Sáng Thế Ký 39

Sáng Thế Ký 39 tiếp tục câu chuyện về Giô-sép, người đã bị các anh bán làm nô lệ. Chương này thuật lại những trải nghiệm của Giô-sép tại Ai Cập, đặc biệt là việc ông được nâng lên một vị trí đáng tin cậy trong nhà Phô-ti-pha, rồi cuối cùng bị bỏ tù vì những lời cáo buộc sai trái. Chương này nhấn mạnh sự trung tín của Giô-sép với Đức Chúa Trời giữa những thử thách và sự ban ơn của Đức Chúa Trời trên ông, nhờ đó ông vẫn được thành công ngay cả trong những hoàn cảnh bất lợi.

Sáng Thế Ký 39:1 (VIE1934)
1 Vả, Giô-sép bị đem qua xứ Ê-díp-tô, thì Phô-ti-pha, người bổn xứ, làm quan thị vệ của Pha-ra-ôn, mua chàng nơi tay dân Ích-ma-ên đã dẫn đến.

Sau khi bị các anh bán, Giô-sép được đưa xuống Ai Cập và được Phô-ti-pha, một quan chức cấp cao trong triều đình Pha-ra-ôn, mua về. Câu này mở đầu cho cuộc đời Giô-sép tại Ai Cập, một xứ sở xa lạ nơi ông không có địa vị hay sự hỗ trợ của gia đình. Tuy nhiên, việc Giô-sép đến Ai Cập không phải là một sự tình cờ, vì nó đóng một vai trò quan trọng trong chương trình lớn hơn của Đức Chúa Trời dành cho đời ông và tương lai của dân Y-sơ-ra-ên. Việc Phô-ti-pha được nhắc đến như quan thị vệ cho thấy Giô-sép đã được đưa vào môi trường gần trung tâm quyền lực của Ai Cập.

Sáng Thế Ký 39:2-3 (VIE1934)
2 Giô-sép ở trong nhà chủ mình, là người Ê-díp-tô, được Ðức Giê-hô-va phù hộ, nên thạnh lợi luôn.
3 Chủ thấy Ðức Giê-hô-va phù hộ chàng và xui cho mọi việc chi chàng lãnh làm nơi tay đều được thạnh vượng.

Mặc dù Giô-sép là một nô lệ, sự hiện diện của Đức Chúa Trời với ông đem lại sự thành công trong nhà Phô-ti-pha. Điều này cho thấy bất kể hoàn cảnh bên ngoài như thế nào, sự ban ơn của Đức Chúa Trời trên Giô-sép vẫn không thay đổi. Phô-ti-pha, dù là người ngoại giáo, nhận ra sự ban phước đặc biệt trên đời sống Giô-sép. Sự thịnh vượng của Giô-sép không được quy cho khả năng riêng của ông mà được nhấn mạnh là do Đức Chúa Trời ở cùng ông. Mối liên hệ giữa sự ban ơn của Đức Chúa Trời và sự thành công có thể nhìn thấy này sẽ trở thành một khuôn mẫu xuyên suốt cuộc đời Giô-sép, cho thấy mục đích và phước lành của Đức Chúa Trời vẫn có thể được bày tỏ ngay giữa nghịch cảnh.

Sáng Thế Ký 39:4-5 (VIE1934)
4 Vậy, Giô-sép được ơn trước mặt chủ mình; chủ cắt chàng hầu việc, đặt cai quản cửa nhà, và phó của cải mình cho chàng hết.
5 Từ khi người đặt Giô-sép cai quản cửa nhà cùng hết thảy của cải mình rồi, thì Ðức Giê-hô-va vì Giô-sép ban phước cho nhà người; sự ban phước của Ðức Giê-hô-va bủa khắp mọi vật của người làm chủ, hoặc trong nhà, hoặc ngoài đồng.

Sự trung tín của Giô-sép trong công việc khiến Phô-ti-pha nâng ông lên làm người cai quản toàn bộ nhà mình. Những phước lành đến trên nhà Phô-ti-pha là kết quả trực tiếp của sự hiện diện của Giô-sép và sự ban ơn của Đức Chúa Trời trên ông. Điều này cho thấy phước lành của Đức Chúa Trời trên dân Ngài có thể lan đến những người chung quanh, ngay cả những người không cùng đức tin. Vai trò của Giô-sép với tư cách người quản lý cho thấy ông đang giữ một vị trí lãnh đạo, dù về mặt pháp lý ông vẫn là một nô lệ. Sự ban phước của Đức Chúa Trời không chỉ đến với nhà Phô-ti-pha mà còn đến với những gì ông có ngoài đồng, tượng trưng cho sự thịnh vượng trong mọi lĩnh vực của đời sống.

