Sáng Thế Ký 27

Sáng Thế Ký 27 thuật lại một thời điểm then chốt trong gia đình Y-sác, khi Gia-cốp dùng sự lừa dối để nhận lấy phước lành vốn dành cho người anh là Ê-sau. Chương này minh họa những chủ đề về sự thiên vị, sự lừa dối và những hậu quả sâu rộng của những hành động được thúc đẩy bởi ham muốn cá nhân. Những hành động của Gia-cốp, Rê-bê-ca và Ê-sau đều nằm trong tiến trình kế hoạch của Đức Chúa Trời được bày tỏ, dù những khuyết điểm của con người hiện rõ xuyên suốt câu chuyện.

Sáng Thế Ký 27:1-3 (VIE1934)
1 Bởi Y-sác đã già, mắt làng chẳng thấy được nữa, bèn gọi Ê-sau, con trưởng nam, mà rằng: Hỡi con! Ê-sau thưa rằng: Có con đây.
2 Người bèn nói rằng: Nầy, cha đã già rồi, chẳng biết ngày nào phải chết;
3 vậy bây giờ, cha xin con hãy lấy khí giới, ống tên và cung con, ra đồng săn thịt rừng cho cha.

Y-sác lúc này đã già và gần như mù hẳn, bắt đầu chuẩn bị cho điều ông nghĩ là phần cuối của cuộc đời mình. Trong văn hóa thời đó, người cha thường truyền phước lành cho con trưởng trước khi qua đời. Ông gọi Ê-sau, người con mình yêu thích, và yêu cầu ông đi săn rồi chuẩn bị một món ăn để sau đó cha sẽ chúc phước cho mình. Việc yêu cầu một món ăn cũng thể hiện mối quan hệ cá nhân và sự quý trọng đối với công sức của Ê-sau. Ý định ban phước cho Ê-sau rất quan trọng, vì phước lành này sẽ đem đến cho người nhận quyền lãnh đạo, sự thịnh vượng và địa vị đứng đầu trong gia đình.

Sáng Thế Ký 27:4 (VIE1934)
4 dọn một món ngon tùy theo cha sở thích; rồi dâng lên cho cha ăn, đặng linh hồn cha chúc phước cho con trước khi chết.

Y-sác tiếp tục yêu cầu Ê-sau làm món ăn mà ông yêu thích, gắn hành động cuối cùng này với việc truyền phước lành long trọng. Phước lành không chỉ là những lời nói, mà được xem là một hành động quan trọng mang theo ý nghĩa về tương lai và sự ưu ái thiêng liêng. Việc Y-sác tập trung vào món ăn cho thấy tình cảm của ông dành cho Ê-sau và mức độ cá nhân sâu sắc của thời khắc này. Tuy nhiên, điều đó cũng chuẩn bị cho sự lừa dối sắp xảy ra, khi Rê-bê-ca nghe được kế hoạch này.

Sáng Thế Ký 27:5-7 (VIE1934)
5 Vả, đương khi Y-sác nói cùng Ê-sau con trai mình, thì Rê-be-ca có nghe. Ê-sau bèn ra đồng săn thịt rừng đặng đem về cho cha.
6 Rê-be-ca nói cùng Gia-cốp, con trai mình, rằng: Nầy, mẹ có nghe cha nói cùng Ê-sau, anh con, và dặn rằng:
7 Hãy đem thịt rừng về cho cha, dọn một món ngon cha ăn; đặng trước khi qua đời, cha sẽ chúc phước cho con trước mặt Đức Giê-hô-va.

Rê-bê-ca, người yêu Gia-cốp hơn, nghe được cuộc trò chuyện giữa Y-sác và Ê-sau. Nhận biết tầm quan trọng của phước lành, bà lập tức nghĩ ra một kế hoạch để lừa Y-sác và bảo đảm Gia-cốp nhận được phước ấy. Phản ứng nhanh chóng của Rê-bê-ca cho thấy bà quyết tâm tác động đến tương lai của hai con trai, tin rằng Gia-cốp là người phải nhận phước lành, dù phương cách của bà liên quan đến sự không trung thực. Khoảnh khắc này làm nổi bật những mối quan hệ gia đình bị chi phối bởi sự thiên vị và thao túng, khi mỗi cha mẹ nghiêng về một người con khác nhau.

