Châm Ngôn 18

Châm Ngôn 18 đề cập đến những chủ đề về lời nói, các mối quan hệ, sự khôn ngoan và hậu quả của lời nói cùng hành động. Chương này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nói năng thận trọng, sự sáng suốt trong các mối quan hệ, và cách sự khôn ngoan hay sự ngu dại ảnh hưởng đến đời sống của một người. Những lời châm ngôn trong chương này cho thấy lời nói có thể xây dựng hoặc hủy phá, và người khôn ngoan biết lắng nghe, học hỏi và thận trọng trong hành động của mình.

Châm Ngôn 18:1-3 (VIE1934)
1. Kẻ nào ở riêng cách tìm điều chính mình ưa-thích; Nó cãi-cọ với những sự khôn-ngoan thật.
2. Kẻ ngu-muội không ưa-thích sự thông-sáng; Nhưng chỉ muốn lòng nó được bày-tỏ ra.
3. Khi kẻ gian-ác đến sự khinh-bỉ cũng đến nữa; Và sự sỉ-nhục đến với điều nhuốc-nhơ.

Những câu này cảnh báo về sự cô lập ích kỷ và lòng kiêu ngạo ngu dại. Người tự tách mình ra thường tìm kiếm điều mình ưa thích và từ chối sự khôn ngoan chân thật. Kẻ ngu muội không thật sự muốn hiểu biết, mà chỉ muốn bày tỏ suy nghĩ và ý muốn của chính mình. Khi kẻ gian ác xuất hiện, sự khinh bỉ và sỉ nhục cũng đi theo, dẫn đến xung đột và ô nhục.

Châm Ngôn 18:4-5 (VIE1934)
4. Lời nói của miệng loài người là giống như nước sâu; Nguồn sự khôn-ngoan khác nào cái khe nước chảy.
5. Lấy làm chẳng tốt mà nể vì kẻ ác, Đặng lường-gạt người công-bình trong việc xét-đoán.

Lời nói của con người có thể sâu sắc như nước sâu, trong khi nguồn khôn ngoan giống như dòng nước chảy, đem lại sự sống và sự tươi mới cho người nghe. Câu tiếp theo nhấn mạnh tầm quan trọng của sự công bằng, cảnh báo không được thiên vị kẻ ác hoặc làm sai lệch sự xét đoán đối với người công bình. Sự xét đoán chân chính phải công bằng và ngay thẳng.

Châm Ngôn 18:6-7 (VIE1934)
6. Môi kẻ ngu-muội vào cuộc tranh-cạnh, Và miệng nó chiều sự đánh-đập.
7. Miệng kẻ ngu-muội là sự bại-hoại của nó; Môi nó vốn một cái bẫy gài linh-hồn của nó.

Lời nói thiếu suy nghĩ của kẻ ngu muội đưa họ vào tranh cạnh và có thể kích động người khác đến sự đánh đập. Những lời nói thiếu kiểm soát không chỉ gây ra xung đột mà cuối cùng còn đem sự hủy hoại đến chính người nói. Miệng của người ngu muội trở thành một cái bẫy cho chính linh hồn mình.

Châm Ngôn 18:8-9 (VIE1934)
8. Lời kẻ thèo-lẻo như vật-thực ngon, Và nó thấu đến ruột gan.
9. Kẻ thả-trôi trong công-việc mình, Cũng là anh-em của kẻ phá-hại.

Lời nói hành được ví như món ăn ngon mà người ta dễ dàng tiếp nhận, nhưng nó đi sâu vào lòng và có thể gây tổn hại lâu dài. Sự nói hành có thể phá hủy các mối quan hệ và danh tiếng của người khác. Kẻ lười biếng, thả trôi công việc của mình cũng được ví như anh em của kẻ phá hoại, bởi sự lười biếng và thiếu trách nhiệm cũng có thể dẫn đến sự hủy hoại.

Châm Ngôn 18:10-12 (VIE1934)
10. Danh Đức Giê-hô-va vốn một ngọn tháp kiên-cố; Kẻ công-bình chạy đến đó, gặp được nơi ẩn-trú cao.
11. Tài-vật người giàu, ấy là cái thành kiên-cố của người, Trong ý-tưởng người cho nó như một bức tường cao.
12. Trước khi sự bại-hoại, lòng người vẫn tự cao; Song sự khiêm-nhượng đi trước sự tôn-trọng.

