Tổng quan: Nê-hê-mi

Sách Nê-hê-mi tiếp tục câu chuyện về sự khôi phục dân Do Thái sau thời kỳ lưu đày tại Ba-by-lôn. Nê-hê-mi, một người Do Thái làm quan dâng rượu cho vua Phe-rơ-sơ, nhận được tin rằng các tường thành Giê-ru-sa-lem vẫn bị đổ nát và các cổng thành đã bị thiêu cháy. Vô cùng đau buồn trước tình trạng của dân mình và thành mình, ông tìm kiếm Đức Chúa Trời trong sự cầu nguyện và được ban cho cơ hội lãnh đạo việc xây dựng lại tường thành Giê-ru-sa-lem. Sách nhấn mạnh những chủ đề về sự cầu nguyện, sự lãnh đạo, sự kiên trì, lòng can đảm và sự trung tín với giao ước của Đức Chúa Trời. Nê-hê-mi phải đối diện với sự chống đối từ bên ngoài cộng đồng cũng như những vấn đề thuộc linh và xã hội ở bên trong. Công việc của ông cho thấy việc khôi phục dân Đức Chúa Trời không chỉ là xây dựng lại những bức tường vật chất; mà còn đòi hỏi phải khôi phục sự thờ phượng, công lý, sự vâng lời và lòng cam kết với Lời Đức Chúa Trời.

Nê-hê-mi 1:
Nê-hê-mi nhận được tin buồn từ anh mình và những người khác từ Giu-đa đến rằng những người còn sót lại tại Giê-ru-sa-lem đang chịu khổ, và các tường thành của thành vẫn bị đổ nát, các cổng thành đã bị thiêu cháy. Nê-hê-mi vô cùng đau buồn trước tin này. Ông than khóc, kiêng ăn và cầu nguyện trước mặt Đức Chúa Trời trên trời, xưng nhận tội lỗi của Y-sơ-ra-ên và thừa nhận sự thành tín của Đức Chúa Trời đối với giao ước của Ngài. Thay vì lập tức hành động dựa vào sức người, trước hết Nê-hê-mi tìm kiếm sự hướng dẫn và thương xót của Đức Chúa Trời. Sau đó, ông cầu xin Đức Chúa Trời ban cho mình được ơn trước mặt vua Ạt-ta-xét-xe, vì ông dự định xin phép trở về Giê-ru-sa-lem để xây dựng lại thành. Chương này cho thấy sự lãnh đạo của Nê-hê-mi bắt đầu bằng sự cầu nguyện, sự khiêm nhường và nhận biết rằng sự khôi phục Giê-ru-sa-lem cuối cùng phải tùy thuộc vào Đức Chúa Trời.

Nê-hê-mi 2:
Nê-hê-mi xuất hiện trước vua Ạt-ta-xét-xe với lòng nặng trĩu, và vua hỏi tại sao ông buồn. Nê-hê-mi giải thích tình trạng của Giê-ru-sa-lem và xin phép trở về xây dựng lại thành. Vua chấp thuận lời thỉnh cầu của ông và cấp cho ông các thư cho phép ông thực hiện chuyến đi, cũng như được lấy gỗ để làm các cổng thành và những phần khác của công trình. Khi Nê-hê-mi đến Giê-ru-sa-lem, ông không lập tức tiết lộ toàn bộ kế hoạch của mình. Thay vào đó, ông bí mật khảo sát những tường thành bị hư hại vào ban đêm để tự mình hiểu rõ tình hình. Sau đó, ông tập hợp các nhà lãnh đạo và dân sự, khích lệ họ xây dựng lại tường thành Giê-ru-sa-lem. San-ba-lát, Tô-bi-gia và Ghê-sem chống đối dự án và chế nhạo Nê-hê-mi, nhưng ông tuyên bố rằng Đức Chúa Trời sẽ ban cho họ thành công. Chương này cho thấy tầm quan trọng của việc kết hợp sự cầu nguyện với sự hoạch định cẩn thận, lòng can đảm và hành động quyết đoán.

Nê-hê-mi 3:
Nê-hê-mi tổ chức việc xây dựng lại tường thành Giê-ru-sa-lem bằng cách phân công các gia đình, thầy tế lễ, thợ thủ công, quan chức và những nhóm người khác phụ trách từng phần cụ thể. Mỗi nhóm chịu trách nhiệm sửa chữa một cổng thành hoặc một phần nhất định của tường thành. Chương này cẩn thận ghi lại nhiều người đã tham gia, cho thấy sự khôi phục là một công việc của cả cộng đồng chứ không phải thành quả của một người. Các thầy tế lễ làm việc bên cạnh những gia đình bình thường, các quan chức, thương nhân và thợ thủ công. Một số người sửa chữa những phần tường gần nhà mình, khiến họ có mối quan tâm cá nhân đối với sự an toàn của thành. Danh sách chi tiết này cho thấy công việc của Đức Chúa Trời thường được tiến triển qua nhiều người trung tín thực hiện trách nhiệm riêng của mình. Tường thành Giê-ru-sa-lem được xây dựng lại từng phần khi dân sự cùng nhau làm việc vì một mục đích chung.