Sáng Thế Ký 27:8-10 (VIE1934)
8 Vậy, con ơi! bây giờ, hãy nghe mẹ và làm theo lời mẹ biểu:
9 Hãy ra ngoài bầy, bắt hai dê con tốt, rồi mẹ sẽ dọn cho cha con một món ngon, tùy theo người sở thích;
10 con sẽ đem cho cha ăn, đặng người chúc phước con trước khi qua đời.

Rê-bê-ca chỉ dẫn Gia-cốp tham gia vào kế hoạch lừa dối của bà. Bà yêu cầu ông lấy hai dê con tốt trong bầy để bà chuẩn bị món ăn giống như món Ê-sau thường làm. Sự kiểm soát của Rê-bê-ca đối với tình hình cho thấy ảnh hưởng mạnh mẽ của bà trên Gia-cốp và niềm tin của bà rằng phương cách này cần thiết để bảo đảm tương lai của ông. Mục tiêu của bà không chỉ là món ăn, nhưng là bảo đảm Gia-cốp trở thành người nhận phước lành quan trọng từ Y-sác, điều sẽ định hình tương lai của gia đình.

Sáng Thế Ký 27:11-12 (VIE1934)
11 Gia-cốp thưa lại cùng mẹ rằng: Thưa mẹ, Ê-sau, anh con, có lông, còn con lại không.
12 Có lẽ cha sẽ rờ mình chăng, coi con như kẻ phỉnh gạt, thì con chắc lấy cho mình sự rủa sả, chớ chẳng phải sự chúc phước đâu.

Gia-cốp bày tỏ sự lo lắng về kế hoạch, đặc biệt sợ rằng Y-sác sẽ phát hiện sự lừa dối vì sự khác biệt giữa làn da trơn của ông và thân thể đầy lông của Ê-sau. Điều này cho thấy sự do dự của Gia-cốp, nhưng không nhất thiết phải xuất phát từ sự phản đối về mặt đạo đức; ông chủ yếu sợ bị phát hiện và nhận sự rủa sả thay vì phước lành. Việc ông nhắc đến sự rủa sả cho thấy ông hiểu rất rõ mức độ nghiêm trọng của tình huống, vì phước lành và sự rủa sả trong văn hóa đó mang trọng lượng lớn cả về thuộc linh lẫn thực tế.

Sáng Thế Ký 27:13-14 (VIE1934)
13 Mẹ đáp rằng: Con ơi! xin sự rủa sả đó để cho mẹ chịu; hãy cứ nghe lời mẹ, ra bắt hai dê con.
14 Vậy, Gia-cốp đi bắt hai dê con, đem lại cho mẹ, làm món ngon, tùy theo cha sở thích.

Rê-bê-ca trấn an Gia-cốp bằng cách nói rằng bà sẽ chịu lấy bất cứ sự rủa sả nào có thể xảy đến. Sự quyết tâm hoàn thành kế hoạch cho thấy bà tin Gia-cốp mới là người phải nhận phước lành, dù phương cách bà sử dụng là lừa dối. Sau khi được mẹ trấn an, Gia-cốp vâng theo, và Rê-bê-ca chuẩn bị món ăn. Cuộc trao đổi này nhấn mạnh sự phức tạp trong các mối quan hệ gia đình, khi Rê-bê-ca sẵn sàng mạo hiểm gánh chịu hậu quả cho điều bà tin là kết quả đúng dành cho người con mình yêu thích.

Sáng Thế Ký 27:15-17 (VIE1934)
15 Đoạn Rê-be-ca lấy quần áo tốt nhứt của Ê-sau, con trưởng nam, sẵn để trong nhà, mà mặc vào cho Gia-cốp, con út mình;
16 rồi người lấy da dê con bao hai tay và cổ, vì tay và cổ Gia-cốp không có lông.
17 Rê-be-ca bèn để món ngon và bánh của mình đã dọn vào tay con út mình.

Rê-bê-ca thực hiện thêm nhiều bước để Gia-cốp có thể giả làm Ê-sau. Bà mặc cho ông quần áo của Ê-sau và dùng da dê con phủ lên hai tay cùng cổ ông để bắt chước cảm giác đầy lông của Ê-sau. Quần áo và da dê được dùng để đánh lừa Y-sác, người phải dựa vào xúc giác và khứu giác vì mắt đã yếu. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng của Rê-bê-ca cho thấy quyết tâm của bà và mức độ bà sẵn sàng đi xa đến đâu để bảo đảm Gia-cốp nhận được phước lành.

