Lê-vi Ký 25

Lê-vi Ký 25 trình bày những luật lệ về năm Sa-bát và Năm Hân Hỉ. Những luật này nhấn mạnh tầm quan trọng của sự nghỉ ngơi, giải phóng và phục hồi đối với cả đất đai lẫn dân Y-sơ-ra-ên. Chương này nhấn mạnh quyền sở hữu của Đức Chúa Trời trên đất, sự chăm sóc của Ngài dành cho người nghèo và nguyên tắc bình đẳng. Chương cũng dạy dân sự tin cậy vào sự chu cấp của Đức Chúa Trời và sự công bình của Ngài thông qua những sự điều chỉnh về kinh tế cứ mỗi năm mươi năm, nhằm ngăn chặn tình trạng nghèo khó kéo dài và sự bóc lột.

Lê-vi Ký 25:1-3 (VIE1934)
1 Đức Giê-hô-va cũng phán cùng Môi-se tại trên núi Si-na-i rằng:
2 Hãy truyền cho dân Y-sơ-ra-ên rằng: Khi các ngươi đã vào xứ ta sẽ ban cho rồi, thì đất phải nghỉ, giữ một lễ sa-bát cho Đức Giê-hô-va.
3 Trong sáu năm, ngươi sẽ gieo ruộng và hớt nho mình, cùng thâu hoạch thổ sản.

Đức Chúa Trời truyền cho đất trong Đất Hứa phải có một kỳ nghỉ Sa-bát. Trong sáu năm, dân Y-sơ-ra-ên được gieo trồng và thu hoạch hoa lợi, nhưng đến năm thứ bảy, đất phải được nghỉ. Năm Sa-bát của đất là một sự bày tỏ lòng tin cậy nơi sự chu cấp của Đức Chúa Trời và nhắc nhở rằng cuối cùng đất đai thuộc về Ngài. Điều này phản chiếu ngày Sa-bát hằng tuần, là ngày đem lại sự nghỉ ngơi thể chất và sự đổi mới thuộc linh cho dân sự.

Lê-vi Ký 25:4-5 (VIE1934)
4 Nhưng năm thứ bảy sẽ là năm sa-bát, để cho đất nghỉ, tức là một năm sa-bát cho Đức Giê-hô-va; ngươi chẳng nên gieo ruộng mình hay là hớt nho mình;
5 chẳng nên gặt lại những chi đã tự mọc lên sau khi mùa màng, và đừng hái nho của vườn nho không hớt sửa: ấy sẽ là một năm cho đất nghỉ.

Trong năm thứ bảy, không được thực hiện công việc nông nghiệp. Năm Sa-bát này, cũng như ngày Sa-bát hằng tuần, là một sự giữ lễ trang nghiêm dành cho Đức Giê-hô-va. Dân Y-sơ-ra-ên không được gieo hoặc thu hoạch mùa màng, kể cả những gì tự mọc lên. Điều này củng cố sự lệ thuộc của họ vào Đức Chúa Trời để được chu cấp, vì họ phải sống nhờ những gì đất đã sản sinh trong sáu năm trước.

Lê-vi Ký 25:6-7 (VIE1934)
6 Phàm vật gì mà đất sanh sản trong năm sa-bát: sẽ dùng làm đồ ăn cho ngươi, cho tôi trai tớ gái ngươi, cho kẻ làm thuê của ngươi, và cho kẻ ngoại bang kiều ngụ với ngươi;
7 cùng luôn cho lục súc và thú vật ở trong xứ ngươi nữa; hết thảy thổ sản dùng làm đồ ăn vậy.

Trong năm Sa-bát, những gì đất tự nhiên sinh sản phải trở thành thức ăn không chỉ cho chủ đất mà còn cho tôi trai tớ gái, người làm thuê và người khách kiều ngụ. Cả gia súc và các thú vật trong xứ cũng được dự phần. Mạng lệnh này bảo đảm rằng cả cộng đồng, bao gồm những người yếu thế và các loài vật, đều được hưởng sự chu cấp mà Đức Chúa Trời cho phép đất sản sinh cách tự nhiên.

