Các Quan Xét 18

Các Quan Xét 18 kể lại việc chi phái Đan tìm một lãnh địa mới, vì phần đất ban đầu được chia cho họ không đủ cho họ cư ngụ. Họ sai các thám tử đi do thám và những người này tình cờ đến nhà Mi-ca, gặp một người Lê-vi đang làm thầy tế lễ. Sau đó, người Đan chiếm La-ích, đem theo thầy tế lễ của Mi-ca cùng các hình tượng của ông, rồi lập nên một thành mới. Chương này cho thấy tình trạng vô luật pháp và suy đồi thuộc linh của Y-sơ-ra-ên trong thời kỳ mà “ai nấy làm theo ý mình lấy làm phải.”

Các Quan Xét 18:1 (VIE1934)
1 Trong những ngày ấy, Y-sơ-ra-ên không có vua; và trong những ngày ấy, chi phái Đan tìm một cơ nghiệp cho mình để ở; vì cho đến lúc đó, cơ nghiệp của họ giữa các chi phái Y-sơ-ra-ên chưa thuộc về họ.

Câu này mở đầu câu chuyện bằng cách nhấn mạnh rằng Y-sơ-ra-ên không có một vị vua lãnh đạo trung ương. Vì vậy, các chi phái hành động phần lớn theo ý riêng. Người Đan không hài lòng với phần đất đã được chia cho mình nên tìm cách mở rộng lãnh địa. Điều này phản ánh tình trạng bất ổn và sự bất mãn trong Y-sơ-ra-ên vào thời kỳ ấy, khi các chi phái gặp khó khăn trong việc định cư trong vùng đất Đức Chúa Trời đã ban cho họ.

Các Quan Xét 18:2-5 (VIE1934)
2 Người Đan bèn sai năm người trong họ mình, là những người dõng sĩ, từ Xô-rê-a và Ê-ta-ôn đi do thám đất và dò xét; họ nói rằng: Hãy đi dò xét đất. Vậy, chúng đi đến núi Ép-ra-im, tới nhà Mi-ca, và ngủ đêm tại đó.
3 Khi chúng ở gần nhà Mi-ca, chúng nhận biết tiếng của người trai trẻ Lê-vi; bèn ghé vào đó mà hỏi rằng: Ai đem ngươi đến đây? Ngươi làm gì tại đây? Ngươi có gì tại đây?
4 Người đáp rằng: Mi-ca đãi tôi như vậy đó; người thuê tôi, và tôi làm thầy tế lễ cho người.
5 Chúng nói cùng người rằng: Xin hãy cầu vấn Đức Chúa Trời, để chúng tôi biết đường chúng tôi đi có được thịnh vượng chăng.

Năm người do thám của chi phái Đan tình cờ đến nhà Mi-ca và nhận ra người Lê-vi. Có lẽ họ nhận biết người này qua giọng nói hoặc phương ngữ. Họ hỏi người ấy tại sao ở đó và làm công việc gì, rồi biết rằng ông được Mi-ca thuê làm thầy tế lễ. Nhận thấy một cơ hội, họ yêu cầu ông cầu vấn Đức Chúa Trời để biết chuyến đi của họ có thành công hay không. Cuộc gặp gỡ này cho thấy sự hỗn loạn thuộc linh của thời kỳ ấy: họ tìm kiếm sự hướng dẫn của Đức Chúa Trời nhưng lại thông qua một thầy tế lễ không được Ngài chỉ định.

Các Quan Xét 18:6-10 (VIE1934)
6 Thầy tế lễ đáp rằng: Hãy đi bình an; đường các ngươi đi có Đức Giê-hô-va đoái đến.
7 Năm người bèn đi, đến La-ích, thấy dân cư ở đó bình an, như người Si-đôn, ở yên ổn và vô sự; chẳng có ai cai trị trong xứ, có thể làm hại họ trong một việc nào; lại ở xa người Si-đôn, và không có giao thông với ai.
8 Năm người trở về cùng anh em mình tại Xô-rê-a và Ê-ta-ôn; anh em họ hỏi rằng: Các ngươi có tin gì?
9 Chúng đáp rằng: Hãy đứng dậy đi lên đánh chúng nó; vì chúng tôi đã thấy xứ ấy, và thật là tốt lắm. Các ngươi còn đứng yên sao? Chớ chậm trễ đi chiếm lấy xứ ấy.
10 Khi các ngươi đi, sẽ đến một dân ở yên ổn, và xứ rộng. Đức Chúa Trời đã phó xứ ấy vào tay các ngươi; đó là một nơi chẳng thiếu vật chi ở trên đất.