Sáng Thế Ký 27:18-19 (VIE1934)
18 Gia-cốp bưng đến cha mình và nói rằng: Thưa cha! Y-sác đáp: Có cha đây; con là đứa nào đó?
19 Gia-cốp thưa: Tôi là Ê-sau, con trưởng nam của cha; con đã làm theo lời cha dặn biểu; xin cha dậy, ngồi ăn lấy thịt săn của con, đặng linh hồn cha sẽ chúc phước cho con.

Gia-cốp, giờ đây đã cải trang thành Ê-sau, đến trước mặt cha và bắt đầu sự lừa dối. Vì mắt bị mờ, Y-sác không chắc chắn về người đang đứng trước mình và hỏi lại danh tính. Gia-cốp mạnh dạn nói dối rằng mình là Ê-sau. Sự trực tiếp của lời nói dối cho thấy mức độ nghiêm trọng của sự lừa dối, và Gia-cốp sẵn sàng thực hiện kế hoạch của mẹ dù biết mình đang làm điều sai. Phước lành mà ông tìm kiếm được xem là quá quý giá đến mức ông sẵn sàng lừa dối chính cha mình để nhận lấy.

Sáng Thế Ký 27:20-21 (VIE1934)
20 Y-sác hỏi rằng: Sao con đi săn được mau thế? Thưa rằng: Ấy nhờ Giê-hô-va Đức Chúa Trời của cha xui tôi gặp mau vậy.
21 Y-sác nói cùng Gia-cốp rằng: Hỡi con! hãy lại gần đặng cha rờ thử xem có phải là Ê-sau, con của cha chăng?

Y-sác bắt đầu nghi ngờ vì “Ê-sau” trở về quá nhanh với thức ăn, và Gia-cốp càng làm cho sự lừa dối sâu hơn khi viện dẫn chính danh Đức Chúa Trời, nói rằng Đức Giê-hô-va đã giúp ông tìm được thịt săn nhanh chóng. Lớp lừa dối thêm này cho thấy Gia-cốp sẵn sàng đi xa đến đâu. Sự nghi ngờ của Y-sác gia tăng, khiến ông yêu cầu Gia-cốp đến gần để có thể dùng tay xác nhận xem đây có thật là Ê-sau hay không. Yêu cầu này phản ánh sự nghi ngờ của ông, nhưng sự tin tưởng vào người con khiến ông dễ bị lừa.

Sáng Thế Ký 27:22-23 (VIE1934)
22 Gia-cốp bèn lại gần Y-sác; người rờ và nói rằng: Tiếng nói thì của Gia-cốp, còn hai tay lại của Ê-sau.
23 Người chẳng nhận biết đặng vì hai tay cũng có lông như của anh, là Ê-sau. Vậy Y-sác chúc phước cho.

Các giác quan của Y-sác bị đánh lừa. Mặc dù giọng nói giống Gia-cốp, cảm giác nơi hai tay được phủ bằng da dê khiến ông tin rằng đó là Ê-sau. Sự lừa dối thành công vì Y-sác phải dựa vào các giác quan thể chất thay vì nhận biết điều đang thực sự xảy ra. Sự mù lòa của ông, cả theo nghĩa đen lẫn nghĩa bóng, tạo điều kiện cho kế hoạch thành công. Dù còn nghi ngờ, Y-sác vẫn tiếp tục chúc phước cho Gia-cốp, nghĩ rằng mình đang chúc phước cho Ê-sau, và như vậy truyền lại quyền thừa kế cùng những lời hứa giao ước.

Sáng Thế Ký 27:24-25 (VIE1934)
24 Người lại hỏi rằng: Ấy con thật là Ê-sau, con trai ta, phải chăng? Gia-cốp thưa: Phải, con đây.
25 Y-sác bèn nói: Hãy dọn cho cha ăn lấy thịt săn của con, đặng linh hồn cha chúc phước cho con. Gia-cốp dọn cho người ăn, cũng có đem rượu cho người uống nữa.

