Châm Ngôn 28

Châm Ngôn 28 nhấn mạnh sự tương phản giữa đời sống công bình và sự gian ác, làm nổi bật những lợi ích của sự thanh liêm, công lý và khiêm nhường. Chương này cho thấy sự gian ác dẫn đến sự sụp đổ, trong khi sự công bình đem lại sự vững vàng và phước hạnh. Những chủ đề về công lý, sự lãnh đạo, của cải và lòng tin cậy nơi Đức Chúa Trời được nhắc đến nhiều lần trong chương này.

Châm Ngôn 28:1-2 (VIE1934)
1. Kẻ ác chạy trốn dầu không ai đuổi theo; Nhưng người công bình mãnh dõng như một sư tử.
2. Tại vì xứ phạm tội ác nên có vua chúa nhiều; Nhưng nhờ người thông sáng có trí hiểu biết, Sự vững vàng của nước sẽ còn lâu dài.

Kẻ ác thường bị lương tâm tội lỗi và sự sợ hãi thúc đẩy, khiến họ hoảng hốt ngay cả khi không có ai đuổi theo. Trái lại, người công bình có thể mạnh dạn vì họ sống với một lương tâm trong sạch và tin cậy nơi Đức Chúa Trời. Khi một đất nước đầy dẫy tội lỗi và sự bại hoại, sự lãnh đạo trở nên bất ổn và có nhiều người tranh nhau quyền cai trị. Nhưng một người có sự thông sáng và hiểu biết có thể đem lại sự ổn định và giúp đất nước được vững vàng lâu dài.

Châm Ngôn 28:3 (VIE1934)
3. Người nghèo hiếp kẻ khó khăn, Khác nào trận mưa quét sạch thực vật.

Một người nghèo áp bức những người nghèo khó khác được ví như một trận mưa dữ dội cuốn trôi thực vật thay vì đem lại sự sống cho đất đai. Hình ảnh này cho thấy sự tổn hại càng lớn khi một người vốn hiểu hoàn cảnh khốn khó lại quay sang áp bức những người đang ở trong hoàn cảnh tương tự. Thay vì giúp đỡ người yếu thế, họ lại làm cho sự khốn khổ của người khác càng trở nên nghiêm trọng hơn.

Châm Ngôn 28:4-5 (VIE1934)
4. Kẻ bỏ luật pháp ngợi khen kẻ ác; Còn người giữ luật pháp chiến đấu cùng chúng nó.
5. Kẻ buông mình vào sự ác chẳng hiểu sự công bình; Nhưng ai tìm cầu Đức Giê-hô-va hiểu biết mọi sự.

Khi con người từ bỏ luật pháp của Đức Chúa Trời, họ dễ dàng ủng hộ và bênh vực kẻ ác. Trái lại, người giữ luật pháp không thể đồng tình với sự gian ác mà phải chống lại nó. Những người buông mình theo điều ác thường không còn hiểu đúng về sự công bình, nhưng người tìm cầu Đức Giê-hô-va sẽ nhận biết rõ hơn về công lý và lẽ phải vì lòng họ hướng về các nguyên tắc của Ngài.

Châm Ngôn 28:6 (VIE1934)
6. Thà người nghèo khổ ăn ở cách thanh liêm, Còn hơn là kẻ giàu có theo đường tà vạy.

Sự thanh liêm có giá trị lớn hơn của cải. Một người nghèo nhưng sống ngay thẳng vẫn đáng quý hơn một người giàu có nhưng đạt được sự giàu sang bằng những đường lối gian tà. Điều này nhắc nhở rằng phẩm chất và đạo đức của một người quan trọng hơn địa vị hay sự thành công về vật chất.

Châm Ngôn 28:7 (VIE1934)
7. Ai giữ luật pháp là con trai khôn ngoan; Còn ai kết bạn với kẻ hoang đàng làm hổ ngươi cho cha mình.

Người giữ luật pháp bày tỏ sự khôn ngoan và hiểu biết, đồng thời đem lại sự vui mừng và danh dự cho gia đình. Trái lại, người kết bạn với những kẻ sống hoang đàng, phóng túng sẽ làm hổ ngươi cho cha mình. Những người mà chúng ta lựa chọn làm bạn có thể ảnh hưởng sâu sắc đến tính cách và đời sống của chúng ta.