Nê-hê-mi 4:
San-ba-lát và các đồng minh của hắn ngày càng trở nên thù nghịch khi thấy công việc xây dựng tiến triển. Chúng chế nhạo người Do Thái và đặt câu hỏi liệu họ có thực sự có thể khôi phục những tường thành từ đống đổ nát như vậy hay không. Nê-hê-mi đáp lại bằng cách cầu nguyện với Đức Chúa Trời thay vì để những lời sỉ nhục làm nản lòng những người xây dựng. Khi những mối đe dọa gia tăng, dân sự trở nên mệt mỏi và sợ rằng kẻ thù có thể tấn công họ. Nê-hê-mi tổ chức một hệ thống bảo vệ, bố trí những người có vũ trang tại các vị trí dễ bị tấn công và khích lệ dân sự nhớ đến Chúa, đồng thời chiến đấu cho gia đình và nhà cửa mình nếu cần. Những người thợ tiếp tục xây dựng trong khi vẫn sẵn sàng đối phó với một cuộc tấn công; một số người làm việc còn những người khác đứng canh. Chương này cho thấy đức tin không có nghĩa là phớt lờ nguy hiểm; dân Đức Chúa Trời có thể cầu nguyện, siêng năng làm việc và luôn cảnh giác trong khi tin cậy Ngài bảo vệ mình.

Nê-hê-mi 5:
Những vấn đề nghiêm trọng phát sinh ngay bên trong cộng đồng Do Thái. Những gia đình nghèo phải vật lộn vì nạn đói, nợ nần và những gánh nặng tài chính nặng nề, trong khi một số người Do Thái giàu có và các quan chức lợi dụng đồng bào Y-sơ-ra-ên của mình bằng cách tính lãi và lấy tài sản của họ. Nê-hê-mi tức giận khi nghe những việc đang xảy ra và nghiêm khắc quở trách các nhà quý tộc cùng các quan chức. Ông kêu gọi họ ngừng bóc lột chính dân mình và trả lại đất đai, nhà cửa cùng những nguồn lực đã bị lấy đi. Dân sự đồng ý với lời kêu gọi của ông và hứa sửa đổi hành động của mình. Nê-hê-mi cũng nêu gương bằng cách không sử dụng địa vị tổng đốc của mình để tìm kiếm lợi ích tài chính cá nhân. Thay vì nhận những phần cấp dưỡng dành cho tổng đốc, ông dâng mình cho công việc xây dựng và phục vụ dân sự. Chương này cho thấy sự khôi phục thuộc linh không thể tách rời khỏi công lý, lòng thương xót và cách đối xử đúng đắn với người nghèo.

Nê-hê-mi 6:
Sự chống đối trở nên tinh vi hơn khi San-ba-lát, Tô-bi-gia và các đồng minh của chúng nhiều lần tìm cách dụ Nê-hê-mi rời khỏi công việc. Chúng mời ông đến gặp chúng tại nhiều nơi khác nhau, nhưng Nê-hê-mi nhận ra rằng chúng có ý định làm hại ông. Chúng cũng tung ra những lời cáo buộc sai rằng Nê-hê-mi đang dự định phản loạn chống lại vua Phe-rơ-sơ và tự lập mình làm vua. Nê-hê-mi từ chối để mình bị đe dọa hoặc xao lãng, và tiếp tục công việc Đức Chúa Trời đã giao cho ông. Mặc dù còn có những nỗ lực khác nhằm làm ông sợ hãi và khiến ông thỏa hiệp với sự chính trực của mình, ông vẫn giữ sự tập trung. Tường thành được hoàn thành chỉ trong năm mươi hai ngày, một thành tựu đáng kinh ngạc xét đến tình trạng của thành và sự chống đối mà họ phải đối diện. Khi kẻ thù nghe rằng tường thành đã được hoàn thành, chúng nhận ra rằng công việc này đã được thực hiện với sự giúp đỡ của Đức Chúa Trời. Chương này cho thấy tầm quan trọng của việc không từ bỏ công việc của Đức Chúa Trời vì sợ hãi, lừa dối, cáo buộc hoặc sự xao lãng.

