Các Quan Xét 8

Trong Các Quan Xét 8, Ghê-đê-ôn tiếp tục chiến dịch chống lại người Ma-đi-an. Sau chiến thắng ban đầu, ông truy đuổi hai vua đang chạy trốn là Xê-bách và Xanh-mu-na, đồng thời phải đối diện với những xung đột giữa các chi phái Y-sơ-ra-ên. Chương này không chỉ nhấn mạnh khả năng lãnh đạo quân sự của Ghê-đê-ôn mà còn cho thấy những thử thách trong sự lãnh đạo của ông, và kết thúc bằng việc cho thấy mối nguy hiểm của sự thờ hình tượng ngay cả sau một chiến thắng lớn. Chương này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiếp tục trung thành với Đức Chúa Trời ngay cả khi đã đạt được thành công.

Các Quan Xét 8:1-3 (VIE1934)
1 Bấy giờ, người Ép-ra-im nói cùng Ghê-đê-ôn rằng: Ngươi đã làm chi cho chúng ta? Sao ngươi không gọi chúng ta khi ngươi đi đánh dân Ma-đi-an? Chúng trách móc người cách gay gắt.
2 Người đáp rằng: Bây giờ, ta có làm gì được như các ngươi? Sự mót nho của Ép-ra-im há chẳng hơn mùa nho của A-bi-ê-xe sao?
3 Đức Chúa Trời đã phó vào tay các ngươi các quan trưởng Ma-đi-an là Ô-rép và Xê-ép. Ta có làm chi được như các ngươi? Khi người nói lời ấy, cơn giận của họ đối với người bèn nguôi đi.

Người Ép-ra-im phàn nàn với Ghê-đê-ôn vì họ cảm thấy mình bị xem nhẹ khi không được gọi tham gia trận chiến ngay từ đầu. Ghê-đê-ôn đáp lại cách khôn ngoan và mềm mại, nhấn mạnh vai trò của họ trong việc bắt giữ các quan trưởng Ma-đi-an là Ô-rép và Xê-ép. Thay vì tranh luận hay làm cho sự chia rẽ giữa các chi phái trở nên nghiêm trọng hơn, ông hạ mình và đề cao điều họ đã làm. Cách ứng xử này làm nguôi cơn giận của người Ép-ra-im và giúp tránh một cuộc xung đột nội bộ không cần thiết.

Các Quan Xét 8:4-5 (VIE1934)
4 Ghê-đê-ôn và ba trăm người đi theo người đến bờ sông Giô-đanh, đều mệt mỏi mà còn đuổi theo.
5 Người nói cùng dân Su-cốt rằng: Xin hãy cho những người theo ta mấy ổ bánh, vì họ mệt mỏi, và ta đương đuổi theo Xê-bách và Xanh-mu-na, là hai vua Ma-đi-an.

Sau khi vượt qua sông Giô-đanh, Ghê-đê-ôn và ba trăm người vẫn tiếp tục truy đuổi quân Ma-đi-an dù đã rất mệt mỏi. Ông xin dân Su-cốt cung cấp bánh cho những người theo mình vì họ cần được tiếp sức để tiếp tục nhiệm vụ. Điều này cho thấy sự gian khổ của cuộc truy đuổi và nhu cầu của Ghê-đê-ôn đối với sự hỗ trợ của những người dân địa phương để hoàn tất chiến dịch.

Các Quan Xét 8:6-9 (VIE1934)
6 Nhưng các quan trưởng Su-cốt nói rằng: Tay của Xê-bách và Xanh-mu-na há đã ở trong tay ngươi rồi sao, mà chúng ta phải cho đạo binh ngươi bánh?
7 Ghê-đê-ôn bèn nói rằng: Vì cớ đó, khi Đức Giê-hô-va đã phó Xê-bách và Xanh-mu-na vào tay ta, ta sẽ lấy gai trong đồng vắng và cây tật-lê mà đánh nát thịt các ngươi.
8 Từ đó người đi lên đến Phê-nu-ên, cũng nói như vậy cùng chúng; dân Phê-nu-ên đáp lại người cũng như dân Su-cốt đã đáp.
9 Người cũng nói cùng dân Phê-nu-ên rằng: Khi ta trở về bình yên, ta sẽ phá đổ tháp nầy.

