Châm Ngôn 4

Châm Ngôn 4 là lời dạy của một người cha dành cho con mình, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tìm kiếm sự khôn ngoan và sự hiểu biết. Chương này cho thấy sự khôn ngoan dẫn đến sự sống, sự công bình và sự an toàn, đồng thời cảnh báo về con đường của kẻ ác. Người cha kêu gọi con chú ý đến sự dạy dỗ và gìn giữ lòng mình, vì từ lòng mà các nguồn của sự sống tuôn ra. Ông khuyên con phải ở trên con đường ngay thẳng và tránh xa điều ác, vì bước đi trong sự khôn ngoan đem lại sự vững vàng và bình an.

Châm Ngôn 4:1-10 (VIE1934)
1. Hỡi các con, hãy nghe lời giáo-huấn của cha, Và hãy chăm chỉ để được thông-sáng;
2. Vì ta ban cho các con một đạo-lý tốt-lành; Chớ bỏ luật-pháp ta.
3. Khi ta còn là con trai của cha ta, Là con một và được mẹ ta yêu mến,
4. Thì cha ta dạy ta rằng: Lòng con hãy giữ lấy lời ta; Hãy gìn giữ các điều-răn ta, thì con sẽ được sống.
5. Hãy được sự khôn-ngoan, hãy được sự thông-sáng; Chớ quên, chớ xây-bỏ các lời của miệng ta.
6. Chớ lìa bỏ sự khôn-ngoan, thì nó sẽ gìn-giữ con; Hãy yêu-mến nó, thì nó sẽ bảo-vệ con.
7. Sự khôn-ngoan là điều cần-nhứt; vậy hãy cầu được sự khôn-ngoan; Phàm điều gì con có, hãy cầu lấy sự thông-sáng.
8. Hãy tôn-trọng nó, thì nó sẽ tôn-trọng con; Khi con ôm ấp nó, nó sẽ làm cho con được vinh-hiển.
9. Nó sẽ đội trên đầu con một vòng hoa ân-điển, Và ban cho con một mão triều-thiên vinh-hiển.
10. Hỡi con, hãy nghe và tiếp-nhận lời ta, Thì những năm của đời con sẽ được thêm nhiều.

Người cha kêu gọi các con chăm chú lắng nghe sự dạy dỗ. Ông nhớ lại sự khôn ngoan mà chính ông đã nhận được từ cha mình, nhấn mạnh rằng sự khôn ngoan và sự thông sáng là những điều quý giá nhất cần tìm kiếm. Sự khôn ngoan được mô tả như một người bảo vệ, gìn giữ sự sống của người yêu mến nó. Người cha khuyên con phải hết lòng tìm kiếm và giữ lấy sự khôn ngoan, vì nó đem lại danh dự, ân điển và sự sống lâu dài.

Châm Ngôn 4:11-13 (VIE1934)
11. Ta đã dạy con trong đường khôn-ngoan, Và dẫn con đi trong các lối ngay-thẳng.
12. Khi con đi, bước chân con sẽ không bị ngăn-trở; Khi con chạy, con sẽ không vấp-ngã.
13. Hãy nắm chắc sự giáo-huấn, chớ buông ra; Khá gìn-giữ lấy, vì ấy là sự sống của con.

Người cha nhắc lại rằng ông đã hướng dẫn con trên con đường khôn ngoan và các lối ngay thẳng. Người bước đi trong đường này sẽ có sự vững vàng và không dễ vấp ngã. Vì vậy, con được khuyên phải nắm chắc sự giáo huấn và không buông bỏ nó, bởi sự dạy dỗ khôn ngoan có liên hệ trực tiếp đến sự sống.

Châm Ngôn 4:14-17 (VIE1934)
14. Chớ vào trong đường kẻ ác, Và đừng bước đi trong lối kẻ dữ.
15. Hãy tránh đường ấy, chớ đi qua; Hãy xây khỏi và cứ đi thẳng.
16. Vì chúng nó không ngủ nếu chưa làm ác; Và giấc ngủ chúng nó mất đi nếu chưa làm cho ai vấp-ngã.
17. Vì chúng nó ăn bánh của sự gian-ác, Và uống rượu của sự hung-bạo.

