Châm Ngôn 24

Châm Ngôn 24 tiếp tục những lời dạy khôn ngoan về đạo đức và những hiểu biết về cách sống công bình. Chương này nói về hậu quả của sự ganh tị, tầm quan trọng của sự khôn ngoan và công lý, giá trị của sự siêng năng, và sự cần thiết của việc tự chủ. Chương cũng nhấn mạnh rằng tính cách và những lựa chọn của một người ảnh hưởng đến đời sống của chính họ và cộng đồng chung quanh, đồng thời đưa ra những lời khuyên thực tế để giữ sự chính trực, siêng năng làm việc và đứng vững trong nghịch cảnh.

Châm Ngôn 24:1-10 (VIE1934)
1. Chớ phân bì cùng kẻ hung ác, Chớ ham muốn ở với chúng nó;
2. Vì lòng chúng nó toan những sự hủy diệt, Và môi chúng nó nói về sự gian ác.
3. Nhờ sự khôn ngoan, nhà cửa được cất nên, Và nhờ sự thông sáng, nó được vững bền.
4. Nhờ sự tri thức, các phòng được đầy đủ Mọi thứ của cải quý báu và đẹp đẽ.
5. Người khôn ngoan có sức mạnh; Phải, người có tri thức làm tăng thêm năng lực.
6. Vì nhờ sự chỉ giáo khôn ngoan, con sẽ làm giặc; Và nhờ nhiều mưu sĩ, con sẽ được bình an.
7. Sự khôn ngoan đối với kẻ ngu muội thật cao quá; Nó không mở miệng mình nơi cửa thành.
8. Kẻ nào toan làm điều ác Sẽ bị gọi là kẻ mưu mô.
9. Mưu sự ngu dại là tội lỗi; Kẻ nhạo báng lấy làm gớm ghiếc cho loài người.
10. Nếu con ngã lòng trong ngày hoạn nạn, Thì sức lực con nhỏ mọn thay.

Chúng ta được cảnh báo không nên ganh tị hoặc kết giao với những người gian ác, vì lòng họ đầy những ý định bạo lực và môi miệng họ chỉ nói về sự gây rối. Sự khôn ngoan, thông sáng và tri thức là những điều thiết yếu để xây dựng một đời sống vững chắc và thịnh vượng. Sự khôn ngoan làm cho một người trở nên mạnh mẽ, giúp họ vượt qua những khó khăn bằng những lời khuyên đúng đắn. Sự ngu dại và những mưu tính điều ác đều bị lên án, và chúng ta được khuyên tránh xa những người theo đuổi những đường lối như vậy. Cuối cùng, đoạn này nhắc nhở rằng sức mạnh thật sự được bày tỏ trong thời kỳ nghịch cảnh.

Châm Ngôn 24:11-12 (VIE1934)
11. Hãy giải cứu kẻ bị đem đi giết, Và chớ từ chối cứu kẻ lảo đảo đến chỗ bị giết.
12. Nếu con nói rằng: Nầy, chúng tôi chẳng biết điều đó; Đấng cân nhắc lòng người há chẳng hiểu biết sao? Đấng gìn giữ linh hồn con há chẳng biết ư? Ngài há chẳng báo lại cho mỗi người tùy công việc họ làm sao?

Chúng ta được kêu gọi hành động cách công bình và can thiệp khi nhìn thấy người khác đang gặp nguy hiểm. Sự thờ ơ trước sự đau khổ của người khác là điều không thể chấp nhận, vì Đức Chúa Trời biết lòng và những động cơ của chúng ta. Ngài sẽ xét chúng ta về cả những việc chúng ta làm lẫn những điều chúng ta không làm, và Ngài sẽ báo lại cho mỗi người tùy theo công việc của mình.

Châm Ngôn 24:13-14 (VIE1934)
13. Hỡi con, hãy ăn mật, vì nó ngon lành; Và tàng ong, vì nó ngọt cho miệng con.
14. Sự tri thức về sự khôn ngoan đối với linh hồn con cũng như vậy; Nếu con tìm được nó, ắt sẽ có phần thưởng, Và sự trông cậy của con chẳng bị dứt đi.

Cũng như mật ong ngọt ngào và bổ dưỡng, sự hiểu biết về khôn ngoan làm phong phú linh hồn. Theo đuổi sự khôn ngoan đem lại một niềm hy vọng lâu dài và sự vững chắc, giúp con người có phương hướng và sự thỏa lòng trong đời sống.

Châm Ngôn 24:15-16 (VIE1934)
15. Hỡi kẻ ác, chớ rình rập nhà người công bình, Chớ phá chỗ nghỉ ngơi của người;
16. Vì người công bình dầu sa ngã bảy lần, cũng chỗi dậy; Nhưng kẻ ác bị tai họa đánh đổ.

Người công bình có thể gặp nhiều khó khăn và vấp ngã, nhưng họ sẽ đứng dậy bởi đức tin và sự chính trực của mình. Trái lại, kẻ ác cuối cùng sẽ bị tai họa đánh đổ bởi chính con đường mình đã chọn. Chống nghịch người công bình cuối cùng sẽ dẫn đến sự hủy diệt của chính kẻ làm điều đó.

Châm Ngôn 24:17-18 (VIE1934)
17. Khi kẻ thù nghịch con sa ngã, chớ vui mừng; Khi nó vấp ngã, lòng con chớ hớn hở;
18. Kẻo Đức Giê-hô-va thấy điều đó, không đẹp lòng Ngài, Và Ngài xây cơn giận khỏi nó chăng.

