Tổng quan: Ha-ba-cúc

Sách Ha-ba-cúc là một trong mười hai sách Tiên Tri Nhỏ và có nét đặc biệt vì ghi lại cuộc đối thoại kéo dài giữa nhà tiên tri với Đức Chúa Trời, thay vì chủ yếu trực tiếp truyền đạt lời của Đức Chúa Trời cho dân chúng. Được viết vào khoảng cuối thế kỷ thứ bảy trước Công nguyên, trong thời kỳ suy đồi đạo đức và tình hình bất ổn quốc tế ngày càng gia tăng, Ha-ba-cúc thành thật vật lộn với vấn đề bất công. Ông chứng kiến bạo lực, tham nhũng và áp bức tại Giu-đa, đồng thời cố gắng hiểu tại sao Đức Chúa Trời dường như trì hoãn sự phán xét. Khi Đức Chúa Trời bày tỏ rằng Ngài sẽ dùng người Ba-by-lôn để thi hành sự phán xét, Ha-ba-cúc càng thêm bối rối vì chính Ba-by-lôn cũng là một dân tộc hung bạo và gian ác. Vì vậy, sách này đề cập đến một trong những câu hỏi sâu sắc nhất của Kinh Thánh: Làm thế nào một Đức Chúa Trời thánh khiết và công chính lại có thể để điều ác tiếp diễn, thậm chí sử dụng một dân tộc bất toàn để thực hiện mục đích của Ngài? Câu trả lời của Đức Chúa Trời không tiết lộ mọi chi tiết trong kế hoạch của Ngài, nhưng bảo đảm với Ha-ba-cúc rằng sự phán xét sẽ đến đúng thời điểm và kẻ kiêu ngạo cuối cùng sẽ không chiến thắng. Sách đạt đến cao điểm trong lời tuyên bố đức tin sâu sắc: ngay cả khi hoàn cảnh dường như vô vọng, dân Đức Chúa Trời vẫn có thể vui mừng trong Ngài và tin cậy sự cứu rỗi của Ngài. Ha-ba-cúc dạy rằng đức tin không đòi hỏi chúng ta phải hiểu mọi việc Đức Chúa Trời đang làm; nhưng đòi hỏi chúng ta tin cậy bản tính, quyền tể trị và những lời hứa của Ngài.

Ha-ba-cúc 1:
Ha-ba-cúc mở đầu bằng lời kêu cầu Đức Chúa Trời vì ông chứng kiến bạo lực, bất công, áp bức và tình trạng vô luật pháp lan tràn khắp Giu-đa. Ông hỏi mình còn phải kêu cầu sự giúp đỡ bao lâu nữa trước khi Đức Chúa Trời hành động. Theo cái nhìn của ông, Đức Chúa Trời dường như dung thứ sự gian ác trong khi người công chính phải chịu đau khổ. Đức Chúa Trời đáp lại bằng cách bày tỏ rằng Ngài đang hành động, mặc dù câu trả lời của Ngài nằm ngoài dự đoán: Ngài đang dấy lên người Ba-by-lôn, một dân tộc hùng mạnh và đáng kinh khiếp, để thi hành sự phán xét trên Giu-đa. Ha-ba-cúc sửng sốt trước câu trả lời này vì Ba-by-lôn vốn khét tiếng về bạo lực và chinh phục. Vì vậy, nhà tiên tri lại trình lên Đức Chúa Trời câu hỏi thứ hai: Làm thế nào một Đức Chúa Trời thánh khiết có thể sử dụng một dân tộc còn gian ác hơn Giu-đa để thực hiện mục đích của Ngài? Cuộc vật lộn của Ha-ba-cúc cho thấy những người tin kính vẫn có thể trình lên Đức Chúa Trời những câu hỏi khó khăn mà không từ bỏ lòng tin cậy nơi Ngài. Chương này kết thúc khi nhà tiên tri chờ đợi một lời giải thích sâu sắc hơn về cách sự công chính của Đức Chúa Trời cuối cùng sẽ được bày tỏ.