Sáng Thế Ký 39:6-7 (VIE1934)
6 Người giao hết của cải mình cho Giô-sép coi sóc, chẳng lo đến việc nào nữa, trừ ra các phần vật thực của mình ăn mà thôi. Vả, Giô-sép hình dung đẹp đẽ, mặt mày tốt tươi.
7 Sau các việc nầy, vợ chủ đưa mắt cùng Giô-sép, mà nói rằng: Hãy lại nằm cùng ta.

Sự tin cậy hoàn toàn của Phô-ti-pha nơi Giô-sép cho phép ông giao toàn bộ tài sản của mình cho Giô-sép quản lý, cho thấy sự đáng tin cậy và ngay thẳng của ông. Tuy nhiên, một thử thách mới xuất hiện khi vợ Phô-ti-pha bắt đầu ham muốn Giô-sép vì vẻ ngoài của ông. Sự cám dỗ này mở đầu cho một thử thách đạo đức đối với Giô-sép, khi ông phải đối diện với sự tiếp cận của vợ chủ mình. Việc nhấn mạnh vẻ đẹp của Giô-sép chuẩn bị cho cuộc xung đột sắp xảy ra, cho thấy đôi khi sự thành công và phước lành cũng có thể dẫn đến những thử thách lớn hơn.

Sáng Thế Ký 39:8-9 (VIE1934)
8 Chàng từ chối và đáp rằng: Chủ đã giao nơi tay tôi mọi vật của người, và nầy, chủ chẳng lo biết đến việc chi trong nhà nữa;
9 trong nhà nầy chẳng ai lớn hơn tôi, và chủ cùng không cấm chi tôi, trừ ra một mình ngươi, vì là vợ của chủ tôi. Thế nào tôi dám làm điều đại ác dường ấy, mà phạm tội cùng Ðức Chúa Trời sao?

Giô-sép kiên quyết chống lại sự tiếp cận của vợ Phô-ti-pha, nhấn mạnh lòng trung thành của ông đối với chủ và quan trọng hơn hết là sự tận hiến đối với Đức Chúa Trời. Giô-sép nhận biết rằng dù ông được giao quyền trên rất nhiều thứ trong nhà Phô-ti-pha, quyền đó không bao gồm vợ của chủ. Ông gọi hành động này là một “điều đại ác”, cho thấy ông hiểu rằng nó vừa là sự phản bội lòng tin của chủ vừa là một tội lỗi chống lại Đức Chúa Trời. Sự từ chối của Giô-sép bày tỏ lòng ngay thẳng và trung tín mạnh mẽ của ông, ngay cả khi phải đối diện với sự cám dỗ cá nhân.

Sáng Thế Ký 39:10-12 (VIE1934)
10 Thường ngày người dỗ dành mặc dầu, thì Giô-sép chẳng khấng nghe lời dụ dỗ nằm cùng hay là ở cùng người chút nào.
11 Một ngày kia, Giô-sép vào nhà đặng làm công việc; vả, chẳng có người nhà nào ở đó,
12 thì người bèn nắm áo chàng mà rằng: Hãy nằm cùng ta! Nhưng chàng liền tuột áo để lại trong tay người mà chạy trốn ra ngoài.

Bất chấp sự cám dỗ dai dẳng của vợ Phô-ti-pha, Giô-sép vẫn tiếp tục chống lại những lời mời mọc của nàng. Áp lực kéo dài cho thấy sự kiên định của Giô-sép đối với những nguyên tắc đạo đức của mình. Khi cuối cùng nàng giữ lấy ông trong lúc ông chỉ có một mình, Giô-sép chọn chạy trốn thay vì đầu hàng, để lại chiếc áo trong tay nàng. Quyết định chạy trốn cho thấy ông muốn tránh tội lỗi đến mức nào, dù phải chịu hậu quả cá nhân. Hành động của Giô-sép minh họa tầm quan trọng của việc chạy khỏi sự cám dỗ khi nó trở nên không thể tránh khỏi, chọn sự công bình thay vì sự thoải mái hay an toàn trước mắt.

Sáng Thế Ký 39:13-15 (VIE1934)
13 Khi người thấy áo còn lại nơi tay mình, và chàng đã chạy trốn ra ngoài như vậy,
14 bèn gọi người nhà mà nói rằng: Bay coi! Họ khéo đem vào nhà một thằng Hê-bơ-rơ để chọc ghẹo ta. Nó lại gần toan nằm cùng ta, nhưng ta la lớn lên.
15 Vừa khi nó nghe ta cất tiếng la, thì tuột áo lại bên ta, chạy trốn ra ngoài.

