Châm Ngôn 6

Châm Ngôn 6 đưa ra những lời khuyên thực tế về sự khôn ngoan, cảnh báo về những quyết định dại dột như bảo lãnh cho món nợ của người khác, sự lười biếng và tham gia vào những mưu kế gian ác. Chương này cũng mô tả sinh động hậu quả của những hành động đó và kết thúc bằng những lời cảnh báo nghiêm khắc về tội ngoại tình. Toàn chương chứa đựng những lời khuyên giúp con người sống khôn ngoan và tránh xa những con đường dẫn đến sự hủy hoại.

Châm Ngôn 6:1-5 (VIE1934)
1. Hỡi con, nếu con bảo lãnh cho người lân cận, Nếu con đã bắt tay với người xa lạ,
2. Thì con đã mắc bẫy bởi lời miệng mình, Và đã bị bắt bởi lời miệng mình.
3. Hỡi con, vậy hãy làm điều nầy để giải cứu mình, Vì con đã lọt vào tay người lân cận: Hãy đi, hạ mình xuống, Và nài xin người lân cận.
4. Chớ cho mắt con ngủ, Cũng đừng để mí mắt con nghỉ.
5. Hãy giải cứu mình như con hoàng dương khỏi tay thợ săn, Và như chim khỏi tay người đánh bẫy.

Bảo lãnh cho món nợ của người khác hoặc đưa ra những cam kết tài chính thiếu suy nghĩ có thể khiến một người rơi vào tình trạng nguy hiểm. Những câu này khuyên phải hành động ngay để giải quyết vấn đề trước khi nó dẫn đến sự hủy hoại. Hình ảnh con hoàng dương chạy thoát khỏi tay thợ săn và con chim thoát khỏi tay người đánh bẫy nhấn mạnh tính khẩn cấp và sự cần thiết phải thoát khỏi một tình thế nguy hiểm. Điều này cũng cho thấy cần phải hạ mình và siêng năng tìm cách giải thoát khỏi những ràng buộc đầy rủi ro.

Châm Ngôn 6:6-11 (VIE1934)
6. Hỡi kẻ biếng nhác, hãy đến xem con kiến; Khá xem xét cách ăn ở của nó, và trở nên khôn ngoan.
7. Nó chẳng có người lãnh đạo, Chẳng có quan chức hay người cai trị;
8. Mùa hè nó sắm đồ ăn, Mùa gặt nó thâu trữ lương thực.
9. Hỡi kẻ biếng nhác, ngươi sẽ nằm ngủ cho đến chừng nào? Khi nào ngươi mới thức dậy khỏi giấc ngủ?
10. Ngủ một chút, ngủ gà ngủ gật một chút, Khoanh tay nằm ngủ một chút,
11. Thì sự nghèo khổ sẽ đến với ngươi như kẻ trộm, Và sự thiếu thốn sẽ đến như người có vũ khí.

Những câu này đối chiếu sự siêng năng của loài kiến với sự lười biếng của kẻ biếng nhác. Dù không có người lãnh đạo hay người cai trị, con kiến vẫn siêng năng làm việc và chuẩn bị thức ăn cho tương lai. Ngược lại, sự lười biếng dẫn đến nghèo khổ, đến bất ngờ như một kẻ trộm. Đoạn này nhấn mạnh tầm quan trọng của sự chăm chỉ và biết chuẩn bị, đồng thời cảnh báo rằng việc liên tục sống trong sự nhàn rỗi sẽ đem lại khó khăn.

Châm Ngôn 6:12-15 (VIE1934)
12. Người gian tà, kẻ ác, Đi đứng với miệng giả dối;
13. Nháy mắt, giở chân, Chỉ ngón tay;
14. Trong lòng nó có sự gian tà, Nó luôn luôn toan tính điều ác, Gieo sự tranh cạnh.
15. Vì vậy tai vạ nó sẽ đến thình lình; Trong giây phút nó sẽ bị bẻ gãy, Không phương cứu chữa.

Đoạn này mô tả một người gian ác, dùng những hành động tinh vi và xảo quyệt để lừa dối và gây rắc rối. Người ấy luôn toan tính điều ác và gieo sự tranh cạnh giữa những người khác. Những hành động đó xuất phát từ sự gian tà trong lòng, nhưng sự sụp đổ của người ấy sẽ đến nhanh chóng và không thể cứu chữa. Đây là lời cảnh báo rõ ràng để tránh trở nên giống một người sống bằng sự lừa dối, mưu mô và gây chia rẽ.

Châm Ngôn 6:16-19 (VIE1934)
16. Có sáu điều Đức Giê-hô-va ghét, Và bảy điều Ngài lấy làm gớm ghiếc:
17. Con mắt kiêu ngạo, lưỡi dối trá, Tay làm đổ huyết vô tội,
18. Lòng toan những mưu ác, Chân vội vàng chạy đến sự dữ,
19. Kẻ làm chứng dối nói lời dối trá, Và kẻ gieo sự tranh cạnh giữa anh em.

