Các Quan Xét 5

Các Quan Xét 5 là một bài ca chiến thắng, được gọi là Bài Ca của Đê-bô-ra, do Đê-bô-ra và Ba-rác hát sau khi Y-sơ-ra-ên chiến thắng đạo quân Ca-na-an do Si-sê-ra lãnh đạo. Chương này thuật lại trận chiến bằng ngôn ngữ thi ca và ca ngợi Đức Giê-hô-va vì sự can thiệp của Ngài. Bài ca suy ngẫm về sự trung tín của những người đã chiến đấu cho Y-sơ-ra-ên và sự thất bại của những người không tham gia, cũng như vai trò quyết định của Gia-ên, người đã giết Si-sê-ra. Bài ca kết thúc bằng lời chúc phước cho những người chiến thắng và lời nguyền rủa những kẻ thù của Đức Chúa Trời.

Các Quan Xét 5:1 (VIE1934)
1 Trong ngày ấy, Đê-bô-ra hát bài ca nầy với Ba-rác, con trai A-bi-nô-am:

Đê-bô-ra và Ba-rác, là những người lãnh đạo trong chiến thắng, đã kỷ niệm sự đắc thắng bằng một bài ca. Đây là một cách quen thuộc trong Y-sơ-ra-ên để ghi nhớ và tôn cao Đức Chúa Trời vì sự giải cứu của Ngài. Những bài ca như thế vừa là lời ngợi khen Đức Chúa Trời, vừa giúp các thế hệ sau nhớ đến những việc quyền năng Ngài đã làm cho dân Ngài.

Các Quan Xét 5:2 (VIE1934)
2 Khá ngợi khen Đức Giê-hô-va, Vì những quan trưởng đã cầm quyền quản trị trong Y-sơ-ra-ên, Và bá-tánh dâng mình cách vui lòng!

Câu này nhấn mạnh tầm quan trọng của sự lãnh đạo và sự tình nguyện phục vụ của dân sự. Các quan trưởng đã đứng lên lãnh đạo, và dân chúng tự nguyện dâng mình để chiến đấu. Đê-bô-ra nhìn nhận sự sẵn lòng ấy là một lý do để ngợi khen Đức Giê-hô-va. Chiến thắng được gắn liền với sự lãnh đạo của các quan trưởng và sự đáp ứng tự nguyện của dân chúng.

Các Quan Xét 5:3 (VIE1934)
3 Hỡi các vua, hãy nghe; hỡi các quan trưởng, khá lắng tai! Ta sẽ hát cho Đức Giê-hô-va, Ta sẽ hát ngợi khen Giê-hô-va. Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên.

Đê-bô-ra kêu gọi các vua và những người cai trị hãy lắng nghe khi bà hát cho Đức Giê-hô-va. Đây không chỉ là một bài ca dành riêng cho Y-sơ-ra-ên, mà còn là một lời công bố cho các dân tộc và những người cai trị chung quanh nghe biết. Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên mới là Đấng ban chiến thắng, chứ không phải quyền lực của các vua chúa trên đất.

Các Quan Xét 5:4-5 (VIE1934)
4 Hỡi Đức Giê-hô-va! khi Ngài ra từ Sê-i-rơ, Khi trải qua đồng bằng Ê-đôm, Thì đất rung, các từng trời nhỏ giọt, Đám mây sa nước xuống.
5 Trước mặt Đức Giê-hô-va núi bèn đổi ra dòng nước, Tức núi Si-na-i kia ở trước mặt Giê-hô-va Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên.

Những câu này nhắc lại quyền năng và sự hiện diện của Đức Chúa Trời trong quá khứ, có thể liên hệ đến những biến cố xảy ra tại núi Si-na-i khi Đức Chúa Trời ban luật pháp cho dân Ngài. Ngôn ngữ thi ca mô tả đất rung chuyển, các tầng trời và mây tuôn nước, cho thấy quyền năng của Đức Chúa Trời trên thiên nhiên. Bài ca nhấn mạnh rằng chính Đức Giê-hô-va đã đứng về phía Y-sơ-ra-ên và dẫn dắt họ trong trận chiến.