Lê-vi Ký 25:8-10 (VIE1934)
8 Ngươi cũng hãy tính bảy tuần năm, tức bảy lần bảy năm; thì giờ của bảy tuần năm nầy sẽ là bốn mươi chín năm;
9 rồi đến ngày mồng mười tháng bảy, tức là ngày chuộc tội, các ngươi phải thổi kèn vang trong khắp xứ.
10 Các ngươi phải làm cho năm thứ năm mươi nên thánh, và rao truyền sự tự do cho hết thảy dân trong xứ. Ấy sẽ là năm hân hỉ cho các ngươi; ai nấy đều được nhận lại cơ nghiệp mình, và ai nấy đều trở về gia quyến mình.

Sau bảy chu kỳ gồm bảy năm, tức bốn mươi chín năm, năm thứ năm mươi được công bố là Năm Hân Hỉ. Năm này bắt đầu bằng tiếng kèn được thổi vào ngày chuộc tội, biểu thị một thời điểm đặc biệt về sự thanh tẩy và phục hồi. Trong Năm Hân Hỉ, sản nghiệp được trả lại cho nguyên chủ và người ta được trở về với gia quyến mình. Điều này tượng trưng cho quyền sở hữu tối hậu của Đức Chúa Trời trên mọi sự và sự chu cấp của Ngài về công lý và sự phục hồi giữa dân sự.

Lê-vi Ký 25:11-12 (VIE1934)
11 Năm thứ năm mươi nầy là một năm hân hỉ cho các ngươi, không nên gieo, không nên gặt vật chi đất tự sanh sản, và cũng chẳng nên hái nho không có hớt sửa,
12 vì là một năm hân hỉ, sẽ làm thánh cho các ngươi; phải ăn những thổ sản.

Năm thứ năm mươi, tức Năm Hân Hỉ, là một thời gian nghỉ đặc biệt tương tự như năm Sa-bát. Không được gieo hoặc gặt, và dân sự phải sống nhờ những gì đất tự nhiên sản sinh. Năm này được biệt riêng nên thánh, nhấn mạnh tính thánh của sự nghỉ ngơi, giải phóng và phục hồi. Dân sự phải tin cậy Đức Chúa Trời về sự chu cấp của Ngài.

Lê-vi Ký 25:13-15 (VIE1934)
13 Trong năm hân hỉ nầy, các sản nghiệp đều sẽ trở về nguyên-chủ.
14 Nếu các ngươi bán hay là mua vật chi với kẻ lân cận mình, thì chớ lận anh em mình.
15 Ngươi sẽ cứ lấy số năm từ sau năm hân hỉ mà mua với kẻ lân cận mình; còn người, cứ lấy theo số năm có hoa lợi mà bán.

Trong Năm Hân Hỉ, mọi sản nghiệp đã bán sẽ trở về nguyên chủ. Luật của Đức Chúa Trời bảo đảm rằng không gia đình nào sẽ mất vĩnh viễn phần sản nghiệp của mình. Những giao dịch được tính dựa trên số năm còn lại cho đến Năm Hân Hỉ, vì điều đó quyết định giá trị của đất đai. Như vậy, luật pháp ngăn ngừa sự bóc lột và duy trì sự cân bằng trong việc mua bán.

Lê-vi Ký 25:16-17 (VIE1934)
16 Tùy theo số năm sau năm hân hỉ, ngươi sẽ bù thêm giá; tùy theo số năm ít, ngươi sẽ giảm bớt giá; vì theo số mùa gặt mà người bán cho ngươi.
17 Chớ ai trong vòng các ngươi làm lận kẻ lân cận mình; nhưng hãy kính sợ Đức Chúa Trời, vì ta là Giê-hô-va Đức Chúa Trời của các ngươi.