Sau khi bị Giô-sép từ chối, vợ Phô-ti-pha đảo ngược tình thế bằng cách vu cáo ông muốn tấn công mình. Nàng dùng chiếc áo của Giô-sép như một bằng chứng giả để củng cố lời cáo buộc. Lời nói của nàng không chỉ buộc tội Giô-sép mà còn nhấn mạnh ông là một “thằng Hê-bơ-rơ”, có thể nhằm khơi lên thành kiến chống lại một người ngoại quốc. Lời cáo buộc giả dối này nhằm hủy hoại danh tiếng của Giô-sép và loại ông khỏi sự hiện diện của nàng. Chiếc áo mà Giô-sép để lại khi chạy trốn trở thành vật chứng chống lại ông, dù thực tế nó lại kể một câu chuyện hoàn toàn khác.

Sáng Thế Ký 39:16-18 (VIE1934)
16 Người bèn để áo của Giô-sép bên mình đợi khi chủ về nhà,
17 học lại cùng chủ y như lời trước, rằng: Thằng nô lệ Hê-bơ-rơ mà ông khéo đem về nhà đã đến gần đặng chọc ghẹo tôi;
18 nhưng khi tôi cất tiếng la lên, nó tuột áo lại bên tôi, rồi chạy trốn ra ngoài.

Vợ Phô-ti-pha giữ chiếc áo của Giô-sép bên mình, chờ chồng trở về. Khi Phô-ti-pha về nhà, nàng cáo buộc Giô-sép cố gắng tấn công mình, trình bày câu chuyện theo cách khiến cả Giô-sép lẫn Phô-ti-pha đều bị đặt vào tình thế bất lợi. Khi gọi ông là “thằng nô lệ Hê-bơ-rơ mà ông khéo đem về nhà”, nàng còn khéo léo ám chỉ trách nhiệm của Phô-ti-pha vì đã đưa Giô-sép vào nhà. Câu chuyện của nàng hoàn toàn bịa đặt, nhưng nàng dùng chiếc áo như bằng chứng được cho là đáng tin để làm cho lời cáo buộc có vẻ thuyết phục. Điều này chuẩn bị cho hình phạt bất công mà Giô-sép sắp phải chịu.

Sáng Thế Ký 39:19-20 (VIE1934)
19 Vừa khi chủ của Giô-sép nghe lời vợ nói rằng: Ðó, kẻ nô lệ ông làm điều như vậy, thì nổi giận phừng phừng,
20 bèn bắt chàng đem bỏ vào tù, là nơi cầm các kẻ phạm tội của vua. Vậy, chàng ở tù tại đó.

Khi nghe lời cáo buộc của vợ, Phô-ti-pha nổi giận và lập tức ném Giô-sép vào tù. Mặc dù vô tội, Giô-sép phải chịu hậu quả của một lời cáo buộc sai trái. Với tư cách quan thị vệ, Phô-ti-pha có quyền trừng phạt Giô-sép nghiêm khắc hơn, nhưng ông lại đưa Giô-sép vào tù thay vì xử tử, điều có thể cho thấy ông có một mức độ nghi ngờ nào đó đối với lời kể của vợ. Dù thế nào, hoàn cảnh của Giô-sép đã thay đổi hoàn toàn, từ một vị trí được tin cậy trong nhà Phô-ti-pha trở thành một người bị giam cầm. Điều này cho thấy cuộc đời có thể thay đổi cách bất công như thế nào, ngay cả đối với người đang sống ngay thẳng.

Sáng Thế Ký 39:21-23 (VIE1934)
21 Ðức Giê-hô-va phù hộ Giô-sép và tỏ lòng nhân từ cùng chàng, làm cho được ơn trước mặt chủ ngục.
22 Chủ ngục giao hết các kẻ tù trong tay Giô-sép, chẳng việc chi làm qua khỏi được chàng.
23 Chủ ngục chẳng soát lại những việc đã ở nơi tay Giô-sép, vì có Ðức Giê-hô-va phù hộ chàng, xui cho việc chi chàng làm cũng được thạnh vượng.

Ngay cả trong tù, sự hiện diện của Đức Chúa Trời vẫn ở với Giô-sép, bày tỏ lòng nhân từ và sự ban ơn của Ngài. Giô-sép nhanh chóng giành được lòng tin của chủ ngục, giống như ông đã từng được Phô-ti-pha tin cậy, và được giao trách nhiệm đáng kể đối với những người tù khác. Kinh Thánh nhấn mạnh rằng bất cứ điều gì Giô-sép làm đều được thịnh vượng, không chỉ vì khả năng riêng của ông, mà vì Đức Giê-hô-va ở cùng ông. Điều này củng cố chủ đề xuyên suốt câu chuyện về Giô-sép: phước lành của Đức Chúa Trời vẫn theo ông bất chấp hoàn cảnh bên ngoài, dù ông là nô lệ hay tù nhân, cho thấy sự ban ơn của Đức Chúa Trời không bị giới hạn bởi sự bất công của con người.