Các Quan Xét 5:6-8 (VIE1934)
6 Trong ngày Sam-ga, con trai A-nát, Và nhằm lúc Gia-ên, các đường cái đều bị bỏ hoang, Những hành khách nương theo các lối quanh-quẹo;
7 Trong Y-sơ-ra-ên thiếu quan trưởng, Cho đến chừng ta là Đê-bô-ra chổi dậy Như một người mẹ trong Y-sơ-ra-ên.
8 Người ta lựa các thần mới, Liền có giặc tại các cửa thành; Trong bốn vạn người Y-sơ-ra-ên, chẳng thấy khiên hay giáo.

Những câu này mô tả tình trạng đen tối của Y-sơ-ra-ên trước khi Đê-bô-ra đứng lên. Vì sự áp bức của kẻ thù, các đường cái bị bỏ hoang và người đi đường phải sử dụng những lối quanh co. Đời sống trong các làng mạc bị gián đoạn, trong khi dân sự đã lựa chọn các thần mới thay vì trung thành với Đức Giê-hô-va. Tình trạng thiếu vũ khí, khiên và giáo cho thấy sự yếu đuối và tuyệt vọng của Y-sơ-ra-ên trước khi Đức Chúa Trời dấy Đê-bô-ra lên làm người lãnh đạo.

Các Quan Xét 5:9 (VIE1934)
9 Lòng ta ái mộ các quan trưởng của Y-sơ-ra-ên, Là những người trong dân-sự vui lòng dâng mình. Khá ngợi khen Đức Giê-hô-va!

Đê-bô-ra bày tỏ lòng quý trọng đối với những quan trưởng và dân sự đã tự nguyện đứng lên chiến đấu cho Y-sơ-ra-ên. Sự sẵn lòng dâng mình của họ là điều đáng được ngợi khen Đức Giê-hô-va, vì nó cho thấy họ đã đáp lại lời kêu gọi trong thời kỳ nguy hiểm và sẵn sàng hy sinh để bảo vệ dân sự.

Các Quan Xét 5:10-11 (VIE1934)
10 Hỡi các ngươi cỡi lừa cái sắc trắng, Ngồi trên thảm, Và các ngươi đi trên đường, hãy nói ra!
11 Bởi tiếng của những kẻ chia phần nơi các máng nước, Tại đó họ sẽ thuật lại các việc công bình của Đức Giê-hô-va, Các việc công bình của Ngài đối với dân cư trong làng của Y-sơ-ra-ên. Bấy giờ dân sự của Đức Giê-hô-va sẽ xuống đến các cửa thành.

Đê-bô-ra kêu gọi những người có địa vị và những người đi lại trên đường hãy nói về những việc công bình mà Đức Giê-hô-va đã làm. Những nơi có máng nước vốn là những nơi dân chúng tụ họp và sinh hoạt, nhưng trước đó đã trở nên nguy hiểm vì sự áp bức. Sự giải cứu của Đức Chúa Trời đem lại điều kiện để dân sự trở lại cuộc sống bình thường và có thể tụ họp cách bình an để kể lại những việc Ngài đã làm.

Các Quan Xét 5:12 (VIE1934)
12 Hỡi Đê-bô-ra, hãy tỉnh thức, tỉnh thức! Hãy tỉnh thức, tỉnh thức, hát một bài ca! Hỡi Ba-rác, hãy chỗi dậy! Hỡi con trai A-bi-nô-am! Hãy dẫn những phu-tù ngươi đi!

Đây là lời kêu gọi Đê-bô-ra tiếp tục đứng lên trong vai trò của mình và Ba-rác tiến hành công việc sau chiến thắng. Sự lặp lại của từ “tỉnh thức” tạo nên cảm giác khẩn cấp và nhấn mạnh lời kêu gọi đứng lên hành động. Ba-rác được kêu gọi dẫn những kẻ bị bắt đi, trong khi Đê-bô-ra được kêu gọi hát bài ca chiến thắng.

Các Quan Xét 5:13 (VIE1934)
13 Bấy giờ kẻ còn sót lại trong dân-sự đều xuống, Đến cùng các tráng-sĩ đặng ra trận; Dân-sự của Đức Giê-hô-va xuống đánh kẻ dõng-sĩ!

Bài ca nhìn nhận rằng chiến thắng không chỉ là kết quả của sức lực con người mà là do sự can thiệp của Đức Giê-hô-va. Những người còn sót lại trong dân sự đã đứng lên chiến đấu chống lại những kẻ hùng mạnh. Dù con người tham gia vào trận chiến, bài ca nhấn mạnh rằng Đức Chúa Trời là Đấng đứng về phía dân Ngài và ban chiến thắng.