Giá của đất phải được điều chỉnh tùy theo số năm còn lại trước Năm Hân Hỉ. Nếu còn nhiều năm, giá cao hơn vì còn nhiều mùa màng để thu hoạch; nếu còn ít năm, giá phải thấp hơn. Luật này bảo đảm người ta giao dịch cách công bằng và không lợi dụng nhau. Dân Y-sơ-ra-ên được nhắc nhở phải kính sợ Đức Chúa Trời, vì cách họ đối xử với nhau phản ánh lòng kính trọng của họ đối với Ngài.

Lê-vi Ký 25:18-19 (VIE1934)
18 Các ngươi khá làm theo mạng lịnh ta, gìn giữ luật pháp ta và noi theo, như vậy sẽ được ăn ở bình yên trong xứ.
19 Đất sẽ sanh sản hoa lợi cho các ngươi, các ngươi sẽ ăn no và được ở bình yên trong xứ.

Bằng cách giữ những mạng lệnh và luật pháp của Đức Chúa Trời, dân Y-sơ-ra-ên được hứa sẽ được sống bình yên trong xứ. Sự vâng lời, đặc biệt trong những luật liên quan đến sự nghỉ ngơi và chăm sóc đất, sẽ giúp họ được hưởng hoa lợi của đất và sự bảo vệ của Đức Chúa Trời. Điều này cho thấy mối liên hệ giữa sự vâng lời trung tín và sự chu cấp cùng phước lành của Ngài.

Lê-vi Ký 25:20-22 (VIE1934)
20 Vì các ngươi nói rằng: Nếu chúng tôi chẳng gieo, chẳng gặt mùa màng, thì trong năm thứ bảy sẽ lấy chi mà ăn?
21 Năm thứ sáu, ta sẽ giáng phước cho các ngươi, và năm ấy sẽ trúng mùa bù ba năm.
22 Năm thứ tám, các ngươi sẽ gieo và ăn hoa lợi của mùa màng cũ cho đến mùa màng mới của năm thứ chín.

Đức Chúa Trời biết trước mối lo của dân sự về việc họ sẽ ăn gì trong năm thứ bảy khi không được gieo hoặc gặt. Ngài hứa sẽ ban phước trong năm thứ sáu để đất sản sinh đủ hoa lợi cho ba năm. Nhờ đó, dân sự có đủ thức ăn trong năm Sa-bát, trong năm thứ tám khi họ bắt đầu gieo lại, và cho đến khi mùa màng mới của năm thứ chín được thu hoạch. Điều này củng cố sự nương cậy nơi sự chu cấp của Đức Chúa Trời và lòng tin cậy vào sự chăm sóc của Ngài.

Lê-vi Ký 25:23-24 (VIE1934)
23 Đất không được đoạn mãi; vì đất thuộc về ta, các ngươi ở cùng ta như kẻ khách ngoại bang và kẻ kiều ngụ.
24 Trong khắp xứ mà các ngươi sẽ được làm sản nghiệp, hãy cho phép chuộc đất lại.

Đất không được bán đứt vĩnh viễn vì đất thuộc về Đức Chúa Trời. Dân Y-sơ-ra-ên chỉ là những người khách ngoại bang và kẻ kiều ngụ ở cùng Ngài trên đất đó. Luật này bảo đảm rằng không gia đình nào có thể mất vĩnh viễn sản nghiệp của mình. Nếu đất được bán, luôn phải có khả năng chuộc lại, nhờ đó bảo tồn cơ nghiệp của tổ tiên và ngăn ngừa sự mất đất vĩnh viễn.

Lê-vi Ký 25:25-28 (VIE1934)
25 Nếu anh em ngươi trở nên nghèo, và bán một phần sản nghiệp mình, thì người bà con gần có quyền chuộc lại, phải đến chuộc phần đất anh em người đã bán.
26 Nếu không có ai chuộc lại, mà người tự mình lo nổi chuộc lại,
27 thì hãy tính các năm từ khi bán; rồi trả phần còn lại cho người đã mua, hầu cho được trở về sản nghiệp mình.
28 Nếu người không lo nổi để chuộc lại, thì phần đã bán sẽ về tay người mua cho đến năm hân hỉ; đến năm ấy sẽ được ra, và nguyên chủ sẽ trở về sản nghiệp mình.