Nê-hê-mi 7:
Sau khi tường thành được hoàn thành, Nê-hê-mi bổ nhiệm những người trung tín giám sát thành và giao cho những người canh giữ cửa, người ca hát và người Lê-vi các trách nhiệm của họ. Ông cũng đưa ra những chỉ dẫn về thời điểm mở và đóng các cổng thành để Giê-ru-sa-lem được an toàn. Sau đó, Nê-hê-mi tìm thấy gia phả của những người đầu tiên trở về từ cuộc lưu đày dưới sự lãnh đạo của Xô-rô-ba-bên và ghi lại số lượng cùng gia đình của họ. Chương này cho thấy việc xây dựng lại tường thành chỉ là bước khởi đầu. Một thành được khôi phục cũng cần những nhà lãnh đạo đáng tin cậy, sự thờ phượng có tổ chức, an ninh và một dân cư trung tín. Sự chú ý cẩn thận đến các gia phả cũng phản ánh tầm quan trọng của việc gìn giữ căn tính và sự liên tục của cộng đồng giao ước sau thời kỳ lưu đày.

Nê-hê-mi 8:
E-xơ-ra, người chép Kinh Thánh, tập hợp dân sự và đọc luật pháp của Môi-se cách công khai trước toàn thể hội chúng. Dân sự chăm chú lắng nghe khi luật pháp được đọc và giải thích để họ có thể hiểu ý nghĩa của nó. Khi nghe Lời Đức Chúa Trời, nhiều người bắt đầu khóc vì họ nhận ra mình và tổ phụ đã đi xa khỏi các điều răn của Đức Chúa Trời đến mức nào. Tuy nhiên, Nê-hê-mi, E-xơ-ra và người Lê-vi khuyên họ không nên tiếp tục buồn rầu mà hãy vui mừng vì ngày ấy là ngày thánh. Sau đó, dân sự giữ Lễ Lều Tạm theo luật pháp, kinh nghiệm được niềm vui và sự hiệp nhất lớn lao. Chương này cho thấy quyền năng của Lời Đức Chúa Trời trong việc đem lại sự cáo trách, sự hiểu biết, sự ăn năn và sự đổi mới thuộc linh. Việc xây dựng lại tường thành Giê-ru-sa-lem giờ đây được tiếp nối bằng một sự xây dựng sâu xa hơn trong mối quan hệ của dân sự với Đức Chúa Trời.

Nê-hê-mi 9:
Dân sự tập hợp trong sự khiêm nhường, kiêng ăn, mặc bao gai và phân rẽ khỏi những thực hành liên quan đến các dân chung quanh. Người Lê-vi dẫn họ trong một lời cầu nguyện lớn về sự xưng tội, thuật lại sự thành tín của Đức Chúa Trời trong suốt lịch sử Y-sơ-ra-ên. Lời cầu nguyện bắt đầu với sự sáng tạo của Đức Chúa Trời và tiếp tục qua việc Ngài kêu gọi Áp-ra-ham, cuộc Xuất Ai Cập, hành trình trong đồng vắng, cuộc chinh phục xứ, rồi đến thời kỳ các quan xét và các vua. Nhiều lần Y-sơ-ra-ên được mô tả là trở nên phản nghịch và không vâng lời, trong khi Đức Chúa Trời vẫn tiếp tục bày tỏ lòng thương xót và sự nhân từ. Dân sự thừa nhận rằng sự đau khổ của họ xảy đến vì tội lỗi mình, đồng thời nhận biết rằng Đức Chúa Trời vẫn công bình và thành tín. Sau đó, họ cam kết đổi mới sự vâng lời. Chương này cho thấy sự ăn năn thật sự bao gồm việc thành thật nhớ lại cả sự thành tín của Đức Chúa Trời lẫn những thất bại lặp đi lặp lại của con người.

Nê-hê-mi 10:
Các nhà lãnh đạo, thầy tế lễ, người Lê-vi và dân sự lập một giao ước chính thức để tuân theo luật pháp của Đức Chúa Trời. Họ hứa phân rẽ khỏi các dân chung quanh trong những vấn đề được giao ước đề cập cụ thể, tránh những cuộc hôn nhân có thể làm tổn hại đến sự cam kết của họ đối với Đức Chúa Trời, và trung tín giữ ngày Sa-bát. Họ cũng đồng ý hỗ trợ đền thờ bằng các lễ vật, hoa quả đầu mùa, một phần mười và những vật cần thiết khác cho sự thờ phượng cùng công việc phục vụ của các thầy tế lễ và người Lê-vi. Những cam kết này cho thấy sự ăn năn của họ nhằm tạo ra những thay đổi thực tế trong đời sống hằng ngày. Dân sự nhận ra rằng xây dựng lại tường thành Giê-ru-sa-lem là chưa đủ; họ cũng phải xây dựng lại mối quan hệ giao ước với Đức Chúa Trời. Vì vậy, chương này nhấn mạnh sự vâng lời, sự thờ phượng, sự quản lý những gì Đức Chúa Trời ban và sự cam kết mới với các điều răn của Ngài.

