Sáng Thế Ký 48

Sáng Thế Ký 48 mô tả những ngày cuối cùng của Gia-cốp với con trai mình là Giô-sép và hai cháu nội là Ép-ra-im và Ma-na-se. Khi Gia-cốp gần qua đời, ông nhận hai con trai của Giô-sép làm con mình và chúc phước cho họ, truyền lại cho thế hệ kế tiếp những lời hứa của giao ước. Đáng chú ý là Gia-cốp đặt Ép-ra-im, người em, lên trên Ma-na-se, người anh, phản ánh một chủ đề thường thấy trong Kinh Thánh, đó là Đức Chúa Trời thường ban sự ưu tiên cho người nhỏ hơn thay vì người lớn hơn.

Sáng Thế Ký 48:1-3 (VIE1934)
1 Vả, khi các việc đó qua rồi, có người nói cùng Giô-sép rằng: Nầy cha người đau; Giô-sép bèn đem Ma-na-se và Ép-ra-im, hai đứa con trai mình, cùng đi đến.
2 Họ cho Gia-cốp hay và nói rằng: Nầy Giô-sép, con trai ông, đến thăm ông đó; Y-sơ-ra-ên cố gượng ngồi dậy trên giường.
3 Gia-cốp nói cùng Giô-sép rằng: Đức Chúa Trời toàn năng đã hiện ra, bà ban phước cho cha tại Lu-xơ, trong xứ Ca-na-an,

Gia-cốp, giờ đây đã gần cuối đời, đang bị đau. Giô-sép đem hai con trai mình là Ma-na-se và Ép-ra-im đến thăm ông nội, có lẽ để nhận lời chúc phước cuối cùng. Dù sức khỏe yếu, Gia-cốp vẫn cố gượng dậy trên giường để nói chuyện với Giô-sép. Khi nhắc lại việc Đức Chúa Trời hiện ra với ông tại Lu-xơ, tức Bê-tên, Gia-cốp xác nhận một lần nữa sự ban phước và giao ước mà Đức Chúa Trời đã dành cho ông. Điều này chuẩn bị cho việc những lời hứa của Đức Chúa Trời được truyền sang thế hệ kế tiếp, nhấn mạnh tầm quan trọng của lời hứa Đức Chúa Trời dành cho dòng dõi ông.

Sáng Thế Ký 48:4-5 (VIE1934)
4 mà phán rằng: Nầy ta sẽ làm cho ngươi sanh sản và thêm nhiều, làm thành một hội dân; ta sẽ cho dòng dõi ngươi xứ nầy làm cơ nghiệp đời đời.
5 Bây giờ, hai đứa con trai đã sanh cho con tại xứ Ê-díp-tô trước khi cha đến, là Ép-ra-im và Ma-na-se, cũng sẽ thuộc về cha như Ru-bên và Si-mê-ôn vậy.

Gia-cốp nhắc lại lời hứa Đức Chúa Trời đã phán với ông tại Bê-tên, đặc biệt là lời hứa về dòng dõi đông đúc và đất đai làm cơ nghiệp đời đời. Sau đó, ông nhận hai con trai của Giô-sép là Ép-ra-im và Ma-na-se làm con mình, ban cho họ địa vị như những người con trực tiếp của ông. Điều này rất quan trọng vì họ được kể ngang hàng với các con trai đầu của Gia-cốp như Ru-bên và Si-mê-ôn và sẽ nhận phần cơ nghiệp cùng với các chi phái khác của Y-sơ-ra-ên. Việc này cũng mang ý nghĩa rằng Giô-sép được hưởng một phần đặc biệt trong cơ nghiệp qua hai con trai mình, thể hiện sự ưu ái đặc biệt của Gia-cốp dành cho ông.

Sáng Thế Ký 48:6-7 (VIE1934)
6 Còn mấy đứa mà con sanh kế đó, thì sẽ thuộc về con; về phần hưởng cơ nghiệp, chúng nó sẽ đồng một thể cùng anh em mình.
7 Khi cha ở Pha-đan trở về xứ Ca-na-an, thì Ra-chên chết dọc đường có mặt cha, gần Ê-phơ-rát; cha chôn người ở bên con đường đi về Ê-phơ-rát (tức là Bết-lê-hem).

Gia-cốp xác nhận rằng bất kỳ người con nào khác mà Giô-sép có về sau sẽ thuộc về Giô-sép và sẽ được kể chung với dòng dõi của Ép-ra-im và Ma-na-se về phần cơ nghiệp. Sau đó, Gia-cốp nhớ lại cái chết của Ra-chên, người vợ yêu dấu của mình. Bà qua đời trên đường từ Pha-đan trở về Ca-na-an, gần Ê-phơ-rát, và được chôn tại đó. Ký ức buồn này cho thấy nỗi đau sâu sắc mà Gia-cốp đã mang theo suốt cuộc đời, đồng thời nhấn mạnh vị trí đặc biệt của Ra-chên trong cuộc đời ông và mối liên hệ đặc biệt của Giô-sép với bà.