Lời cảnh báo trở nên mạnh mẽ hơn: người con không chỉ được khuyên tránh làm điều ác mà còn phải tránh xa chính con đường dẫn đến điều ác. Kẻ ác được mô tả là những người bị sự gian ác chi phối đến mức không thể yên nghỉ nếu chưa làm điều dữ hoặc khiến người khác vấp ngã. Sự gian ác và hung bạo trở thành thức ăn và thức uống của họ, cho thấy tội lỗi đã trở thành một phần trong lối sống của họ.

Châm Ngôn 4:18-19 (VIE1934)
18. Nhưng đường người công-bình giống như sự sáng chiếu rạng, Càng sáng thêm lên cho đến giữa trưa.
19. Còn con đường kẻ ác giống như nơi tối-tăm; Chúng nó chẳng biết mình vấp-ngã vì đâu.

Sự tương phản giữa hai con đường được trình bày rất rõ. Con đường của người công bình giống như ánh sáng ngày càng sáng hơn cho đến giữa trưa. Càng bước đi trong đường công bình, người ta càng có sự sáng, sự hiểu biết và sự định hướng rõ ràng. Trái lại, con đường của kẻ ác giống như bóng tối, khiến họ không biết mình đang vấp ngã ở đâu và tại sao mình lại sa ngã.

Châm Ngôn 4:20-22 (VIE1934)
20. Hỡi con, hãy chăm chỉ về lời ta; Hãy nghiêng tai nghe các bài giảng ta.
21. Chớ để chúng nó xa khỏi mắt con; Hãy giữ lấy ở giữa lòng con.
22. Vì những lời ấy là sự sống cho người nào tìm được nó, Và là sức khỏe cho toàn thân thể của họ.

Người cha một lần nữa kêu gọi con chú ý đến lời mình và giữ những lời ấy ở trong lòng. Sự dạy dỗ không chỉ nhằm cung cấp kiến thức nhưng được mô tả là sự sống và sức khỏe cho người tìm kiếm nó. Điều này cho thấy sự khôn ngoan của Đức Chúa Trời phải được tiếp nhận, ghi nhớ và trở thành một phần bên trong đời sống.

Châm Ngôn 4:23 (VIE1934)
23. Khá cẩn-thận giữ tấm lòng của con hơn hết, Vì các nguồn sự sống do nơi nó mà ra.

Đây là trọng tâm quan trọng của chương. Người cha bảo con phải hết sức gìn giữ tấm lòng, vì từ đó tuôn ra các nguồn của sự sống. Trong Kinh Thánh, tấm lòng liên quan đến suy nghĩ, động cơ, tình cảm và ý muốn của một người. Vì vậy, gìn giữ tấm lòng có nghĩa là cẩn thận với những gì mình cho phép đi vào bên trong và định hướng đời sống mình.

Châm Ngôn 4:24-27 (VIE1934)
24. Hãy dẹp khỏi con miệng gian-tà, Và để môi-giả-dối cách xa con.
25. Mắt con hãy ngó ngay trước mặt, Và mí mắt con khá hướng thẳng trước mặt con.
26. Hãy ban bằng cái nẻo của chân con đi, Và hết thảy các đường lối con sẽ được vững chắc.
27. Chớ xây qua bên hữu hay bên tả; Hãy dời chân con khỏi sự ác.

Chương kết thúc bằng những lời khuyên rất thực tế. Người cha dạy con tránh lời nói gian dối, giữ mắt hướng thẳng về phía trước và cẩn thận xem xét con đường mình đang bước đi. Người khôn ngoan không để mình bị kéo lệch sang những hướng sai trái, nhưng giữ bước chân khỏi điều ác và tiếp tục đi trên con đường ngay thẳng.