Các Quan Xét 19

Trong Các Quan Xét 19, một câu chuyện đáng kinh khiếp xảy ra vào thời kỳ Y-sơ-ra-ên không có vua, cho thấy sự suy đồi về đạo đức và xã hội của dân tộc. Một người Lê-vi đi đón người vợ lẽ của mình trở về, nhưng trong cuộc hành trình, họ gặp phải sự độc ác và trụy lạc của những người đàn ông tại Ghi-bê-a, một thành thuộc chi phái Bên-gia-min. Biến cố bi thảm này dẫn đến cuộc xung đột trên toàn quốc trong các chương tiếp theo, cho thấy Y-sơ-ra-ên đã sa ngã xa khỏi đường lối của Đức Chúa Trời đến mức nào.

Các Quan Xét 19:1-5 (VIE1934)
1 Xảy ra trong những ngày ấy, khi Y-sơ-ra-ên không có vua, có một người Lê-vi trú ngụ nơi miền núi xa xôi của Ép-ra-im. Người lấy một người nữ làm vợ lẽ tại Bết-lê-hem trong xứ Giu-đa.
2 Người vợ lẽ ấy phạm tội ngoại tình cùng người, rồi lìa bỏ người mà về nhà cha mình tại Bết-lê-hem trong xứ Giu-đa, và ở đó trọn bốn tháng.
3 Chồng nàng bèn chỗi dậy, đi theo nàng, đặng nói lời dịu dàng cùng nàng và đem nàng trở về. Người có đem theo đầy tớ mình và một cặp lừa. Nàng đem người vào nhà cha mình; cha nàng thấy người thì vui mừng mà tiếp rước.
4 Cha vợ người, tức là cha của người nữ ấy, cầm người lại; người ở lại với ông ba ngày. Họ ăn, uống và ngủ tại đó.
5 Đến ngày thứ tư, họ dậy sớm, người đứng dậy toan đi; nhưng cha của người nữ nói cùng con rể rằng: Hãy dùng một miếng bánh mà bổ sức, rồi sau hãy đi đường.

Trong những câu này, chúng ta biết về người Lê-vi và người vợ lẽ của ông. Sau khi không chung thủy, người vợ lẽ rời bỏ ông và về nhà cha mình trong bốn tháng. Tuy nhiên, người Lê-vi tìm cách hòa giải và đi đem nàng trở về. Khi đến nhà cha nàng, ông được cha nàng tiếp đón và giữ lại nhiều ngày. Điều này phản ánh phong tục hiếu khách trong xã hội Y-sơ-ra-ên thời xưa, nhưng đồng thời cũng báo trước sự trì hoãn trong việc lên đường, điều sẽ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng về sau trong chương này.

Các Quan Xét 19:6-9 (VIE1934)
6 Hai người ngồi ăn uống với nhau. Cha người nữ nói cùng người rằng: Xin hãy ở lại đêm nay, cho lòng chàng vui vẻ.
7 Người đứng dậy toan đi, nhưng cha vợ nài ép người; người lại ngủ đêm tại đó.
8 Đến ngày thứ năm, người dậy sớm toan đi; cha người nữ nói rằng: Xin hãy dùng một chút mà bổ sức. Họ trì hoãn cho đến chiều, rồi cả hai cùng ăn.
9 Khi người đứng dậy toan đi, cả người, vợ lẽ và đầy tớ mình, thì cha vợ người, là cha của người nữ, nói rằng: Nầy, ngày đã xế chiều; xin hãy ở lại đêm nay. Nầy, ngày đã gần tối; hãy ở lại đây cho lòng chàng vui vẻ. Sáng mai hãy dậy sớm mà đi đường, hầu cho chàng về đến nhà.

Dù người Lê-vi đã có ý định lên đường, cha vợ vẫn tiếp tục tỏ lòng hiếu khách và thuyết phục ông ở lại lâu hơn. Đến ngày thứ năm, cuối cùng người Lê-vi nhất quyết ra đi, mặc dù cha vợ vẫn cố trì hoãn ông. Sự nài ép của người cha cho thấy lòng hiếu khách của ông, nhưng cũng khiến người Lê-vi và người vợ lẽ không thể rời đi sớm hơn trong ngày, dẫn đến quyết định nguy hiểm là lên đường khi trời đã xế chiều.

