Lê-vi Ký 19
Lê-vi Ký 19 là một phần của luật về sự thánh khiết, trong đó Đức Chúa Trời chỉ dẫn dân Y-sơ-ra-ên cách sống như một dân thánh, được biệt riêng khỏi các dân tộc khác. Chương này bao gồm nhiều luật lệ về đạo đức, luân lý và nghi lễ, phản ánh ước muốn của Đức Chúa Trời rằng dân Ngài phải sống trong sự công bình, công lý và tình yêu đối với cả Ngài lẫn người khác. Những chỉ dẫn này bao gồm sự kính trọng cha mẹ, sự thờ phượng đúng đắn, công lý xã hội và sự chăm sóc những người yếu thế.
Lê-vi Ký 19:1-3 (VIE1934)
1 Đức Giê-hô-va lại phán cùng Môi-se rằng:
2 Hãy truyền cho cả hội chúng Y-sơ-ra-ên rằng: Hãy nên thánh, vì ta Giê-hô-va Đức Chúa Trời các ngươi, vốn là thánh.
3 Ai nấy phải tôn kính cha mẹ mình và giữ những ngày sa-bát ta: Ta là Giê-hô-va Đức Chúa Trời của các ngươi.
Đức Chúa Trời bắt đầu bằng lời kêu gọi dân Ngài nên thánh, phản ánh chính bản tính thánh của Ngài. Sự thánh khiết không chỉ liên quan đến những nghi lễ tôn giáo mà còn bao gồm sự kính trọng cha mẹ, là mối quan hệ nền tảng trong xã hội, và việc giữ ngày Sa-bát cách đúng đắn, qua đó tôn kính Đức Chúa Trời là Đấng Tạo Hóa và gìn giữ giao ước. Hai mạng lệnh này nhấn mạnh cả sự tôn trọng trong các mối quan hệ xã hội lẫn sự tôn trọng thuộc linh đối với Đức Chúa Trời.
Lê-vi Ký 19:4 (VIE1934)
4 Chớ xây về hình tượng và cũng chớ đúc tượng tà thần: Ta là Giê-hô-va Đức Chúa Trời của các ngươi.
Lệnh cấm hình tượng là điều cốt yếu để duy trì mối quan hệ với Đức Chúa Trời chân thật duy nhất. Mạng lệnh này nhắc nhở dân Y-sơ-ra-ên phải giữ lòng trung thành với Đức Chúa Trời, từ chối các thần giả của những dân tộc xung quanh và giữ cho sự thờ phượng của mình được tinh sạch.
Lê-vi Ký 19:5-8 (VIE1934)
5 Khi các ngươi dâng của lễ thù ân cho Đức Giê-hô-va, thì phải dâng một cách cho được nhậm;
6 ăn nội trong ngày dâng đó và ngày mai; còn phần chi dư lại qua ngày thứ ba, thì phải thiêu đi.
7 Nếu người ta để ăn đến ngày thứ ba, ấy là một điều gớm ghiếc chẳng được nhậm.
8 Ai ăn của lễ như vậy sẽ mang lấy tội ác mình, vì đã làm vật thánh của Đức Giê-hô-va ra ô độc: người đó sẽ bị truất khỏi dân sự mình.
Các câu này tập trung vào cách đúng đắn để dâng của lễ thù ân. Của lễ phải được dâng cách tự nguyện và phải được ăn trong khoảng thời gian Đức Chúa Trời đã quy định, cho thấy tầm quan trọng của việc vâng theo những chỉ dẫn của Ngài. Ăn của lễ sau thời gian được phép làm ô uế vật thánh, tượng trưng cho sự thiếu tôn trọng đối với sự thánh khiết của Đức Chúa Trời. Sự không vâng lời dẫn đến việc bị truất khỏi dân sự, nhấn mạnh nhu cầu phải giữ sự tinh sạch và cẩn thận trong sự thờ phượng.