Y-sác một lần nữa hỏi về danh tính của Gia-cốp, nhưng Gia-cốp tiếp tục nói dối và khẳng định mình là Ê-sau. Sự lừa dối đạt đến đỉnh điểm khi Y-sác ăn món ăn do Rê-bê-ca chuẩn bị, tin rằng đó là món do Ê-sau làm. Việc dùng bữa là một phần của tập tục gắn liền với việc truyền phước lành. Khi ăn bữa ấy, Y-sác chuẩn bị để truyền phước lành mà không biết rằng mình thực sự đang trao nó cho Gia-cốp.

Sáng Thế Ký 27:26-27 (VIE1934)
26 Rồi Y-sác cha người nói rằng: Hỡi con! hãy lại gần và hôn cha.
27 Gia-cốp bèn lại gần và hôn người. Y-sác đánh mùi thơm của áo con, liền chúc phước cho, và nói rằng: Nầy, mùi hương của con ta Khác nào mùi hương của cánh đồng mà Đức Giê-hô-va đã ban phước cho.

Y-sác yêu cầu một sự xác nhận cuối cùng bằng một nụ hôn từ người con. Khi Gia-cốp đến gần, Y-sác ngửi mùi áo của Ê-sau mà Rê-bê-ca đã mặc cho Gia-cốp, và điều này khiến ông tin chắc rằng đó thật sự là Ê-sau. Hình ảnh về mùi hương của cánh đồng gợi lên sự giàu có và dư dật, tượng trưng cho cách Y-sác nhìn Ê-sau như một người gắn với đồng ruộng và được Đức Chúa Trời ban phước. Giờ đây Y-sác đã cảm thấy các giác quan của mình được thỏa mãn và sẵn sàng truyền phước lành.

Sáng Thế Ký 27:28-29 (VIE1934)
28 Cầu xin Đức Chúa Trời cho con sương móc trên trời xuống, Được màu mỡ của đất, Và dư dật lúa mì cùng rượu.
29 Muôn dân phải phục con, Các nước phải quì lạy trước mặt con! Hãy được quyền chủ các anh em, Các con trai của mẹ con phải quì lạy trước mặt con! Ai rủa sả con sẽ bị rủa sả lại, Ai cầu phước cho con, sẽ được ban phước lại!

Y-sác truyền cho Gia-cốp một phước lành đầy quyền năng và mang tính tiên tri, vốn được ông nghĩ là dành cho Ê-sau. “Sương móc trên trời” và “màu mỡ của đất” nói đến sự dư dật và thịnh vượng. Y-sác cũng ban cho Gia-cốp quyền trên các dân tộc và trên các anh em mình, điều về sau được thể hiện khi dòng dõi Gia-cốp, tức dân Y-sơ-ra-ên, trở thành một dân lớn. Phần cuối của phước lành vang vọng lời hứa Đức Chúa Trời đã ban cho Áp-ra-ham: những ai chúc phước cho Gia-cốp sẽ được phước, và những ai rủa sả ông sẽ bị rủa sả. Một khi phước lành đã được truyền thì không thể rút lại, và điều này định hình tương lai của cả Gia-cốp lẫn Ê-sau.

Sáng Thế Ký 27:30-31 (VIE1934)
30 Vừa khi Y-sác chúc phước cho Gia-cốp xong, và vừa khi Gia-cốp lùi ra khỏi nơi cha mình, thì Ê-sau, anh người, đi săn trở về.
31 Người cũng dọn một món ngon, dâng lên cho cha và thưa rằng: Xin dậy, ngồi ăn thịt săn của con trai cha, đặng linh hồn cha chúc phước cho con.

Ê-sau trở về ngay sau khi Gia-cốp rời khỏi nơi cha mình, sau khi sự lừa dối đã được hoàn tất. Thời điểm này tạo nên một sự căng thẳng đặc biệt, vì hai anh em gần như đã gặp nhau. Ê-sau không biết chuyện gì đã xảy ra, chuẩn bị nhận phước lành với sự mong đợi và tin tưởng. Lời ông nói gần như lặp lại lời Gia-cốp trước đó, cho thấy cả hai đều quan tâm sâu sắc đến việc nhận được sự chúc phước của cha. Sự căng thẳng gia tăng khi sự thật về sự lừa dối sắp được bày tỏ.

Sáng Thế Ký 27:32-33 (VIE1934)
32 Y-sác, cha người, hỏi: Con là đứa nào? Thưa rằng: Tôi là Ê-sau, con trưởng nam của cha.
33 Y-sác lấy làm cảm động qua đỗi mà nói rằng: Vậy, còn đứa nào đã săn thịt rừng, và đã dâng lên cho cha đó? Trước khi con về, cha đã ăn hết rồi, và chúc phước cho nó; nó lại sẽ được ban phước vậy.