Các Quan Xét 19:10-15 (VIE1934)
10 Nhưng người chẳng muốn ở lại đêm ấy; bèn chỗi dậy ra đi, đến ngang Giê-bút, tức là Giê-ru-sa-lem. Người có hai con lừa đã thắng yên, và vợ lẽ người cũng ở đó.
11 Khi họ gần đến Giê-bút, ngày đã xế chiều; đầy tớ nói cùng chủ mình rằng: Xin hãy đến, chúng ta hãy ghé vào thành của người Giê-bu-sít nầy và ngủ đêm tại đó.
12 Nhưng chủ đáp rằng: Chúng ta chẳng ghé vào một thành của dân ngoại, là những người không thuộc về con cái Y-sơ-ra-ên; chúng ta sẽ đi qua đến Ghi-bê-a.
13 Người lại nói cùng đầy tớ mình rằng: Hãy đến, chúng ta hãy đến gần một trong những nơi nầy, hoặc ngủ đêm tại Ghi-bê-a, hoặc tại Ra-ma.
14 Vậy, họ đi qua và đi đường mình; mặt trời lặn khi họ gần đến Ghi-bê-a, thuộc về Bên-gia-min.
15 Họ ghé vào đó đặng vào ngủ đêm tại Ghi-bê-a. Khi vào, người ngồi nơi đường phố của thành, vì chẳng có ai tiếp họ vào nhà cho ngủ đêm.

Người Lê-vi chọn không ở lại Giê-bút (Giê-ru-sa-lem) vì đó là một thành của dân ngoại, và quyết định tiếp tục đi đến Ghi-bê-a, một thành của Bên-gia-min, nơi ông mong đợi sẽ được tiếp đãi. Tuy nhiên, khi đến nơi, họ không tìm được ai sẵn lòng cho họ trú ngụ. Việc đồng bào Y-sơ-ra-ên không tiếp đãi họ trái ngược với sự hiếu khách của cha người vợ lẽ, và bắt đầu cho thấy sự suy đồi về đạo đức đang hiện diện trong xứ.

Các Quan Xét 19:16-21 (VIE1934)
16 Kìa, buổi chiều, có một ông già đi từ ngoài đồng về, vốn là người ở miền núi Ép-ra-im, và trú ngụ tại Ghi-bê-a; nhưng người trong thành đều là người Bên-gia-min.
17 Ông già ngước mắt lên, thấy người lữ khách ngồi nơi đường phố của thành, thì hỏi rằng: Ngươi đi đâu? Ngươi từ đâu đến?
18 Người đáp rằng: Chúng tôi đi từ Bết-lê-hem trong xứ Giu-đa, đến miền núi xa xôi của Ép-ra-im; tôi vốn ở đó. Tôi đã đi đến Bết-lê-hem trong xứ Giu-đa, nay tôi đi về nhà Đức Giê-hô-va; nhưng chẳng có ai tiếp tôi vào nhà.
19 Dầu vậy, chúng tôi có rơm và cỏ cho lừa, có bánh và rượu cho tôi, cho tôi tớ gái của ông, và cho người trai trẻ đi cùng tôi tớ ông; chúng tôi chẳng thiếu món chi.
20 Ông già nói rằng: Bình an cho ngươi! Mọi điều ngươi thiếu thảy cứ để ta lo liệu; chỉ xin đừng ngủ đêm ngoài đường phố.
21 Vậy ông già đem người về nhà mình, cho lừa ăn cỏ; rồi họ rửa chân, ăn và uống.

Một ông già người Ép-ra-im đang sống tại Ghi-bê-a nhìn thấy người Lê-vi và những người đi cùng ông ở ngoài đường phố của thành, rồi mời họ về nhà mình. Hành động hiếu khách này rất đáng chú ý, vì không một người Bên-gia-min địa phương nào giúp đỡ họ. Ông già nhất quyết không để họ ngủ ngoài đường phố, cho thấy ông nhận biết có sự nguy hiểm, và điều này báo trước những biến cố bi thảm sắp xảy ra.