Lê-vi Ký 19:9-10 (VIE1934)
9 Khi các ngươi gặt lúa trong xứ mình, chớ có gặt đến cuối đầu đồng, và chớ mót lại những bông còn sót;
10 các ngươi chớ cắn mót nho mình, đừng nhặt những trái rớt rồi, hãy để cho mấy người nghèo và kẻ khách: Ta là Giê-hô-va Đức Chúa Trời của các ngươi.
Những mạng lệnh này thúc đẩy công lý xã hội và lòng thương xót. Đức Chúa Trời truyền cho những người sở hữu ruộng đất phải để lại một phần mùa màng cho người nghèo và người khách. Điều này phản ánh sự quan tâm của Ngài đối với những người yếu thế. Hệ thống mót lúa và mót nho bảo đảm rằng mọi người đều có cơ hội có thức ăn, đồng thời dạy dân sự về lòng rộng rãi và sự công bằng trong cộng đồng.
Lê-vi Ký 19:11-12 (VIE1934)
11 Các ngươi chớ ăn trộm ăn cắp, chớ nói dối, và chớ lừa đảo nhau.
12 Các ngươi chớ chỉ danh ta mà thề dối, vì ngươi làm ô danh của Đức Chúa Trời mình: Ta là Đức Giê-hô-va.
Những câu này nhấn mạnh sự chính trực và chân thật trong các mối quan hệ. Trộm cắp, nói dối và lừa đảo phá hủy lòng tin và làm nhục Đức Chúa Trời, là Đấng kêu gọi dân Ngài sống ngay thật. Thề dối nhân danh Đức Chúa Trời không chỉ lừa dối người khác mà còn làm ô danh Ngài bằng cách sử dụng danh thánh của Ngài cách sai trái.
Lê-vi Ký 19:13 (VIE1934)
13 Chớ ức hiếp kẻ lân cận mình, chớ cướp giựt của họ. Tiền công của kẻ làm mướn ngươi, chớ nên để lại trong nhà mình cho đến ngày mai.
Mạng lệnh này tập trung vào sự công bằng trong việc làm ăn và thuê mướn. Lừa gạt hoặc giữ lại tiền công là một hình thức áp bức, và tiền công phải được trả đúng thời gian để bảo đảm công lý cho người lao động. Luật của Đức Chúa Trời bảo đảm rằng những người dễ bị tổn thương, như người làm thuê, được đối xử cách tôn trọng và công bằng.
Lê-vi Ký 19:14 (VIE1934)
14 Chớ nên rủa sả người điếc, chớ để trước mặt người mù vật chi làm cho người vấp té; nhưng hãy kính sợ Đức Chúa Trời ngươi: Ta là Đức Giê-hô-va.
Câu này nhấn mạnh lòng thương xót và sự công bằng đối với những người khuyết tật. Rủa sả người điếc hoặc cố ý làm người mù vấp ngã là hành động tàn nhẫn, và Đức Chúa Trời kêu gọi dân Ngài hành động theo cách phản ánh lòng kính sợ Ngài. Sự quan tâm đối với những người yếu thế được liên kết trực tiếp với lòng kính sợ Đức Chúa Trời.
Lê-vi Ký 19:15-16 (VIE1934)
15 Các ngươi chớ phạm sự bất nghĩa trong việc xét đoán, chớ thiên vị người nghèo, chớ nể kẻ quyền thế; hãy cứ theo công bình mà xét đoán kẻ lân cận ngươi.
16 Chớ buông lời phao vu trong dân sự mình, chớ lập mưu kế nghịch sự sống của kẻ lân cận mình: Ta là Đức Giê-hô-va.
Công lý là điều trọng yếu trong bản tính của Đức Chúa Trời, và dân Ngài được kêu gọi phải hành động công bằng, dù đang xét xử người nghèo hay người quyền thế. Thiên vị làm suy yếu công lý thật. Ngoài ra, lệnh cấm phao vu và làm tổn hại người khác bảo vệ sự chính trực và sự an toàn của người lân cận, phản ánh mối quan tâm của Đức Chúa Trời đối với những mối quan hệ chân thật và công bình.