Sự kinh ngạc và kinh hãi của Y-sác lập tức xuất hiện khi ông nhận ra mình đã bị lừa. Sự run rẩy của ông phản ánh tính nghiêm trọng của tình hình, vì ông biết rằng phước lành đã được truyền thì không thể đảo ngược. Ông nhận ra rằng Gia-cốp đã nhận phước lành mà ông định ban cho Ê-sau, và dù sự lừa dối đã xảy ra, phước lành vẫn đứng vững. Đây là một bước ngoặt, khi Y-sác phải đối diện với những hậu quả không thể đảo ngược của sự lừa dối.

Sáng Thế Ký 27:34-36 (VIE1934)
34 Vừa nghe dứt lời cha, thì Ê-sau la lên một tiếng rất lớn, và rất thảm thiết mà thưa cùng cha rằng: Cha ơi! xin hãy chúc phước cho con luôn nữa!
35 Nhưng Y-sác lại đáp: Em con đã dùng mưu kế đến cướp sự chúc phước của con rồi.
36 Ê-sau liền nói rằng: Có phải vì người ta gọi nó là Gia-cốp mà đó hai lần chiếm lấy vị tôi rồi chăng? Nó đã chiếm quyền trưởng nam tôi, và lại bây giờ còn chiếm sự phước lành của tôi nữa. Tiếp rằng: Cha chẳng có dành sự chúc phước chi cho tôi sao?

Phản ứng của Ê-sau là sự đau đớn và cay đắng sâu sắc. Phước lành có ý nghĩa rất lớn đối với tương lai của ông, và giờ đây, theo cách ông nhìn nhận, cả quyền trưởng nam lẫn phước lành đều đã bị Gia-cốp lấy mất. Tiếng kêu của Ê-sau bày tỏ cảm giác bị phản bội, cả bởi anh mình lẫn bởi hoàn cảnh. Ông cầu xin Y-sác ban một phước lành khác, nhưng nhận ra rằng phước lành trước đã không thể lấy lại, làm nổi bật hậu quả của hành động Gia-cốp.

Sáng Thế Ký 27:37-38 (VIE1934)
37 Y-sác đáp rằng: Nầy, cha đã lập nó lên làm chủ con, và đã cho các anh em làm tôi nó; và đã dự bị lúa mì và rượu cho nó. Vậy, cha sẽ làm chi cho con đây?
38 Ê-sau thưa rằng: Cha ơi! cha chỉ có sự chúc phước đó thôi sao? Hãy chúc phước cho con với, cha! Rồi Ê-sau cất tiếng lên khóc.

Y-sác giải thích rằng phước lành ông đã ban cho Gia-cốp đã định hướng cho tương lai, đặt Gia-cốp ở vị trí chủ trên Ê-sau và ban cho ông sự thịnh vượng. Điều này để lại rất ít chỗ cho Ê-sau nhận một phước lành tương đương. Sự tuyệt vọng của Ê-sau hiện rõ khi ông cầu xin bất kỳ phước lành nào còn lại, nhận ra mình đã mất rất nhiều. Tiếng khóc của ông phản ánh nỗi đau sâu sắc trước những gì đã xảy ra, và lời kêu van của ông cho thấy hậu quả cảm xúc nặng nề của sự lừa dối.

Sáng Thế Ký 27:39-40 (VIE1934)
39 Y-sác cha người, đáp rằng: Nầy, nơi con ở sẽ thiếu màu mỡ của đất, Cùng sương-móc trên trời sa xuống.
40 Con sẽ nhờ gươm mới được sống. Và làm tôi tớ cho em con. Song khi con lưu lạc rày đó mai đây, Sẽ bẻ cái ách của em trên cổ con vậy.

Y-sác ban cho Ê-sau một phước lành kém hơn, báo trước một đời sống đầy gian khổ và tranh đấu. Mặc dù Ê-sau vẫn nhận được một mức độ thịnh vượng nào đó, được biểu thị qua “màu mỡ của đất” và “sương-móc trên trời,” đời sống ông sẽ được đánh dấu bởi xung đột và sự phục tùng em mình. Tuy nhiên, Y-sác cũng báo trước rằng cuối cùng Ê-sau sẽ thoát khỏi ách thống trị của Gia-cốp, gợi đến một sự thay đổi vai trò trong tương lai. Lời tiên tri này về sau được bày tỏ trong mối quan hệ lịch sử giữa dòng dõi Gia-cốp, tức Y-sơ-ra-ên, và dòng dõi Ê-sau, tức Ê-đôm.

