Sáng Thế Ký 34

Trong chương này, Gia-cốp chuẩn bị gặp lại anh mình là Ê-sau sau nhiều năm xa cách, lo sợ sự thù nghịch có thể xảy ra vì những xung đột trong quá khứ. Tuy nhiên, bất chấp nỗi sợ hãi của mình, cuộc gặp gỡ lại diễn ra trong hòa bình, cho thấy khả năng hòa giải và tha thứ giữa những người thân từng xa cách.

Sáng Thế Ký 34:1-3 (VIE1934)
1 Nàng Ði-na, con gái của Lê-a sanh cho Gia-cốp, đi ra thăm bọn con gái của xứ đó.
2 Si-chem, con trai Hê-mô, người Hê-vít, hoàng tử xứ đó, thấy nàng, thì cướp đi, nằm với nàng và làm điếm nhục nàng.
3 Tâm hồn chàng vấn-vít cùng Ði-na, con gái Gia-cốp, thương mến con gái tơ đó, lấy lời ngon ngọt nói cùng nàng.

Đi-na, vì tò mò, đi ra để xem những người nữ trong xứ. Khi làm như vậy, nàng gặp Si-chem, một hoàng tử trong xứ. Thay vì đối xử với nàng cách có danh dự, Si-chem đã bắt nàng và làm nhục nàng, phạm một tội nghiêm trọng. Tuy nhiên, sau hành vi đó, tình cảm của Si-chem chuyển thành yêu mến, và chàng tìm cách chiếm được cảm tình của nàng bằng những lời ngọt ngào. Sự thay đổi cảm xúc phức tạp này cho thấy sự thu hút sâu sắc của Si-chem đối với Đi-na, nhưng không thể xóa bỏ điều sai trái trong hành động ban đầu của chàng.

Sáng Thế Ký 34:4-5 (VIE1934)
4 Si-chem nói cùng Hê-mô, cha mình, rằng: Hãy cho tôi con gái nầy làm vợ.
5 Vả, Gia-cốp hay được rằng chàng làm hư danh giá Ði-na, con gái mình, nhưng các con trai mình mắc ở ngoài đồng cùng súc vật, nên người làm thinh đến khi họ trở về.

Mong muốn cưới Đi-na khiến Si-chem nói với cha mình là Hê-mô để thu xếp cuộc hôn nhân. Trong khi đó, Gia-cốp biết chuyện đã xảy ra nhưng vẫn im lặng, chờ các con trai trở về từ ngoài đồng rồi mới hành động. Sự kiềm chế của Gia-cốp cho thấy ông cần có sự bàn bạc và sự đồng lòng với các con trai, bởi việc Đi-na bị làm nhục là một vấn đề nghiêm trọng đối với danh dự gia đình.

Sáng Thế Ký 34:6-7 (VIE1934)
6 Lúc đó, Hê-mê, cha Si-chem, đến cùng Gia-cốp đặng nói chuyện cùng người.
7 Các con trai Gia-cốp ở ngoài đồng trở về, vừa hay được việc ấy, bèn nổi nóng và giận lắm, vì việc ô danh mà Si-chem đã xui cho họ Y-sơ-ra-ên, nằm cùng con gái của Gia-cốp, là việc chẳng bao giờ nên làm.

Hê-mô đến với Gia-cốp để thảo luận về tình hình và đề nghị cuộc hôn nhân giữa Si-chem và Đi-na. Khi các con trai Gia-cốp từ ngoài đồng trở về và biết việc Đi-na bị làm nhục, họ vô cùng phẫn nộ. Cơn giận của họ rất dữ dội, vì họ xem đây không chỉ là sự ô nhục đối với gia đình mình mà còn là sự sỉ nhục đối với dân Y-sơ-ra-ên. Theo cách nhìn của họ, một hành động như vậy hoàn toàn không thể chấp nhận và đòi hỏi phải có sự đáp trả.

Sáng Thế Ký 34:8-10 (VIE1934)
8 Hê-mô nói cùng họ rằng: Tâm hồn Si-chem, con trai tôi, đã dan-díu cùng con gái các ông; xin hãy gả nàng cho nó làm vợ.
9 Hãy kết sui-gia cùng nhau; các ông gả con gái cho chúng tôi, rồi cưới các con gái chúng tôi lại.
10 Hãy ở cùng chúng tôi; xứ sẵn dành cho các ông; hãy ở, buôn bán và dựng cơ nghiệp tại đó.

