A-mốt 3
A-mốt 3 mở đầu một loạt lời cảnh cáo dành cho Y-sơ-ra-ên, nhấn mạnh mối quan hệ đặc biệt giữa Đức Chúa Trời và dân Ngài, cùng những trách nhiệm đi kèm với mối quan hệ ấy. Qua A-mốt, Đức Chúa Trời tuyên bố sự phán xét trên Y-sơ-ra-ên vì những bất công và việc họ không tuân giữ các tiêu chuẩn của Ngài, mặc dù họ là dân được Ngài lựa chọn. Chương này nhấn mạnh rằng sự phán xét của Đức Chúa Trời là điều không thể tránh khỏi khi Y-sơ-ra-ên liên tục bất tuân. Qua một loạt câu hỏi tu từ và hình ảnh ẩn dụ, A-mốt cho thấy chính những hành động của họ đã dẫn đến sự sụp đổ.
A-mốt 3:1-2 (VIE1934)
1. Hỡi con cái Y-sơ-ra-ên, hãy nghe lời nầy mà Đức Giê-hô-va đã phán nghịch cùng các ngươi, tức là nghịch cùng cả họ hàng mà ta đã đem lên khỏi đất Ê-díp-tô, rằng:
2. Trong hết thảy các họ hàng trên đất, chỉ có các ngươi mà ta đã biết; vậy nên ta sẽ thăm phạt các ngươi vì mọi sự gian ác các ngươi.
Đức Chúa Trời nhắc nhở Y-sơ-ra-ên về địa vị đặc biệt của họ với tư cách là dân được Ngài lựa chọn. Mối quan hệ này đi kèm với những kỳ vọng, và vì họ là dân tộc duy nhất mà Ngài đã “biết” theo ý nghĩa của mối quan hệ giao ước, sự bất tuân của họ càng nghiêm trọng hơn. Vì vậy, họ phải chịu trách nhiệm nhiều hơn, và hình phạt dành cho họ là hậu quả của việc không sống xứng đáng với sự kêu gọi đặc biệt ấy.
A-mốt 3:3-6 (VIE1934)
3. Nếu hai người không đồng ý với nhau, thì há cùng đi chung được sao?
4. Há sư tử có gầm trong rừng khi không có mồi sao? Sư tử tơ há có rống lên trong hang nó khi chưa bắt được gì sao?
5. Há chim có sa vào bẫy trên đất khi không có dò lưới sao? Bẫy há tự nhiên bật lên khỏi đất khi chưa bắt được gì sao?
6. Khi kèn thổi trong thành, há dân sự không sợ hãi sao? Khi tai họa xảy đến trong thành, há chẳng phải Đức Giê-hô-va đã làm sao?
Những câu hỏi tu từ này minh họa mối quan hệ nhân quả, cho thấy sự phán xét trên Y-sơ-ra-ên không xảy đến một cách ngẫu nhiên mà là kết quả từ những hành động của họ. Mỗi câu hỏi đều nhấn mạnh rằng các sự việc không xảy ra mà không có nguyên nhân; cũng như sư tử chỉ gầm khi có mồi, sự phán xét của Đức Chúa Trời là phản ứng trước tội lỗi của Y-sơ-ra-ên. Tiếng kèn vang lên tượng trưng cho lời cảnh báo, cho thấy tai họa xảy đến với Y-sơ-ra-ên là kết quả trực tiếp của sự phán xét từ Đức Chúa Trời.
A-mốt 3:7 (VIE1934)
7. Vì Giê-hô-va Đức Chúa Trời chẳng làm một việc gì mà Ngài chưa tỏ sự kín nhiệm Ngài ra trước cho các tôi tớ Ngài, là những đấng tiên tri.
Câu này nhấn mạnh sự công chính và minh bạch của Đức Chúa Trời; Ngài không hành động mà trước hết chưa bày tỏ kế hoạch của mình cho các nhà tiên tri. A-mốt nhấn mạnh rằng những lời cảnh cáo mà Y-sơ-ra-ên nhận được chính là biểu hiện lòng thương xót của Đức Chúa Trời, ban cho họ cơ hội ăn năn trước khi sự phán xét giáng xuống hoàn toàn.
A-mốt 3:8 (VIE1934)
8. Sư tử đã gầm, ai mà chẳng sợ? Giê-hô-va Đức Chúa Trời đã phán, ai mà chẳng nói tiên tri?
A-mốt so sánh tính khẩn cấp và không thể tránh khỏi của lời tiên tri với tiếng gầm của sư tử, một âm thanh khiến người ta sợ hãi và buộc phải phản ứng. Cũng như không ai có thể phớt lờ tiếng gầm của sư tử, nhà tiên tri cũng không thể im lặng khi Đức Chúa Trời đã phán. Điều này cho thấy A-mốt ý thức sâu sắc về bổn phận công bố lời cảnh cáo của Đức Chúa Trời cho Y-sơ-ra-ên, bất kể phản ứng của họ ra sao.