Các Quan Xét 5:14-15 (VIE1934)
14 Từ Ép-ra-im đến những người có gốc nơi A-ma-léc; Sau ngươi có Bên-gia-min, là người ở giữa đoàn dân ngươi. Các quan trưởng đến từ Ma-ki, Và những kẻ cầm cây phủ-việt đến từ Sa-bu-lôn.
15 Các quan trưởng của Y-sa-ca đều theo Đê-bô-ra, Y-sa-ca và Ba-rác đồng một ý nhau; Người xông đại vào trũng. Gần các suối của Ru-bên, Có lắm điều nghị-luận trong lòng!

Những câu này nhắc đến các chi phái đã đáp lại lời kêu gọi chiến đấu. Ép-ra-im, Bên-gia-min, Ma-ki, Sa-bu-lôn và Y-sa-ca đều được nhắc đến vì sự tham gia của họ. Trong khi đó, Ru-bên có nhiều sự suy xét trong lòng nhưng không tiến lên chiến đấu cùng các chi phái khác. Điều này cho thấy không phải toàn thể Y-sơ-ra-ên đều đáp lại lời kêu gọi theo cùng một cách.

Các Quan Xét 5:16-17 (VIE1934)
16 Nhân sao ngươi ở trong chuồng Mà nghe tiếng kêu của những bầy chiên? Gần các suối của Ru-bên, Có lắm điều nghị-luận trong lòng!
17 Ga-la-át ở bên kia sông Giô-đanh; Còn Đan, vì sao ở lại trên tàu? A-se ngồi nơi bờ biển, Ở lại trong các vũng của mình.

Những câu này chất vấn lý do một số chi phái không tham gia trận chiến. Ru-bên ở lại giữa các chuồng chiên, Ga-la-át ở bên kia sông Giô-đanh, Đan ở lại trên tàu và A-se tiếp tục ở bên bờ biển. Trong khi một số chi phái đã liều mình chiến đấu, những chi phái này không tiến lên tham gia trận chiến. Bài ca đặt sự khác biệt này cạnh lòng can đảm của những người đã đáp lại lời kêu gọi.

Các Quan Xét 5:18 (VIE1934)
18 Sa-bu-lôn là một dân liều mình đến chết, Nép-ta-li cũng vậy, trên các nơi cao của đồng ruộng.

Sa-bu-lôn và Nép-ta-li được đặc biệt khen ngợi vì đã liều mạng sống trong trận chiến. Họ sẵn sàng đối diện với nguy hiểm và chiến đấu tại những nơi quyết liệt của chiến trường. Sự hy sinh của họ cho thấy lòng can đảm và sự tận tâm của họ trong cuộc chiến giải cứu Y-sơ-ra-ên.

Các Quan Xét 5:19-20 (VIE1934)
19 Các vua đến chiến tranh, Các vua Ca-na-an chiến tranh Tại Tha-a-nác, tại nước Mê-ghi-đô; Song chẳng cướp lấy được tiền bạc!
20 Các ngôi sao trên trời đánh trận, Từ các đường mình, Các ngôi sao đánh trận cùng Si-sê-ra.

Trận chiến tại Tha-a-nác, gần nước Mê-ghi-đô, có sự tham gia của các vua Ca-na-an. Tuy nhiên, họ không nhận được chiến lợi phẩm. Ngôn ngữ thi ca nói rằng ngay cả các ngôi sao trên trời cũng chiến đấu chống lại Si-sê-ra. Hình ảnh này nhấn mạnh rằng quyền năng của Đức Chúa Trời đã quyết định kết quả trận chiến, và các thế lực thiên nhiên được mô tả như đang đứng về phía dân Ngài.

Các Quan Xét 5:21-23 (VIE1934)
21 Khe Ki-sôn đã cuốn chúng nó đi, Khe Ki-sôn là khe nước thuở xưa, Khe Ki-sôn! Hỡi linh hồn ta, hãy bước tới cách mạnh mẽ!
22 Bấy giờ những vó ngựa dậm đất, Vì những ngựa chiến của các quan tướng chạy đi chạy lại.
23 Thiên sứ của Đức Giê-hô-va phán rằng: Hãy rủa Mê-rô-xơ! Hãy rủa rủa dân cư nó cách cay đắng! Vì chúng nó không đến cứu giúp Đức Giê-hô-va, Không đến cứu giúp Đức Giê-hô-va đặng đánh kẻ dõng-sĩ.