Châm Ngôn 28:8 (VIE1934)
8. Kẻ nào nhờ lời và sự ăn lời quá phép mà làm cho của cải mình thêm lên, Tất chứa để dành của ấy cho người có lòng thương xót kẻ nghèo khổ.

Của cải được tích lũy bằng những phương cách bất công, chẳng hạn như cho vay lấy lời quá mức hoặc bóc lột người khác, cuối cùng sẽ không đem lại lợi ích bền vững cho người tích trữ nó. Câu này cho thấy nguyên tắc công lý của Đức Chúa Trời: của cải được tạo nên bởi sự tham lam và áp bức cuối cùng có thể rơi vào tay những người biết thương xót người nghèo. Đức Chúa Trời không xem sự giàu có bất chính là một phước hạnh thật sự.

Châm Ngôn 28:9 (VIE1934)
9. Người nào xây tai không khứng nghe luật pháp, Lời cầu nguyện người ấy cũng là một sự gớm ghiếc.

Người cố tình bịt tai trước luật pháp của Đức Chúa Trời không thể mong rằng đời sống cầu nguyện của mình được Ngài chấp nhận. Vấn đề không chỉ nằm ở lời cầu nguyện, mà ở tấm lòng không muốn vâng phục và nghe theo lời Đức Chúa Trời. Mối quan hệ thật với Đức Chúa Trời phải đi cùng với sự sẵn lòng lắng nghe và vâng theo Ngài.

Châm Ngôn 28:10 (VIE1934)
10. Kẻ nào làm cho người ngay thẳng lầm lạc trong đường xấu xa, Chính kẻ đó sẽ sa vào hố của mình đã đào; Nhưng người trọn vẹn được hưởng phần phước lành.

Người cố tình dẫn người ngay thẳng đi vào con đường tội lỗi cuối cùng sẽ mắc vào chính cái bẫy mình đã tạo ra. Những âm mưu nhằm làm hại người khác có thể quay trở lại hủy diệt chính người thực hiện chúng. Trái lại, người sống trọn vẹn và giữ vững đường lối ngay thẳng sẽ nhận được phần phước lành.

Châm Ngôn 28:11 (VIE1934)
11. Người giàu tự nghĩ mình là khôn ngoan; Nhưng kẻ nghèo có sự thông sáng dò xét người.

Của cải dễ khiến một người tự cho rằng mình khôn ngoan và có khả năng hơn người khác. Tuy nhiên, sự giàu có không đồng nghĩa với sự hiểu biết thật. Một người nghèo nhưng có sự thông sáng vẫn có thể nhận ra những điều sai lầm trong suy nghĩ của người giàu. Sự khôn ngoan thật không được quyết định bởi tài sản, nhưng bởi sự hiểu biết và khiêm nhường.

Châm Ngôn 28:12 (VIE1934)
12. Khi người công bình thắng hơn, thì có sự vinh hiển lớn; Còn lúc kẻ gian ác dấy lên, thì người ta đều đi ẩn trốn.

Khi người công bình nắm giữ vị trí ảnh hưởng, xã hội có lý do để vui mừng và hy vọng. Nhưng khi kẻ gian ác nắm quyền, người ta thường phải ẩn trốn vì sợ hãi và những hậu quả của sự cai trị bất công. Phẩm chất của người lãnh đạo có ảnh hưởng lớn đến sự bình an và phúc lợi của cả cộng đồng.

Châm Ngôn 28:13 (VIE1934)
13. Người nào giấu tội lỗi mình sẽ không được may mắn; Nhưng ai xưng nó ra và lìa bỏ nó sẽ được thương xót.

Cố gắng che giấu tội lỗi không đem lại sự thịnh vượng thật sự. Trái lại, người thành thật xưng tội và lìa bỏ con đường sai trái sẽ nhận được sự thương xót. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của sự ăn năn thật: không chỉ thừa nhận tội lỗi mà còn từ bỏ nó.

Châm Ngôn 28:14 (VIE1934)
14. Người nào hằng kính sợ luôn luôn lấy làm có phước thay; Còn ai cứng lòng mình sẽ sa vào tai nạn.