Sáng Thế Ký 48:8-9 (VIE1934)
8 Y-sơ-ra-ên thấy các con trai Giô-sép, bèn hỏi rằng: Những đứa nầy là ai?
9 Giô-sép thưa rằng: Ấy là những con trai của con mà Đức Chúa Trời đã cho tại xứ nầy. Y-sơ-ra-ên lại nói: Xin hãy đem đến đây, đặng cha chúc phước cho chúng nó.

Gia-cốp, nay đã già yếu và mắt lòa, hỏi hai người thanh niên trước mặt mình là ai. Giô-sép giới thiệu họ là hai con trai mà Đức Chúa Trời đã ban cho ông trong xứ Ai Cập. Gia-cốp yêu cầu đưa họ đến gần để ông chúc phước cho họ. Đây là một sự công nhận chính thức rằng phước lành của Đức Chúa Trời và lời hứa của giao ước đang được truyền tiếp qua thế hệ kế tiếp.

Sáng Thế Ký 48:10-11 (VIE1934)
10 Vả, mắt của Y-sơ-ra-ên già nên làng, chẳng thấy chi nữa, bèn biểu chúng nó lại gần, ôm choàng và hôn.
11 Y-sơ-ra-ên nói cùng Giô-sép rằng: Trước cha tưởng chẳng còn thấy được mặt con, nhưng bây giờ Đức Chúa Trời lại làm cho cha thấy được đến dòng dõi con nữa.

Việc mắt Gia-cốp đã trở nên lòa vì tuổi già gợi nhớ đến tình trạng của cha ông là Y-sác khi Y-sác ban phước cho Gia-cốp. Sau khi ôm và hôn hai cháu, Gia-cốp suy ngẫm về sự dẫn dắt của Đức Chúa Trời trong đời mình. Ông từng nghĩ rằng mình sẽ không bao giờ còn được thấy Giô-sép nữa, nhưng Đức Chúa Trời không những cho ông gặp lại con trai mà còn cho ông được nhìn thấy cả dòng dõi của Giô-sép. Điều này bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc của Gia-cốp và sự tin cậy của ông nơi sự thành tín của Đức Chúa Trời, dù ông đã trải qua nhiều đau khổ trong đời.

Sáng Thế Ký 48:12-13 (VIE1934)
12 Giô-sép dẫn hai đứa con trai ra khỏi hai đầu gối cha mình, rồi sấp mình xuống đất.
13 Đoạn, người dẫn hai đứa trẻ lại gần cha; tay hữu thì dẫn Ép-ra-im sang qua phía tả của cha, còn tay tả dắt Ma-na-se sang qua phía hữu.

Giô-sép bày tỏ lòng kính trọng lớn đối với cha mình khi cúi mặt xuống đất trước mặt Gia-cốp. Khi sắp xếp hai con trai để nhận lời chúc phước, ông đặt Ma-na-se, người con trưởng, về phía tay hữu của Gia-cốp, là vị trí danh dự hơn, còn Ép-ra-im ở phía tay tả. Giô-sép rõ ràng mong rằng thứ tự sinh sẽ được giữ nguyên theo truyền thống, nhưng những câu tiếp theo cho thấy Gia-cốp sẽ chủ ý làm khác đi.

Sáng Thế Ký 48:14-15 (VIE1934)
14 Y-sơ-ra-ên đưa tay mặt ra, để trên đầu Ép-ra-im, là đứa nhỏ, còn tay trái lại để trên đầu Ma-na-se. Người có ý riêng để tay như vậy, vì Ma-na-se là đứa lớn.
15 Rồi người chúc phước cho Giô-sép rằng: Cầu xin Đức Chúa Trời mà tổ phụ tôi là Áp-ra-ham và Y-sác đã thờ phượng; là Đức Chúa Trời đã chăn nuôi tôi từ khi mới lọt lòng cho đến ngày nay,

Trong một hành động có ý nghĩa và có chủ đích, Gia-cốp bắt chéo tay mình, đặt tay hữu trên đầu Ép-ra-im, người nhỏ hơn, và tay tả trên đầu Ma-na-se, người lớn hơn. Dù Giô-sép đã sắp xếp hai con theo đúng thứ tự sinh, Gia-cốp vẫn cố ý đặt tay theo cách ngược lại. Ông bắt đầu lời chúc phước bằng cách thừa nhận Đức Chúa Trời của Áp-ra-ham và Y-sác, là Đấng đã chăn nuôi và chăm sóc ông suốt cả cuộc đời. Như vậy, lời chúc phước của ông được đặt trên nền tảng sự thành tín của Đức Chúa Trời đối với giao ước Ngài đã lập với các tổ phụ.