Đoạn này liệt kê bảy điều Đức Chúa Trời ghét. Những điều đó bao gồm sự kiêu ngạo, sự dối trá, bạo lực, những mưu kế gian ác, sự nóng lòng chạy theo điều dữ, làm chứng dối và gieo sự chia rẽ giữa người với người. Những tính cách này phá hủy các mối quan hệ và cộng đồng, đồng thời đi ngược lại trật tự đạo đức mà Đức Chúa Trời mong muốn. Vì vậy, người khôn ngoan phải hết sức tránh xa những điều này.

Châm Ngôn 6:20-23 (VIE1934)
20. Hỡi con, hãy giữ điều răn của cha con, Chớ bỏ phép tắc của mẹ con;
21. Hãy ghi nhớ luôn luôn nơi lòng con, Đeo nó nơi cổ con.
22. Khi con đi, nó sẽ dẫn dắt con; Khi con nằm, nó sẽ gìn giữ con; Khi con thức dậy, nó sẽ nói chuyện với con.
23. Vì điều răn là một cái đèn, Phép tắc là ánh sáng; Và sự quở trách của sự khuyên dạy là đường sự sống.

Những lời dạy của cha mẹ, khi bắt nguồn từ sự khôn ngoan của Đức Chúa Trời, được mô tả như những ngọn đèn soi sáng và hướng dẫn con người trong suốt cuộc đời. Đoạn này nhấn mạnh giá trị của việc ghi nhớ và giữ những lời dạy ấy trong lòng, bởi chúng đem lại sự hướng dẫn, bảo vệ và sửa dạy. Giống như một ngọn đèn soi đường, điều răn và phép tắc giúp con người nhìn thấy con đường đúng đắn để bước đi.

Châm Ngôn 6:24-29 (VIE1934)
24. Để giữ con khỏi đàn bà gian ác, Khỏi lưỡi dua nịnh của người đàn bà dâm dục.
25. Chớ tham sắc đẹp nàng trong lòng con, Chớ để nàng dùng mí mắt mình quyến rũ con.
26. Vì bởi người đàn bà tà dâm, người ta chỉ còn một miếng bánh; Còn người đàn bà ngoại tình săn mạng sống quý báu của người ta.
27. Có ai lấy lửa để trong lòng mình, Mà áo mình lại chẳng bị cháy sao?
28. Có ai đi trên than hồng, Chân mình lại chẳng bị phỏng sao?
29. Kẻ nào đi vào cùng vợ người lân cận mình cũng vậy; Hễ ai đụng đến nàng, ắt chẳng khỏi bị hình phạt.

Đoạn này cảnh báo về tội ngoại tình và sự nguy hiểm của việc sa vào cám dỗ. Sức hấp dẫn của người đàn bà vô luân được ví như lửa; một khi cố tình bước vào điều đó, hậu quả gây tổn hại là không thể tránh khỏi. Những câu hỏi về lửa và than hồng nhấn mạnh tính chắc chắn của hậu quả khi phạm tội ngoại tình. Hành động ấy không chỉ đem lại cảm giác tội lỗi mà còn có thể dẫn đến sự hủy hoại sâu sắc trong đời sống và các mối quan hệ.

Châm Ngôn 6:30-35 (VIE1934)
30. Người ta chẳng khinh kẻ trộm, nếu nó trộm để làm cho mình no nê khi đói khát;
31. Nhưng khi bị bắt được, nó phải thường lại gấp bảy lần; Có khi phải đem hết tài sản của nhà mình mà thường.
32. Nhưng ai phạm tội ngoại tình với đàn bà là người thiếu sự thông sáng; Kẻ nào làm điều đó tự hủy diệt linh hồn mình.
33. Nó sẽ bị tai nạn và sự sỉ nhục, Sự hổ thẹn nó sẽ không bị xóa đi.
34. Vì sự ghen ghét làm cho chồng nổi giận; Trong ngày báo thù, người chẳng thương xót;
35. Người chẳng nhận của chuộc nào hết, Cũng chẳng chịu nguôi lòng, Dầu con có đem nhiều lễ vật.

Chương này kết thúc bằng việc đối chiếu hành động trộm cắp với tội ngoại tình. Một kẻ trộm có thể trộm vì đói và vẫn phải chịu sự bồi thường khi bị bắt, nhưng người phạm tội ngoại tình gây ra sự tổn hại sâu sắc đối với chính linh hồn, danh dự và các mối quan hệ của mình. Cơn giận của người chồng bị phản bội được mô tả là không dễ nguôi và không thể được xoa dịu bằng những món quà hay của cải. Lời cảnh báo cuối cùng nhấn mạnh rằng hậu quả của ngoại tình vượt xa tổn thất vật chất, có thể để lại sự hổ thẹn và tổn thương lâu dài.