Các Quan Xét 9

Các Quan Xét 9 thuật lại câu chuyện về A-bi-mê-léc, con trai của Ghê-đê-ôn, người tìm cách lập mình làm vua bằng cách âm mưu chống lại các anh em mình và dân thành Si-chem. Chương này cho thấy tham vọng, sự phản bội và sự phán xét của Đức Chúa Trời đã diễn ra trong đời sống của A-bi-mê-léc, dân Si-chem và những người chung quanh họ. Câu chuyện là một lời cảnh báo về lòng tham quyền lực và sự bất công.

Các Quan Xét 9:1-5 (VIE1934)
1 A-bi-mê-léc, con trai Giê-ru-ba-anh, đi đến Si-chem, tại nhà các cậu mình, nói cùng họ và cả nhà ông ngoại mình rằng:
2 Xin hãy nói với tai mọi người Si-chem rằng: Điều nào là tốt hơn cho các ngươi, bảy mươi con trai Giê-ru-ba-anh cai trị các ngươi, hay một người cai trị các ngươi? Hãy nhớ rằng ta là ruột thịt các ngươi.
3 Các cậu của A-bi-mê-léc thuật lại những lời nầy cho mọi người Si-chem; lòng họ nghiêng theo A-bi-mê-léc, vì họ nói rằng: Người là anh em chúng ta.
4 Họ bèn lấy bảy mươi miếng bạc trong đền Ba-anh-Bê-rít mà cho A-bi-mê-léc; người dùng bạc đó thuê những kẻ vô lại và liều lĩnh, chúng theo người.
5 Đoạn, người đi đến nhà cha mình tại Óp-ra, giết bảy mươi con trai Giê-ru-ba-anh, là anh em mình, trên một hòn đá. Chỉ còn sót Giô-tham, con út của Giê-ru-ba-anh, vì người đã trốn đi.

A-bi-mê-léc lợi dụng mối quan hệ gia đình với những người ở Si-chem để tìm kiếm sự ủng hộ chính trị. Ông đặt vấn đề rằng dân Si-chem sẽ phải chịu sự cai trị của bảy mươi con trai Ghê-đê-ôn hay chỉ một người, rồi nhấn mạnh rằng ông là người cùng huyết thống với họ. Dân Si-chem nghe theo ông và dùng bạc lấy từ đền Ba-anh-Bê-rít để tài trợ cho kế hoạch của ông. A-bi-mê-léc dùng số bạc đó thuê những kẻ vô lại và liều lĩnh, rồi giết bảy mươi anh em mình trên cùng một hòn đá để loại bỏ những người có thể cạnh tranh quyền lực với mình. Tuy nhiên, Giô-tham, người con út, đã trốn thoát.

Các Quan Xét 9:6 (VIE1934)
6 Hết thảy người Si-chem và cả nhà Mi-lô đều nhóm lại, đi lập A-bi-mê-léc làm vua, tại nơi cây thông gần tượng đá ở Si-chem.

Dân Si-chem và nhà Mi-lô cùng nhau lập A-bi-mê-léc làm vua. Việc ông được tôn lên làm vua củng cố quyền lực của ông, nhưng nền tảng của quyền cai trị ấy là sự phản bội và giết người. Ngay từ đầu, cách A-bi-mê-léc giành lấy quyền lực đã cho thấy triều đại của ông sẽ không có nền tảng vững chắc.

Các Quan Xét 9:7-15 (VIE1934)
7 Khi người ta báo cho Giô-tham hay, người đi lên đứng trên đỉnh núi Ga-ri-xim, cất tiếng kêu lớn rằng: Hỡi người Si-chem, hãy nghe lời ta, hầu cho Đức Chúa Trời nghe lời các ngươi!
8 Có lần các cây cối đi đặng xức dầu cho một vua cai trị mình; chúng nói cùng cây ô-li-ve rằng: Hãy cai trị chúng tôi!
9 Nhưng cây ô-li-ve đáp rằng: Tôi có nên lìa sự béo tốt của tôi, là điều người ta dùng để tôn kính Đức Chúa Trời và loài người, đặng đi qua đi lại trên các cây cối chăng?
10 Các cây cối bèn nói cùng cây vả rằng: Hãy đến cai trị chúng tôi!
11 Nhưng cây vả đáp rằng: Tôi có nên lìa sự ngọt ngào và trái tốt của tôi, đặng đi qua đi lại trên các cây cối chăng?
12 Các cây cối bèn nói cùng cây nho rằng: Hãy đến cai trị chúng tôi!
13 Nhưng cây nho đáp rằng: Tôi có nên lìa rượu mới của tôi, là vật làm vui Đức Chúa Trời và loài người, đặng đi qua đi lại trên các cây cối chăng?
14 Bấy giờ, hết thảy cây cối nói cùng bụi gai rằng: Hãy đến cai trị chúng tôi!
15 Bụi gai đáp cùng các cây cối rằng: Nếu thật các ngươi xức dầu cho ta làm vua cai trị các ngươi, thì hãy đến nương náu dưới bóng ta; bằng chẳng vậy, lửa sẽ từ bụi gai ra thiêu nuốt các cây bá hương Li-ban.

