2 Sử Ký 25

2 Sử Ký 25 thuật lại triều đại của vua A-ma-xia ở Giu-đa, tập trung vào những hoạt động quân sự của ông, hậu quả của việc thờ hình tượng, và cuộc xung đột cuối cùng với Y-sơ-ra-ên. A-ma-xia khởi đầu tốt khi làm theo đường lối của Đức Chúa Trời, nhưng về sau ông lìa bỏ Ngài, dẫn đến những thử thách nghiêm trọng. Chương này là một lời nhắc nhở về tầm quan trọng của sự trung tín với Đức Chúa Trời giữa quyền lực và sự kiêu ngạo.

2 Sử Ký 25:1-5 (VIE1934)
1. A-ma-xia được hai mươi lăm tuổi khi lên ngôi, và trị vì hai mươi chín năm tại Giê-ru-sa-lem. Mẹ người tên là Giê-hô-a-đan, ở Giê-ru-sa-lem.
2. Người làm điều ngay thẳng trước mặt Đức Giê-hô-va, nhưng không hết lòng.
3. Khi nước đã vững bền trong tay mình, người giết những đầy tớ đã giết vua cha mình.
4. Nhưng người không giết con cái của chúng, y theo điều đã chép trong luật pháp, trong sách Môi-se, nơi Đức Giê-hô-va có phán rằng: Cha sẽ không vì con mà bị giết, con cũng không vì cha mà bị giết; nhưng mỗi người sẽ chết vì tội lỗi của mình.
5. A-ma-xia nhóm hiệp Giu-đa, lập các quan cai nghìn và quan cai trăm, tùy theo các nhà của tổ phụ, trong cả Giu-đa và Bên-gia-min; người điểm số những người từ hai mươi tuổi trở lên, thấy có ba trăm ngàn người chọn lọc, có tài dùng binh, có thể ra trận.

A-ma-xia lên làm vua khi hai mươi lăm tuổi và trị vì hai mươi chín năm. Ông làm điều ngay thẳng trước mặt Đức Giê-hô-va, nhưng lòng ông không hoàn toàn trung thành. Sau khi vương quốc được củng cố trong tay mình, ông trả thù cho cái chết của cha bằng cách xử tử những kẻ đã giết cha mình, nhưng tha mạng cho con cái của chúng, làm đúng theo Luật pháp Môi-se. Điều này cho thấy một mức độ công bình trong hành động của ông, phản ánh mong muốn tuân theo các điều răn của Đức Chúa Trời. Ông cũng tổ chức quân đội, cho thấy ý định củng cố khả năng quân sự của Giu-đa để chuẩn bị cho những cuộc xung đột có thể xảy ra.

2 Sử Ký 25:6-10 (VIE1934)
6. Người cũng thuê một trăm ngàn người mạnh dạn của Y-sơ-ra-ên, lấy một trăm ta-lâng bạc làm tiền công.
7. Nhưng có một người của Đức Chúa Trời đến cùng người mà nói rằng: Hỡi vua! Chớ để quân Y-sơ-ra-ên đi với vua, vì Đức Giê-hô-va không ở cùng Y-sơ-ra-ên, tức là không ở cùng các con cháu Ép-ra-im.
8. Nếu vua đi, thì hãy đi, hãy mạnh mẽ trong trận; nhưng Đức Chúa Trời sẽ khiến vua ngã trước mặt quân thù, vì Đức Chúa Trời có quyền giúp đỡ và làm cho ngã xuống.
9. A-ma-xia hỏi người của Đức Chúa Trời rằng: Còn một trăm ta-lâng bạc tôi đã cấp cho đạo quân Y-sơ-ra-ên thì sao? Người của Đức Chúa Trời đáp rằng: Đức Giê-hô-va có thể ban cho vua nhiều hơn số ấy.
10. A-ma-xia bèn biệt riêng đạo quân đã đến với mình từ Ép-ra-im, đặng trở về nhà. Vì vậy, lòng chúng nổi giận cùng Giu-đa lắm, và chúng trở về nhà trong cơn giận dữ.

Để tăng cường sức mạnh quân sự, A-ma-xia thuê một trăm ngàn binh lính từ Y-sơ-ra-ên. Tuy nhiên, một người của Đức Chúa Trời cảnh báo ông không được đưa họ đi cùng, vì Đức Chúa Trời không ở cùng Y-sơ-ra-ên. A-ma-xia phải đối diện với vấn đề về số tiền đã bỏ ra để thuê những binh lính này, nhưng người của Đức Chúa Trời bảo đảm rằng Đức Giê-hô-va có thể ban cho ông nhiều hơn số tiền đó. Nghe theo lời khuyên, ông cho các binh lính Y-sơ-ra-ên trở về, khiến họ rất tức giận. Quyết định này cho thấy sự xung đột giữa chiến lược của con người và sự hướng dẫn của Đức Chúa Trời, đồng thời cho thấy A-ma-xia bắt đầu tin cậy Đức Chúa Trời hơn, dù ban đầu ông vẫn dựa vào những nguồn lực của thế gian.