Sáng Thế Ký 48:16 (VIE1934)
16 thiên sứ đã cứu tôi ra ngoài vòng hoạn nạn, hãy ban phước cho hai đứa trẻ nầy; nối danh tôi và tổ phụ tôi là Áp-ra-ham và Y-sác, và cho chúng nó thêm lên nhiều vô số trên mặt đất!

Gia-cốp nhắc đến “thiên sứ” đã giải cứu ông khỏi những hoạn nạn trong suốt cuộc đời. Ông cầu xin sự bảo vệ và phước lành ấy tiếp tục ở trên Ép-ra-im và Ma-na-se, để họ mang danh của gia đình và tiếp nhận những lời hứa của giao ước. Lời cầu xin cho dòng dõi họ thêm lên vô số trên mặt đất cũng gắn liền với lời hứa mà Đức Chúa Trời đã từng ban cho Áp-ra-ham về một dòng dõi đông đúc.

Sáng Thế Ký 48:17-18 (VIE1934)
17 Nhưng Giô-sép thấy cha mình để tay hữu trên đầu Ép-ra-im, thì có ý bất bình, liền nắm lấy tay cha đã để lên đầu Ép-ra-im mà tráo đổi qua đấu Ma-na-se,
18 rồi thưa rằng: Chẳng phải vậy, cha. Đứa nầy đầu lòng, để tay hữu cha trên đầu nó mới phải chớ.

Giô-sép không bằng lòng khi thấy Gia-cốp đảo ngược thứ tự truyền thống của con trưởng. Theo suy nghĩ của Giô-sép, Ma-na-se là con đầu lòng nên phải nhận tay hữu và lời chúc phước lớn hơn. Vì vậy, ông cố gắng đưa tay của cha từ đầu Ép-ra-im sang đầu Ma-na-se. Tuy nhiên, hành động của Gia-cốp không phải là một sai lầm do tuổi già hay mắt kém, mà là một quyết định có chủ ý.

Sáng Thế Ký 48:19-20 (VIE1934)
19 Nhưng cha người không chịu và cãi rằng: Cha biết, con, cha biết. Nó sẽ trở nên một dân; nó cũng sẽ lớn vậy, con; song thể nào em nó cũng sẽ lớn hơn và dòng dõi nó sẽ thành ra vô số nước.
20 Trong ngày đó, người chúc phước cho hai đứa con trai nầy mà nói rằng: Ấy vì ngươi mà dân Y-sơ-ra-ên sẽ chúc phước nhau rằng: Cầu xin Đức Chúa Trời làm cho ngươi được giống như Ép-ra-im và Ma-na-se. Vậy, Gia-cốp đặt Ép-ra-im trước Ma-na-se.

Gia-cốp khẳng định rằng ông biết rõ mình đang làm gì. Ma-na-se chắc chắn sẽ trở nên một dân lớn, nhưng em ông là Ép-ra-im sẽ lớn hơn, và dòng dõi của Ép-ra-im sẽ trở thành nhiều nước. Sự hiểu biết của Gia-cốp cho thấy ông đang hành động theo sự nhận biết về điều Đức Chúa Trời sẽ thực hiện, chứ không chỉ theo trật tự sinh ra. Ép-ra-im vì thế được đặt trước Ma-na-se và trở thành một phần đáng kể trong truyền thống chúc phước của dân Y-sơ-ra-ên.

Sáng Thế Ký 48:21-22 (VIE1934)
21 Y-sơ-ra-ên lại nói cùng Giô-sép rằng: Nầy, cha sẽ thác, nhưng Đức Chúa Trời sẽ phù hộ và đem các con trở về xứ tổ phụ.
22 Còn cha sẽ cho con một phần đất trổi hơn các anh em, là phần đất của cha đã dùng cung-kiếm đoạt lấy của dân A-mô-rít đó.

Gia-cốp biết mình sắp qua đời, nhưng ông khẳng định với Giô-sép rằng Đức Chúa Trời sẽ tiếp tục ở cùng gia đình và sẽ đem họ trở về xứ của các tổ phụ. Điều này cho thấy Gia-cốp vẫn đặt lòng tin nơi lời hứa của Đức Chúa Trời về đất Ca-na-an, dù ông hiện đang sống tại Ai Cập. Sau đó, ông ban cho Giô-sép một phần đất trổi hơn các anh em, cho thấy địa vị đặc biệt của Giô-sép trong gia đình và là một lời khẳng định cuối cùng về tình yêu của Gia-cốp đối với người con trai này.