Hê-mô, muốn giải quyết tình hình, đề nghị một sự liên kết rộng hơn giữa hai dân, đưa ra việc kết hôn giữa hai bên như một phương cách thiết lập quan hệ hòa bình. Ông nhấn mạnh tình cảm mạnh mẽ của Si-chem đối với Đi-na, đồng thời đề nghị một liên minh bao gồm đất đai, buôn bán và sự thịnh vượng chung. Hê-mô trình bày đề nghị này không chỉ như một cách giải quyết vấn đề trước mắt mà còn như một phương tiện tạo ra sự hòa thuận lâu dài giữa hai nhóm người.

Sáng Thế Ký 34:11-12 (VIE1934)
11 Si-chem thưa cùng cha và các anh em của người con gái rằng: Xin cho tôi được ơn trước mặt các ông, và điều chi các ông nói, tôi xin nạp cho.
12 Xin hãy đòi một lễ cưới cho lớn, sính nghi cho cao, tôi xin nạp theo y lời các ông nói; nhưng hãy gả con gái đó cho tôi làm vợ.

Si-chem trực tiếp nói với gia đình Đi-na, nài xin họ chấp thuận lời cầu hôn của mình. Sẵn sàng trả bất kỳ sính lễ hay quà cưới nào họ yêu cầu, chàng cho thấy mình rất mong muốn được họ chấp nhận và cưới Đi-na. Lời nói của chàng cho thấy sự sẵn lòng bù đắp cho điều sai trái mình đã làm, nhưng điều đó không thể thay đổi việc Đi-na đã bị xâm phạm. Đối với các anh của Đi-na, lời đề nghị này không thể xóa bỏ sự xúc phạm sâu sắc mà họ cảm nhận.

Sáng Thế Ký 34:13-17 (VIE1934)
13 Các con trai Gia-cốp đáp lại cùng Si-chem và Hê-mô, cha chàng, cùng dùng mưu nói chuyện với họ, vì Si-chem đã làm mất danh giá của Ði-na, em gái mình.
14 Các người ấy nói rằng: Gả em gái chúng tôi cho ai chẳng chịu phép cắt bì, ấy là một việc chúng tôi làm không được, vì sẽ là một nỗi nhuốc nha cho chúng tôi vậy.
15 Chúng tôi sẽ nhậm lời các ông được, là khi nào các ông trở nên giống như chúng tôi, tức là mọi người nam chịu phép cắt bì;
16 vậy, chúng tôi sẽ gả con gái chúng tôi cho các ông, và sẽ cưới con gái các ông lại; đoạn ta sẽ ở chung nhau, thành ra một dân mà thôi.
17 Còn nếu không khứng nghe theo lời, và không chịu phép cắt bì, thì chúng tôi bắt con gái lại và đi ở nơi khác.

Các con trai của Gia-cốp đáp lại bằng sự lừa dối, lập kế hoạch trả thù Si-chem và dân của chàng. Họ giả vờ đồng ý với cuộc hôn nhân với một điều kiện: tất cả những người nam trong thành Si-chem phải chịu phép cắt bì. Yêu cầu này dựa trên căn tính của họ là dân Y-sơ-ra-ên, một dân được biệt riêng bởi giao ước cắt bì. Mặc dù lời đề nghị được trình bày như một bước tiến hướng đến sự hợp nhất, thực chất nó nằm trong kế hoạch trả thù của họ.

Sáng Thế Ký 34:18-19 (VIE1934)
18 Bao nhiêu lời họ nói làm cho đẹp dạ Hê-mô và Si-chem, con trai người.
19 Chàng trẻ tuổi đó không ngần ngại các việc họ đã định, vì con gái của Gia-cốp đẹp lòng chàng. Vả, chàng đây là một người quí trọng hơn mọi người trong nhà cha mình.

Hê-mô và Si-chem hài lòng với đề nghị đó và nhanh chóng đồng ý với điều kiện phải chịu phép cắt bì. Vì yêu mến Đi-na, Si-chem không chậm trễ trong việc thực hiện điều kiện được đưa ra. Mặc dù hành động ban đầu của Si-chem là đáng trách, câu này cho thấy chàng đã hành động tích cực hơn những người khác trong gia đình mình trong việc cố gắng sửa chữa tình trạng, cho thấy mong muốn thực sự của chàng đối với Đi-na.

Sáng Thế Ký 34:20-24 (VIE1934)
20 Vậy, Hê-mô và Si-chem, con trai người, đi đến cửa thành mình, nói cùng dân trong thành như vầy:
21 Các người đó ăn ở hòa thuận giữa vòng chúng ta; vậy cho họ ở trong xứ đặng buôn bán. Nầy, xứ cũng rộng cho họ ở; chúng ta sẽ cưới con gái họ làm vợ, và gả các con gái chúng ta lại.
22 Nhưng họ bằng lòng ở cùng chúng ta đặng thành một dân, miễn khi nào các người nam trong bọn mình phải chịu phép cắt bì chính như mọi người nam của họ vậy.
23 Thế thì, há rằng các súc vật, các tài sản và các bầy của họ sẽ chẳng thuộc về chúng ta sao? thôi, ta hãy nhận theo họ điều đó đi, để họ ở chung cùng chúng ta.
24 Mọi người đi ra cửa thành mình đều nghe theo lời Hê-mô và Si-chem, con trai người, và hết thảy người nam đi ra cửa thành mình đều chịu phép cắt bì.