Các Quan Xét 19:22-25 (VIE1934)
22 Đang khi họ vui chơi, kìa, có những người trong thành, là những kẻ gian ác, vây quanh nhà, đập cửa, và nói cùng ông già, chủ nhà, rằng: Hãy đem người đã vào nhà ngươi ra đây, để chúng ta biết người ấy.
23 Ông chủ nhà đi ra cùng họ, nói rằng: Không, các anh em ơi! Chớ làm điều dữ dường ấy! Vì người nầy đã vào nhà tôi, xin chớ làm sự sỉ nhục nầy.
24 Nầy, tôi có một con gái đồng trinh, và người nầy có một người vợ lẽ; tôi sẽ đem họ ra cho các ngươi. Hãy làm nhục họ và làm điều gì các ngươi muốn; nhưng chớ làm điều sỉ nhục nầy cho người kia.
25 Nhưng những người ấy chẳng chịu nghe ông. Người bèn bắt vợ lẽ mình đem ra cho họ; họ biết nàng và làm nhục nàng suốt đêm cho đến sáng; khi trời rạng, họ thả nàng đi.

Những câu này thuật lại một hành động gây sốc và kinh khiếp. Những người đàn ông ở Ghi-bê-a, được mô tả là những kẻ gian ác, đòi xâm phạm tình dục người Lê-vi. Ông già cố bảo vệ người khách của mình bằng cách đề nghị đem con gái mình và người vợ lẽ của người Lê-vi ra thay thế. Người Lê-vi đem vợ lẽ mình ra cho họ, và những người ấy hành hạ nàng suốt đêm. Biến cố này gợi lại sự gian ác từng xảy ra tại Sô-đôm và Gô-mô-rơ, cho thấy mức độ suy đồi đạo đức sâu sắc trong Y-sơ-ra-ên vào thời ấy.

Các Quan Xét 19:26-28 (VIE1934)
26 Đến sáng, người nữ ấy đến, ngã xuống nơi cửa nhà của người chủ mình, và nằm đó cho đến sáng rõ.
27 Sáng ngày, chủ nàng chỗi dậy, mở cửa nhà, ra đi, thì thấy vợ lẽ mình nằm sấp nơi cửa nhà, tay nàng đặt trên ngạch cửa.
28 Người nói cùng nàng rằng: Hãy chỗi dậy, chúng ta đi! Nhưng chẳng có tiếng trả lời. Người bèn đặt nàng lên lưng lừa; rồi người chỗi dậy đi về nhà mình.

Đến rạng đông, người vợ lẽ ngã xuống nơi cửa, gần như không còn sức sống. Người Lê-vi tìm thấy nàng không đáp lời, nhưng lạnh lùng bảo nàng đứng dậy, dường như không nhận ra hoặc không quan tâm rằng nàng đã chết. Sự thờ ơ của ông trước nỗi đau của nàng cho thấy thái độ coi thường giá trị con người đối với phụ nữ trong thời ấy, đồng thời gợi lên những thiếu sót về đạo đức của chính người Lê-vi.

Các Quan Xét 19:29-30 (VIE1934)
29 Khi về đến nhà mình, người lấy dao, cầm vợ lẽ mình, chặt nàng ra làm mười hai phần, từng phần một, rồi sai đi khắp các địa phận Y-sơ-ra-ên.
30 Ai nấy thấy vậy đều nói rằng: Từ ngày dân Y-sơ-ra-ên ra khỏi xứ Ê-díp-tô cho đến ngày nay, chẳng hề có việc như vậy, cũng chẳng hề thấy việc như vậy. Hãy suy nghĩ về điều đó, bàn bạc, và nói ra!

Để đáp lại tội ác kinh khiếp này, người Lê-vi phân xác người vợ lẽ thành mười hai phần rồi gửi đi khắp mười hai chi phái Y-sơ-ra-ên, kêu gọi dân sự đòi công lý. Hành động ghê rợn này khiến cả dân tộc kinh hoàng và phẫn nộ, đồng thời đặt nền cho cuộc nội chiến xảy ra trong các chương tiếp theo. Chương này kết thúc với sự kinh hãi của dân Y-sơ-ra-ên trước sự suy đồi đạo đức của xã hội mình.