Chúng ta được cảnh báo không nên vui mừng trước sự sa ngã của kẻ thù. Một thái độ hả hê trước thất bại của người khác không đẹp lòng Đức Chúa Trời. Thay vì nuôi lòng oán giận hoặc vui thích trước sự thất bại của kẻ thù, chúng ta cần giữ lòng khiêm nhường và nhân từ, tin cậy nơi sự công bình của Đức Chúa Trời.

Châm Ngôn 24:19-20 (VIE1934)
19. Chớ phiền lòng vì những kẻ làm ác, Chớ phân bì cùng kẻ ác;
20. Vì kẻ hung ác chẳng có ngày sau; Đèn của kẻ ác sẽ tắt.

Sự thành công của kẻ ác chỉ là tạm thời, và họ không có một tương lai lâu dài. Con đường của họ cuối cùng sẽ dẫn đến sự hủy diệt, và ảnh hưởng của họ sẽ chấm dứt. Vì vậy, chúng ta không nên bối rối hay ganh tị trước những gì kẻ ác dường như đang đạt được.

Châm Ngôn 24:21-22 (VIE1934)
21. Hỡi con, hãy kính sợ Đức Giê-hô-va và vua; Chớ đồng bọn cùng những kẻ hay thay đổi;
22. Vì tai vạ chúng nó sẽ thình lình nổi lên, Ai biết sự hư nát của hai đàng sẽ đến thể nào?

Chúng ta được dạy phải kính sợ Đức Giê-hô-va và tôn trọng nhà cầm quyền, đồng thời tránh kết giao với những người chống nghịch và luôn thay đổi lập trường. Những người khước từ quyền hành và trật tự sẽ có thể gặp tai họa bất ngờ, và hậu quả của sự chống nghịch có thể rất nghiêm trọng và khó lường.

Châm Ngôn 24:23-25 (VIE1934)
23. Những lời nầy cũng thuộc về người khôn ngoan: Trong sự xét đoán, lấy tây vị là chẳng tốt.
24. Ai nói với kẻ ác rằng: Mầy là người công bình, Dân sự sẽ rủa sả nó, Các nước sẽ gớm ghiếc nó.
25. Nhưng những người xét đoán kẻ ác sẽ được vui vẻ, Và phước lành tốt lành sẽ giáng trên họ.

Sự xét đoán phải được thực hiện cách công bằng, không thiên vị. Những người bênh vực kẻ ác và gọi điều gian ác là công bình sẽ bị người khác lên án và khinh ghét. Trái lại, người thành thật xét đoán điều ác và đứng về phía công lý sẽ nhận được sự vui mừng và phước lành. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của sự trung thực và công bằng trong việc xét đoán.

Châm Ngôn 24:26 (VIE1934)
26. Ai đáp lời cách ngay thẳng, Hôn môi người.

Đưa ra một câu trả lời ngay thẳng và chân thật được ví như một nụ hôn trên môi, biểu tượng của sự tôn trọng và thiện chí. Lời nói khôn ngoan và chân thật xây dựng lòng tin, củng cố các mối quan hệ và tạo nên sự hòa thuận giữa con người với nhau.

Châm Ngôn 24:27 (VIE1934)
27. Hãy làm công việc bên ngoài của con cho xong, Và sửa soạn công việc của con ngoài đồng; Rồi sau hãy cất nhà của con.

Câu này dạy về tầm quan trọng của việc lập kế hoạch và chuẩn bị. Trước tiên, một người cần xây dựng nền tảng vững chắc trong công việc và bảo đảm những nhu cầu cần thiết, rồi sau đó mới tập trung vào việc xây dựng nhà cửa và những mục tiêu cá nhân khác. Sự chuẩn bị khôn ngoan giúp tạo nên sự ổn định và khả năng thành công lâu dài.

Châm Ngôn 24:28-29 (VIE1934)
28. Chớ làm chứng vô cớ nghịch cùng kẻ lân cận con; Há con muốn dùng môi miệng mình mà phỉnh gạt sao?
29. Chớ nói rằng: Ta sẽ làm cho nó như nó đã làm cho ta; Ta sẽ báo lại cho người tùy công việc nó.

Chúng ta được cảnh báo không được làm chứng gian hoặc tìm cách trả thù. Công lý không nên dựa trên sự thù hằn cá nhân, nhưng phải dựa trên sự công bằng và chân thật. Chúng ta không được tự mình báo trả người khác theo những gì họ đã làm với mình, vì sự báo trả thuộc về Đức Chúa Trời.

Châm Ngôn 24:30-34 (VIE1934)
30. Ta đi ngang qua đồng ruộng của người biếng nhác, Và qua vườn nho của người thiếu sự hiểu biết;
31. Kìa, mọi nơi đều mọc những gai góc, Mặt đất đầy cây tầm ma, Và tường đá đã đổ xuống.
32. Ta xem thấy, bèn để lòng suy nghĩ; Ta ngó thấy, bèn nhận được sự dạy dỗ.
33. Ngủ một chút, ngủ gật một chút, Khoanh tay nằm một chút,
34. Thì sự nghèo khổ sẽ đến như kẻ đi rảo, Và sự thiếu thốn sẽ đến như người có binh khí.

Những câu này mô tả hậu quả của sự lười biếng. Khi một người bỏ bê trách nhiệm, công việc của họ cuối cùng sẽ trở nên hoang phế, giống như cánh đồng đầy gai góc và bức tường đá bị sụp đổ. Thiếu sự siêng năng có thể khiến sự nghèo khổ đến nhanh chóng và bất ngờ, giống như một kẻ trộm xông vào một căn nhà không được bảo vệ. Đoạn này khuyến khích sự chăm chỉ, cảnh giác và có trách nhiệm để tránh những hậu quả của sự lười biếng.