Nếu một người Y-sơ-ra-ên trở nên nghèo và phải bán một phần sản nghiệp, một người bà con gần, tức người chuộc, có quyền chuộc lại phần đất ấy. Nếu không có người chuộc nhưng sau đó người bán có khả năng tự chuộc lại, người đó có thể tính giá trị dựa trên số năm còn lại trước Năm Hân Hỉ và nhận lại sản nghiệp. Nếu cả hai điều này đều không thể thực hiện, đất sẽ ở trong tay người mua cho đến Năm Hân Hỉ, rồi được trả lại cho nguyên chủ. Hệ thống này bảo đảm rằng đất đai không bị mất vĩnh viễn và ngăn chặn tình trạng nghèo khó kéo dài qua nhiều thế hệ.

Lê-vi Ký 25:29-31 (VIE1934)
29 Nếu người nào bán một cái nhà ở trong thành có vách bọc, thì có được phép chuộc lại cho đến giáp một năm sau khi bán; phép chuộc lại của người chỉ trong một năm trọn vậy.
30 Còn nếu không chuộc lại trước khi giáp hạn một năm trọn, thì nhà ở trong thành có vách bọc đó sẽ về chủ mua và dòng-dõi người mãi mãi; đến năm hân hỉ nhà đó không ra khỏi tay họ.
31 Nhưng các nhà ở nơi hương-thôn không có vách bọc lấy, thì kể như ruộng đất; chủ bán có phép chuộc lại; đến năm hân hỉ nhà sẽ về nguyên-chủ.

Các nhà trong những thành có vách bọc có những quy định khác với đất đai hoặc nhà ở vùng hương-thôn. Một căn nhà trong thành có vách bọc chỉ được chuộc lại trong vòng một năm sau khi bán. Nếu không được chuộc trong thời gian đó, căn nhà sẽ thuộc về người mua và không được trả lại trong Năm Hân Hỉ. Ngược lại, những nhà ở vùng hương-thôn không có vách bọc được kể như ruộng đất, có thể được chuộc lại và sẽ trở về nguyên chủ trong Năm Hân Hỉ. Sự phân biệt này phản ánh sự khác nhau giữa tài sản đô thị và tài sản nông thôn.

Lê-vi Ký 25:32-34 (VIE1934)
32 Còn về các thành của người Lê-vi, và về các nhà của họ ở trong thành đó, thì người Lê-vi luôn luôn có quyền chuộc lại.
33 Ai mua của người Lê-vi một cái nhà tại trong thành người Lê-vi, đến năm hân hỉ nhà đó sẽ về nguyên-chủ; vì các nhà cửa tại trong những thành người Lê-vi là sản-nghiệp của họ giữa dân Y-sơ-ra-ên.
34 Những ruộng đất thuộc về thành người Lê-vi không phép bán, vì là sản nghiệp đời đời của họ.

Người Lê-vi, là những người không nhận một phần đất làm sản nghiệp như các chi phái khác, được ban những quyền đặc biệt về việc chuộc lại tài sản. Nhà của họ trong các thành có thể được chuộc lại bất cứ lúc nào và sẽ trở về với họ trong Năm Hân Hỉ. Những ruộng đất thuộc về các thành của người Lê-vi không được bán vì đó là sản nghiệp đời đời của họ. Luật này bảo vệ chức vụ và sự sinh sống của người Lê-vi, vì họ phụ thuộc vào sản nghiệp đặc biệt được Đức Chúa Trời ban cho.