2 Sử Ký 25:11-12 (VIE1934)
11. A-ma-xia bèn mạnh dạn, dẫn dân sự mình đi, đến trong trũng Muối, và giết mười ngàn người của con cháu Sê-i-rơ.
12. Con cái Giu-đa bắt sống mười ngàn người khác, đem họ lên đỉnh vầng đá, rồi xô xuống từ đỉnh vầng đá; hết thảy đều tan nát.

Được thêm sức, A-ma-xia dẫn quân đánh người Ê-đôm tại trũng Muối và giành được một chiến thắng quyết định. Việc giết mười ngàn người cho thấy sức mạnh quân sự của ông. Việc bắt sống rồi xử tử những người còn lại phản ánh một chiến lược chiến tranh tàn khốc, vốn không phải là điều hiếm thấy trong thời đại ấy, nhưng đặt ra những câu hỏi về công lý và lòng thương xót. Tuy nhiên, chiến thắng này cũng mở đường cho sự sa sút về sau của ông vì lòng kiêu ngạo và sự bất tuân.

2 Sử Ký 25:13-16 (VIE1934)
13. Còn đạo quân mà A-ma-xia đã cho trở về, không cho đi đánh trận với mình, thì xông vào các thành Giu-đa, từ Sa-ma-ri cho đến Bết-Hô-rôn, giết ba ngàn người, và cướp lấy nhiều của cải.
14. Sau khi A-ma-xia đánh giết dân Ê-đôm trở về, người đem các thần của dân Sê-i-rơ về, lập làm thần của mình, sấp mình trước mặt chúng và xông hương cho chúng.
15. Vì vậy, cơn giận của Đức Giê-hô-va nổi lên nghịch cùng A-ma-xia, Ngài sai một đấng tiên tri đến nói cùng người rằng: Tại sao ngươi tìm kiếm các thần của dân ấy, là những thần không giải cứu được dân mình khỏi tay ngươi?
16. Khi người đang nói, vua đáp rằng: Chúng ta có lập ngươi làm cố vấn cho vua sao? Hãy thôi đi! Tại sao phải giết ngươi? Đấng tiên tri bèn thôi, nhưng nói rằng: Ta biết Đức Chúa Trời đã định hủy diệt vua, vì vua đã làm điều nầy, và không nghe lời khuyên ta.

Sau chiến thắng, những binh lính Y-sơ-ra-ên bị A-ma-xia cho trở về đã quay lại tấn công các thành Giu-đa, gây ra nhiều thương vong và cướp bóc. Trong một bước ngoặt đáng lo ngại, A-ma-xia đem các thần tượng của dân Ê-đôm mà ông đã đánh bại về, lập chúng làm thần của mình, quay lưng khỏi Đức Chúa Trời chân thật. Hành động thờ hình tượng này khiến Đức Giê-hô-va nổi giận và Ngài sai một đấng tiên tri đến đối chất với A-ma-xia. Câu trả lời đầy khinh thường của nhà vua cho thấy sự kiêu ngạo và việc ông từ chối nghe lời khuyên từ Đức Chúa Trời, minh họa sự nguy hiểm của lòng kiêu ngạo và sức hấp dẫn của các thần giả trong việc khiến con người lìa xa lẽ thật của Đức Chúa Trời.

2 Sử Ký 25:17-19 (VIE1934)
17. A-ma-xia, vua Giu-đa, bàn luận rồi sai sứ đến Giô-ách, con trai Giô-a-cha, cháu Giê-hu, vua Y-sơ-ra-ên, mà nói rằng: Hãy đến, chúng ta cùng đấu chiến.
18. Giô-ách, vua Y-sơ-ra-ên, sai sứ đến A-ma-xia, vua Giu-đa, mà đáp rằng: Cây gai ở Li-ban sai sứ đến cây bá hương ở Li-ban mà rằng: Hãy gả con gái ngươi cho con trai ta làm vợ. Nhưng một con thú rừng ở Li-ban đi ngang qua, giày đạp cây gai ấy.
19. Vua nói rằng: Kìa, vua đã đánh Ê-đôm, nên lòng vua sinh kiêu ngạo, muốn khoe mình. Bây giờ hãy ở nhà; tại sao vua gây sự với tai họa, để rồi vua và Giu-đa cùng bị sa ngã?

