Giô-na 4

Giô-na 4 thuật lại phản ứng của Giô-na trước lòng thương xót mà Đức Chúa Trời bày tỏ đối với Ni-ni-ve. Sau khi truyền đạt lời cảnh báo của Đức Chúa Trời, Giô-na không hài lòng khi dân thành ăn năn và Đức Chúa Trời tha cho họ. Sự tức giận của Giô-na trái ngược với lòng thương xót của Đức Chúa Trời, dẫn đến một bài học về lòng nhân từ của Ngài. Qua một cây mọc lên rồi chết đi, Đức Chúa Trời bày tỏ cho Giô-na thấy Ngài quan tâm sâu sắc đến mức nào, không chỉ đối với dân thành Ni-ni-ve mà còn đối với toàn bộ công trình sáng tạo của Ngài.

Giô-na 4:1 (VIE1934)
1. Nhưng điều đó làm cho Giô-na rất không vui, và người giận dữ.

Sự tức giận của Giô-na bắt nguồn từ nỗi thất vọng khi Đức Chúa Trời tha cho Ni-ni-ve. Ông mong đợi sự phán xét của Đức Chúa Trời, nhưng lòng thương xót Ngài dành cho Ni-ni-ve lại thách thức quan niệm về công lý của ông. Phản ứng của Giô-na bộc lộ sự hiểu biết hạn hẹp của ông về tình yêu của Đức Chúa Trời và phạm vi rộng lớn của lòng thương xót Ngài, ngay cả đối với những người mà Giô-na cho là không xứng đáng.

Giô-na 4:2 (VIE1934)
2. Người cầu nguyện Đức Giê-hô-va mà rằng: Ôi! Đức Giê-hô-va, đó há chẳng phải là điều tôi đã nói khi tôi còn ở trong xứ tôi sao? Bởi vậy tôi đã trốn trước đặng đi Ta-rê-si; vì tôi biết rằng Ngài là Đức Chúa Trời nhân từ, thương xót, chậm giận, giàu lòng nhân từ, và hối tiếc về tai họa.

Lời nói của Giô-na bộc lộ sự giằng co sâu sắc trong lòng và nỗi thất vọng của ông trước việc bản tính nhân từ của Đức Chúa Trời đã khiến Ngài tha cho Ni-ni-ve. Giô-na thừa nhận rằng ngay từ đầu ông đã biết Đức Chúa Trời là Đấng “nhân từ, thương xót, chậm giận, giàu lòng nhân từ” và có thể sẽ rút lại sự phán xét nếu dân Ni-ni-ve ăn năn. Chính sự hiểu biết này về bản tính của Đức Chúa Trời là lý do ban đầu Giô-na tìm cách tránh đi đến Ni-ni-ve: ông không muốn những người mà có lẽ ông xem là kẻ thù của Y-sơ-ra-ên được nhận lòng thương xót. Dù là một nhà tiên tri, Giô-na vẫn vật lộn với cách nhìn hạn hẹp, đặt thành kiến cá nhân và dân tộc lên trên mục đích rộng lớn hơn của Đức Chúa Trời là bày tỏ lòng thương xót. Lời cầu nguyện của ông cho thấy ông khó chấp nhận tình yêu bao trùm của Đức Chúa Trời, một tình yêu vươn đến cả những người mà ông cho là không xứng đáng, qua đó bộc lộ một tấm lòng chưa hoàn toàn hòa hợp với tấm lòng của Đức Chúa Trời. Sự oán giận của Giô-na nhắc nhở chúng ta về khuynh hướng của con người muốn thấy sự trừng phạt hơn là lòng thương xót, đặc biệt đối với những người mà chúng ta xem là người ngoài. Cuối cùng, cuộc đấu tranh của ông trở thành một bài học về sự khiêm nhường, thách thức những người tin Chúa học cách nhìn nhận mọi sự theo tầm nhìn rộng lớn và đầy lòng thương xót của Đức Chúa Trời, ngay cả khi điều đó đi ngược lại mong muốn cá nhân về sự phán xét.

Giô-na 4:3 (VIE1934)
3. Vậy bây giờ, Đức Giê-hô-va ôi! Tôi xin Ngài cất lấy mạng sống tôi; vì tôi chết còn hơn sống!

Nỗi thất vọng của Giô-na gia tăng đến mức ông cảm thấy thà chết còn hơn nhìn thấy Ni-ni-ve được tha. Phản ứng cực đoan này nhấn mạnh sự giằng co trong lòng ông, vì ông coi trọng những mong đợi của bản thân hơn kế hoạch đầy lòng thương xót và rộng lớn hơn của Đức Chúa Trời. Phản ứng của Giô-na cũng bộc lộ tầm nhìn hạn hẹp của ông về mục đích của Đức Chúa Trời.

Giô-na 4:4 (VIE1934)
4. Đức Giê-hô-va phán rằng: Ngươi giận có nên không?

Câu hỏi của Đức Chúa Trời thách thức Giô-na suy xét xem cơn giận của mình có chính đáng hay không. Thay vì quở trách ông, Đức Chúa Trời mời gọi Giô-na xem xét liệu cảm xúc của mình có phù hợp với công lý của Ngài hay không. Phản ứng nhẹ nhàng này bày tỏ sự nhẫn nại của Đức Chúa Trời và mong muốn của Ngài là dẫn dắt Giô-na đến sự hiểu biết sâu sắc hơn cùng lòng thương xót lớn lao hơn.

