Các Quan Xét 16

Trong chương này, câu chuyện nổi tiếng về Sam-sôn và Đa-li-la được thuật lại, cùng với những hành động cuối cùng trong cuộc đời của Sam-sôn. Sam-sôn, là một quan xét của Y-sơ-ra-ên, được biết đến bởi sức mạnh phi thường mà Đức Chúa Trời ban cho, nhưng chương này cho thấy sự sa ngã của ông qua sự yếu đuối đối với phụ nữ, đặc biệt là Đa-li-la. Cuối cùng, chương này nhấn mạnh những chủ đề về sự phản bội, sự ăn năn, và quyền năng của Đức Chúa Trời được bày tỏ ngay cả trong những giây phút cuối cùng của Sam-sôn.

Các Quan Xét 16:1 (VIE1934)
1 Sam-sôn đi xuống Ga-xa, thấy một kỵ nữ ở đó, bèn vào nhà nàng.

Sự yếu đuối của Sam-sôn đối với phụ nữ đưa ông đến Ga-xa, nơi ông vào nhà một kỵ nữ. Việc ông đi vào thành của người Phi-li-tin là một hành động nguy hiểm, vì Ga-xa nằm trong lãnh thổ của kẻ thù. Điều này cho thấy những ham muốn cá nhân thường khiến Sam-sôn đặt mình vào những hoàn cảnh nguy hiểm, mặc dù ông đã được Đức Chúa Trời biệt riêng để làm quan xét cho Y-sơ-ra-ên. Hành động này cũng tạo cơ hội cho người Phi-li-tin tìm cách bắt ông.

Các Quan Xét 16:2 (VIE1934)
2 Người Ga-xa hay rằng Sam-sôn đã đến đó, bèn vây thành, rình cả đêm tại cửa thành; chúng làm thinh cả đêm, mà rằng: Đến sáng, chúng ta sẽ giết nó.

Người Phi-li-tin nhanh chóng biết Sam-sôn đang ở trong thành và lập tức chuẩn bị một cuộc phục kích. Họ vây thành và chờ đến sáng để giết ông. Điều này cho thấy người Phi-li-tin vẫn tìm cơ hội tiêu diệt người đã nhiều lần gây thiệt hại cho họ. Họ nghĩ rằng Sam-sôn đang ở trong tình thế không thể trốn thoát, nhưng họ chưa biết rằng sức mạnh phi thường của ông vẫn còn.

Các Quan Xét 16:3 (VIE1934)
3 Sam-sôn nằm ngủ cho đến nửa đêm; đến nửa đêm, người thức dậy, nắm hai cánh cửa và hai cột cửa thành, nhổ cả then, vác lên vai, đem lên trên chót núi đối ngang Hếp-rôn.

Sam-sôn thức dậy vào nửa đêm và dùng sức mạnh phi thường của mình nhổ cả cửa thành cùng hai cột cửa và then cửa, rồi vác lên vai đem đi. Hành động này cho thấy sức mạnh lớn lao mà Đức Chúa Trời đã ban cho ông. Cánh cửa thành tượng trưng cho sự bảo vệ và sức mạnh của thành phố, nhưng Sam-sôn có thể nhổ nó khỏi vị trí và đem đi. Tuy nhiên, hành động của ông cũng cho thấy sự liều lĩnh và tự tin quá mức, khi ông tiếp tục đặt mình vào những hoàn cảnh nguy hiểm.

Các Quan Xét 16:4-5 (VIE1934)
4 Sau đó, người yêu một người đàn bà tại trong trũng Sô-réc, tên là Đa-li-la.
5 Các quan trưởng dân Phi-li-tin đến cùng nàng mà nói rằng: Hãy dụ nó, xem nhờ đâu nó có sức mạnh lớn dường ấy, và chúng ta dùng cách nào thắng được nó, để trói nó mà trị nó; mỗi người chúng tôi sẽ cho ngươi một ngàn một trăm miếng bạc.

Sam-sôn yêu Đa-li-la, một người đàn bà ở trong trũng Sô-réc. Các quan trưởng Phi-li-tin nhìn thấy đây là cơ hội để tìm ra bí mật sức mạnh của Sam-sôn. Họ hứa trả cho Đa-li-la một số tiền rất lớn nếu nàng dụ dỗ và tìm ra cách có thể trói Sam-sôn. Sự sẵn lòng phản bội Sam-sôn vì tiền của Đa-li-la báo trước bi kịch sắp xảy ra. Việc Sam-sôn tiếp tục gắn bó với những phụ nữ thuộc dân Phi-li-tin cuối cùng trở thành một yếu tố dẫn đến sự sa ngã của ông.