Hê-mô và Si-chem tập hợp những người nam trong thành và trình bày phép cắt bì như một điều kiện cần thiết để đạt được hòa bình và thịnh vượng với gia đình Gia-cốp. Họ nhấn mạnh những lợi ích kinh tế sẽ có được từ sự liên minh này, đặc biệt là khả năng tiếp cận tài sản và đàn gia súc của Gia-cốp. Người dân trong thành đồng ý, có lẽ bị thúc đẩy bởi triển vọng cùng chia sẻ sự giàu có, và họ đều chịu phép cắt bì mà không biết nguy hiểm sắp đến với mình vì kế hoạch lừa dối của Si-mê-ôn và Lê-vi.

Sáng Thế Ký 34:25-26 (VIE1934)
25 Ðến ngày thứ ba, khi mọi người đương đau đớn, thì hai con trai Gia-cốp, là Si-mê-ôn và Lê-vi, anh nàng Ði-na, cầm mỗi người một thanh gươm, thừa khi ai nấy yên ổn, xông vào thành giết hết thảy người nam.
26 Hai người lại lấy gươm giết Hê-mô và Si-chem, con trai người, đem nàng Ði-na ra khỏi nhà Si-chem, rồi đi.

Đến ngày thứ ba, khi những người nam trong thành vẫn còn đau đớn và yếu ớt vì phép cắt bì, Si-mê-ôn và Lê-vi, hai người anh em ruột của Đi-na, thực hiện kế hoạch của họ. Cầm gươm trong tay, họ tấn công thành và giết tất cả những người nam, kể cả Hê-mô và Si-chem. Họ cũng đưa Đi-na ra khỏi nhà Si-chem, cho thấy hành động báo thù này không chỉ nhắm vào Si-chem mà còn nhắm vào toàn bộ thành vì họ cho rằng cả thành đã liên quan đến sự ô nhục đối với em gái mình.

Sáng Thế Ký 34:27-29 (VIE1934)
27 Vì cớ họ làm mất danh giá em gái mình, nên các con trai Gia-cốp xông vào những xác chết và phá cướp thành;
28 bắt các bầy chiên, bò, lừa, cùng vật chi trong thành và ngoài đồng;
29 cướp đem đi hết tài vật, các con trẻ và đờn bà, cùng mọi vật chi ở trong nhà vậy.

Sau cuộc tàn sát, những người con trai khác của Gia-cốp cũng tham gia với Si-mê-ôn và Lê-vi trong việc cướp phá thành. Họ biện minh cho hành động của mình như một sự trả đũa vì Đi-na đã bị làm nhục. Không chỉ lấy đi những bầy gia súc và tài sản của thành, họ còn bắt phụ nữ và trẻ em làm tù binh. Sự báo thù quá mức này cho thấy cơn giận sâu sắc của họ, nhưng cũng đem lại những hậu quả nghiêm trọng cho danh tiếng của gia đình và mối quan hệ của họ với các dân chung quanh.

Sáng Thế Ký 34:30-31 (VIE1934)
30 Gia-cốp bèn nói cùng Si-mê-ôn và Lê-vi rằng: Bay xui cho tao bối rối, làm cho dân xứ nầy, là người Ca-na-an và người Phê-rê-sít, oán ghét tao vậy. Tao đây, chỉ có ít người; nếu họ hiệp lại đánh tao, thì chắc tao và nội nhà đều bị tàn hại.
31 Ðáp rằng: Chúng tôi nỡ chịu người ta đãi em gái chúng tôi như con đĩ sao?

Gia-cốp quở trách Si-mê-ôn và Lê-vi vì hành động của họ, lo sợ rằng sự trả thù bạo lực sẽ khiến gia đình ông trở thành mục tiêu của người Ca-na-an và Phê-rê-sít. Ông lo rằng họ quá ít người để có thể chống lại những dân chung quanh nếu họ tập hợp lại để báo thù. Tuy nhiên, Si-mê-ôn và Lê-vi bảo vệ hành động của mình, cho rằng cách Si-chem đối xử với Đi-na đòi hỏi phải có sự đáp trả và danh dự của em gái họ đáng để họ chiến đấu bảo vệ. Cuộc đối thoại cuối cùng này làm nổi bật sự căng thẳng giữa công lý, sự báo thù và những hậu quả thực tế do hành động của họ gây ra.