Cả Su-cốt và Phê-nu-ên đều từ chối giúp đỡ Ghê-đê-ôn vì họ nghi ngờ rằng ông có thể bắt được Xê-bách và Xanh-mu-na. Họ không muốn đứng về phía Ghê-đê-ôn khi chiến thắng chưa chắc chắn. Ghê-đê-ôn đáp lại bằng những lời cảnh báo nghiêm khắc, tuyên bố rằng ông sẽ xử lý họ sau khi Đức Chúa Trời ban hai vua Ma-đi-an vào tay ông. Điều này cho thấy quyết tâm của Ghê-đê-ôn trong việc hoàn thành nhiệm vụ, dù ông và những người đi cùng đang kiệt sức.

Các Quan Xét 8:10-12 (VIE1934)
10 Xê-bách và Xanh-mu-na ở tại Cạt-cô, với đạo binh của chúng, độ một vạn năm ngàn người, là hết thảy những người còn sót lại của đạo binh các con cái phương đông; vì đã có mười hai vạn người cầm gươm bị giết rồi.
11 Ghê-đê-ôn đi lên theo đường của những người ở trong trại, về phía đông Nô-ba và Giô-gê-bê-ha; người đánh đạo binh, vì đạo binh tưởng mình được an ổn.
12 Xê-bách và Xanh-mu-na chạy trốn; Ghê-đê-ôn đuổi theo, bắt hai vua Ma-đi-an là Xê-bách và Xanh-mu-na, và làm cho cả đạo binh kinh hãi.

Xê-bách và Xanh-mu-na đã rút lui cùng phần còn lại của đạo binh Ma-đi-an, chỉ còn khoảng mười lăm ngàn người. Ghê-đê-ôn vẫn tiếp tục truy đuổi dù lực lượng của ông rất nhỏ và những người theo ông đã mệt mỏi. Ông tấn công khi quân Ma-đi-an tưởng rằng mình được an ổn. Cuộc tấn công bất ngờ khiến quân địch tan tác, và Ghê-đê-ôn bắt được cả hai vua Xê-bách và Xanh-mu-na. Chiến thắng này cho thấy Đức Chúa Trời đã ban chiến thắng cho một lực lượng rất nhỏ trước một đạo quân lớn hơn nhiều.

Các Quan Xét 8:13-17 (VIE1934)
13 Ghê-đê-ôn, con trai Giô-ách, trở về sau trận đánh, đi lên về phía dốc Hê-re.
14 Người bắt một người trai trẻ trong dân Su-cốt, tra hỏi người; người trai trẻ bèn viết cho người tên các quan trưởng và các trưởng lão Su-cốt, được bảy mươi bảy người.
15 Ghê-đê-ôn đến cùng dân Su-cốt, nói rằng: Nầy là Xê-bách và Xanh-mu-na, mà các ngươi đã sỉ nhục ta, nói rằng: Tay của Xê-bách và Xanh-mu-na há đã ở trong tay ngươi rồi sao, mà chúng ta phải cho những người mệt mỏi của ngươi bánh?
16 Người bèn bắt các trưởng lão thành ấy, lấy gai trong đồng vắng và cây tật-lê, dùng những vật ấy mà dạy dân Su-cốt.
17 Người cũng phá đổ tháp Phê-nu-ên, giết dân trong thành.

Sau khi chiến thắng, Ghê-đê-ôn trở lại để xử lý dân Su-cốt và Phê-nu-ên vì họ đã từ chối giúp đỡ ông. Ông bắt một người trai trẻ của Su-cốt viết tên các quan trưởng và trưởng lão trong thành. Sau đó, ông dùng gai trong đồng vắng và cây tật-lê để trừng phạt dân Su-cốt, rồi phá đổ tháp Phê-nu-ên và giết dân trong thành. Những hành động này cho thấy mức độ nghiêm trọng mà Ghê-đê-ôn gán cho việc họ từ chối hỗ trợ trong lúc chiến đấu.