Người luôn kính sợ Đức Chúa Trời được gọi là có phước vì họ duy trì một tấm lòng nhạy bén trước lời Ngài. Trái lại, người làm cho lòng mình trở nên cứng cỏi, không chịu nghe và vâng lời, cuối cùng sẽ gặp tai họa. Sự kính sợ Đức Chúa Trời giúp một người tránh khỏi nhiều con đường dẫn đến sự hủy hoại.

Châm Ngôn 28:15-16 (VIE1934)
15. Một vua gian ác cai trị dân nghèo khổ, Khác nào sư tử gầm hét, và gấu đuổi theo mồi.
16. Quan trưởng thiếu trí hiểu cũng hà hiếp người ta nhiều; Nhưng người ghét sự hà tiện sẽ được trường thọ.

Một người cai trị gian ác áp bức dân nghèo được ví như sư tử gầm hét hoặc gấu đang đuổi theo mồi, cho thấy sự đáng sợ và tàn bạo của quyền lực bất công. Người lãnh đạo thiếu sự hiểu biết thường sử dụng quyền lực để áp bức người khác. Trái lại, người ghét sự tham lam và không tìm kiếm lợi ích bất chính sẽ có một đời sống bền vững hơn.

Châm Ngôn 28:17 (VIE1934)
17. Kẻ mắc tội đổ huyết của người nào Sẽ trốn đến mồ mả; chớ có ai ngăn cản nó!

Người phạm tội đổ huyết phải đối diện với hậu quả nghiêm trọng của hành động mình. Câu này cho thấy sự nghiêm trọng của tội giết người và sự phán xét mà người phạm tội phải chịu. Không nên bảo vệ hoặc giúp người có tội thoát khỏi sự công lý mà họ phải đối diện.

Châm Ngôn 28:18 (VIE1934)
18. Ai ăn ở cách ngay thẳng sẽ được cứu rỗi; Còn ai đi theo hai lối cách cong vạy sẽ sa vào một trong hai lối ấy.

Người sống ngay thẳng có sự an toàn vì họ bước đi trong một con đường rõ ràng và không quanh co. Trái lại, người đi theo những đường lối cong vạy và cố sống hai mặt cuối cùng sẽ sa ngã. Sự thanh liêm đem lại sự vững vàng, trong khi sự gian tà khiến một người dễ dàng sụp đổ.

Châm Ngôn 28:19 (VIE1934)
19. Kẻ nào cày ruộng mình sẽ ăn bánh no nê; Còn ai theo kẻ biếng nhác sẽ được đầy sự nghèo khổ.

Người chăm chỉ làm việc và canh tác đất đai sẽ có thức ăn và sự chu cấp. Trái lại, người đi theo những điều vô ích và biếng nhác sẽ rơi vào cảnh nghèo khổ. Câu này khuyến khích sự siêng năng và cảnh báo về hậu quả của việc lãng phí thời gian vào những điều không đem lại ích lợi.

Châm Ngôn 28:20 (VIE1934)
20. Người thành thực sẽ được phước lành nhiều; Còn kẻ nào vội làm cho giàu ắt sẽ chẳng khỏi bị phạt.

Người thành thực, trung tín và kiên nhẫn sẽ nhận được nhiều phước lành. Ngược lại, người nóng vội muốn trở nên giàu có thường dễ sử dụng những phương cách sai trái hoặc thiếu khôn ngoan, và cuối cùng sẽ phải chịu hậu quả. Sự giàu có bền vững không nên được tìm kiếm bằng sự tham lam hoặc hấp tấp.

Châm Ngôn 28:21 (VIE1934)
21. Tây vị người lấy làm chẳng tốt; Dầu vì một miếng bánh, người cũng phạm tội.

Thiên vị là điều không tốt vì nó có thể khiến con người từ bỏ nguyên tắc công bằng chỉ vì một lợi ích nhỏ. Ngay cả một miếng bánh cũng có thể khiến người ta phạm sai lầm nếu lòng họ dễ bị mua chuộc. Điều này nhấn mạnh sự cần thiết của tính ngay thẳng và không thiên vị trong mọi sự xét đoán.

Châm Ngôn 28:22 (VIE1934)
22. Người nào có mắt tham, vội ham kiếm của cải, Chẳng biết rằng sự thiếu thốn sẽ lâm vào mình nó.