Người Lê-vi khích lệ những người do thám của chi phái Đan, và họ tiếp tục đi đến La-ích. Họ thấy dân La-ích sống yên ổn, biệt lập và không có sự bảo vệ hoặc liên minh với các dân khác. Vì thế, những người do thám xem nơi này là một cơ hội dễ dàng để chiếm lấy. Khi trở về với anh em mình, họ nhiệt tình thúc giục người Đan đứng lên chiếm xứ, tin rằng Đức Chúa Trời đã phó xứ ấy vào tay họ. Điều này phản ánh tâm lý chiếm đoạt cơ hội trong thời kỳ Các Quan Xét, khi người ta dễ dàng nhân danh Đức Chúa Trời cho những hành động mà Ngài không hề truyền bảo.

Các Quan Xét 18:11-13 (VIE1934)
11 Vậy, có sáu trăm người trong họ Đan, trang bị khí giới chiến trận, đi từ Xô-rê-a và Ê-ta-ôn.
12 Chúng đi lên đóng trại tại Ki-ri-át-Giê-a-rim, thuộc về Giu-đa. Vì vậy, người ta gọi chỗ ấy là Ma-ha-nê-Đan cho đến ngày nay. Kìa, nó ở về phía tây Ki-ri-át-Giê-a-rim.
13 Từ đó, chúng đi qua núi Ép-ra-im, đến nhà Mi-ca.

Chi phái Đan huy động sáu trăm người được trang bị khí giới và bắt đầu hành trình đến La-ích. Trên đường đi, họ dừng lại tại Ki-ri-át-Giê-a-rim, nơi về sau được gọi là Ma-ha-nê-Đan, nghĩa là “trại quân Đan”. Đoạn này đánh dấu việc người Đan tổ chức lực lượng để tiến hành cuộc chiếm đất mà họ đã dự định. Việc họ lại đến nhà Mi-ca cũng báo trước những xung đột sẽ xảy ra tiếp theo.

Các Quan Xét 18:14-18 (VIE1934)
14 Bấy giờ, năm người đã đi do thám xứ La-ích nói cùng anh em mình rằng: Các ngươi có biết trong những nhà nầy có ê-phót, thê-ra-phim, tượng chạm và tượng đúc chăng? Vậy, bây giờ hãy nghĩ xem mình phải làm gì.
15 Chúng ghé vào đó, đến nhà người trai trẻ Lê-vi, tức là nhà Mi-ca, chào hỏi người.
16 Sáu trăm người trong chi phái Đan, trang bị khí giới chiến trận, đứng tại cửa thành.
17 Năm người đã đi do thám xứ ấy bèn vào trong, lấy tượng chạm, ê-phót, thê-ra-phim và tượng đúc. Thầy tế lễ đứng tại cửa thành cùng sáu trăm người trang bị khí giới chiến trận.
18 Khi chúng vào nhà Mi-ca, lấy tượng chạm, ê-phót, thê-ra-phim và tượng đúc, thì thầy tế lễ nói cùng chúng rằng: Các ngươi làm gì vậy?

Năm người do thám báo cho người Đan biết về những vật thờ phượng trong nhà Mi-ca. Họ xem những vật này như thứ có thể chiếm lấy, cho thấy tình trạng vô luật pháp và hỗn loạn thuộc linh trong thời kỳ đó. Sáu trăm chiến binh đứng canh trong khi năm người lấy các hình tượng và những vật liên quan đến sự thờ phượng của Mi-ca. Người Lê-vi nhận ra điều đang xảy ra và chất vấn họ, nhưng ông hoàn toàn bị áp đảo về lực lượng.

Các Quan Xét 18:19-21 (VIE1934)
19 Chúng nói cùng người rằng: Hãy nín đi, lấy tay bịt miệng lại, và đi với chúng tôi; hãy làm cha và thầy tế lễ cho chúng tôi. Làm thầy tế lễ cho nhà của một người, hay làm thầy tế lễ cho một chi phái và một họ trong Y-sơ-ra-ên, điều nào hơn?
20 Thầy tế lễ bèn vui lòng, lấy ê-phót, thê-ra-phim, và tượng chạm, rồi đi giữa dân chúng.
21 Vậy, chúng quay đi, đặt con trẻ, súc vật và của cải ở đằng trước mình.

Người Đan đề nghị cho thầy tế lễ một địa vị lớn hơn: thay vì chỉ phục vụ một gia đình, ông sẽ trở thành thầy tế lễ cho cả một chi phái. Nhìn thấy đây là một cơ hội thăng tiến, người Lê-vi lập tức đồng ý và đi theo họ, mang theo các hình tượng. Điều này cho thấy sự vụ lợi của người thầy tế lễ và sự suy đồi đạo đức trong Y-sơ-ra-ên. Chức vụ tôn giáo đã bị biến thành phương tiện để đạt được địa vị và lợi ích cá nhân.