Các Quan Xét 8:18-21 (VIE1934)
18 Ghê-đê-ôn nói cùng Xê-bách và Xanh-mu-na rằng: Những người các ngươi giết tại Tha-bô là người thể nào? Chúng đáp rằng: Họ giống như ngươi, ai nấy đều giống như con vua.
19 Người bèn nói rằng: Ấy là anh em ta, con trai của mẹ ta. Ta chỉ Đức Giê-hô-va mà thề rằng, nếu các ngươi để cho chúng nó sống, ta chẳng giết các ngươi.
20 Người nói cùng Giê-the, con đầu lòng mình, rằng: Hãy chờ dậy, giết chúng đi! Nhưng người trai trẻ không rút gươm ra, vì sợ hãi, bởi người còn trẻ tuổi.
21 Xê-bách và Xanh-mu-na nói rằng: Chính ngươi hãy chờ dậy mà giết chúng ta; vì người thể nào thì sức người thể ấy. Ghê-đê-ôn bèn chờ dậy, giết Xê-bách và Xanh-mu-na, rồi lấy các đồ trang sức hình mặt trăng nơi cổ lạc đà của chúng.

Trong đoạn này, Ghê-đê-ôn đối diện với hai vua Ma-đi-an là Xê-bách và Xanh-mu-na. Khi họ xác nhận rằng những người họ đã giết tại Tha-bô là anh em của Ghê-đê-ôn, ông cho biết rằng nếu họ đã để các anh em mình sống thì ông cũng sẽ không giết họ. Điều này cho thấy động cơ cá nhân đã xen vào hành động của Ghê-đê-ôn. Thay vì chỉ nhìn sự việc dưới phương diện nhiệm vụ giải cứu Y-sơ-ra-ên, ông cũng hành động dựa trên mối quan hệ gia đình và sự báo trả cá nhân.

Ghê-đê-ôn trước hết bảo Giê-the, con đầu lòng của mình, giết hai vua, nhưng Giê-the còn trẻ và sợ hãi nên không làm. Xê-bách và Xanh-mu-na sau đó thách Ghê-đê-ôn tự mình giết họ. Cuối cùng, Ghê-đê-ôn đứng dậy giết hai vua và lấy những đồ trang sức hình mặt trăng trên cổ lạc đà của họ.

Các Quan Xét 8:22-23 (VIE1934)
22 Bấy giờ, người Y-sơ-ra-ên nói cùng Ghê-đê-ôn rằng: Hãy cai trị chúng tôi, ngươi, con trai ngươi, và cháu ngươi nữa; vì ngươi đã giải cứu chúng tôi khỏi tay dân Ma-đi-an.
23 Nhưng Ghê-đê-ôn đáp rằng: Ta sẽ chẳng cai trị các ngươi, con trai ta cũng chẳng cai trị các ngươi; chính Đức Giê-hô-va sẽ cai trị các ngươi.

Sau chiến thắng, dân Y-sơ-ra-ên muốn Ghê-đê-ôn, con trai ông và cháu ông cai trị họ. Họ muốn thiết lập một sự cai trị lâu dài dựa trên gia đình của Ghê-đê-ôn vì ông đã giải cứu họ khỏi tay người Ma-đi-an. Tuy nhiên, Ghê-đê-ôn từ chối và tuyên bố rằng chính Đức Giê-hô-va phải cai trị Y-sơ-ra-ên. Lời đáp này nhìn nhận quyền cai trị tối cao thuộc về Đức Chúa Trời chứ không phải một con người.

Các Quan Xét 8:24-27 (VIE1934)
24 Ghê-đê-ôn lại nói cùng chúng rằng: Ta có một điều xin các ngươi: mỗi người trong các ngươi hãy cho ta đồ trang sức mà mình đã lấy được. Vì quân thù là dân Ích-ma-ên, vốn đeo bông tai bằng vàng.
25 Chúng đáp rằng: Chúng tôi sẽ vui lòng cho. Chúng trải một cái áo, ai nấy đều ném đồ trang sức mình vào đó.
26 Số bông tai bằng vàng người xin được, cân một ngàn bảy trăm siếc-lơ vàng, không kể các đồ trang sức hình mặt trăng, dây chuyền, áo tía mà các vua Ma-đi-an đã mang, và những dây chuyền nơi cổ lạc đà.
27 Ghê-đê-ôn lấy những vật ấy làm một cái ê-phót, để trong thành mình là Óp-ra. Cả Y-sơ-ra-ên đều hành dâm theo nó tại đó; nó thành một cạm bẫy cho Ghê-đê-ôn và nhà người.