Nê-hê-mi 11:
Giê-ru-sa-lem cần có một dân số đủ lớn để duy trì và bảo vệ thành được khôi phục. Các nhà lãnh đạo sống tại Giê-ru-sa-lem, và cứ mười người thì một người được bắt thăm để chuyển vào thành, trong khi những người khác tiếp tục sống tại các thành và làng mạc của họ trên khắp Giu-đa. Một số người cũng tình nguyện sống tại Giê-ru-sa-lem, và họ được khen ngợi vì sự sẵn lòng phục vụ. Sau đó, chương này liệt kê các gia đình, thầy tế lễ, người Lê-vi, người canh giữ cửa và những nhóm khác sống tại Giê-ru-sa-lem cùng các thành chung quanh. Sự tổ chức cẩn thận này giúp thiết lập thành được khôi phục như một cộng đồng hoạt động thực sự chứ không chỉ là một địa điểm được củng cố bằng tường thành. Chương này cho thấy việc xây dựng lại Giê-ru-sa-lem đòi hỏi những người sẵn lòng hy sinh sự thuận tiện của riêng mình vì sự an toàn và thịnh vượng của toàn cộng đồng.

Nê-hê-mi 12:
Chương này ghi lại các thầy tế lễ và người Lê-vi đã phục vụ trong thời kỳ khôi phục, sau đó mô tả lễ cung hiến tường thành Giê-ru-sa-lem đã được xây dựng lại. Nê-hê-mi tổ chức hai nhóm lớn cho cuộc rước tạ ơn, với các thầy tế lễ, người Lê-vi, người ca hát và các nhạc công tham gia. Các nhóm đi dọc theo tường thành và cuối cùng tập hợp tại đền thờ, nơi họ dâng lời ca ngợi và tạ ơn Đức Chúa Trời. Buổi lễ tràn đầy niềm vui lớn, và tiếng vui mừng có thể được nghe từ rất xa. Nê-hê-mi cũng tổ chức các công việc phục vụ trong đền thờ và bảo đảm rằng các thầy tế lễ, người Lê-vi, người ca hát và người canh giữ cửa nhận được những phần cần thiết cho công việc của họ. Lễ cung hiến cho thấy tường thành đã hoàn thành cuối cùng được nhìn nhận như một lý do để ca ngợi Đức Chúa Trời, bởi vì sự khôi phục đã được hoàn thành nhờ sự giúp đỡ của Ngài.

Nê-hê-mi 13:
Sau khi Nê-hê-mi vắng mặt tại Giê-ru-sa-lem một thời gian, ông trở về và phát hiện rằng một số cải cách đã bắt đầu bị suy thoái. Thầy tế lễ Ê-li-a-síp đã dành một phòng trong đền thờ cho Tô-bi-gia, một trong những kẻ chống đối Nê-hê-mi trước đây, và dân sự đã bỏ bê việc cung cấp những phần cần thiết cho người Lê-vi, khiến họ phải rời khỏi trách nhiệm phục vụ trong đền thờ và trở về làm ruộng. Nê-hê-mi cũng phát hiện ngày Sa-bát đang bị vi phạm bởi các hoạt động buôn bán tại Giê-ru-sa-lem. Ông đối chất với các nhà lãnh đạo, truyền làm sạch đền thờ, khôi phục sự chu cấp đúng đắn cho người Lê-vi và đóng các cổng thành trước khi ngày Sa-bát bắt đầu. Ông cũng đối chất với những người đã bước vào các cuộc hôn nhân đe dọa sự trung tín của họ đối với giao ước. Sách kết thúc với việc Nê-hê-mi nhiều lần kêu gọi dân sự trở lại với sự vâng lời. Chương cuối cùng cho thấy sự cải cách thuộc linh đòi hỏi phải luôn cảnh giác: ngay cả sau sự ăn năn chân thành và sự đổi mới giao ước, con người vẫn có thể quay trở lại những thực hành cũ nếu họ ngừng gìn giữ sự cam kết của mình với Đức Chúa Trời.