Các Quan Xét 10

Các Quan Xét 10 giới thiệu hai quan xét ít được nhắc đến là Tô-la và Giai-rơ, những người đem lại những thời kỳ ổn định ngắn ngủi cho Y-sơ-ra-ên. Tuy nhiên, sau thời gian lãnh đạo của họ, dân Y-sơ-ra-ên lại sa vào tội lỗi, dẫn đến sự áp bức của người Am-môn và người Phi-li-tin. Chương này nhấn mạnh chu kỳ lặp đi lặp lại của tội lỗi, sự áp bức, sự ăn năn và sự giải cứu trong sách Các Quan Xét. Y-sơ-ra-ên kêu cầu Đức Chúa Trời, nhưng ban đầu Ngài từ chối giải cứu họ vì sự phản nghịch liên tục của họ.

Các Quan Xét 10:1-2 (VIE1934)
1 Sau A-bi-mê-léc, có Tô-la, con trai của Phu-a, cháu Đô-đô, là người Y-sa-ca, dấy lên đặng giải cứu Y-sơ-ra-ên; người ở tại Sa-mia trên núi Ép-ra-im.
2 Người xét đoán Y-sơ-ra-ên trong hai mươi ba năm, rồi qua đời, và được chôn tại Sa-mia.

Tô-la, thuộc chi phái Y-sa-ca, dấy lên sau triều đại đầy hỗn loạn của A-bi-mê-léc. Ông được mô tả là người giải cứu Y-sơ-ra-ên, mặc dù Kinh Thánh không ghi lại những việc cụ thể ông đã làm. Sự lãnh đạo của ông có lẽ đã đem lại một thời kỳ ổn định cho dân sự, và ông xét đoán Y-sơ-ra-ên trong hai mươi ba năm. Việc ông qua đời và được chôn tại Sa-mia đánh dấu một kết thúc bình yên cho thời kỳ lãnh đạo của ông, tương phản với sự hỗn loạn dưới thời A-bi-mê-léc.

Các Quan Xét 10:3-5 (VIE1934)
3 Sau người, có Giai-rơ, người Ga-la-át, dấy lên, xét đoán Y-sơ-ra-ên trong hai mươi hai năm.
4 Người có ba mươi con trai, cỡi ba mươi con lừa, và có ba mươi thành, ngày nay gọi là các thành của Giai-rơ, ở trong xứ Ga-la-át.
5 Giai-rơ qua đời, và được chôn tại Kha-môn.

Giai-rơ, người Ga-la-át, kế tiếp Tô-la và xét đoán Y-sơ-ra-ên trong hai mươi hai năm. Sự giàu có và ảnh hưởng của ông được thể hiện qua ba mươi con trai, mỗi người cỡi một con lừa và cai quản một thành. Những thành này được gọi là các thành của Giai-rơ, trở thành một dấu ấn về di sản của ông trong vùng Ga-la-át. Giống như Tô-la, thời kỳ lãnh đạo của Giai-rơ kết thúc trong sự bình yên khi ông qua đời và được chôn tại Kha-môn.

Các Quan Xét 10:6 (VIE1934)
6 Dân Y-sơ-ra-ên lại làm điều ác trước mặt Đức Giê-hô-va, hầu việc Ba-anh và Ách-tạt-tê, cùng các thần của Sy-ri, các thần Si-đôn, các thần Mô-áp, các thần của dân Am-môn, và các thần của dân Phi-li-tin; chúng nó lìa bỏ Đức Giê-hô-va, không hầu việc Ngài.

Sau khi Tô-la và Giai-rơ qua đời, dân Y-sơ-ra-ên lại quay trở về con đường tội lỗi. Họ lìa bỏ Đức Giê-hô-va và hầu việc nhiều thần khác nhau của các dân tộc chung quanh. Họ thờ các thần của Sy-ri, Si-đôn, Mô-áp, Am-môn và Phi-li-tin. Sự thờ hình tượng lan rộng này cho thấy họ đã lìa bỏ Đức Giê-hô-va cách nghiêm trọng, chuẩn bị cho một thời kỳ áp bức mới.

Các Quan Xét 10:7-9 (VIE1934)
7 Cơn giận của Đức Giê-hô-va nổi phừng phừng cùng Y-sơ-ra-ên, Ngài bán chúng nó vào tay dân Phi-li-tin và vào tay dân Am-môn.
8 Trong năm ấy, chúng nó hà hiếp và áp bức con cháu Y-sơ-ra-ên trong mười tám năm, tức là hết thảy con cháu Y-sơ-ra-ên ở bên kia sông Giô-đanh, trong xứ dân A-mô-rít, tại Ga-la-át.
9 Dân Am-môn cũng đi qua sông Giô-đanh đặng đánh Giu-đa, Bên-gia-min, và nhà Ép-ra-im; Y-sơ-ra-ên bị khốn khổ lắm.