Lê-vi Ký 25:35-38 (VIE1934)
35 Nếu anh em ở gần ngươi trở nên nghèo khổ, tài sản người lần lần tiêu mòn, thì hãy cứu giúp người, mặc dầu là kẻ khách kiều ngụ, hầu cho người cứ ở cùng ngươi.
36 Chớ ăn lời, cũng đừng lấy lợi người; nhưng hãy kính sợ Đức Chúa Trời mình, thì anh em ngươi sẽ ở cùng ngươi.
37 Chớ cho người vay bạc ăn lời và đừng cho mượn lương thực đặng lấy lời.
38 Ta là Giê-hô-va, Đức Chúa Trời các ngươi, Đấng đã đem các ngươi ra khỏi xứ Ê-díp-tô, đặng ban cho các ngươi xứ Ca-na-an, và làm Đức Chúa Trời của các ngươi.

Dân Y-sơ-ra-ên được truyền phải giúp đỡ những anh em mình rơi vào cảnh nghèo khó, đối xử với họ bằng lòng thương xót như đối với một người khách kiều ngụ đang cần giúp đỡ. Họ không được lấy lãi hoặc lợi dụng sự nghèo khổ của người khác để kiếm lời. Đức Chúa Trời nhắc họ về sự giải cứu khỏi Ê-díp-tô, cho thấy kinh nghiệm từng làm nô lệ phải khiến họ trở nên rộng rãi và công bằng, chứ không bóc lột người yếu thế. Đây là sự phản chiếu về công lý và lòng thương xót của Đức Chúa Trời trong cộng đồng.

Lê-vi Ký 25:39-43 (VIE1934)
39 Nếu anh em ở gần ngươi trở nên nghèo khổ, đem bán mình cho ngươi, chớ nên bắt người làm việc như tôi mọi;
40 người ở nhà ngươi như kẻ làm thuê, người ở đậu, sẽ giúp việc ngươi cho đến năm hân hỉ:
41 đoạn người và con cái người thôi ở nhà ngươi, trở về nhà và nhận lấy sản nghiệp của tổ phụ mình.
42 Vì ấy là những tôi tớ ta mà ta đã đem ra khỏi xứ Ê-díp-tô; không nên bán họ như người ta bán tôi mọi.
43 Ngươi chớ lấn lướt mà khắc bạc họ, nhưng phải kính sợ Đức Chúa Trời ngươi.

Nếu một người Y-sơ-ra-ên trở nên nghèo đến mức phải bán mình để phục vụ một người Y-sơ-ra-ên khác, người ấy không được đối xử như một tôi mọi. Người phải được đối xử như một người làm thuê hoặc người ở đậu và phục vụ cho đến Năm Hân Hỉ. Khi ấy, người cùng con cái được tự do trở về gia đình và nhận lại sản nghiệp của tổ phụ mình. Đức Chúa Trời nhắc rằng họ là tôi tớ của Ngài, những người đã được Ngài đem ra khỏi Ê-díp-tô, vì vậy không được đối xử với họ cách hà khắc. Luật này nhấn mạnh phẩm giá và lòng thương xót đối với những người dễ bị tổn thương.

Lê-vi Ký 25:44-46 (VIE1934)
44 Còn tôi trai tớ gái thuộc về ngươi, thì sẽ do các dân chung-quanh mình mà ra; ấy do nơi những dân đó mà các ngươi mua tôi trai tớ gái.
45 Các ngươi cũng có phép mua tôi mọi trong bọn con cái của kẻ khách kiều ngụ nơi mình và của họ-hàng chúng nó sanh ra trong xứ các ngươi; vậy, họ sẽ làm sản nghiệp của các ngươi.
46 Các ngươi để họ lại làm cơ nghiệp cho con cháu mình; hằng giữ họ như kẻ tôi mọi. Nhưng về phần anh em các ngươi, là dân Y-sơ-ra-ên, thì không ai nên lấn-lướt mà khắc-bạc anh em mình.

Những tôi trai tớ gái đến từ các dân chung quanh Y-sơ-ra-ên có thể được mua và được truyền lại làm cơ nghiệp cho con cháu. Những người thuộc các dân tộc khác đang sống trong xứ cũng có thể được mua làm tôi mọi. Tuy nhiên, người Y-sơ-ra-ên không được đối xử với anh em Y-sơ-ra-ên của mình như những tôi mọi lâu dài hoặc cai trị họ cách hà khắc. Luật này cho phép sự sở hữu tôi mọi từ các dân ngoại, đồng thời bảo đảm rằng người Y-sơ-ra-ên không bị đặt vào tình trạng nô lệ vĩnh viễn giữa chính dân mình.