Các Quan Xét 16:6-9 (VIE1934)
6 Đa-li-la nói cùng Sam-sôn rằng: Xin hãy nói cho tôi biết sức mạnh lớn của chàng nhờ đâu, và phải dùng điều chi mà trói chàng cho được.
7 Sam-sôn đáp rằng: Nếu chúng trói ta bằng bảy sợi dây cung mới, chưa phơi khô, thì ta sẽ yếu như một người khác.
8 Các quan trưởng dân Phi-li-tin bèn đem cho nàng bảy sợi dây cung mới, chưa phơi khô; nàng lấy chúng trói người.
9 Bấy giờ có người rình sẵn trong phòng nàng. Nàng nói rằng: Sam-sôn ơi, người Phi-li-tin đến bắt ngươi! Nhưng người bứt những dây cung ấy ra như sợi chỉ gai bị lửa đốt. Vậy, người ta không biết sức mạnh người bởi đâu.

Đa-li-la bắt đầu tìm hiểu bí mật về sức mạnh của Sam-sôn. Sam-sôn không nói sự thật mà đưa ra một câu trả lời giả. Khi Đa-li-la dùng bảy sợi dây cung mới để trói ông, Sam-sôn dễ dàng bứt chúng ra. Điều này cho thấy ông vẫn xem nhẹ mối nguy hiểm đang đến gần. Dù Đa-li-la rõ ràng đang tìm cách giao ông cho người Phi-li-tin, Sam-sôn vẫn tiếp tục đùa giỡn với nàng và không nhận ra sự nghiêm trọng của tình hình.

Các Quan Xét 16:10-12 (VIE1934)
10 Đa-li-la nói cùng Sam-sôn rằng: Chàng đã chọc ta và nói dối ta. Bây giờ, hãy nói cho tôi biết phải lấy chi mà trói chàng.
11 Người đáp rằng: Nếu chúng trói ta bằng dây mới, chưa hề dùng đến, thì ta sẽ yếu như một người khác.
12 Đa-li-la bèn lấy dây mới trói người, rồi nói rằng: Sam-sôn ơi, người Phi-li-tin đến bắt ngươi! Vả, có người rình sẵn trong phòng. Nhưng người bứt dây khỏi cánh tay mình như một sợi chỉ.

Đa-li-la tiếp tục hỏi và Sam-sôn lại đưa ra một câu trả lời giả khác. Lần này ông nói rằng nếu bị trói bằng dây mới chưa từng dùng, ông sẽ trở nên yếu như một người bình thường. Đa-li-la thử điều đó, nhưng Sam-sôn lại dễ dàng bứt dây ra. Sự việc này cho thấy Đa-li-la kiên trì trong ý định của mình, trong khi Sam-sôn ngày càng liều lĩnh khi tiếp tục thử giới hạn của mình với một người đang tìm cách phản bội ông.

Các Quan Xét 16:13-15 (VIE1934)
13 Đa-li-la nói cùng Sam-sôn rằng: Cho đến bây giờ chàng vẫn chọc ta và nói dối ta. Hãy nói cho tôi biết phải lấy chi mà trói chàng. Người đáp rằng: Nếu nàng dệt bảy lọn tóc đầu ta vào chỉ dọc của khung cửi,
14 thì nàng đóng chặt nó bằng cái nêm. Đoạn, nàng nói: Sam-sôn ơi, người Phi-li-tin đến bắt ngươi! Người thức dậy, nhổ cái nêm khung cửi và chỉ dệt khỏi khung.
15 Nàng bèn nói cùng người rằng: Sao chàng nói rằng chàng yêu tôi, mà lòng chàng chẳng ở cùng tôi? Chàng đã chọc tôi ba lần, và chẳng nói cho tôi biết sức mạnh lớn của chàng nhờ đâu.

Đa-li-la bắt đầu gây áp lực về tình cảm đối với Sam-sôn, nói rằng nếu ông thật sự yêu nàng thì ông phải nói cho nàng biết bí mật. Sam-sôn lại đưa ra một câu trả lời sai, bảo nàng dệt bảy lọn tóc của ông vào khung cửi. Tuy nhiên, lần này ông đã tiến gần hơn đến sự thật, bởi tóc của ông lần đầu tiên được nhắc đến. Sam-sôn vẫn đang chơi đùa với sự nguy hiểm, nhưng ông không nhận ra rằng Đa-li-la thực sự đang tìm cách khám phá bí mật sức mạnh của mình.