Lê-vi Ký 19:17-18 (VIE1934)
17 Chớ có lòng ghen ghét anh em mình; hãy sửa dạy kẻ lân cận mình, đừng vì cớ họ mà phải mắc tội.
18 Chớ toan báo thù, chớ giữ sự báo thù cùng con cháu dân sự mình; nhưng hãy yêu thương kẻ lân cận ngươi như mình: Ta là Đức Giê-hô-va.
Những câu này là nền tảng cho các mối quan hệ giữa người với người. Đức Chúa Trời kêu gọi dân Ngài sống trong tình yêu và sự tha thứ, từ bỏ lòng ghen ghét, sự oán giận và việc báo thù cá nhân. Yêu người lân cận như mình bao hàm bản chất của luật pháp Đức Chúa Trời, đòi hỏi lòng nhân từ, công lý và thương xót trong mọi mối quan hệ. Mạng lệnh này về sau được Giê-su nhắc lại như điều răn lớn thứ hai.
Lê-vi Ký 19:19 (VIE1934)
19 Các ngươi hãy giữ những mạng lịnh ta. Chớ để loài vật khác giống phủ lẫn nhau; chớ gieo ruộng ngươi hai thứ giống, và chớ mặc mình bằng áo dệt nhiều thứ chỉ.
Những quy định dường như khác thường này nhắc dân Y-sơ-ra-ên về trật tự và sự phân biệt trong sự sáng tạo của Đức Chúa Trời. Chúng là những lời nhắc nhở hữu hình về lời kêu gọi nên thánh và được biệt riêng. Cũng như họ phải tránh việc pha trộn những loài vật hoặc vật liệu khác nhau theo những quy định này, họ cũng phải tránh pha trộn mình với những tập tục corrupt của các dân tộc xung quanh.
Lê-vi Ký 19:20-22 (VIE1934)
20 Nếu một người nam nằm và cấu hiệp cùng một đứa tớ gái đã hứa gả cho một người, nhưng chưa chuộc ra, hoặc chưa được phóng mọi; thì hai người đều sẽ bị hình phạt, mà không phải đến chết, vì đứa tớ gái chưa được phóng mọi.
21 Người nam vì lỗi mình sẽ dẫn một con chiên đực đến trước mặt Đức Giê-hô-va tại cửa hội mạc, mà làm của lễ chuộc sự mắc lỗi.
22 Thầy tế lễ sẽ dùng con chiên đực làm của lễ chuộc sự mắc lỗi đặng làm lễ chuộc tội cho người đã phạm, trước mặt Đức Giê-hô-va; vậy, tội người đã phạm sẽ được tha.
Trường hợp này liên quan đến một sự vi phạm cụ thể, trong đó một người nam nằm với một người nữ là tớ gái đã được hứa gả nhưng chưa được chuộc ra hay được tự do. Hình phạt cho thấy vừa có trách nhiệm đối với điều sai trái vừa có sự phân biệt trong mức độ hình phạt. Người nam phải dâng của lễ để chuộc tội, cho thấy ngay cả trong những trường hợp không áp dụng hình phạt chết, tội lỗi vẫn cần được giải quyết trước mặt Đức Chúa Trời qua sự ăn năn và chuộc tội.
Lê-vi Ký 19:23-25 (VIE1934)
23 Khi các ngươi sẽ vào xứ Ca-na-an, và đã trồng các thứ cây trái rồi, hãy coi các trái chiếng nó không sạch, như chưa chịu phép cắt bì; trong ba năm các ngươi hãy coi nó không sạch, chớ nên ăn;
24 nhưng qua năm thứ tư, các trái nó sẽ nên thánh làm của lễ khen ngợi Đức Giê-hô-va.