Các Quan Xét 18:22-26 (VIE1934)
22 Khi chúng đã đi xa nhà Mi-ca một quãng, thì những người ở các nhà gần nhà Mi-ca nhóm lại, đuổi theo người Đan.
23 Chúng kêu la cùng người Đan. Người Đan quay lại nói cùng Mi-ca rằng: Có việc gì cho ngươi mà ngươi nhóm một bọn như vậy?
24 Người đáp rằng: Các ngươi đã lấy các thần ta làm, và thầy tế lễ ta, rồi đi mất; ta còn có gì nữa? Sao các ngươi lại hỏi ta rằng: Có việc gì cho ngươi?
25 Người Đan nói cùng người rằng: Chớ để tiếng ngươi nghe thấy giữa chúng ta, e những người nóng giận sẽ xông vào ngươi, và ngươi cùng cả nhà ngươi đều mất mạng.
26 Vậy, người Đan cứ đi đường mình. Mi-ca thấy chúng mạnh hơn mình, bèn trở về nhà mình.

Mi-ca và những người hàng xóm đuổi theo người Đan, đối chất với họ vì đã lấy các hình tượng và người thầy tế lễ của ông. Người Đan chế nhạo sự lo lắng của Mi-ca vì biết rằng họ có lực lượng vượt trội. Khi Mi-ca phản đối, người Đan đe dọa dùng bạo lực chống lại ông và gia đình ông. Mi-ca không còn lựa chọn nào khác ngoài việc rút lui. Sự việc này cho thấy tình trạng vô luật pháp và thiếu công lý trong Y-sơ-ra-ên vào thời kỳ ấy.

Các Quan Xét 18:27-29 (VIE1934)
27 Vậy, chúng lấy vật Mi-ca đã làm, và thầy tế lễ của người, rồi đi đến La-ích, đến cùng một dân yên ổn và vô sự. Chúng dùng gươm đánh dân ấy, và đốt thành bằng lửa.
28 Chẳng có ai giải cứu, vì thành ở xa Si-đôn, và không có giao thông với ai; thành ở trong trũng thuộc về Bết-Rê-hốp. Đoạn, chúng xây lại thành, ở tại đó,
29 đặt tên thành là Đan, theo tên Đan, tổ phụ chúng, là người sanh cho Y-sơ-ra-ên; nhưng trước kia tên thành là La-ích.

Người Đan, sau khi lấy các vật thờ phượng của Mi-ca và người thầy tế lễ, tiếp tục đến La-ích. Họ tấn công dân cư đang sống yên ổn và không được bảo vệ, dùng gươm giết họ và đốt thành. Sau đó, họ xây dựng lại thành và đặt tên là Đan, theo tên tổ phụ của họ. Hành động chiếm đoạt và đổi tên thành cho thấy sự mở rộng lãnh thổ của chi phái Đan, đồng thời bộc lộ sự coi thường đối với người dân đang sống tại đó.

Các Quan Xét 18:30-31 (VIE1934)
30 Người Đan dựng tượng chạm lên; Giô-na-than, con trai Ghẹt-sôm, cháu Ma-na-se, cùng các con trai người làm thầy tế lễ cho chi phái Đan cho đến ngày xứ bị bắt làm phu tù.
31 Vậy, chúng lập cho mình tượng chạm của Mi-ca đã làm, trọn lúc nhà Đức Chúa Trời ở tại Si-lô.

Người Đan thiết lập một hệ thống thờ phượng giả bằng cách dựng tượng chạm mà họ đã lấy của Mi-ca, đồng thời đặt Giô-na-than và các hậu tự của ông làm thầy tế lễ cho chi phái. Sự thờ phượng hình tượng này tiếp tục cho đến ngày xứ bị bắt làm phu tù, cho thấy mức độ sâu sắc của sự bại hoại thuộc linh trong chi phái Đan. Điều đáng chú ý là nhà Đức Chúa Trời chân thật vẫn ở tại Si-lô, nhưng người Đan lại chọn đi theo con đường riêng của mình. Họ không tìm kiếm sự thờ phượng mà Đức Chúa Trời đã thiết lập, nhưng tự tạo ra một hệ thống tôn giáo theo ý riêng. Đây là một ví dụ rõ ràng về tình trạng được mô tả trong sách Các Quan Xét: con người không còn lấy lời Đức Chúa Trời làm tiêu chuẩn, nhưng tự quyết định điều gì là đúng theo mắt mình.