Tổng quan: Na-hum

Sách Na-hum là một trong những sách tiên tri nhỏ của Cựu Ước, chủ yếu tập trung vào sự phán xét sắp đến trên Ni-ni-ve, thủ đô của đế quốc A-si-ri. Lời tiên tri này được Na-hum truyền ra trong thế kỷ thứ bảy trước Công nguyên, sau khi A-si-ri trở thành một thế lực hùng mạnh và áp bức Y-sơ-ra-ên cùng Giu-đa. Mặc dù Ni-ni-ve trước đó đã trải qua sự ăn năn trong thời kỳ Giô-na thi hành chức vụ, thành này cuối cùng lại quay về với bạo lực, sự tàn ác, việc thờ hình tượng và lòng kiêu ngạo. Na-hum tuyên bố rằng sự gian ác của thành không thể tiếp diễn mãi mãi và Đức Chúa Trời sẽ chấm dứt quyền lực của nó. Vì vậy, sách này trình bày cả sự phán xét lẫn niềm hy vọng: sự phán xét dành cho kẻ áp bức kiêu ngạo và niềm hy vọng dành cho những người đã chịu đau khổ dưới sự cai trị của nó. Na-hum nhắc nhở chúng ta rằng các vương quốc trần gian có thể dường như bất khả chiến bại trong một thời gian, nhưng cuối cùng không một quốc gia hay thế lực nào có thể chống lại sự công chính và quyền tể trị của Đức Chúa Trời. Sự phán xét của Ngài không phải là tùy tiện, mà là sự đáp trả đối với bạo lực, áp bức và phản nghịch dai dẳng. Đồng thời, Đức Chúa Trời được trình bày là nơi nương náu cho những người tin cậy Ngài, bảo đảm với dân Ngài rằng sự áp bức sẽ không phải là lời cuối cùng.

Na-hum 1:
Na-hum 1 mở đầu bằng lời mô tả đầy quyền uy về bản tính của Đức Chúa Trời. Ngài là Đức Chúa Trời ghen và báo thù, Đấng sẽ không làm ngơ trước sự gian ác dai dẳng; tuy nhiên, Ngài cũng chậm nóng giận và nhân từ, ban nơi nương náu cho những người tin cậy Ngài. Chương này nhấn mạnh rằng Đức Chúa Trời có toàn quyền trên sự sáng tạo: các núi run rẩy trước mặt Ngài, đất rung chuyển, biển và sông đều đáp ứng theo mệnh lệnh của Ngài. Quyền năng của Ngài vượt xa mọi đế quốc trần gian. Na-hum tuyên bố rằng Đức Chúa Trời sẽ phán xét các kẻ thù của Ngài, đặc biệt là thế lực A-si-ri đã áp bức dân Ngài. Đồng thời, chương này đem lại sự an ủi cho Giu-đa khi tuyên bố rằng Đức Giê-hô-va biết những người nương náu nơi Ngài và sự áp bức của A-si-ri sẽ chấm dứt. Vì vậy, sự hủy diệt Ni-ni-ve không đơn thuần là sự sụp đổ của một đế quốc chính trị; điều đó chứng tỏ Đức Chúa Trời nhìn thấy sự bất công và cuối cùng sẽ buộc những thế lực áp bức phải chịu trách nhiệm. Chương này nhắc nhở chúng ta rằng không nên nhầm lẫn sự nhẫn nại của Đức Chúa Trời với thái độ thờ ơ. Ngài có thể cho phép điều ác tiếp diễn trong một thời gian, nhưng cuối cùng sự công chính của Ngài sẽ chiến thắng.

Na-hum 2:
Na-hum 2 đưa ra một bức tranh tiên tri sống động về sự sụp đổ của Ni-ni-ve. Chương này mô tả một đạo quân tấn công đang tiến đến thành, những chiếc khiên và vũ khí được chuẩn bị cho trận chiến, các chiến xa lao nhanh trên đường phố, và hệ thống phòng thủ của Ni-ni-ve bị áp đảo. Thành phố từng có vẻ hùng mạnh và vững chắc giờ đây đột nhiên bộc lộ sự bất lực trước sự phán xét mà Đức Chúa Trời đã định. Của cải và kho báu của Ni-ni-ve bị cướp đi, cho thấy sự giàu có và sức mạnh quân sự không thể bảo vệ một quốc gia khi thời điểm phán xét của nó đã đến. Những hình ảnh này nhấn mạnh sự đảo ngược hoàn toàn vị thế của Ni-ni-ve: đế quốc từng chinh phục và cướp bóc các dân khác giờ đây chính nó bị chinh phục và cướp bóc. Na-hum cũng ví sự huy hoàng trước kia của Ni-ni-ve với hang sư tử, mô tả A-si-ri như một quốc gia đã tích lũy của cải bằng bạo lực và chinh phục. Tuy nhiên, ngay cả đế quốc hùng mạnh này cũng không thể thoát khỏi sự phán xét của Đức Chúa Trời. Đối với Giu-đa, sự sụp đổ của Ni-ni-ve có nghĩa là một kẻ áp bức đáng sợ bị loại bỏ và hòa bình được khôi phục. Vì vậy, chương này cho thấy quyền lực của con người chỉ tồn tại tạm thời, trong khi các mục đích của Đức Chúa Trời cuối cùng không thể bị đánh bại.

Na-hum 3:
Na-hum 3 công bố lời khốn thay cuối cùng dành cho Ni-ni-ve và giải thích vì sao sự hủy diệt của thành là xứng đáng. Thành này bị lên án vì đổ máu, dối trá, cướp bóc, bạo lực và ảnh hưởng áp bức đối với các dân tộc khác. Na-hum ví Ni-ni-ve như một người đàn bà mại dâm lôi kéo và lừa dối người khác, qua đó minh họa cách thành này sử dụng quyền lực và ảnh hưởng để làm bại hoại và thống trị các dân tộc xung quanh. Lời tiên tri tuyên bố rằng danh tiếng và hệ thống phòng thủ của Ni-ni-ve sẽ không thể cứu nó khỏi sự nhục nhã và hủy diệt. Na-hum nhắc đến những thành phố và vương quốc khác từng sụp đổ trước đó, để nhắc Ni-ni-ve rằng ngay cả những quốc gia hùng mạnh cuối cùng cũng phải gánh chịu hậu quả của sự gian ác mình. Chương này kết thúc bằng những hình ảnh mạnh mẽ về các chiến binh bị thương, những công sự bị phá hủy và dân chúng tan tác, nhấn mạnh rằng sự sụp đổ của Ni-ni-ve sẽ hoàn toàn. Các nhà lãnh đạo và quan chức của thành sẽ không thể cứu được nó, còn các đồng minh sẽ bỏ rơi nó. Sự sụp đổ của Ni-ni-ve sẽ chứng tỏ rằng không một đế quốc nào, bất kể sức mạnh quân sự, sự giàu có hay danh tiếng của nó, có thể mãi mãi thoát khỏi sự công chính của Đức Chúa Trời. Đối với dân Ngài đang chịu áp bức, sự phán xét này đem lại sự bảo đảm rằng Ngài không quên những đau khổ của họ. Vì vậy, Na-hum kết thúc bằng một thông điệp nghiêm nghị nhưng đầy hy vọng: Đức Chúa Trời nhìn thấy bạo lực và sự áp bức; dù sự phán xét có thể không đến ngay lập tức, cuối cùng sự công chính của Ngài vẫn sẽ chiến thắng.