Danh Đức Giê-hô-va là nơi nương náu và bảo vệ vững chắc cho người công bình. Trái lại, người giàu có thể đặt sự tin cậy sai lầm vào tài sản của mình, tưởng rằng của cải giống như một thành kiên cố có thể bảo vệ mình. Sự kiêu ngạo dẫn đến bại hoại, trong khi sự khiêm nhường đi trước sự tôn trọng. Người tự nâng mình lên cuối cùng sẽ đối diện với sự sụp đổ, nhưng người khiêm nhường sẽ được tôn trọng.

Châm Ngôn 18:13-15 (VIE1934)
13. Trả lời trước khi nghe, Ấy là sự điên-dại và hổ-thẹn cho ai làm vậy.
14. Tâm-thần người nâng-đỡ sự bịnh-hoạn mình; Nhưng trí bị nao-sờn ai chịu sao nổi?
15. Lòng người khôn-khéo được sự tri-thức; Và tai người khôn-ngoan tìm-kiếm sự hiểu-biết.

Những câu này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lắng nghe và sự khôn ngoan. Trả lời một vấn đề trước khi nghe và hiểu đầy đủ là hành động ngu dại và đáng hổ thẹn. Một tinh thần mạnh mẽ có thể giúp một người chịu đựng ngay cả trong lúc bệnh tật, nhưng một tâm trí bị nao sờn thì rất khó chịu đựng. Người khôn khéo chủ động tìm kiếm tri thức, còn người khôn ngoan dùng tai mình để tìm kiếm sự hiểu biết.

Châm Ngôn 18:16-18 (VIE1934)
16. Của-lễ của người nào dẹp đường cho người, Và dẫn người đến trước mặt kẻ sang-trọng.
17. Người tiên-cáo nghe như phải lẽ; Song bên đàng kia đến, bèn tra-xét người.
18. Sự bắt thăm dẹp điều tranh-tụng, Và phân-rẽ những kẻ có quyền-thế.

Của lễ có thể mở ra cơ hội và đưa một người đến trước những người có địa vị. Tuy nhiên, trong một cuộc tranh chấp, điều có vẻ đúng khi chỉ nghe một bên có thể thay đổi sau khi bên kia được trình bày và tra xét. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc nghe cả hai phía trước khi đưa ra phán quyết. Sự bắt thăm trong bối cảnh Kinh Thánh cũng được sử dụng như một phương thức giúp chấm dứt tranh tụng và phân xử giữa những người có quyền thế.

Châm Ngôn 18:19-21 (VIE1934)
19. Một anh em bị mếch lòng lấy làm khó được lòng lại hơn là chiếm thủ cái thành kiên-cố; Sự tranh-giành dường ấy khác nào những chốt cửa đền.
20. Bụng người sẽ được no-nê bông-trái của miệng mình; Huê-lợi môi miệng mình sẽ làm cho người no đủ.
21. Sống chết ở nơi quyền của lưỡi; Kẻ ái-mộ nó sẽ ăn bông-trái của nó.

Một mối quan hệ bị tổn thương sâu sắc có thể rất khó phục hồi, giống như việc chiếm một thành kiên cố. Sự tranh cạnh có thể tạo ra những rào cản rất khó phá bỏ. Lời nói cũng có hậu quả: giống như một người được no đủ bởi thức ăn, một người cũng sẽ nhận lấy kết quả từ những lời mình nói. Lưỡi có quyền đem đến sự sống hoặc sự chết, và người sử dụng lời nói sẽ phải nhận lấy bông trái do chính lời mình tạo ra, dù tốt hay xấu.

Châm Ngôn 18:22-24 (VIE1934)
22. Ai tìm được một người vợ, tức tìm được một điều phước, Và hưởng được ân-điển của Đức Giê-hô-va.
23. Người nghèo dùng lời cầu-xin; Còn kẻ giàu đáp lại cách xẳng-xớm.
24. Người nào được nhiều bằng-hữu sẽ làm hại cho mình; Nhưng có một bạn tríu-mến hơn anh em ruột.

Tìm được một người vợ là một điều phước và là sự hưởng ân điển của Đức Giê-hô-va. Hôn nhân tốt đẹp là một phước lành đến từ Đức Chúa Trời. Câu tiếp theo cho thấy sự khác biệt trong cách người nghèo và người giàu giao tiếp: người nghèo thường phải dùng lời cầu xin, trong khi người giàu có thể đáp lại cách xẳng xớm vì địa vị và quyền lực của mình. Tình bạn chân chính cũng đòi hỏi sự trung tín và tình cảm chân thành. Có những người bạn gắn bó sâu sắc hơn cả anh em ruột, cho thấy giá trị lớn lao của một người bạn thật sự trung thành.