A-mốt 5

A-mốt 5 là chương trong đó nhà tiên tri A-mốt than khóc về tình trạng tội lỗi và sự hủy diệt sắp đến của Y-sơ-ra-ên. Mặc dù Y-sơ-ra-ên vẫn duy trì các nghi lễ tôn giáo, sự băng hoại và bất công trong xã hội đã khiến họ phải chịu sự phán xét của Đức Chúa Trời. A-mốt kêu gọi dân sự thật lòng ăn năn, thúc giục họ tìm kiếm Đức Giê-hô-va để được sống. Ông lên án những nghi lễ trống rỗng của họ, nhấn mạnh rằng công lý và sự công chính quan trọng hơn các của lễ.

A-mốt 5:1-3 (VIE1934)
1. Hỡi nhà Y-sơ-ra-ên, hãy nghe lời nầy, là lời ta than khóc về các ngươi.
2. Trinh nữ Y-sơ-ra-ên đã ngã xuống, chẳng hề dậy nữa! Nàng bị bỏ nằm trên đất mình, chẳng có ai đỡ dậy.
3. Vì Chúa Giê-hô-va phán như vầy: Thành nào ra đi một ngàn người, thì sẽ còn lại một trăm; thành nào ra đi một trăm, thì sẽ còn lại mười người cho nhà Y-sơ-ra-ên.

A-mốt mở đầu bằng lời than khóc, bày tỏ nỗi đau buồn trước sự sụp đổ của Y-sơ-ra-ên. Ông gọi Y-sơ-ra-ên là một “trinh nữ”, tượng trưng cho sự trong trắng và tiềm năng, nhưng giờ đây tất cả đã mất đi. Sự hoang tàn sẽ nghiêm trọng đến mức dân số bị giảm sút thảm khốc, chỉ còn lại một số ít người sống sót. Đây là lời cảnh báo mạnh mẽ về hậu quả của sự phản nghịch của Y-sơ-ra-ên đối với Đức Chúa Trời.

A-mốt 5:4-6 (VIE1934)
4. Vì Đức Giê-hô-va phán như vầy với nhà Y-sơ-ra-ên: Hãy tìm kiếm ta, thì các ngươi sẽ sống!
5. Chớ tìm kiếm Bê-tên, chớ vào Ghinh-ganh, chớ đi đến Bê-e-Sê-ba; vì Ghinh-ganh chắc sẽ bị bắt làm phu tù, và Bê-tên sẽ trở nên hư không.
6. Hãy tìm kiếm Đức Giê-hô-va, thì các ngươi sẽ sống; e rằng Ngài sẽ như lửa thiêu đốt nhà Giô-sép, lửa ấy sẽ thiêu nuốt, mà không ai dập tắt được ở Bê-tên.

A-mốt kêu gọi Y-sơ-ra-ên tìm kiếm Đức Giê-hô-va thay vì tìm đến những nơi thờ phượng hình tượng như Bê-tên và Ghinh-ganh, vốn nổi tiếng với những thực hành thờ phượng sai lạc. Đức Chúa Trời cảnh báo về sự hủy diệt sắp đến nếu họ không ăn năn. Chỉ khi trực tiếp quay trở lại với Đức Chúa Trời, họ mới có thể thoát khỏi ngọn lửa phán xét đang đe dọa thiêu nuốt họ. Lời kêu gọi này cho thấy Đức Chúa Trời mong muốn Y-sơ-ra-ên quay trở lại với Ngài.

A-mốt 5:7 (VIE1934)
7. Các ngươi là kẻ đổi sự công bình ra ngải đắng, và quăng sự chánh trực xuống đất!

A-mốt lên án các nhà lãnh đạo Y-sơ-ra-ên vì bóp méo công lý và chà đạp sự công chính. Hình ảnh “ngải đắng”, một loại cây có vị đắng, cho thấy sự băng hoại của họ đã khiến công lý trở nên cay đắng và khó chấp nhận. Bằng cách xem thường sự công chính, họ phá hoại nền tảng của xã hội mình, khiến sự phán xét của Đức Chúa Trời càng đến gần.

A-mốt 5:8-9 (VIE1934)
8. Ngài là Đấng làm ra chòm sao Thất Tinh và sao Sâm, đổi bóng sự chết ra buổi sáng, và làm cho ban ngày trở nên tối tăm như ban đêm; Ngài gọi nước biển lên, rồi đổ nó ra trên mặt đất: danh Ngài là Đức Giê-hô-va.
9. Ngài làm cho sự hủy diệt giáng trên kẻ mạnh, và sự hủy diệt đến trên đồn lũy.