Người tham lam luôn vội vàng tìm kiếm của cải nhưng không nhận ra rằng chính lòng tham có thể đưa họ đến sự thiếu thốn. Khi một người quá tập trung vào việc làm giàu, họ dễ mất đi sự khôn ngoan, sự hài lòng và những giá trị quan trọng hơn. Lòng tham không bảo đảm sự thịnh vượng mà có thể dẫn đến sự nghèo khó.

Châm Ngôn 28:23 (VIE1934)
23. Ai quở trách người nào, về sau sẽ được ơn Hơn là kẻ lấy lưỡi mà dua nịnh.

Lời quở trách chân thật có thể không dễ chịu lúc đầu, nhưng về sau thường đem lại sự biết ơn và tôn trọng. Trái lại, lời dua nịnh có thể khiến người khác vui trong giây lát nhưng không giúp họ sửa đổi hoặc trưởng thành. Người thật sự yêu thương sẽ sẵn sàng nói sự thật để giúp người khác đi đúng đường.

Châm Ngôn 28:24 (VIE1934)
24. Kẻ nào ăn-cắp của cha hay mẹ mình, Và nói rằng: Chẳng phải là phạm tội đâu, Kẻ ấy đồng bạn với kẻ phá-phách.

Người ăn cắp của cha mẹ rồi tự biện minh rằng mình không làm điều gì sai là người đã có một thái độ đạo đức nguy hiểm. Không chỉ hành động ăn cắp bị lên án, mà cả việc cố gắng biện minh cho tội lỗi cũng cho thấy sự bại hoại trong lòng. Người có thái độ như vậy được đặt ngang hàng với kẻ phá hoại.

Châm Ngôn 28:25 (VIE1934)
25. Người nào có lòng kiêu ngạo giục sự tranh cạnh; Nhưng kẻ nào tin-cậy Đức Giê-hô-va sẽ được no-nê.

Lòng kiêu ngạo thường tạo ra tranh cạnh vì người kiêu ngạo muốn đề cao bản thân và chống lại người khác. Trái lại, người tin cậy Đức Giê-hô-va không cần phải dựa vào sức riêng hoặc tranh giành để được thỏa mãn. Sự tin cậy nơi Ngài đem lại sự đầy đủ và bình an thật.

Châm Ngôn 28:26 (VIE1934)
26. Kẻ nào tin-cậy nơi lòng mình là kẻ ngu-muội; Còn ai ăn ở cách khôn-ngoan sẽ được cứu-rỗi.

Chỉ tin cậy vào suy nghĩ và cảm xúc của chính mình mà không tìm kiếm sự khôn ngoan là điều ngu muội. Con người có thể dễ dàng tự lừa dối mình hoặc đưa ra những quyết định sai lầm. Người bước đi cách khôn ngoan sẽ được bảo vệ và giải cứu khỏi nhiều hậu quả của những quyết định sai trái.

Châm Ngôn 28:27 (VIE1934)
27. Ai cho người nghèo sẽ không thiếu-thốn; Còn ai xây mắt khỏi đi ắt sẽ bị nhiều sự rủa-sả.

Người biết giúp đỡ người nghèo sẽ không bị thiếu thốn, vì lòng rộng rãi và thương xót phù hợp với nguyên tắc của Đức Chúa Trời. Trái lại, người cố tình nhắm mắt trước nhu cầu của người nghèo sẽ phải đối diện với những hậu quả nghiêm trọng. Đức Chúa Trời quan tâm đến cách chúng ta đối xử với những người đang thiếu thốn.

Châm Ngôn 28:28 (VIE1934)
28. Khi kẻ ác dấy lên, người ta đều ẩn trốn; Nhưng khi chúng nó hư-mất đi, người công-bình bèn thêm nhiều lên.

Khi kẻ ác nắm quyền, người ta thường phải ẩn trốn vì sợ hãi và sự bất công. Nhưng khi kẻ ác bị loại bỏ và sự gian ác không còn thống trị, người công bình có thể phát triển và gia tăng. Điều này cho thấy sự cai trị của sự công bình đem lại sự an toàn và tạo điều kiện để người ngay thẳng sống và phát triển.