Châm Ngôn 26

Châm Ngôn 26 tập trung vào những lời cảnh báo và sự khôn ngoan thực tế liên quan đến sự ngu dại và hành vi của kẻ ngu. Chương này cũng nói về sự lười biếng, sự vu khống, lời nói ác ý và sự dối trá. Những lời châm ngôn trong chương này cảnh báo chúng ta không nên tham dự vào sự ngu dại của kẻ ngu, đồng thời cho thấy bản chất hủy hoại của những lời nói nhàn rỗi, gây chia rẽ và ác ý.

Châm Ngôn 26:1-5 (VIE1934)
1. Như tuyết trong mùa hè, mưa trong mùa gặt, sự tôn trọng cũng không xứng cho kẻ ngu muội.
2. Như chim sẻ bay qua bay lại, như chim én bay, thì lời rủa sả vô cớ cũng vậy, chẳng đến.
3. Roi dùng cho ngựa, hàm thiếc cho lừa, và gậy cho lưng kẻ ngu muội.
4. Chớ đáp lời kẻ ngu muội tùy theo sự ngu dại nó, E e rằng con cũng giống như nó.
5. Hãy đáp lời kẻ ngu muội tùy theo sự ngu dại nó, E e rằng nó tự cho mình là khôn.

Người ngu muội không xứng đáng được tôn trọng, cũng như tuyết trong mùa hè hay mưa trong mùa gặt là những điều không thích hợp và gây trở ngại. Những lời rủa sả vô cớ không có tác dụng thật sự, giống như một con chim bay qua mà không đậu xuống. Kẻ ngu muội cần sự sửa trị nghiêm khắc, giống như ngựa cần roi và lừa cần hàm thiếc. Câu 4 và 5 đưa ra một nguyên tắc cân bằng khi đối diện với sự ngu dại: đôi khi tốt nhất là không trả lời kẻ ngu theo sự ngu dại của nó, để chúng ta không trở nên giống nó; nhưng trong những trường hợp khác, cần phải đáp lại để nó không tự cho rằng sự ngu dại của mình là khôn ngoan.

Châm Ngôn 26:6-10 (VIE1934)
6. Kẻ nào sai một kẻ ngu muội đi làm công việc mình, Giống như tự chặt chân mình và uống lấy sự bạo hành.
7. Chân người què thì treo lủng lẳng; Câu châm ngôn ở trong miệng kẻ ngu muội cũng vậy.
8. Như kẻ cột đá vào trành, Cũng một thể ấy kẻ ban sự tôn trọng cho kẻ ngu muội.
9. Như gai đâm vào tay kẻ say rượu, Cũng một thể ấy câu châm ngôn ở trong miệng kẻ ngu muội.
10. Như người thợ bắn cung làm thương mọi người, Thì kẻ mướn kẻ ngu muội và kẻ qua đường cũng vậy.

Giao cho một kẻ ngu muội một nhiệm vụ quan trọng có thể tự chuốc lấy tổn hại và hỗn loạn. Cũng như chân người què không thể sử dụng cách bình thường, lời khôn ngoan trong miệng kẻ ngu muội cũng bị sử dụng sai mục đích. Tôn trọng hoặc tôn cao một kẻ ngu muội là điều vô ích và nguy hiểm. Những lời châm ngôn trong miệng kẻ ngu có thể gây tổn thương, giống như một cái gai đâm vào tay người say rượu mà họ không kiểm soát được. Cuối cùng, Đức Chúa Trời sẽ khiến mỗi người đối diện với hậu quả của hành động mình.

Châm Ngôn 26:11-12 (VIE1934)
11. Như chó mửa ra, rồi ăn lại đồ mửa mình; Kẻ ngu muội cũng vậy, trở lại sự ngu dại mình.
12. Con có thấy một người tự cho mình là khôn ngoan chăng? Có sự trông cậy cho kẻ ngu muội hơn là cho nó.

Kẻ ngu muội được ví như con chó quay lại ăn đồ mình đã mửa ra, cho thấy họ cứ lặp lại những sai lầm cũ mà không học được bài học từ chúng. Tuy nhiên, còn đáng lo hơn kẻ ngu muội là người tự cho mình là khôn ngoan. Người như vậy khó được sửa trị hơn vì họ không nhận biết sự cần thiết phải thay đổi, khiến sự ngu dại của họ trở nên cố chấp và ăn sâu hơn.

Châm Ngôn 26:13-16 (VIE1934)
13. Kẻ lười biếng nói rằng: Có con sư tử ở ngoài kia! Tôi sẽ bị giết giữa đường phố!
14. Như cửa xoay trên bản lề mình, Kẻ lười biếng cũng vậy trên giường mình.
15. Kẻ lười biếng thò tay vào trong bát, Lấy tay ra cũng mệt nhọc.
16. Kẻ lười biếng tự cho mình khôn ngoan Hơn bảy người đáp lời có lý.

