hai đời A-xa-ria, vua Giu-đa, Phê-ca, con trai Rê-ma-lia, lên làm vua trên Y-sơ-ra-ên tại Sa-ma-ri, và cai trị hai mươi năm.
28. Người làm điều ác trước mặt Đức Giê-hô-va; chẳng lìa bỏ tội lỗi của Giê-rô-bô-am, con trai Nê-bát, là tội lỗi người đã khiến cho Y-sơ-ra-ên phạm.
29. Trong đời Phê-ca, vua Y-sơ-ra-ên, Tiếc-la-Phi-lê-se, vua A-si-ri, đến đánh và chiếm lấy I-giôn, A-bên-Bết-Ma-a-ca, Gia-nô-a, Kê-đe, Hát-so, Ga-la-át, Ga-li-lê, cả xứ Na-ph-ta-li, và đem dân các xứ ấy sang A-si-ri.
30. Ô-sê, con trai Ê-la, lập mưu nghịch cùng Phê-ca, con trai Rê-ma-lia, đánh giết người, rồi lên làm vua thế cho người, nhằm năm thứ hai mươi đời Giô-tham, con trai Ô-xia.
31. Các công việc khác của Phê-ca, mọi điều người đã làm, kìa, đều chép trong sách sử ký về các vua Y-sơ-ra-ên.

Phê-ca cai trị lâu hơn hầu hết các vua Y-sơ-ra-ên trong giai đoạn này, nhưng triều đại của ông vẫn tiếp tục trong sự thờ hình tượng và cuối cùng phải đối diện với cuộc xâm lược của A-si-ri. Dưới chiến dịch của Tiếc-la-Phi-lê-se, nhiều vùng lãnh thổ của Y-sơ-ra-ên bị chiếm và một số lượng lớn dân chúng bị bắt sang A-si-ri. Sau đó, Phê-ca cũng bị Ô-sê ám sát, tiếp tục chu kỳ bạo lực và bất ổn của chế độ quân chủ Y-sơ-ra-ên. Những biến cố này báo trước sự sụp đổ hoàn toàn của vương quốc, khi sự suy đồi bên trong kết hợp với những mối đe dọa từ bên ngoài.

2 Các Vua 15:32-36 (VIE1934)
32. Năm thứ hai đời Phê-ca, con trai Rê-ma-lia, vua Y-sơ-ra-ên, Giô-tham, con trai Ô-xia, vua Giu-đa, lên làm vua.
33. Người được hai mươi lăm tuổi khi lên làm vua, và cai trị mười sáu năm tại Giê-ru-sa-lem. Mẹ người tên là Giê-ru-sa, con gái của Xa-đốc.
34. Người làm điều thiện trước mặt Đức Giê-hô-va; người làm theo mọi điều Ô-xia, cha mình, đã làm.
35. Nhưng các nơi cao không bị phá; dân sự còn dâng của lễ và xông hương tại các nơi cao. Người xây cửa trên của đền Đức Giê-hô-va.
36. Các công việc khác của Giô-tham, mọi điều người đã làm, há chẳng chép trong sách sử ký về các vua Giu-đa sao?

Giô-tham, con trai Ô-xia, kế vị ngai vua Giu-đa và cai trị mười sáu năm. Ông tiếp tục đường lối ngay thẳng của cha mình và làm điều đẹp lòng Đức Chúa Trời. Tuy nhiên, giống như những người đi trước, ông không phá bỏ các nơi cao, nơi dân sự tiếp tục dâng của lễ và xông hương. Dù có thiếu sót này, Giô-tham vẫn củng cố vương quốc bằng việc xây dựng cửa trên của đền thờ Đức Giê-hô-va. Triều đại của ông được mô tả là ngay thẳng nhưng chưa hoàn toàn trọn vẹn.

2 Các Vua 15:37-38 (VIE1934)
37. Trong những ngày ấy, Đức Giê-hô-va bắt đầu sai Rê-xin, vua Sy-ri, và Phê-ca, con trai Rê-ma-lia, đến đánh Giu-đa.
38. Giô-tham an giấc cùng các tổ phụ mình, và được chôn với các tổ phụ mình trong thành Đa-vít, tổ phụ người. A-cha, con trai người, kế vị người.

Vào cuối triều đại của Giô-tham, Đức Chúa Trời cho phép những áp lực từ bên ngoài bắt đầu gia tăng trên Giu-đa. Rê-xin, vua Sy-ri, và Phê-ca, vua Y-sơ-ra-ên, cùng gây sức ép trên vương quốc. Dù phải đối diện với những mối đe dọa này, Giô-tham vẫn được chôn trong thành Đa-vít, giữ địa vị của dòng dõi hoàng gia. Con trai ông là A-cha kế vị, mở ra một giai đoạn mới trong lịch sử Giu-đa, khi những mối đe dọa từ các quốc gia xung quanh sẽ ngày càng nghiêm trọng.