A-mốt nhấn mạnh quyền năng của Đức Chúa Trời với tư cách là Đấng Tạo Hóa và Đấng Phán Xét, nhắc nhở Y-sơ-ra-ên về quyền cai trị của Ngài trên thiên nhiên và sự sống. Qua việc điều khiển các vì sao, ngày và đêm, cùng nước biển, Đức Chúa Trời bày tỏ quyền tối thượng của Ngài. Ngài có quyền hạ bệ ngay cả những thành trì hùng mạnh nhất, cho thấy không một quyền lực nào của con người có thể chống lại sự phán xét của Ngài.

A-mốt 5:10-12 (VIE1934)
10. Chúng nó ghét người trách cứ tại cửa thành, và gớm ghiếc kẻ nói lời ngay thẳng.
11. Vậy, vì các ngươi giày đạp kẻ nghèo, và lấy thuế lúa mì của người, nên dầu các ngươi xây nhà bằng đá đẽo, cũng không được ở trong đó; dầu các ngươi trồng vườn nho tốt đẹp, cũng không được uống rượu của nó.
12. Vì ta biết tội lỗi các ngươi nhiều dường nào, và những sự phạm pháp các ngươi lớn thể nào: các ngươi hà hiếp người công bình, nhận của hối lộ, và làm sai lệch công lý đối với kẻ nghèo tại cửa thành.

A-mốt mô tả những bất công xã hội ở Y-sơ-ra-ên, nơi người công bình bị khinh ghét và người nghèo bị áp bức. Dù giàu có, của cải được xây dựng trên sự bóc lột sẽ không đem lại cho họ sự bình an. Đức Chúa Trời nhìn thấy sự băng hoại của họ và tuyên bố rằng họ sẽ không được hưởng thành quả từ những việc làm bất công của mình. Lời cảnh báo này cho thấy sự phán xét công minh của Đức Chúa Trời đang đến gần.

A-mốt 5:13 (VIE1934)
13. Vậy nên, trong thời kỳ ấy, người khôn ngoan làm thinh; vì là thời kỳ tai họa.

A-mốt nhận xét rằng những người khôn ngoan giữ im lặng giữa tình trạng băng hoại như vậy, bởi lên tiếng trong một môi trường bất công sẽ rất nguy hiểm. Sự im lặng của người khôn ngoan cho thấy xã hội đã suy đồi đến mức nào, khi công lý bị đàn áp và lẽ thật bị bịt miệng. Điều này phản ánh mức độ lan tràn của sự gian ác trong Y-sơ-ra-ên.

A-mốt 5:14-15 (VIE1934)
14. Hãy tìm điều lành, chớ tìm điều dữ, hầu cho các ngươi được sống; như vậy, Đức Giê-hô-va vạn quân sẽ ở cùng các ngươi, như lời các ngươi nói.
15. Hãy ghét điều dữ, yêu điều lành, lập sự công bình tại cửa thành; có lẽ Đức Giê-hô-va vạn quân sẽ thương xót phần còn sót lại của Giô-sép.

A-mốt thúc giục Y-sơ-ra-ên theo đuổi điều thiện và công lý, nhấn mạnh rằng sự ăn năn là con đường dẫn đến sự sống và nhận được ơn của Đức Chúa Trời. Tìm kiếm điều lành, chứ không chỉ tránh điều dữ, cho thấy sự cam kết chân thành đối với sự công chính. Nếu họ khôi phục công lý, Đức Chúa Trời có thể vẫn thương xót phần dân sự còn sót lại, cho thấy Ngài sẵn lòng tha thứ nếu Y-sơ-ra-ên thật sự thay đổi.

A-mốt 5:16-17 (VIE1934)
16. Vậy nên, Đức Giê-hô-va, là Đức Chúa Trời vạn quân, là Chúa, phán như vầy: Trong các phố sẽ có tiếng than khóc, trong các đường cái người ta sẽ kêu rằng: Ôi! Ôi! Người ta sẽ gọi kẻ cày ruộng đến than khóc, và kẻ thạo nghề than vãn đến khóc lóc.
17. Trong mọi vườn nho sẽ có tiếng than khóc; vì ta sẽ đi qua giữa các ngươi, Đức Giê-hô-va phán vậy.