Giô-tham, người con duy nhất của Ghê-đê-ôn còn sống sau cuộc tàn sát, đứng trên núi Ga-ri-xim và kể một ngụ ngôn để cảnh báo dân Si-chem. Trong câu chuyện, các cây cối tượng trưng cho dân chúng đang tìm kiếm một vị vua. Cây ô-li-ve, cây vả và cây nho đều là những cây có ích, nhưng chúng từ chối quyền cai trị vì chúng đang thực hiện những công việc tốt đẹp và có giá trị. Cuối cùng, các cây cối quay sang bụi gai, một loại cây không đem lại lợi ích tương xứng. Bụi gai tượng trưng cho A-bi-mê-léc. Lời mời “nương náu dưới bóng” bụi gai mang tính mỉa mai, vì bụi gai không thể cung cấp bóng mát thực sự. Lời đe dọa rằng lửa sẽ từ bụi gai thiêu nuốt các cây bá hương cho thấy quyền cai trị của A-bi-mê-léc sẽ đem đến sự hủy diệt cho chính những người đã lập ông làm vua.

Các Quan Xét 9:16-21 (VIE1934)
16 Vậy bây giờ, nếu các ngươi đã lấy lòng trung tín và ngay thật mà lập A-bi-mê-léc làm vua, nếu các ngươi đã xử tử tế cùng Giê-ru-ba-anh và nhà người, nếu các ngươi đã báo đáp cho người theo công việc tay người đã làm,
17 vì cha ta đã chiến đấu cho các ngươi, liều mạng sống mình đặng giải cứu các ngươi khỏi tay Ma-đi-an;
18 nhưng ngày nay các ngươi đã dấy nghịch cùng nhà cha ta, giết bảy mươi con trai người trên một hòn đá, lập A-bi-mê-léc, con trai của đầy tớ gái người, làm vua cai trị dân Si-chem, vì nó là anh em các ngươi;
19 nếu ngày nay các ngươi đã lấy lòng trung tín và ngay thật mà đối đãi cùng Giê-ru-ba-anh và nhà người, thì hãy vui mừng về A-bi-mê-léc, và người cũng hãy vui mừng về các ngươi.
20 Còn nếu không, nguyện lửa ra từ A-bi-mê-léc thiêu nuốt người Si-chem và nhà Mi-lô; cũng nguyện lửa ra từ người Si-chem và nhà Mi-lô thiêu nuốt A-bi-mê-léc!
21 Đoạn, Giô-tham chạy trốn, đi đến Bê-e, ở tại đó vì sợ A-bi-mê-léc, anh mình.

Giô-tham chỉ ra sự phản bội của dân Si-chem và nhắc họ nhớ đến những gì Ghê-đê-ôn đã làm cho họ. Cha ông đã chiến đấu và liều mạng sống để giải cứu họ khỏi tay người Ma-đi-an, nhưng dân Si-chem lại quay sang nhà ông và đồng ý với việc A-bi-mê-léc giết bảy mươi con trai của Ghê-đê-ôn. Giô-tham tuyên bố rằng nếu họ đã hành động ngay thật thì hãy vui mừng về A-bi-mê-léc; nhưng nếu họ đã hành động phản bội, thì sự hủy diệt sẽ đến trên cả A-bi-mê-léc lẫn dân Si-chem. Sau khi nói những lời này, Giô-tham chạy trốn vì sợ A-bi-mê-léc.