Các Quan Xét 16:16-17 (VIE1934)
16 Hằng ngày nàng lấy lời mình giục giã và ép nài người, đến đỗi lòng người nao núng muốn chết.
17 Bấy giờ người tỏ hết lòng mình ra cho nàng, mà rằng: Dao cạo chưa hề đưa qua đầu ta, vì ta vốn là người Na-xi-rê của Đức Chúa Trời từ trong lòng mẹ. Nếu ta bị cạo, thì sức lực sẽ lìa khỏi ta, ta sẽ yếu đi và trở nên như một người khác.

Cuối cùng, sau khi Đa-li-la liên tục ép buộc và làm ông mệt mỏi bằng những lời của nàng, Sam-sôn tiết lộ toàn bộ lòng mình. Ông cho biết dao cạo chưa từng đưa qua đầu mình vì ông là người Na-xi-rê của Đức Chúa Trời từ trong lòng mẹ. Ông nói rằng nếu tóc mình bị cạo, sức lực sẽ lìa khỏi ông và ông sẽ trở nên như một người bình thường. Đây là bước ngoặt quyết định trong câu chuyện, vì bí mật liên quan đến sự biệt riêng của ông nay đã được tiết lộ cho người đang tìm cách phản bội ông.

Các Quan Xét 16:18-21 (VIE1934)
18 Đa-li-la thấy người đã tỏ hết lòng mình ra cho nàng, bèn sai gọi các quan trưởng dân Phi-li-tin mà rằng: Hãy lên lần nầy, vì người đã tỏ hết lòng mình ra cho tôi. Các quan trưởng dân Phi-li-tin bèn lên cùng nàng, đem bạc theo trong tay.
19 Nàng ru người ngủ trên đầu gối mình, rồi gọi một người đến cạo bảy lọn tóc đầu người. Người bắt đầu yếu, và sức lực lìa khỏi người.
20 Nàng nói rằng: Sam-sôn ơi, người Phi-li-tin đến bắt ngươi! Người bèn thức dậy, nói rằng: Ta sẽ ra như các lần trước, và ta sẽ tự gỡ mình. Nhưng người không biết rằng Đức Giê-hô-va đã lìa khỏi mình.
21 Người Phi-li-tin bèn bắt người, móc mắt người, dẫn xuống Ga-xa, dùng xiềng đồng trói người; người phải xây cối trong ngục.

Đa-li-la hoàn tất sự phản bội của mình bằng cách gọi các quan trưởng Phi-li-tin đến. Trong khi Sam-sôn ngủ trên đầu gối nàng, một người cạo bảy lọn tóc trên đầu ông. Khi tóc bị cạo, sức lực của ông lìa khỏi. Sam-sôn vẫn nghĩ mình có thể thoát ra như những lần trước, nhưng ông không biết rằng Đức Giê-hô-va đã lìa khỏi mình. Người Phi-li-tin bắt ông, móc mắt ông và dẫn ông xuống Ga-xa. Người từng khiến kẻ thù khiếp sợ giờ đây bị xiềng bằng đồng và phải xây cối trong ngục.

Các Quan Xét 16:22 (VIE1934)
22 Nhưng tóc trên đầu người lại mọc ra sau khi đã bị cạo.

Mặc dù Sam-sôn đã thất bại và bị bắt, câu này mở ra một tia hy vọng. Tóc của ông bắt đầu mọc lại. Điều này chuẩn bị cho hành động cuối cùng trong cuộc đời ông, khi ông một lần nữa tìm đến Đức Chúa Trời để xin sức lực. Sự mọc lại của tóc không chỉ là một chi tiết tự nhiên mà còn liên quan đến sự biệt riêng của Sam-sôn với tư cách là người Na-xi-rê.

Các Quan Xét 16:23-25 (VIE1934)
23 Các quan trưởng dân Phi-li-tin nhóm hiệp lại đặng dâng một của lễ trọng thể cho Đa-gôn, thần chúng nó, và vui chơi; chúng nói rằng: Đa-gôn, thần chúng ta, đã phó Sam-sôn, kẻ thù chúng ta, vào tay chúng ta.
24 Khi dân chúng thấy người, bèn ngợi khen thần mình, mà rằng: Thần chúng ta đã phó kẻ thù chúng ta vào tay chúng ta, tức là kẻ đã phá hại xứ chúng ta, và đã giết nhiều người.
25 Khi lòng chúng đang vui vẻ, bèn nói rằng: Hãy gọi Sam-sôn đến, để nó làm trò chơi cho chúng ta. Chúng gọi Sam-sôn ra khỏi ngục, và người làm trò chơi trước mặt chúng; rồi chúng để người đứng giữa các cột.