Lê-vi Ký 25:47-49 (VIE1934)
47 Khi một khách ngoại-bang hay là một người kiều-ngụ nơi ngươi trở nên giàu, còn anh em ngươi ở cùng họ lại nên nghèo, đem bán mình cho kẻ khách ngoại-bang kiều-ngụ nơi ngươi, hay là cho một người nào trong nhà kẻ khách ngoại-bang ấy,
48 sau khi đã đem bán mình rồi, thì sẽ có phép chuộc lại: một anh em người được chuộc người lại,
49 hoặc bác chú, hoặc con của bác chú; hoặc một người thân thích cũng được chuộc người lại; hay là nếu người có thế, thì chính người phải chuộc mình lấy.

Nếu một người Y-sơ-ra-ên bán mình cho một người ngoại bang giàu có đang sống giữa dân Y-sơ-ra-ên, người ấy vẫn có thể được chuộc lại. Một người anh em, bác, chú, con của bác chú hoặc một người bà con gần khác có thể chuộc người ấy. Nếu có khả năng, chính người ấy cũng có thể tự chuộc mình. Điều này bảo đảm rằng một người Y-sơ-ra-ên không phải ở mãi dưới quyền phục vụ của người ngoại bang. Mối quan hệ gia đình trở thành một mạng lưới bảo vệ cho người nghèo, duy trì phẩm giá và sản nghiệp của họ.

Lê-vi Ký 25:50-52 (VIE1934)
50 Người sẽ tính cùng chủ mua từ năm nào mình đã bán mình cho đến năm hân hỉ; và giá bán sẽ tính theo số năm nhiều, hay ít: tức là tính như ngày công của người làm thuê vậy.
51 Nếu còn nhiều năm, thì hãy cứ số năm nầy, cân phân theo giá đã bán mình mà chuộc lại;
52 nếu đến năm hân hỉ còn ít năm, thì hãy tính với chủ mua cứ theo số năm nầy mà thối hồi số mua mình lại.

Khi một người Y-sơ-ra-ên bị bán cho một người ngoại bang, giá chuộc lại phải được tính dựa trên số năm còn lại cho đến Năm Hân Hỉ. Càng gần Năm Hân Hỉ thì giá chuộc càng thấp. Quy định này bảo đảm sự công bằng trong việc chuộc lại và giúp người Y-sơ-ra-ên lấy lại tự do mà không phải chịu một gánh nặng tài chính bất công, thể hiện sự công bình và lòng thương xót của Đức Chúa Trời.

Lê-vi Ký 25:53-55 (VIE1934)
53 Họ đối cùng chủ như một người làm thuê năm, chủ không nên lấn-lướt mà khắc-bạc người trước mặt ngươi.
54 Nếu người không được chuộc lại bởi các thế ấy, đến năm hân hỉ người và các con trai người sẽ được ra tự-do.
55 Vì dân Y-sơ-ra-ên là tôi-tớ ta, tức các tôi-tớ ta đã đem ra khỏi xứ Ê-díp-tô. Ta là Giê-hô-va, Đức Chúa Trời của các ngươi.

Ngay cả khi một người Y-sơ-ra-ên không được chuộc lại trước Năm Hân Hỉ, người ấy cùng các con trai sẽ được tự do vào thời điểm đó. Người ngoại bang không được cai trị hà khắc trên người Y-sơ-ra-ên, vì dân Y-sơ-ra-ên trước hết thuộc về Đức Chúa Trời. Sự giải cứu khỏi Ê-díp-tô là nền tảng cho sự tự do và phẩm giá của họ. Những luật lệ này nhằm bảo đảm rằng không người Y-sơ-ra-ên nào phải ở mãi trong cảnh lệ thuộc.