Các Quan Xét 9:22-25 (VIE1934)
22 A-bi-mê-léc cai trị Y-sơ-ra-ên được ba năm.
23 Đức Chúa Trời bèn khiến một tâm thần xấu xen vào giữa A-bi-mê-léc và người Si-chem; người Si-chem phản nghịch A-bi-mê-léc,
24 hầu cho sự hung dữ đã làm cho bảy mươi con trai Giê-ru-ba-anh bị giết, và máu họ đổ ra, đổ lại trên A-bi-mê-léc, anh em họ đã giết họ, và trên người Si-chem, là kẻ đã giúp người giết anh em mình.
25 Người Si-chem đặt những kẻ mai phục trên các đỉnh núi để đón bắt A-bi-mê-léc; chúng cướp bóc mọi người đi ngang qua đường ấy. A-bi-mê-léc được báo cho hay.

Sau ba năm cai trị, sự phán xét bắt đầu xảy ra. Đức Chúa Trời khiến sự bất hòa xuất hiện giữa A-bi-mê-léc và dân Si-chem, đúng theo lời cảnh báo của Giô-tham. Dân Si-chem bắt đầu phản nghịch A-bi-mê-léc và đặt người mai phục trên các đường đi để cướp bóc những người qua lại. Những sự kiện này cho thấy hậu quả của việc họ cùng tham gia vào việc giết bảy mươi con trai của Ghê-đê-ôn. Sự phản bội mà họ đã gieo bắt đầu quay trở lại trên chính họ.

Các Quan Xét 9:26-29 (VIE1934)
26 Bấy giờ, Ga-anh, con trai Ê-bết, cùng anh em mình đi đến Si-chem; người Si-chem tin cậy nơi người.
27 Chúng đi ra đồng, hái nho trong vườn nho mình, đạp nho, làm lễ vui chơi; rồi vào đền thờ thần mình, ăn uống, và rủa sả A-bi-mê-léc.
28 Ga-anh, con trai Ê-bết, nói rằng: A-bi-mê-léc là ai, và Si-chem là ai, mà chúng ta phải hầu việc người? Há chẳng phải là con trai Giê-ru-ba-anh sao? Há chẳng phải là Xê-bun, quan cai thành người sao? Hãy hầu việc người Hê-mô, cha Si-chem; còn chúng ta sao phải hầu việc A-bi-mê-léc?
29 Ôi! Ví bằng dân nầy ở dưới quyền ta, thì ta sẽ đuổi A-bi-mê-léc đi! Người nói cùng A-bi-mê-léc rằng: Hãy làm cho đạo binh ngươi thêm đông, rồi đi ra!

Ga-anh, con trai Ê-bết, xuất hiện như một người lãnh đạo mới và được dân Si-chem tin cậy. Trong lúc dân chúng ăn uống và vui chơi tại đền thờ thần của họ, Ga-anh công khai thách thức quyền cai trị của A-bi-mê-léc. Ông đặt câu hỏi tại sao dân Si-chem phải hầu việc A-bi-mê-léc, là con trai Giê-ru-ba-anh, thay vì theo dòng dõi của Hê-mô, người được xem là tổ phụ của Si-chem. Ga-anh còn tuyên bố rằng nếu dân chúng ở dưới quyền ông, ông sẽ đuổi A-bi-mê-léc đi. Sự chống đối này báo hiệu một cuộc nổi loạn sắp xảy ra.

Các Quan Xét 9:30-33 (VIE1934)
30 Xê-bun, quan cai thành, nghe lời Ga-anh, con trai Ê-bết, thì nổi giận.
31 Người sai sứ giả cách kín nhiệm đến nói cùng A-bi-mê-léc rằng: Nầy, Ga-anh, con trai Ê-bết, và anh em người đã đến Si-chem; nầy, chúng nó làm cho thành dấy nghịch cùng ngươi.
32 Vậy bây giờ, ban đêm ngươi và dân đi theo ngươi hãy dậy, phục binh ngoài đồng.
33 Sáng mai, khi mặt trời mọc, ngươi hãy dậy sớm, xông vào thành; và nầy, khi Ga-anh cùng dân đi theo người ra nghênh chiến, thì ngươi hãy tùy cơ mà đánh họ.