25 Qua năm thứ năm, các ngươi phải ăn trái, hầu cho cây thêm hoa quả: Ta là Giê-hô-va, Đức Chúa Trời của các ngươi.
Đoạn này đưa ra những chỉ dẫn về các cây ăn trái sau khi dân Y-sơ-ra-ên vào Đất Hứa. Trong ba năm đầu, trái cây được xem là “không sạch” và không được ăn, một quy định nhằm đặt việc sử dụng trái cây dưới sự chỉ dẫn của Đức Chúa Trời. Đến năm thứ tư, tất cả trái được biệt riêng làm của lễ khen ngợi Đức Giê-hô-va, bày tỏ lòng biết ơn về sự chu cấp của Ngài. Chỉ đến năm thứ năm dân sự mới được ăn trái, thể hiện sự trông cậy nơi thời điểm và phước lành của Đức Chúa Trời.
Lê-vi Ký 19:26-28 (VIE1934)
26 Các ngươi chớ ăn vật chi có huyết, chớ dùng bói khoa, chớ làm thuật số.
27 Chớ cắt mé tóc mình cho tròn, và chớ nên phá khóe râu mình.
28 Chớ vì kẻ chết mà cắt thịt mình, chớ xăm vẽ trên mình: Ta là Đức Giê-hô-va.
Những câu này nhấn mạnh việc từ bỏ những tập tục ngoại giáo, cả trong cách ăn uống lẫn trong cách xử lý thân thể. Ăn huyết, dùng bói khoa, làm thuật số và những hình thức làm biến dạng thân thể là những tập tục phổ biến trong các dân ngoại chung quanh và thường liên hệ với sự thờ hình tượng. Đức Chúa Trời truyền cho dân Ngài tránh những thực hành này để duy trì sự biệt riêng và ngăn họ rơi vào sự thờ thần tượng hoặc những nghi thức mê tín.
Lê-vi Ký 19:29 (VIE1934)
29 Chớ nhục con gái ngươi khiến nó làm kỵ nữ, để trong xứ không có điều dâm loạn và đầy dẫy những ác dục.
Mạng lệnh này phản ánh ước muốn của Đức Chúa Trời bảo vệ sự trong sạch và phẩm giá của phụ nữ. Việc ép buộc hay đưa con gái vào đời sống mại dâm làm suy đồi con người và dẫn đến sự băng hoại đạo đức trong xã hội. Bằng cách cấm thực hành này, Đức Chúa Trời bảo vệ sự thánh khiết của gia đình và cộng đồng, nhằm ngăn chặn sự gian ác lan tràn trong xứ.
Lê-vi Ký 19:30 (VIE1934)
30 Các ngươi phải giữ những sa-bát ta, và tôn kính nơi thánh ta: Ta là Đức Giê-hô-va.
Mạng lệnh giữ ngày Sa-bát và tôn kính nơi thánh nhắc nhở dân sự về thẩm quyền và sự thánh khiết của Đức Chúa Trời. Sa-bát biểu thị sự nghỉ ngơi trong Đức Chúa Trời, còn việc tôn kính nơi thánh bày tỏ sự kính trọng đối với nơi Ngài ngự giữa dân sự. Cả hai đều là những biểu hiện của sự thờ phượng và lòng tận hiến đối với Đức Chúa Trời.
Lê-vi Ký 19:31 (VIE1934)
31 Các ngươi chớ cầu đồng cốt hay là thầy bói; chớ hỏi chúng nó, e vì chúng nó mà các ngươi phải bị ô uế: Ta là Giê-hô-va, Đức Chúa Trời của các ngươi.
Việc tìm đến đồng cốt và thầy bói là một hình thức tìm kiếm sự hướng dẫn từ cõi chết hoặc thế giới thuộc linh, thường gắn liền với sự thờ hình tượng. Đức Chúa Trời cấm thực hành này vì nó làm ô uế dân Ngài và khiến họ quay khỏi sự nương cậy nơi Ngài. Sự hướng dẫn và khôn ngoan chân thật phải đến từ Đức Chúa Trời, chứ không phải từ những thực hành huyền bí.