Giô-na 4:5 (VIE1934)
5. Bấy giờ Giô-na ra khỏi thành, ngồi phía đông thành, tại đó người dựng cho mình một cái chòi, rồi ngồi dưới bóng mát, cho đến khi xem thấy sự gì sẽ xảy ra cho thành.

Quyết định ngồi bên ngoài thành của Giô-na cho thấy ông vẫn hy vọng Ni-ni-ve sẽ bị hủy diệt. Việc chờ đợi tại đó bộc lộ sự miễn cưỡng của ông trong việc chấp nhận lòng thương xót của Đức Chúa Trời. Hành động của Giô-na cho thấy ông vẫn tiếp tục vật lộn với kế hoạch của Đức Chúa Trời và mong muốn quan niệm riêng của mình về công lý được thực hiện thay vì lòng thương xót của Ngài.

Giô-na 4:6 (VIE1934)
6. Giê-hô-va Đức Chúa Trời bèn sắm sửa một dây dưa mọc lên trên đầu Giô-na, đặng làm bóng mát cho người và giải cứu người khỏi sự buồn rầu. Giô-na rất vui mừng về dây dưa ấy.

Để đáp lại sự khó chịu của Giô-na, Đức Chúa Trời khiến một cây mọc lên để che bóng mát cho ông, bày tỏ sự quan tâm của Ngài đến những nhu cầu trước mắt của Giô-na. Niềm vui của Giô-na trước cây ấy tương phản rõ rệt với cơn giận trước đó, cho thấy ông gắn bó với những điều trực tiếp mang lại lợi ích cho mình. Sự dễ chịu nhỏ bé này mở đường cho bài học của Đức Chúa Trời về lòng thương xót và cách nhìn nhận mọi sự.

Giô-na 4:7 (VIE1934)
7. Nhưng qua ngày sau, Đức Chúa Trời sắm sửa một con sâu cắn dây dưa, và nó héo.

Đức Chúa Trời sai một con sâu đến phá hủy cây, lấy đi nguồn an ủi của Giô-na. Sự thay đổi nhanh chóng từ được ban cho đến bị mất đi nhấn mạnh tính tạm thời của sự dễ chịu mà Giô-na có được, đồng thời báo trước bài học về lòng thương xót hạn hẹp của ông. Qua sự việc này, Đức Chúa Trời muốn cho Giô-na thấy những mối bận tâm của chính ông chóng qua đến mức nào.

Giô-na 4:8 (VIE1934)
8. Khi mặt trời mọc, Đức Chúa Trời sắm sửa một ngọn gió đông nóng nực thổi đến; mặt trời chiếu trên đầu Giô-na, khiến người mệt mỏi. Người cầu xin mình chết đi, mà rằng: Tôi chết còn hơn sống!

Khi Giô-na chịu đựng sức nóng gay gắt của mặt trời và ngọn gió, nỗi thất vọng của ông lại lên đến đỉnh điểm, phản chiếu sự tuyệt vọng mà ông đã bày tỏ trước đó. Sự khó chịu này phơi bày tính thiếu nhất quán của Giô-na: ông đau buồn vì mất một cái cây nhưng lại không có lòng cảm thông đối với dân Ni-ni-ve. Đức Chúa Trời dùng nỗi khốn khổ của Giô-na để bộc lộ những ưu tiên sai lầm và tầm nhìn hạn hẹp của ông.

Giô-na 4:9 (VIE1934)
9. Đức Chúa Trời phán cùng Giô-na rằng: Ngươi giận về dây dưa có nên không? Người thưa rằng: Tôi giận cho đến chết cũng phải lắm.

Đức Chúa Trời lặp lại câu hỏi của Ngài, lần này nói cụ thể về cây. Câu trả lời mạnh mẽ của Giô-na, rằng ông giận “cho đến chết cũng phải lắm”, cho thấy ông không sẵn lòng nhìn vượt ra ngoài sự mất mát của bản thân. Sự gắn bó của ông với cái cây bộc lộ lòng cảm thông hạn hẹp, hoàn toàn trái ngược với lòng thương xót của Đức Chúa Trời dành cho toàn thể công trình sáng tạo.

Giô-na 4:10-11 (VIE1934)
10. Đức Giê-hô-va bèn phán rằng: Ngươi tiếc dây dưa, là thứ ngươi không khó nhọc vì nó, cũng không làm cho nó lớn lên; nó mọc lên trong một đêm, rồi cũng chết trong một đêm.
11. Còn ta, há chẳng nên tiếc Ni-ni-ve, là thành lớn, trong đó có hơn mười hai vạn người không biết phân biệt tay phải với tay trái, lại thêm nhiều súc vật nữa sao?

Đức Chúa Trời đối chiếu sự quan tâm của Giô-na đối với cái cây với lòng thương xót của chính Ngài dành cho Ni-ni-ve. Ngài chỉ ra rằng Giô-na quan tâm sâu sắc đến một điều chóng qua và nhỏ bé, nhưng lại không có lòng cảm thông đối với cả một thành phố gồm nhiều người và súc vật. Qua sự so sánh này, Đức Chúa Trời làm nổi bật sự khác biệt to lớn giữa tầm nhìn hạn hẹp của Giô-na và lòng thương xót vô bờ bến của Ngài, đồng thời kêu gọi Giô-na nhận ra giá trị của mọi sự sống.