Mặc dù Ghê-đê-ôn trước đó đã từ chối việc cai trị Y-sơ-ra-ên, ông lại yêu cầu dân chúng trao cho mình những đồ trang sức bằng vàng lấy được từ chiến lợi phẩm. Ông dùng số vàng ấy làm một cái ê-phót và đặt nó tại Óp-ra. Tuy nhiên, cái ê-phót này trở thành một cạm bẫy cho Ghê-đê-ôn và nhà ông, vì cả Y-sơ-ra-ên bắt đầu hành dâm theo nó. Điều này cho thấy một bài học quan trọng: ngay cả những vật có liên quan đến tôn giáo cũng có thể trở thành nguồn dẫn đến sự thờ hình tượng khi con người đặt niềm tin sai chỗ. Một chiến thắng lớn không bảo đảm rằng dân sự sẽ tiếp tục trung thành với Đức Chúa Trời.

Các Quan Xét 8:28-32 (VIE1934)
28 Dân Ma-đi-an bị phục trước mặt dân Y-sơ-ra-ên, không còn ngước đầu lên nữa. Xứ được bình an trong bốn mươi năm, đương đời Ghê-đê-ôn.
29 Giê-ru-ba-anh, con trai Giô-ách, trở về ở trong nhà mình.
30 Ghê-đê-ôn có bảy mươi con trai, vì người có nhiều vợ.
31 Người vợ lẽ của người ở tại Si-chem cũng sanh cho người một con trai, và người đặt tên là A-bi-mê-léc.
32 Ghê-đê-ôn, con trai Giô-ách, qua đời trong tuổi già tốt lành, và được chôn trong mộ Giô-ách, cha người, tại Óp-ra của dân A-bi-ê-xe.

Chiến thắng của Ghê-đê-ôn đem lại sự bình an cho xứ trong bốn mươi năm. Sau chiến dịch, ông trở về nhà và sống phần đời còn lại của mình. Ghê-đê-ôn có bảy mươi con trai vì ông có nhiều vợ, và người vợ lẽ tại Si-chem sinh cho ông một con trai tên là A-bi-mê-léc. Sự xuất hiện của A-bi-mê-léc chuẩn bị cho những biến cố tiếp theo trong sách Các Quan Xét. Ghê-đê-ôn qua đời trong tuổi già tốt lành và được chôn trong mộ của cha mình tại Óp-ra.

Các Quan Xét 8:33-35 (VIE1934)
33 Xảy khi Ghê-đê-ôn vừa qua đời, thì dân Y-sơ-ra-ên lại hành dâm theo các Ba-anh, và lập Ba-anh-Bê-rít làm thần mình.
34 Dân Y-sơ-ra-ên chẳng nhớ Giê-hô-va Đức Chúa Trời mình, là Đấng đã giải cứu chúng khỏi tay các kẻ thù nghịch xung quanh;
35 cũng chẳng tỏ lòng nhân từ cùng nhà Giê-ru-ba-anh, tức là Ghê-đê-ôn, để đáp lại những ơn người đã làm cho Y-sơ-ra-ên.

Ngay sau khi Ghê-đê-ôn qua đời, dân Y-sơ-ra-ên lại quay sang thờ các Ba-anh và lập Ba-anh-Bê-rít làm thần của mình. Họ quên Đức Giê-hô-va, là Đấng đã giải cứu họ khỏi mọi kẻ thù chung quanh. Họ cũng không tỏ lòng nhân từ với nhà Ghê-đê-ôn dù ông đã làm nhiều điều cho Y-sơ-ra-ên. Điều này tiếp tục cho thấy chu kỳ bội đạo trong sách Các Quan Xét: sau khi được Đức Chúa Trời giải cứu và ban bình an, dân sự lại nhanh chóng quên Ngài và quay trở lại với sự thờ hình tượng.