Sự lười biếng được mô tả bằng những hình ảnh vừa hài hước vừa sinh động. Người lười biếng viện ra những lý do vô lý để tránh làm việc, thậm chí nói rằng có sư tử ngoài đường. Giống như cánh cửa chỉ xoay quanh bản lề, người lười biếng cứ nằm trên giường mà không chịu đứng dậy. Họ lười đến mức ngay cả việc đưa tay lên miệng để ăn cũng khiến họ thấy mệt nhọc. Dù vậy, họ vẫn tự cho mình khôn ngoan hơn những người có thể đưa ra lời khuyên hợp lý. Điều này cho thấy sự lười biếng thường đi cùng với sự tự lừa dối và không chịu tiếp nhận lời sửa dạy.

Châm Ngôn 26:17 (VIE1934)
17. Kẻ đi ngang xen vào cuộc tranh giành chẳng thuộc về mình, Giống như kẻ nắm tai con chó.

Can thiệp vào cuộc tranh cãi của người khác khi không có trách nhiệm liên quan được ví như việc nắm lấy tai một con chó. Đó là một hành động nguy hiểm và thiếu khôn ngoan, dễ khiến người can thiệp tự chuốc lấy rắc rối. Cũng như nắm tai chó có thể khiến người ta bị cắn, xen vào chuyện của người khác có thể dẫn đến xung đột và những hậu quả không cần thiết.

Châm Ngôn 26:18-19 (VIE1934)
18. Như kẻ điên ném than lửa, Mũi tên, và sự chết,
19. Kẻ dối gạt người lân cận mình, rồi nói rằng: Tôi chỉ chơi mà thôi!

Sự lừa dối có thể gây nguy hiểm và hủy hoại, giống như một kẻ điên liều lĩnh ném than lửa và vũ khí chết người. Sau khi lừa dối hoặc làm tổn thương người khác, nói rằng “tôi chỉ đùa thôi” không làm cho hậu quả biến mất. Những câu này cảnh báo rằng hành vi dối trá có thể gây tổn hại nghiêm trọng, và việc dùng sự hài hước để biện minh cho hành động của mình cho thấy sự thiếu trách nhiệm đối với những gì mình đã làm.

Châm Ngôn 26:20-22 (VIE1934)
20. Lửa tắt vì thiếu củi; Nơi nào không có kẻ mách lẻo, thì sự tranh cạnh cũng yên.
21. Than dùng cho lửa, củi dùng cho lửa, Thì người hay tranh cạnh cũng vậy để châm chước sự tranh cạnh.
22. Lời của kẻ mách lẻo như đồ ăn ngon, Nó thấu vào đến bụng.

Cũng như lửa sẽ tắt khi không còn củi, sự tranh cạnh sẽ giảm đi khi không còn người tiếp tục truyền bá lời đồn và chuyện gây chia rẽ. Tuy nhiên, người hay tranh cạnh luôn tiếp thêm nhiên liệu cho xung đột, giống như than và củi làm cho lửa cháy mạnh hơn. Những lời của kẻ mách lẻo có thể nghe hấp dẫn như một món ăn ngon, nhưng chúng đi sâu vào lòng người và có thể gây tổn hại lâu dài cho các mối quan hệ cũng như danh tiếng của người khác.

Châm Ngôn 26:23-26 (VIE1934)
23. Môi cháy bỏng với lòng ác, Giống như bình bằng đất bọc bạc pha.
24. Kẻ ghét giả bộ bằng môi mình, Và chất sự gian ác trong lòng mình.
25. Khi nó nói cách dịu dàng, chớ tin nó; Vì trong lòng nó có bảy điều gớm ghiếc.
26. Dầu sự ghen ghét nó được che đậy bởi sự dối gạt, Sự gian ác nó sẽ lộ ra giữa hội chúng.

Những câu này cảnh báo về việc tin cậy một người nói năng nhiệt tình nhưng trong lòng đầy sự gian ác. Bề ngoài họ có thể trông tốt đẹp, giống như một chiếc bình đất được phủ một lớp bạc sáng bóng, nhưng bản chất bên trong vẫn không thay đổi. Người nuôi lòng ghen ghét có thể che giấu nó bằng những lời nói dịu dàng và tử tế, nhưng ý định thật sự cuối cùng sẽ bị bày tỏ. Sự dối trá chỉ có thể che đậy điều ác trong một thời gian; cuối cùng bản chất thật sẽ bị phơi bày trước mọi người.

Châm Ngôn 26:27-28 (VIE1934)
27. Kẻ nào đào hầm, sẽ rơi xuống đó; Còn ai lăn đá, đá sẽ lăn trở lại trên mình.
28. Lưỡi dối trá ghét những kẻ bị nó chà đạp; Miệng dua nịnh gây sự bại hoại.

Những câu cuối cùng minh họa nguyên tắc gieo và gặt. Người đặt bẫy cho người khác cuối cùng có thể chính mình rơi vào cái bẫy đó. Người tìm cách gây hại cho người khác bằng sự dối trá, ác ý hoặc mưu kế sẽ phải đối diện với hậu quả từ chính hành động của mình. Lời nói dối và sự dua nịnh có thể dường như đem lại lợi ích trong thời gian ngắn, nhưng cuối cùng chúng dẫn đến sự hủy hoại, cả cho người nói lẫn những người bị họ lừa dối.