Vì sự thờ hình tượng của Y-sơ-ra-ên, Đức Chúa Trời để họ rơi vào tay người Phi-li-tin và người Am-môn. Sự áp bức đặc biệt nghiêm trọng đối với những người Y-sơ-ra-ên sống bên kia sông Giô-đanh, trong xứ Ga-la-át. Sau mười tám năm bị hà hiếp, người Am-môn còn vượt qua sông Giô-đanh để tấn công Giu-đa, Bên-gia-min và nhà Ép-ra-im. Vì vậy, toàn thể Y-sơ-ra-ên phải chịu khốn khổ nặng nề. Điều này cho thấy hậu quả nghiêm trọng của sự phản nghịch lặp đi lặp lại của họ.

Các Quan Xét 10:10-14 (VIE1934)
10 Bấy giờ, dân Y-sơ-ra-ên kêu cầu Đức Giê-hô-va rằng: Chúng tôi có phạm tội cùng Ngài, vì đã lìa bỏ Đức Chúa Trời chúng tôi, và hầu việc các Ba-anh.
11 Đức Giê-hô-va phán cùng dân Y-sơ-ra-ên rằng: Ta há chẳng đã giải cứu các ngươi khỏi người Ê-díp-tô, người A-mô-rít, dân Am-môn, và dân Phi-li-tin sao?
12 Khi dân Si-đôn, dân A-ma-léc, và dân Ma-ôn hà hiếp các ngươi, các ngươi có kêu cầu ta, và ta đã giải cứu các ngươi khỏi tay chúng nó.
13 Vậy mà các ngươi đã lìa bỏ ta, hầu việc các thần khác; cho nên ta sẽ chẳng giải cứu các ngươi nữa.
14 Hãy đi kêu cầu các thần mà các ngươi đã chọn; nguyện chúng nó giải cứu các ngươi trong lúc hoạn nạn!

Trong sự tuyệt vọng, dân Y-sơ-ra-ên thú nhận tội lỗi và kêu cầu Đức Giê-hô-va. Đức Chúa Trời nhắc họ nhớ đến nhiều lần Ngài đã giải cứu họ khỏi những kẻ thù khác nhau trong quá khứ. Tuy nhiên, sau mỗi lần được giải cứu, họ lại lìa bỏ Ngài và quay sang hầu việc các thần khác. Vì vậy, Đức Chúa Trời phán rằng lần này Ngài sẽ không giải cứu họ ngay, và bảo họ hãy kêu cầu các thần mà họ đã chọn để hầu việc. Lời đáp này cho thấy mức độ nghiêm trọng của sự phản nghịch kéo dài của Y-sơ-ra-ên.

Các Quan Xét 10:15-16 (VIE1934)
15 Dân Y-sơ-ra-ên thưa cùng Đức Giê-hô-va rằng: Chúng tôi có phạm tội; xin Ngài làm cho chúng tôi mọi điều Ngài thấy là tốt; chỉ xin Ngài giải cứu chúng tôi ngày nay!
16 Chúng bèn cất các thần ngoại bang khỏi giữa mình, và hầu việc Đức Giê-hô-va; Ngài lấy làm đau đớn về sự khốn khổ của Y-sơ-ra-ên.

Mặc dù Đức Chúa Trời đã quở trách họ cách nghiêm khắc, dân Y-sơ-ra-ên tiếp tục kêu cầu Ngài và thú nhận tội lỗi. Họ phó mình cho ý muốn của Đức Chúa Trời, nói rằng Ngài có thể làm điều Ngài thấy là tốt, nhưng vẫn cầu xin Ngài giải cứu họ. Quan trọng hơn, lần này họ hành động: họ cất các thần ngoại bang khỏi giữa mình và trở lại hầu việc Đức Giê-hô-va. Khi Đức Chúa Trời thấy sự khốn khổ của Y-sơ-ra-ên, Ngài lấy làm đau đớn vì họ. Điều này bày tỏ lòng thương xót của Ngài đối với dân sự đang chịu đau khổ.

Các Quan Xét 10:17-18 (VIE1934)
17 Dân Am-môn nhóm lại, đóng trại tại Ga-la-át; còn dân Y-sơ-ra-ên nhóm lại, đóng trại tại Mích-ba.
18 Dân sự, tức các quan trưởng Ga-la-át, nói với nhau rằng: Ai là người sẽ khởi đánh dân Am-môn? Người nào khởi đánh, sẽ làm đầu dân cư Ga-la-át.

Khi người Am-môn tập hợp quân đội tại Ga-la-át, dân Y-sơ-ra-ên cũng tập hợp tại Mích-ba để chuẩn bị chiến đấu. Tuy nhiên, họ chưa có một người lãnh đạo để dẫn quân chống lại kẻ thù. Các quan trưởng Ga-la-át tuyên bố rằng người nào đứng lên bắt đầu cuộc chiến chống lại dân Am-môn sẽ trở thành người đứng đầu dân cư Ga-la-át. Điều này chuẩn bị cho sự xuất hiện của Giép-thê trong chương tiếp theo, người sẽ được Đức Chúa Trời dùng để lãnh đạo Y-sơ-ra-ên chống lại dân Am-môn.