Xê-bun, quan cai thành, vẫn trung thành với A-bi-mê-léc và nổi giận khi nghe những lời của Ga-anh. Ông bí mật gửi tin cho A-bi-mê-léc, báo rằng Ga-anh và những người theo ông đang làm cho thành Si-chem dấy nghịch. Xê-bun khuyên A-bi-mê-léc phục binh trong đêm và tấn công vào sáng sớm. Kế hoạch này nhằm khiến Ga-anh và những người ủng hộ ông bị bất ngờ.

Các Quan Xét 9:34-38 (VIE1934)
34 Vậy, ban đêm A-bi-mê-léc và cả dân đi theo người dậy, chia làm bốn đạo, phục binh gần Si-chem.
35 Ga-anh, con trai Ê-bết, đi ra, đứng tại cửa thành; A-bi-mê-léc và dân đi theo người bèn dậy khỏi chỗ phục.
36 Ga-anh thấy dân sự, bèn nói cùng Xê-bun rằng: Kìa, có dân từ trên núi xuống! Xê-bun đáp rằng: Ngươi thấy bóng núi như thấy người đó thôi.
37 Ga-anh lại nói rằng: Kìa, có dân từ giữa xứ đi xuống, và một đạo từ phía cây thông của những kẻ bói ra!
38 Xê-bun bèn nói cùng người rằng: Miệng ngươi ngày nay ở đâu, là miệng đã nói: A-bi-mê-léc là ai mà chúng ta phải hầu việc người? Há chẳng phải những người ngươi đã khinh dể đó sao? Vậy, hãy đi ra đánh chúng đi!

A-bi-mê-léc và quân của ông phục binh quanh Si-chem trong đêm, chia thành bốn đạo. Khi Ga-anh nhìn thấy quân đang tiến đến, Xê-bun ban đầu chế giễu ông và nói rằng ông chỉ đang nhìn thấy bóng núi. Nhưng khi Ga-anh nhận ra đó thật sự là quân đội, Xê-bun nhắc lại những lời thách thức trước đó của ông và yêu cầu ông ra chiến đấu. Sự việc cho thấy Xê-bun đã khéo léo lợi dụng sự tự tin của Ga-anh để đưa ông vào một cuộc đối đầu mà ông khó có thể thắng.

Các Quan Xét 9:39-41 (VIE1934)
39 Ga-anh bèn đi ra trước mặt dân Si-chem, giao chiến cùng A-bi-mê-léc.
40 A-bi-mê-léc đuổi theo người, và người chạy trốn trước mặt người; có nhiều người bị thương và ngã chết cho đến cửa thành.
41 A-bi-mê-léc ở tại A-ru-ma; còn Xê-bun đuổi Ga-anh và anh em người ra khỏi Si-chem, không cho họ ở tại đó.

Ga-anh dẫn dân Si-chem ra chiến đấu với A-bi-mê-léc, nhưng nhanh chóng bị đánh bại. Ga-anh chạy trốn và nhiều người bị thương hoặc chết trên đường đến cửa thành. Sau đó, A-bi-mê-léc ở lại A-ru-ma, trong khi Xê-bun đuổi Ga-anh và các anh em ông ra khỏi Si-chem. Mối đe dọa đối với quyền cai trị của A-bi-mê-léc tạm thời bị loại bỏ.

Các Quan Xét 9:42-45 (VIE1934)
42 Ngày mai, dân sự đi ra đồng; người ta báo cho A-bi-mê-léc hay.
43 Người bèn lấy dân sự mình chia làm ba đạo, phục binh ngoài đồng; thấy dân ra khỏi thành, liền đứng dậy xông vào đánh.
44 A-bi-mê-léc và đạo theo người chạy đến cửa thành, còn hai đạo kia xông vào hết thảy những người ở ngoài đồng, đánh giết chúng nó.
45 A-bi-mê-léc đánh thành trọn ngày; người chiếm lấy thành, giết dân sự ở trong; rồi phá thành, gieo muối trên đó.

Ngày hôm sau, dân Si-chem ra đồng mà không biết A-bi-mê-léc đang chuẩn bị một cuộc phục kích khác. Ông chia quân thành ba đạo và bất ngờ tấn công dân trong thành. Sau khi đánh bại họ, A-bi-mê-léc chiếm thành, giết dân sự ở đó, rồi phá thành và gieo muối trên đất. Hành động này tượng trưng cho sự hủy diệt hoàn toàn của thành và cho thấy mức độ khốc liệt trong sự trả thù của A-bi-mê-léc đối với dân Si-chem.