Lời tiên tri về sự than khóc khắp nơi phản ánh mức độ nghiêm trọng của sự phán xét sắp giáng trên Y-sơ-ra-ên. Không ai có thể thoát khỏi; từ đường phố đến đồng ruộng, nỗi đau buồn sẽ bao trùm cả xứ. Việc Đức Chúa Trời phán rằng Ngài sẽ “đi qua giữa” dân sự cho thấy chính Ngài trực tiếp thực hiện sự phán xét, nhấn mạnh tính nghiêm trọng của tội lỗi họ và sự chắc chắn của hình phạt từ Đức Chúa Trời.

A-mốt 5:18-20 (VIE1934)
18. Khốn cho những kẻ mong đợi ngày của Đức Giê-hô-va! Các ngươi mong đợi ngày của Đức Giê-hô-va làm chi? Ngày ấy là tối tăm, chẳng phải ánh sáng.
19. Khốn cho các ngươi, như một người chạy trốn khỏi sư tử, lại gặp gấu; hoặc vào nhà, tì tay trên vách, thì bị rắn cắn!
20. Ngày của Đức Giê-hô-va há chẳng phải là tối tăm, chẳng phải ánh sáng sao? Thật là tối tăm, không có sự sáng nào hết!

A-mốt cảnh báo những người mong đợi “ngày của Đức Giê-hô-va”, vì nghĩ rằng ngày ấy sẽ đem lại chiến thắng, rằng thay vào đó họ sẽ phải đối mặt với sự phán xét và kinh hoàng. Ngày ấy sẽ đầy rẫy những hiểm nguy không thể tránh khỏi, giống như một người chạy trốn khỏi sư tử nhưng lại gặp gấu, hoặc tưởng đã an toàn trong nhà thì bị rắn cắn. Hình ảnh sống động này cảnh báo rằng sự phán xét của Đức Chúa Trời vừa không thể tránh khỏi vừa đáng kinh hãi.

A-mốt 5:21-24 (VIE1934)
21. Ta ghét, ta khinh những ngày lễ của các ngươi; ta không vui lòng về những kỳ lễ trọng thể của các ngươi.
22. Dầu các ngươi dâng cho ta của lễ thiêu và của lễ chay, ta cũng không nhậm; ta chẳng đoái xem những con sinh béo trong của lễ thù ân các ngươi.
23. Hãy cất khỏi ta tiếng hát om sòm của các ngươi! Ta không muốn nghe tiếng đàn của các ngươi.
24. Nhưng nguyện sự công bình chảy xuống như nước, và sự chánh trực như sông lớn cuồn cuộn.

Đức Chúa Trời bác bỏ các nghi lễ của Y-sơ-ra-ên, nhấn mạnh rằng những thực hành tôn giáo trống rỗng chẳng có ý nghĩa gì nếu thiếu công lý và sự công chính. Ngài ghét những ngày lễ và của lễ của họ vì chúng không xuất phát từ lòng tận hiến chân thật. Thay vào đó, Ngài mong muốn một xã hội nơi công lý tuôn chảy tự do, cho thấy sự chính trực về đạo đức quan trọng hơn các nghi lễ tôn giáo.

A-mốt 5:25-27 (VIE1934)
25. Hỡi nhà Y-sơ-ra-ên, trong bốn mươi năm ở đồng vắng, các ngươi há có dâng cho ta của lễ và lễ vật chăng?
26. Các ngươi đã mang theo vua mình là Su-cốt, và Ki-un, là hình tượng của các thần mình, là ngôi sao của thần mình mà các ngươi đã làm cho mình.
27. Vậy nên, ta sẽ khiến các ngươi bị bắt làm phu tù ngoài Đa-mách, Đức Giê-hô-va phán vậy; danh Ngài là Đức Chúa Trời vạn quân.

A-mốt kết thúc bằng cách nhắc lại sự thờ hình tượng của Y-sơ-ra-ên trong thời kỳ lưu lạc nơi đồng vắng, cho thấy sự bất tuân của họ đã kéo dài từ lâu. Việc Y-sơ-ra-ên dựa vào các hình tượng thay vì Đức Chúa Trời chân thật sẽ dẫn họ đến cảnh lưu đày. Cụm từ “ngoài Đa-mách” báo trước cuộc lưu đày dưới quyền người A-si-ri, nhấn mạnh quyết tâm của Đức Chúa Trời trong việc trừng phạt sự bất trung của họ.