Khe Ki-sôn được mô tả như đã cuốn quân đội Ca-na-an đi. Hình ảnh những vó ngựa dậm đất và những chiến mã chạy qua lại làm nổi bật sự hỗn loạn của đạo quân Si-sê-ra khi họ bị đánh bại. Mê-rô-xơ bị rủa vì đã không đến giúp đỡ trong cuộc chiến. Điều này cho thấy trong bài ca, việc không đứng lên giúp đỡ dân sự của Đức Chúa Trời được xem là một sự thất bại nghiêm trọng.

Các Quan Xét 5:24-27 (VIE1934)
24 Trong các người nữ, Gia-ên, vợ Hê-be, người Kê-nít, Được phước hơn hết thảy; Trong các người nữ ở trại, Nàng được phước hơn hết thảy!
25 Si-sê-ra xin nước, nàng cho sữa; Nàng lấy bát sang trọng dọn sữa đông cho người.
26 Nàng giơ tay nắm cây đóng trại, Tay hữu cầm búa của thợ, Đánh Si-sê-ra, đánh bể đầu người, Đâm thủng và đánh thủng màng tang người.
27 Người ngã xuống dưới chân nàng, nằm sải ra; Người ngã xuống dưới chân nàng, nằm sải ra; Chỗ nào người nằm sải ra, thì người chết tại đó.

Gia-ên được ca ngợi vì vai trò quyết định trong việc giết Si-sê-ra. Sau khi Si-sê-ra xin nước, nàng cho ông sữa và tiếp đãi ông, nhưng sau đó dùng cây đóng trại và búa để giết ông. Hành động này đóng vai trò quyết định trong sự giải cứu Y-sơ-ra-ên. Việc lặp lại hình ảnh Si-sê-ra ngã xuống và chết nhấn mạnh sự hoàn toàn của thất bại của ông.

Các Quan Xét 5:28-30 (VIE1934)
28 Mẹ Si-sê-ra ngó nơi cửa sổ, Kêu la qua chấn song rằng: Vì sao xe người chậm trở về? Vì sao những bánh xe của xe người chậm trễ?
29 Các quan nữ khôn ngoan nhứt của nàng trả lời nàng, Và nàng tự trả lời lấy rằng:
30 Chắc chúng nó đã được của cướp, và đang chia nhau! Mỗi người được một hoặc hai người nữ; Si-sê-ra được đồ cẩm điều làm của cướp; Đồ cẩm điều thêu, hai miếng cẩm điều thêu để nơi cổ kẻ cướp!

Cảnh này chuyển sang mẹ của Si-sê-ra, là người đang chờ đợi con trai mình trở về. Bà nghĩ rằng sự chậm trễ của xe chiến trận là vì quân đội đang chia chiến lợi phẩm sau chiến thắng. Bà không biết rằng con trai mình đã chết và đạo quân của ông đã bị đánh bại. Sự tương phản giữa niềm hy vọng của mẹ Si-sê-ra và thực tế của trận chiến làm nổi bật mức độ hoàn toàn của thất bại của Si-sê-ra và Ca-na-an.

Các Quan Xét 5:31 (VIE1934)
31 Ôi, Đức Giê-hô-va! nguyện hết thảy kẻ cừu địch Ngài đều hư mất như vậy! Nguyện những kẻ yêu mến Ngài được giống như mặt trời, Khi mọc lên rực rỡ! Đoạn, xứ được hoà bình trong bốn mươi năm.

Bài ca kết thúc bằng lời cầu xin rằng những kẻ thù của Đức Giê-hô-va sẽ bị hư mất như Si-sê-ra, trong khi những người yêu mến Ngài được giống như mặt trời mọc lên rực rỡ. Hình ảnh mặt trời tượng trưng cho sự sáng, sức mạnh và sự thịnh vượng của những người yêu mến Đức Chúa Trời. Sau chiến thắng này, xứ được hòa bình trong bốn mươi năm, cho thấy sự giải cứu của Đức Chúa Trời đã đem lại một thời kỳ bình an cho Y-sơ-ra-ên.