Sáng Thế Ký 27:41-42 (VIE1934)
41 Ê-sau trở lòng ghét Gia-cốp vì cớ cha mình chúc phước cho người, bèn nói thầm trong lòng rằng: Ngày tang của cha đã hầu gần; vậy, ta sẽ giết Gia-cốp, em ta, đi.
42 Họ đem lời Ê-sau, con lớn, thuật lại cùng Rê-be-ca, thì người sai gọi Gia-cốp, con út mình, mà nói rằng: Nầy, Ê-sau, anh con, toan giết con để báo thù.

Sự căm ghét của Ê-sau đối với Gia-cốp lên đến đỉnh điểm khi ông dự định giết em mình sau khi Y-sác qua đời. Sự căm ghét này bắt nguồn từ cảm giác mất mát và bị phản bội sâu sắc vì phước lành bị lấy mất. Rê-bê-ca nghe được ý định của Ê-sau nên cảnh báo Gia-cốp và khuyên ông chạy trốn. Khoảnh khắc này đánh dấu sự rạn nứt nghiêm trọng trong gia đình, khi lòng báo thù của Ê-sau mở đường cho cuộc lưu lạc của Gia-cốp. Hậu quả của sự lừa dối giờ đây lan rộng, đe dọa sự ổn định của toàn bộ gia đình.

Sáng Thế Ký 27:43-45 (VIE1934)
43 Vậy, bây giờ, hỡi con, hãy nghe lời mẹ, đứng dậy, chạy trốn qua nhà La-ban, cậu con, tại Cha-ran,
44 và hãy ở cùng người ít lâu, cho đến lúc nào cơn giận của anh con qua hết.
45 Khi cơn giận anh con bỏ qua rồi, và nó quên việc con đã gây nên với nó, thì mẹ sẽ biểu con về. Có lẽ đâu mẹ phải chịu mất cả hai đứa trong một ngày ư?

Rê-bê-ca chỉ dẫn Gia-cốp chạy đến nhà La-ban, cậu mình, tại Cha-ran để tránh cơn giận của Ê-sau. Bà hy vọng rằng sau một thời gian, sự tức giận của Ê-sau sẽ nguôi đi và Gia-cốp có thể trở về nhà an toàn. Tuy nhiên, kế hoạch của Rê-bê-ca sẽ dẫn đến một cuộc chia cách dài hơn rất nhiều so với điều bà dự tính. Lời cuối của bà rằng mình sẽ “mất cả hai đứa trong một ngày” phản ánh nỗi sợ mất cả hai con trai — một đứa vì phải lưu lạc và một đứa vì bạo lực. Đây là đỉnh điểm trong vai trò của bà trong sự lừa dối của gia đình, khi giờ đây bà phải đối diện với những hậu quả đau đớn của sự chia rẽ giữa hai con.

Sáng Thế Ký 27:46 (VIE1934)
46 Rê-be-ca nói cùng Y-sác rằng: Tôi đã chán, không muốn sống nữa, vì cớ mấy con gái họ Hếch. Nếu Gia-cốp cưới một trong mấy con gái họ Hếch mà làm vợ, tức một người con gái trong xứ như các dân đó; thôi, tôi còn sống mà chi?

Rê-bê-ca đưa ra một lý do khác để giải thích việc cần phải đưa Gia-cốp đi, bày tỏ sự lo lắng rằng ông có thể cưới một phụ nữ Ca-na-an địa phương, điều mà bà rất phản đối. Bà nhắc đến những cuộc hôn nhân trước đây của Ê-sau với các phụ nữ Hê-tít, vốn đã khiến bà đau lòng. Bằng cách dựa vào cùng mối quan tâm của Y-sác về hôn nhân trong gia đình, bà bảo đảm Gia-cốp được ra đi, trình bày điều đó như một bước cần thiết để bảo vệ sự tinh sạch của dòng dõi gia đình. Sự can thiệp của Rê-bê-ca trong việc định hướng tương lai vẫn tiếp tục, dù nó phải trả một cái giá cá nhân rất lớn.