A-mốt 3:9-10 (VIE1934)
9. Hãy rao ra trong các đền đài tại Ách-đốt và trong các đền đài tại đất Ê-díp-tô, mà rằng: Hãy nhóm lại trên các núi của Sa-ma-ri, hãy xem sự rối loạn lớn ở giữa nó, và sự hà hiếp ở giữa nó.
10. Chúng nó chẳng biết làm điều ngay thẳng, Đức Giê-hô-va phán vậy; chúng nó chứa của hung dữ và sự cướp bóc trong các đền đài mình.
Đức Chúa Trời kêu gọi các dân tộc ngoại bang như Ách-đốt và Ê-díp-tô đến chứng kiến sự bại hoại của Y-sơ-ra-ên. Sự bất công trong Y-sơ-ra-ên đã trở nên nghiêm trọng đến mức ngay cả các dân tộc ngoại giáo cũng được kêu gọi đến quan sát. Những nhà lãnh đạo Y-sơ-ra-ên đã “chứa của hung dữ”, cho thấy tội lỗi đã ăn sâu vào xã hội như thế nào, đặc biệt là trong giới cầm quyền.
A-mốt 3:11 (VIE1934)
11. Vậy nên, Chúa Giê-hô-va phán như vầy: Có kẻ thù sẽ vây quanh đất nầy; nó sẽ làm suy yếu sức lực ngươi, và các đền đài ngươi sẽ bị cướp phá.
Đức Chúa Trời tuyên bố rằng một kẻ thù sẽ bao vây và làm suy yếu Y-sơ-ra-ên, dẫn đến việc họ mất đi của cải và quyền lực. Hình phạt này thích đáng đối với một xã hội đã áp bức người khác và tích lũy của cải bằng những cách bất công. Các cung điện kiên cố của họ, vốn là biểu tượng của sự an toàn, sẽ không thể chống lại sự phán xét mà phải phơi bày trước kẻ thù.
A-mốt 3:12 (VIE1934)
12. Đức Giê-hô-va phán như vầy: Kẻ chăn chiên cứu được hai chân hay một miếng tai ra khỏi miệng sư tử thể nào, thì con cái Y-sơ-ra-ên ở Sa-ma-ri cũng sẽ được cứu như vậy, tức là những kẻ ngồi nơi góc giường và trên nệm Đa-mách.
Hình ảnh ẩn dụ này minh họa mức độ tàn phá mà Y-sơ-ra-ên sẽ phải chịu. Cũng như người chăn chiên chỉ có thể cứu lại một vài phần nhỏ còn sót lại từ con mồi của sư tử, chỉ một số ít người Y-sơ-ra-ên còn sống sót sau sự phán xét sắp đến, và họ cũng ở trong tình trạng tan tác. Ngay cả những người sống trong sự thoải mái và tự mãn, được tượng trưng bởi hình ảnh “góc giường”, cũng không thể thoát khỏi sự phán xét.
A-mốt 3:13-15 (VIE1934)
13. Chúa Giê-hô-va, Đức Chúa Trời vạn quân, phán rằng: Hãy nghe và làm chứng nghịch cùng nhà Gia-cốp!
14. Vì trong ngày ta thăm phạt Y-sơ-ra-ên về những sự phạm tội nó, ta cũng sẽ thăm phạt những bàn thờ tại Bê-tên; các sừng bàn thờ sẽ bị chặt và rơi xuống đất.
15. Ta sẽ phá nhà mùa đông cùng nhà mùa hè; các nhà bằng ngà sẽ bị hư nát, các nhà lớn sẽ bị phá hủy, Đức Giê-hô-va phán vậy.
Đức Chúa Trời kêu gọi các nhân chứng làm chứng nghịch cùng Y-sơ-ra-ên và công bố những hình phạt cụ thể. Việc phá hủy các bàn thờ tại Bê-tên cho thấy hình phạt dành cho sự thờ hình tượng, vì Bê-tên đã trở thành trung tâm của sự thờ phượng giả dối. Những ngôi nhà sang trọng và biểu tượng của sự giàu có, chẳng hạn như “nhà bằng ngà”, sẽ bị phá hủy, cho thấy của cải không thể bảo vệ họ khỏi sự phán xét của Đức Chúa Trời. Đây là kết cục thích đáng cho một xã hội đã đặt sự giàu có lên trên sự công chính.