Ha-ba-cúc 2:
Ha-ba-cúc đứng ở vị trí như một người canh gác, chờ đợi Đức Chúa Trời trả lời lời than phiền của mình. Đức Chúa Trời chỉ thị ông ghi chép khải tượng một cách rõ ràng để khải tượng có thể được lưu giữ và công bố. Khải tượng nói về một thời điểm đã định chắc chắn sẽ đến, ngay cả khi dường như nó bị trì hoãn. Mục đích của Đức Chúa Trời không thất bại chỉ vì sự hoàn thành chưa xảy ra ngay lập tức. Nguyên tắc cốt lõi là “người công bình sẽ sống bởi đức tin”, kêu gọi dân Đức Chúa Trời tiếp tục trung tín trong khi chờ đợi những lời hứa của Ngài. Sau đó, chương này lần lượt công bố những lời khốn thay chống lại Ba-by-lôn vì lòng tham, sự bóc lột, bạo lực, gian dối và thờ hình tượng của nó. Ba-by-lôn có thể dường như hùng mạnh và không thể bị ngăn cản, nhưng chính Đức Chúa Trời đã sử dụng nó làm công cụ thi hành sự phán xét cũng sẽ buộc nó chịu trách nhiệm về sự gian ác của mình. Chương này kết thúc bằng lời tuyên bố: “Đức Giê-hô-va ở trong đền thánh Ngài. Cả đất hãy làm thinh trước mặt Ngài!” Quyền tể trị của Đức Chúa Trời không phụ thuộc vào sự hiểu biết của con người. Ngài vẫn nắm quyền kiểm soát ngay cả khi mục đích của Ngài đang được thực hiện theo những cách khó hiểu đối với chúng ta.

Ha-ba-cúc 3:
Chương cuối cùng là một lời cầu nguyện đồng thời cũng là một bài thánh ca ngợi khen. Ha-ba-cúc nhớ lại những công việc quyền năng mà Đức Chúa Trời đã thực hiện trong quá khứ, đặc biệt là quyền năng giải cứu Y-sơ-ra-ên và đánh bại kẻ thù của họ. Qua những hình ảnh thi ca sống động, ông mô tả sự oai nghi, quyền năng và vinh quang của Đức Chúa Trời khi Ngài đến giải cứu dân Ngài. Việc nhớ lại sự thành tín của Đức Chúa Trời trong quá khứ đã thay đổi cách Ha-ba-cúc nhìn nhận tương lai bất định. Ông run sợ trước viễn cảnh cuộc xâm lăng sắp đến của Ba-by-lôn, nhưng vẫn quyết định yên lặng chờ đợi thời điểm đã định của Đức Chúa Trời. Chương này đạt đến cao điểm bằng một trong những lời tuyên bố đức tin vĩ đại của Kinh Thánh. Ngay cả khi cây vả không nảy lộc, cây nho không kết trái, đồng ruộng không sinh hoa lợi, đàn chiên biến mất và chuồng trại không còn gia súc, Ha-ba-cúc vẫn tuyên bố rằng ông sẽ vui mừng trong Đức Giê-hô-va. Niềm vui của ông không còn phụ thuộc vào sự thịnh vượng hay hoàn cảnh thuận lợi. Chính Đức Chúa Trời đã trở nên sức lực của ông. Vì vậy, sách này chuyển từ sự bối rối sang lòng tin chắc: Ha-ba-cúc không nhận được lời giải thích cho mọi điều bí ẩn, nhưng ông học được cách tin cậy Đức Chúa Trời, Đấng vẫn nắm quyền tể trị, công chính và thành tín. Đức tin chân thật có thể vui mừng trong Đức Chúa Trời ngay cả khi mọi điều trước mắt dường như đang sụp đổ.