Châm Ngôn 9

Châm Ngôn 9 đặt sự khôn ngoan và sự ngu dại đối diện nhau qua hình ảnh hai người đàn bà cùng mời gọi con người đến nhà mình. Sự khôn ngoan chuẩn bị một bữa tiệc và mời người đơn sơ đến nhận lấy sự sống và sự thông sáng, trong khi sự ngu dại cũng đưa ra lời mời nhưng dẫn con người đến con đường của tội lỗi và sự chết. Chương này nhấn mạnh rằng sự kính sợ Đức Giê-hô-va là khởi đầu của sự khôn ngoan, đồng thời cho thấy thái độ của một người đối với sự sửa dạy sẽ bộc lộ họ là người khôn ngoan hay kẻ ngu dại.

Châm Ngôn 9:1-3 (VIE1934)
1. Sự khôn ngoan đã xây cất nhà mình, Đã đẽo bảy cây trụ mình.
2. Nó đã giết các con thú mình, Pha rượu mình, Và dọn bàn mình.
3. Nó đã sai các con đòi mình đi; Nó kêu la trên các nơi cao của thành.

Sự khôn ngoan được nhân cách hóa như một người đàn bà đã chuẩn bị một ngôi nhà vững chắc và một bữa tiệc thịnh soạn. Bảy cây trụ có thể gợi lên sự đầy đủ, vững chắc và hoàn chỉnh của ngôi nhà. Thức ăn và rượu đã được chuẩn bị sẵn, cho thấy sự khôn ngoan không đưa ra một lời mời trống rỗng nhưng cung cấp điều thực sự cần thiết cho đời sống. Những người được sai đi và tiếng kêu vang lên từ nơi cao cho thấy lời mời của sự khôn ngoan được công khai và dành cho tất cả những ai sẵn lòng lắng nghe.

Châm Ngôn 9:4-6 (VIE1934)
4. Ai là người ngu muội, hãy xây vào đây! Còn ai thiếu sự thông sáng, nó nói rằng:
5. Hãy đến, ăn bánh ta, Và uống rượu ta đã pha cho.
6. Hãy bỏ sự ngu dại đi, thì sẽ được sống, Và bước đi trong đường lối thông sáng.

Sự khôn ngoan đặc biệt kêu gọi người đơn sơ và người thiếu sự thông sáng. Đây là một lời mời đến những người nhận biết mình còn thiếu hiểu biết, chứ không phải chỉ dành cho những người đã khôn ngoan. Tuy nhiên, để nhận được sự sống, người ta phải từ bỏ sự ngu dại và bước vào con đường thông sáng. Sự khôn ngoan đòi hỏi một sự lựa chọn: không thể vừa tiếp tục nắm giữ sự ngu dại vừa bước theo con đường của sự sống.

Châm Ngôn 9:7-9 (VIE1934)
7. Người nào sửa dạy kẻ nhạo báng, chuốc lấy sự sỉ nhục cho mình; Ai quở trách kẻ ác, mang lấy sự nhơ nhuốc cho mình.
8. Chớ quở trách kẻ nhạo báng, e nó ghét con; Hãy quở trách người khôn ngoan, thì người sẽ yêu mến con.
9. Hãy dạy người khôn ngoan, thì người sẽ trở nên khôn ngoan hơn; Hãy dạy người công bình, thì người sẽ thêm sự học thức.

Đoạn này cho thấy sự khác biệt căn bản giữa người khôn ngoan và kẻ nhạo báng trong cách họ tiếp nhận sự sửa dạy. Kẻ nhạo báng không muốn được sửa, và việc quở trách họ có thể chỉ dẫn đến sự chống đối và thù ghét. Ngược lại, người khôn ngoan yêu mến sự sửa dạy vì họ hiểu rằng sự sửa dạy giúp mình trưởng thành hơn. Người khôn ngoan không nghĩ rằng mình đã biết đủ, nhưng luôn sẵn lòng học hỏi để ngày càng trở nên khôn ngoan hơn.

Châm Ngôn 9:10-12 (VIE1934)
10. Sự kính sợ Đức Giê-hô-va là khởi đầu sự khôn ngoan; Sự nhận biết Đấng Thánh, ấy là sự thông sáng.
11. Nhờ ta, các ngày con sẽ được thêm nhiều, Và những năm của đời con sẽ được gia tăng.
12. Nếu con khôn ngoan, thì con sẽ khôn ngoan cho mình; Nếu con nhạo báng, thì con sẽ chịu lấy một mình.

Đây là trọng tâm của chương: sự kính sợ Đức Giê-hô-va là khởi đầu của sự khôn ngoan, và sự nhận biết Đấng Thánh đem lại sự thông sáng. Sự khôn ngoan thật không bắt đầu bằng khả năng của con người mà bắt đầu bằng mối quan hệ đúng đắn với Đức Chúa Trời, trong đó con người kính sợ, tôn trọng và tiếp nhận sự dạy dỗ của Ngài. Sự khôn ngoan đem lại lợi ích cho chính người tiếp nhận nó, trong khi người chọn nhạo báng và từ chối sự khôn ngoan cuối cùng phải tự mình gánh chịu hậu quả của lựa chọn đó.

Châm Ngôn 9:13-15 (VIE1934)
13. Người đàn bà ngu dại là người hay om sòm; Nó là ngu muội, chẳng biết chi hết.
14. Nó ngồi nơi cửa nhà mình, Trên một cái ghế tại nơi cao của thành,
15. Đặng kêu những người đi ngang qua, Tức là những người đi thẳng đường mình,

Sự ngu dại cũng được nhân cách hóa thành một người đàn bà, nhưng hoàn toàn đối lập với sự khôn ngoan. Người đàn bà này ồn ào, ngu muội và không có sự hiểu biết thật. Nàng ngồi tại nơi công cộng và gọi những người đang đi trên đường của họ, tìm cách thu hút sự chú ý và làm họ quay khỏi con đường đúng đắn. Hình ảnh này cho thấy sự ngu dại thường không xuất hiện một cách im lặng mà có thể rất ồn ào, hấp dẫn và cố gắng lôi kéo con người khỏi con đường của sự khôn ngoan.

Châm Ngôn 9:16-18 (VIE1934)
16. Ai là người ngu muội, hãy xây vào đây! Và với người thiếu sự thông sáng, nó nói rằng:
17. Nước ăn cắp lấy làm ngọt, Và bánh ăn vụng lấy làm ngon.
18. Song người ấy không biết rằng các người chết ở đó, Và khách của nó ở nơi sâu của Âm phủ.

Sự ngu dại cũng sử dụng lời mời dành cho người đơn sơ, nhưng lời mời của nàng dựa trên sự lừa dối và sự hấp dẫn của điều bị cấm. “Nước ăn cắp” và “bánh ăn vụng” tượng trưng cho những khoái lạc bất chính được trình bày như ngọt ngào và thú vị. Tuy nhiên, phía sau sự hấp dẫn ấy là sự chết. Người bị lôi kéo vào nhà của sự ngu dại không nhận ra rằng những người đã đi theo con đường ấy trước mình đang ở nơi của sự chết. Như vậy, Châm Ngôn 9 kết thúc bằng một sự tương phản rất rõ ràng: sự khôn ngoan mời gọi con người đến sự sống, sự hiểu biết và kính sợ Đức Giê-hô-va, còn sự ngu dại dùng những thú vui ngắn ngủi để dẫn con người vào con đường hủy diệt.