A-ma-xia dại dột thách thức Giô-ách, vua Y-sơ-ra-ên, ra trận, muốn khẳng định quyền lực của mình sau chiến thắng trước Ê-đôm. Hình ảnh mà Giô-ách đưa ra nhấn mạnh sự vô lý trong lòng kiêu ngạo của A-ma-xia, ví ông như một cây gai muốn kết giao với một cây bá hương hùng mạnh. Giô-ách khôn ngoan khuyên A-ma-xia hãy ở nhà và cảnh báo rằng việc can thiệp vào chuyện của Y-sơ-ra-ên có thể dẫn đến tai họa. Cuộc đối thoại này nhấn mạnh chủ đề rằng sự kiêu ngạo đi trước sự hủy diệt và cho thấy tầm quan trọng của sự khiêm nhường trong lãnh đạo.

2 Sử Ký 25:20-24 (VIE1934)
20. Nhưng A-ma-xia không nghe, vì việc ấy do Đức Chúa Trời định liệu, để phó chúng vào tay quân thù, bởi vì chúng đã tìm kiếm các thần của Ê-đôm.
21. Vậy Giô-ách, vua Y-sơ-ra-ên, đi lên, hai vua đối mặt nhau tại Bết-Sê-mết, thuộc về Giu-đa.
22. Giu-đa bị Y-sơ-ra-ên đánh bại, ai nấy đều chạy trốn về trại mình.
23. Giô-ách, vua Y-sơ-ra-ên, bắt A-ma-xia, vua Giu-đa, con trai Giô-ách, tại Bết-Sê-mết, đem người về Giê-ru-sa-lem, phá tường thành từ cửa Ép-ra-im đến cửa Góc, dài bốn trăm thước.
24. Người lấy hết vàng, bạc, và các khí dụng tìm thấy trong đền Đức Chúa Trời, cùng các kho tàng của vua, và bắt con tin, rồi trở về Sa-ma-ri.

Bất chấp lời cảnh báo, A-ma-xia vẫn tiến hành cuộc chiến với Giô-ách, dẫn đến một thất bại thảm hại cho Giu-đa. Kết quả này được trình bày như một phần trong sự phán xét của Đức Chúa Trời đối với sự thờ hình tượng của A-ma-xia. Giô-ách bắt A-ma-xia và tiến vào Giê-ru-sa-lem, phá một phần đáng kể của tường thành, tượng trưng cho sự mất mát về an ninh và uy thế của Giu-đa. Việc cướp bóc các kho báu trong đền thờ càng cho thấy những hậu quả nghiêm trọng của việc lìa bỏ Đức Chúa Trời, nhấn mạnh chủ đề của chương về hậu quả của sự kiêu ngạo và bất tuân.

2 Sử Ký 25:25-28 (VIE1934)
25. A-ma-xia, con trai Giô-ách, vua Giu-đa, còn sống mười lăm năm sau khi Giô-ách, con trai Giô-a-cha, vua Y-sơ-ra-ên, qua đời.
26. Các công việc khác của A-ma-xia, từ đầu đến cuối, há chẳng chép trong sách các vua Giu-đa và Y-sơ-ra-ên sao?
27. Từ khi A-ma-xia xây bỏ việc theo Đức Giê-hô-va, có người âm mưu nghịch cùng người tại Giê-ru-sa-lem; người chạy trốn đến La-ki, nhưng chúng sai người đuổi theo đến La-ki và giết người tại đó.
28. Người ta đem xác người về trên ngựa, chôn cùng tổ phụ người trong thành Giu-đa.

A-ma-xia còn trị vì mười lăm năm sau khi Giô-ách qua đời, nhưng di sản của ông bị hoen ố bởi việc ông không tiếp tục trung thành với Đức Chúa Trời. Chương này kết thúc bằng phần tóm lược về cuộc đời ông, cho biết một âm mưu đã nổi lên chống lại ông, khiến ông phải chạy trốn đến La-ki, nơi ông bị giết. Điều này phản ánh hậu quả từ những hành động của ông và những chia rẽ trong Giu-đa. Việc ông được chôn cùng tổ phụ mình cho thấy địa vị hoàng gia của ông vẫn được công nhận, nhưng điều đó tương phản rõ rệt với sự suy thoái thuộc linh mà cuộc đời ông thể hiện. Chương này là một lời cảnh báo về sự nguy hiểm của lòng kiêu ngạo và tầm quan trọng của sự trung tín với Đức Chúa Trời.