Người Phi-li-tin tổ chức một lễ lớn để dâng của lễ cho Đa-gôn và ăn mừng chiến thắng. Họ cho rằng chính Đa-gôn đã phó Sam-sôn vào tay họ. Họ đem Sam-sôn ra khỏi ngục để làm trò mua vui và chế nhạo ông. Tuy nhiên, họ không nhận ra rằng câu chuyện chưa kết thúc. Đức Chúa Trời vẫn có thể dùng Sam-sôn trong những giây phút cuối cùng của ông để giáng một đòn lớn trên người Phi-li-tin.

Các Quan Xét 16:26-27 (VIE1934)
26 Sam-sôn nói cùng đứa trẻ dắt tay mình rằng: Hãy để ta rờ những cột mà nhà nầy dựng trên, đặng ta dựa vào đó.
27 Vả, nhà đầy những người nam và nữ; các quan trưởng dân Phi-li-tin đều ở đó, và trên mái nhà có chừng ba ngàn người nam và nữ, xem Sam-sôn làm trò.

Sam-sôn yêu cầu đứa trẻ dẫn mình đến gần những cột chính chống đỡ đền thờ. Có một đám đông rất lớn tụ tập, gồm cả các quan trưởng Phi-li-tin. Khoảng ba ngàn người nam và nữ ở trên mái nhà để xem Sam-sôn làm trò. Họ đang vui mừng vì nghĩ rằng kẻ thù của họ đã hoàn toàn bị đánh bại, nhưng họ không biết rằng Sam-sôn đang chuẩn bị thực hiện hành động cuối cùng của mình.

Các Quan Xét 16:28-30 (VIE1934)
28 Sam-sôn bèn kêu cầu Đức Giê-hô-va mà rằng: Hỡi Chúa Giê-hô-va! Xin hãy nhớ đến tôi! Hỡi Đức Chúa Trời! Xin hãy làm cho tôi mạnh sức chỉ lần nầy mà thôi, để tôi báo thù dân Phi-li-tin vì hai con mắt tôi.
29 Đoạn, Sam-sôn nắm hai cây cột giữa, là hai cây cột đỡ nhà, và dựa mình trên chúng, một tay hữu, một tay tả.
30 Sam-sôn nói rằng: Hãy để tôi chết chung với dân Phi-li-tin! Đoạn, người hết sức xô hai cây cột; nhà đổ xuống trên các quan trưởng và cả dân sự ở đó. Vậy, số người Sam-sôn giết trong khi chết nhiều hơn số người người đã giết trong lúc còn sống.

Trong những giây phút cuối cùng, Sam-sôn kêu cầu Đức Giê-hô-va và xin Ngài nhớ đến mình, đồng thời ban sức mạnh cho ông một lần cuối. Lời cầu nguyện này cho thấy Sam-sôn một lần nữa quay về với Đức Chúa Trời và nhận biết rằng mình cần đến sức mạnh của Ngài. Đức Chúa Trời ban cho ông sức lực để xô ngã hai cây cột chính của đền thờ. Đền thờ sụp xuống, giết chết các quan trưởng và rất nhiều người Phi-li-tin cùng với Sam-sôn. Số người ông giết trong lúc chết nhiều hơn số người ông đã giết trong cả cuộc đời mình. Cái chết của Sam-sôn trở thành một chiến thắng lớn cuối cùng trước kẻ thù của Y-sơ-ra-ên.

Các Quan Xét 16:31 (VIE1934)
31 Các anh em người và cả nhà cha người đều xuống, đem người về, chôn người giữa Xô-ra và Ê-tha-ôn, trong mồ của Ma-nô-a, cha người. Người đã xét đoán Y-sơ-ra-ên trong hai mươi năm.

Sau khi Sam-sôn qua đời, các anh em và gia đình cha ông đến đem thi thể ông về và chôn trong mộ của Ma-nô-a, cha ông, giữa Xô-ra và Ê-tha-ôn. Sam-sôn đã xét đoán Y-sơ-ra-ên trong hai mươi năm. Cuộc đời ông chứa đầy những thất bại nghiêm trọng, nhưng Đức Chúa Trời vẫn dùng ông để giáng những đòn lớn trên người Phi-li-tin. Câu chuyện của Sam-sôn cho thấy sự yếu đuối của con người, hậu quả của việc không kiểm soát những ham muốn cá nhân, nhưng đồng thời cũng cho thấy rằng Đức Chúa Trời có thể dùng một người quay trở lại với Ngài ngay cả trong những giây phút cuối cùng của cuộc đời.