Lê-vi Ký 19:32 (VIE1934)
32 Trước mặt người tóc bạc, ngươi hãy đứng dậy, kính người già cả, và kính sợ Đức Chúa Trời ngươi. Ta là Đức Giê-hô-va.
Mạng lệnh này kêu gọi sự tôn trọng đối với người cao tuổi, nhìn nhận sự khôn ngoan và kinh nghiệm của họ. Tôn trọng người già phản ánh một nền văn hóa của sự cung kính và khiêm nhường, đồng thời được liên kết trực tiếp với lòng kính sợ Đức Chúa Trời. Đối xử với người cao tuổi cách có phẩm giá là một phần của nguyên tắc rộng lớn hơn về việc yêu thương và tôn trọng người khác.
Lê-vi Ký 19:33-34 (VIE1934)
33 Khi kẻ khách nào kiều ngụ trong xứ các ngươi, thì chớ hà hiếp người.
34 Kẻ khách kiều ngụ giữa các ngươi sẽ kể như kẻ đã sanh đẻ giữa các ngươi; hãy thương yêu người như mình, vì các ngươi đã làm khách kiều ngụ trong xứ Ê-díp-tô: Ta là Giê-hô-va, Đức Chúa Trời của các ngươi.
Đức Chúa Trời truyền cho dân Y-sơ-ra-ên phải đối xử tử tế và công bằng với người khách kiều ngụ, nhắc họ về chính lịch sử của mình khi họ từng là người kiều ngụ trong xứ Ê-díp-tô. Mạng lệnh yêu người khách như chính mình phản ánh sự công bình và lòng thương xót của Đức Chúa Trời, mở rộng tình yêu và sự tôn trọng đến những người có hoàn cảnh và nguồn gốc khác nhau.
Lê-vi Ký 19:35-36 (VIE1934)
35 Các ngươi chớ phạm sự bất nghĩa trong việc xét đoán, hoặc sự đo, sự cân, hay là sự lường.
36 Các ngươi phải có cân thiệt, trái cân bằng đá đúng, một ê-pha thiệt, và một hin thiệt: Ta là Giê-hô-va, Đức Chúa Trời của các ngươi, Đấng đã dẫn các ngươi ra khỏi xứ Ê-díp-tô.
Những câu này nhấn mạnh sự trung thực và công bằng trong việc buôn bán. Đức Chúa Trời yêu cầu những dụng cụ đo lường và cân phải chính xác để ngăn việc gian lận và bóc lột. Sự trung thực trong giao dịch là điều cần thiết cho một xã hội công bình, và Đức Chúa Trời liên kết mạng lệnh này với chính danh Ngài là Đấng đã giải cứu Y-sơ-ra-ên ra khỏi Ê-díp-tô, nhắc dân sự rằng cách sống của họ phải phản ánh mối quan hệ giao ước với Ngài.
Lê-vi Ký 19:37 (VIE1934)
37 Vậy, các ngươi hãy gìn giữ làm theo các luật pháp và các mạng lịnh ta: Ta là Đức Giê-hô-va.
Chương này kết thúc bằng lời kêu gọi vâng lời. Đức Chúa Trời một lần nữa nhấn mạnh tầm quan trọng của việc gìn giữ và làm theo tất cả luật pháp cùng mạng lịnh của Ngài. Câu “Ta là Đức Giê-hô-va” nhấn mạnh thẩm quyền của Đức Chúa Trời và mối quan hệ của Ngài với dân Y-sơ-ra-ên. Sự vâng lời không chỉ là việc tuân giữ luật lệ một cách hình thức, mà bắt nguồn từ giao ước với Đức Giê-hô-va, Đấng đã biệt riêng dân Ngài để họ phản chiếu sự thánh khiết của Ngài.