Các Quan Xét 9:46-49 (VIE1934)
46 Khi mọi người ở tháp Si-chem hay được tin nầy, bèn vào nơi kiên cố của đền thờ thần Bê-rít.
47 Có người báo cho A-bi-mê-léc hay rằng mọi người ở tháp Si-chem đều nhóm lại.
48 A-bi-mê-léc bèn lên núi Sa-môn, người và cả dân đi theo người; A-bi-mê-léc lấy một cây rìu chặt một nhánh cây, vác lên vai, rồi nói cùng dân theo mình rằng: Các ngươi đã thấy ta làm gì, hãy mau mau làm theo ta.
49 Mỗi người đều chặt một nhánh cây theo A-bi-mê-léc, đem để chung quanh nơi kiên cố, rồi đốt lửa nơi đó; vậy, mọi người ở tháp Si-chem, độ một ngàn người, cả nam lẫn nữ, đều chết.

Những người sống sót ở tháp Si-chem chạy vào nơi kiên cố của đền thờ thần Bê-rít để tìm nơi trú ẩn. Nhưng A-bi-mê-léc không dừng lại. Ông dẫn quân lên núi Sa-môn, chặt các nhánh cây và bảo quân mình làm theo. Họ chất các nhánh cây quanh nơi kiên cố rồi đốt lửa, khiến khoảng một ngàn người, cả nam lẫn nữ, chết. Hành động này cho thấy sự tàn bạo của A-bi-mê-léc và sự hủy diệt mà tham vọng quyền lực của ông đã gây ra.

Các Quan Xét 9:50-55 (VIE1934)
50 A-bi-mê-léc đi đến Thê-bết, vây thành và chiếm lấy.
51 Trong thành có một cái tháp kiên cố; hết thảy người nam người nữ, dân thành, đều chạy vào đó, đóng cửa lại, rồi lên trên nóc tháp.
52 A-bi-mê-léc đến gần tháp, đánh nó, và đến gần cửa tháp đặng phóng lửa đốt.
53 Nhưng có một người đàn bà ném một miếng cối xay trên đầu A-bi-mê-léc, làm bể sọ người.
54 Người liền gọi người trai trẻ mang binh khí cho mình, mà nói rằng: Hãy rút gươm giết ta đi, kẻo thiên hạ nói rằng: Một người đàn bà đã giết người! Người trai trẻ bèn đâm người, và người chết.
55 Khi dân Y-sơ-ra-ên thấy A-bi-mê-léc đã chết, thì ai nấy đều trở về nhà mình.

A-bi-mê-léc tiếp tục chiến dịch bạo lực của mình khi tấn công Thê-bết. Khi dân thành chạy vào một cái tháp kiên cố, ông tìm cách lặp lại chiến thuật đốt cháy nơi trú ẩn. Nhưng khi A-bi-mê-léc đến gần tháp, một người đàn bà ném một miếng cối xay xuống đầu ông và làm bể sọ ông. Biết mình sắp chết, A-bi-mê-léc gọi người trai trẻ mang binh khí và yêu cầu giết mình để người ta không nói rằng ông bị một người đàn bà giết. Người trai trẻ làm theo, và A-bi-mê-léc chết. Sau khi ông chết, dân Y-sơ-ra-ên trở về nhà mình và quyền cai trị của ông chấm dứt.

Các Quan Xét 9:56-57 (VIE1934)
56 Đức Chúa Trời báo ứng sự gian ác của A-bi-mê-léc đã làm cho cha mình, tức là giết bảy mươi anh em mình.
57 Đức Chúa Trời cũng khiến mọi sự gian ác của người Si-chem đổ lại trên đầu chúng nó; lời nguyền rủa của Giô-tham, con trai Giê-ru-ba-anh, đã giáng trên chúng nó.

Chương này kết thúc bằng việc xác nhận sự phán xét của Đức Chúa Trời. A-bi-mê-léc phải chịu hậu quả về sự gian ác của mình, đặc biệt là việc ông đã giết bảy mươi anh em. Dân Si-chem cũng chịu hậu quả vì đã tham gia và ủng hộ hành động của ông. Lời nguyền rủa của Giô-tham đã được ứng nghiệm. Câu chuyện cho thấy Đức Chúa Trời không bỏ qua sự gian ác, và những người gieo sự bất công cuối cùng sẽ phải đối diện với hậu quả của những việc mình đã làm.